‘Tanrım taş keseyim, yeter ki beni bu bey oğluna yar etme beni’ demiş. Kızın duası kabul olmuş ve oracıkta atı ile birlikte taşa dönüşmüş

İşte o günden beri, evliliğe hazırlanan kızlar ve yeni gelinler, Karahayıt’taki bu kayaya gelerek, mutlu bir evlilik sürmek için dua ederler

Geçmiş bir zamanda güzeller güzeli geç bir kız, gönlünü köyün çobanına kaptırmış. Ama talihsizliktir ki köyün beyinin oğlunun da kızda gözü vardır. Bir gün evlilik hazırlıklarında olan kız atla nişanlısı olan çobana yemek götürürken yolda arkasındaki beyin oğlunun atıyla ona doğru geldiğini görür. Kız başına gelecekleri anlamıştır. Kendini çobandan başka birine yar etmemek için tanrıdan ona yardım etmesi için dua eder ve " Tanrım taş olayım ama beni bu beyoğluna yar etmedirder. O arada kızın duası kabul olur ve oracıkta atı ile birlikte taşa dönüşürler.
O günden bu yana yeni gönlünün muradına eren gelinler bu kayaya gelerek evlilik yaşantılarında mutlu olmak için buraya gelerek tanrıdan dilekte bulunurlar. Bu gün bile genç kızlar Karahayıt kasabasında bulunan bu kayaya gelip ziyaret ederler.

Niobe efsanesi Anadolu’ya özgüdür. Niobe babasının kral olduğu Sipylos (Manisa) Dağı yöresinde doğmuştur. Tanrıça Leto ile birlikte büyümüş, onunla arkadaşlık etmiştir. Thebai Kralı Amphion ile evlenmiş altı kız, altı erkek olmak üzere oniki çocuk doğurmuştur.

Efsane, Niobe’nin çok çocuklu olmasından kaynaklanır. Niobe kendisini tanrıça Leto ile bir tutmuş, tanrıçanın iki çocuğu var bende ise bir düzine diye gururlanmıştır. Anneleri Leton’un olaya çok üzüldüğünü gören Apollon ve Artemis Niobe’ye çok kızmışlar, oklarıyla Niobe’nin tüm çocuklarını öldürmüşlerdir. Çocuklarını kaybetmenin üzüntüsü ile Niobe taş kesilmiştir.

Efsane Manisa yöresinde bugün hala yaşamaktadır. Burada kadın yüzü şeklinde bir kaya vardır ve göz şeklindeki iki oyuğundan sular sızmaktadır.

Denizli’de çok zengin bir ağa vardır. Ahi Sinan da ağanın yanına sığınmış bir yoksul kişidir. İyi huyu ve çalışkanlığı ile her kez onu severmiş. Bir gün ağa Hacca gitmeye karar vermiş. Tüm ev halkını ve eşyasını Sinan’a emanet eder ve yola çıkar. Aradan altı ay geçer. Namazdan sonra Sinan’ın aklına ağası gelmiştir. Helvayı çok sevdiğini hatırlar. Hemen büyük hanıma gidip helva yapmasını söyler. Sinan hazırlanan helvayı koltuğunun altına koyarak gözünü yumar. Açtığında ağasının yanındadır. Ağa büyük bir alanda cemaatle namaz kılmaktadır. Yavaşça elindeki çıkını yanına bırakarak ortadan kaybolur.

Gaziantep iline ait Erenköy'de birbirini çok seven iki genç vardır; ancak kızın ailesi bu beraberliği istememektedir. Bunun üzerine kızla oğlan kaçmaya karar verirler. Durumu öğrenen kızın ailesi, gençlerin peşine düşer. Ailesinin kendisini yakalayıp alacağını düşünen kız, "Allah’ım ailem alacağına beni burada taş et!" diye yalvarır. Duası kabul olur ve oracıkta taş kesilir.

Yedi Uyurlar Efsanesi, mitolojik tanrılara inanışın azaldığı, tek tanrıya inancın belirginleşmeye başladığı MS 2. yüzyılda geçer. Zalim hükümdarları nedeniyle sığındıkları bir mağarada 309 yıl uyudukları varsayılan 7 uyurları barındırdığı iddia edilen Eshab-ı Kehf, 'Yedi Uyurlar Mağarası' olarak da anılır.

Vaktiyle Hazreti Süleyman iki veziriyle Uludağ'ın zirvesine gelir . Hazreti Süleyman Yaratan neler yaratıyor der: Vezirlerine buraları yurt edinelim , saray yaptıralım. Bu saraya güzeller güzeli Belkıs'ın tahtını kuralım der.  Perilerden biri gelip buralarda can kavmi ile cin kavminin bin yıl  savaştığını ve tufanın gelip bu şehri sular altığında bıraktığını söyler. Hazreti Süleyman'ın isteğiyle periler buraya sarayı kurar. Sağ vezirin cennet burası sözünü sol vezir cennet bursa diye anlar ve şehrin adi Bursa kalır .

I.Murat Hüdavendigar cami inşaatı yapılırken işçi olarak çalışmış . O günlerde de Sırp kralı elçisini Bursa'ya gönderir. Şu karşıdaki çalışan bizim padişahımızdır derler ama elçi ilk başta inanmaz . Padişah elleri harçlı bir şekilde elçiyi karşılar. Elçi Sırp kralının savaş istediğini söyler. Padişah kızar 'ben burada Allah'ın evini yapıyorum , burası bitmeden savaş olursa kralınızın gözünü çıkartırım ' . Elçi gidince bir de ne görsün; kralın gözü çıkmış ve yüzünde harç izleri var .

Bir gün Yıldırım Beyazıt savaşa gider . Damadı Emir Sultan savaşa gitmez ve hanımına 'Bizim harbe gidecek zamanımız henüz gelmedi' der. Birkaç gün sonra Yıldırım Beyazıt in yaralandığını görür. Hanımının başından başörtüsünü alır ve savaş meydanına gider. Beyaz atıyla  düşmanı perişan eder ve başörtüsüyle Yıldırım Beyazıt'ın ayağını sarar. Eve dönen Yıldırım Beyazıt Emir sultana kızar 'Benim yanımda olup savaşa gelmeliydin.' der. Ayağındaki yazmanın kızına ait olduğunu anlayınca Emir Sultan'ın elini öpmeye çalışır. Emir Sultan 'Siz benim büyüğümsünüz ben sizin elinizi öpeyim' der.

Çekirge sultan fakir bir adamdı. Sabahtan akşama kadar hamam kapısının önünde bekler ve dilenirdi. Bir gün hamamda kadının biri küpelerini kaybeder.  Çekirge, kadına “Yıkandığın kurnanın yanında ufak bir delik var, dökülen saçlarına sarılı olarak küpelerin orada durmaktadır” der. Çekirge Sultanın dediği yerde küpeleri bulurlar. Zamanla ünü o kadar yayılır ki Sultan Murat’ın kulağına gider. Sultan Murat kendisine doğru kapalı elini uzatır ve “Söyle bakalım elimde ne var”. Adam bir süre düşünür ve “Bir atlarsın çekirge iki atlarsın çekirge” der demez padişah elini açar, elinden bir çekirge atlar. Bu olaydan sonra kendisine Çekirge Sultan lakabı verilir. 

Kral tartoros Zeus’un oğluymuş. Biri kız biri erkek olmak üzere iki çocuğu varmış. Kral Tartoros ölümsüz krallar ile yemek yiyen tek kişiymiş. Kralları yamyam olarak adlandırmak için onları bir gün yemeğe davet etmiş ve onlara oğlunun etini sunmuş. Tanrılar bu etin insan eti olduğunu anlayıp sofradan kalkmışlar. Kral Tartolos’u cezasını çekmek için cehenneme yollamışlar.

Üstün zekası Athena tarafından da taktir edilen Odysseus, ortaya tahtadan bir at yapma fikrini atar. Herkes tarafından kabul edilen bu fikir doğrultusunda tahtadan at yapılarak içine asker doldurulur. Asker doldurulan atın içinde Odysseus da vardır. Ordunun geri kalanı ise saklanarak görünmez olur.

Truvalılar ortada Akha askerlerini göremeyince onların kaçtığını düşünür ve Meşhur Truva atını içeri alırlar. Truvalılar sevinçten eğlenceler düzenler ve ordu sarhoş bir haldeyken Akha askerleri atın içinden çıkarak Truvalılara saldırır. Bu arada saklanan Akha ordusu da ortaya çıkarak atın içinden çıkan askerlere yardım eder.

Akıllıca bir oyun sonucu Truva’ya giren Akhalar Truvalılara karşı zafer kazanır. Helen’i de yanlarına alan Akhalar yurtlarına geri dönerler.

Serçoban, bir gün dağda sürülerini otlatırken kaçan oğlağı yakalamak ister, Serçoban kovalar, oğlak kaçar, iyice yorulan Serçoban "Seni yakaladığımda keseceğim" der. Sonunda yakaladığı oğlağı sözünü yerine getirmek için tam kesmek üzere iken mahzun ve etkileyici bakışları ile karşılaşan Serçoban, duygulanır “ Beni de çok yordun mübarek ” der ve yakaladığı oğlağı serbest bırakır.

Serçoban öldüğünde, sürüdeki hayvanların her biri ağaca dönüşür ve bir orman oluşur. Mezarın bulunduğu mevkii kendi adı ile adak ve mesire yeri olarak ziyaret edilir. Yöre insanı oradaki ağaçları kesmenin kendilerine kötülük getireceğine inanır.

Bir gün Amasya’da ayakkabıcılıkla geçimini sağlayan ağabeyi İğneci Baba’yı ziyarete gelir. Beraberinde de koyunlarından sağdığı sütü bir mendiline çıkılayıp hediye olarak getirir. Amacı, kendi mendiline koyduğu sütün, mendilden sızmadığını göstermektir. Serçoban mendilini kunduracı dükkanının duvarındaki bir çiviye asar. Bu sırada İğneci Baba dükkanında bir bayanın ayak ölçünü almaktadır. Serçoban, bayanın topuklarını görünce, “ne kadar da güzel” diye aklından geçirdiğinde çiviye asılan mendilden süt yavaş yavaş damlamaya başlar.

İğneci Baba, kardeşinin niyetinde bozulmalar olduğunu sezer ama hiç birşey belli etmez. Bayan ayak ölçünü verip dükkandan ayrılınca, İğneci Baba, kardeşi Serçoban’a “ Keramet dağ başında ermekte değil, keramet burada, çıkındaki sütü damlatmamakta” der.

Mezarı bugün özel bir mekan olarak hazırlanmış, Kocacık Çarşısı’ndadır.

Artık zamanı gelmiştir diye düşünen babası, dört bir yana haberciler çıkarır kızını evlendirecektir ama kim kızının peçesini açıp güzelliğine dayanır, onu dünya gözüyle seyredebilirse kızını ona verecektir.

Bu çağrıya yedi iklim, dört bucaktan şehzadeler, vezir çocukları, dünya zenginleri, yiğitler, bilginler, kısacası gençliğine, bilek gücüne güvenenler dört nala Amasya’ya gelirler.

Amasya meydanında kurulan özel bölümde bulunan Güzelce Kız bekleyedursun. Kendine güvenen delikanlılar cesaretlerini toplayamaz, yanına yaklaşan ise peçesini kaldırmak istediğinde eli titrer, dizlerinin bağı çözülür. Bu sahneler günlerce devam eder. Bir gün fakir mi fakir, ama yiğit mi yiğit, gerçekten güzel, alımlı bir delikanlı “Ben de şansımı denemek istiyorum!” diye destur alıp tahtın yanına yaklaşır. Herkesin şaşkın bakışları arasında hiç vakit geçirmeden Güzelce Kız'ın peçesini kaldırır. O an öyle bir elektriklenme olur ki, bir aydınlanma, bir alev, bir ateş sarar etrafı. Kimse ne olduğunu anlayamaz. Meydanda bulunanlar korkudan yerlere kapanır. Sonra, sonsuz bir sessizlik içinden kömür kesilir iki genç, yan yana uzanmış şekilde.

İki gencin cesedi, şehre yakın yerdeki bağ ve bahçelikler yanında bulunan kaya mezar içinde iki ayrı odaya gömülür. Bu kaya mezarının dışı güneşle birlikte Güzelce Kız’ın yüzü gibi parlamaya başlar. Bu parlaklığından dolayı da, daha sonra kaya mezarın adı " Aynalı Mağara" diye ünlenir.

Amasya Sultanı Mehmene Banu’ya, kız kardeşi Şirin için, dünürcü gönderir Ferhat. Sultan; Şirin’i vermek istemediği için olmayacak bir iş ister delikanlıdan. “ Şehir'e suyu getir, Şirin'i vereyim” der, demesine de su, Şahinkayası denen uzak mı uzak bir yerdedir.

Ferhat'ın gönlündeki Şirin aşkı bu zorluğu dinler mi? Alır külüngü eline, vurur kayaların böğrüne böğrüne. Kayalar yarılır, yol verir suya. Zaman geçtikçe açılan kayalardan gelen suyun sesi işitilir sanki şehirde.

Mehmene Banu, bakar ki kız kardeşi elden gidecek, sinsice planlar kurarak bir cadı buldurur, yollar Ferhat’a. Su kanallarını takip edip, külüngün sesini dinleyerek Ferhat’a ulaşır. Ferhat’ın dağları delen külüngünün sesi cadıyı korkutur korkutmasına da, acı acı güler sonra da. “Ne vurursan kayalara böyle hırsla, Şirin'in öldü. Bak sana helvasını getirdim” der. Ferhat bu sözlerle beyninden vurulmuşa döner. “Şirin yoksa dünyada yaşamak bana haramdır” der. Elindeki külüngü fırlatır havaya, külüng gelir başının üzerine bütün ağırlığıyla oturur. Ferhat'ın başı döner, dünyası yıkılmıştır zaten “ŞİRİN !” seslenişleri yankılanır kayalarda.

Ferhat'ın öldüğünü duyan Şirin, koşar kayalıklara bakar ki Ferhat cansız yatıyor. Atar kendini kayalıklardan aşağıya. Cansız vücudu uzanır Ferhat'ın yanına.

Su gelmiştir, akar bütün coşkusuyla, ama iki seven genç yoktur artık bu dünyada. İkisini de gömerler yan yana. Her mevsim iki mezarda da birer gül bitermiş, sevenlerin anısına, ama iki mezar arasında bir de kara çalı çıkarmış. iki sevgiliyi, iki gülü ayırmak için.

Çok eski zamanlarda bugünkü Erdem Kırı denilen tepe ve çevresinde sözüne güvenilir, hem dost hem de düşmanlarınca sevilen adı gibi erdemli bir Türkmen Beyi yaşarmış. Herkesle iyi geçinen, dargınları barıştıran iyi niyet timsali bu zata Erdem Baba derlermiş. Onun sağlığında Türkmenler barış içinde yaşarlarmış.

Fakat günlerden bir gün Erdem Baba ölmüş. Çevredeki Türkmenler arasında otlak savaşı başlamış. Komşu beyler birbirine girmişler. Türkmenler arasında çok kanlı savaşlar olmuş. Kardeş kardeşi boğazlamış. Çok kan akmış. Türkmenler Erdem Babanın yokluğunu çok aramışlar. Onun tepesini kutsal bilmişler. Günümüzde de bu kutsallık devam ediyor.