Đặc điểm : Tục ngữ(Văn học nhân gian)

Hình thức : Tục ngữ là thể loại văn học nhân gian nhằm đúc kết kinh nghiệm , tri thức của nhân dân dưới hình thức những câu nói ngắn gọn , súc tích , có nhịp điệu, dễ nhớ dễ truyền đạt thường gieo vần lưng

PTBĐ : Biểu Cảm 

Nội dung : Những câu tục ngữ về đời  sống lao động sản xuất được đúc kết , phản ánh điều kiện cũng như phương thức sản xuất hay đời sống của các dân tộc . Nó được sinh ra khi mà con người lao động và có sự đấu tranh với thiên nhiên và ông cha ta đúc kết lại thành những kinh nghiệm riêng. Cho đến tận ngày nay nó luôn được lưu truyền phổ biến rộng rãi và trở thành một lĩnh vực tri thức về khoa học dân gian

Ý nghĩa : Được nhân dân vận dụng vào đời sống suy nghĩ và lời ăn tiếng nói hằng ngày trở thành một đạo lý một kinh nghiệm một cách sống đúng đắn cho mỗi người nhân dân Việt Nam ta

Câu tục ngữ : Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối 

Nội dụng (ý nghĩa ) : nội dung của câu tục ngữ là kinh nghiệm dân gian về sự tương quan giữa độ dài Ngày Và Đêm của mùa hè và mùa đông. Mùa đông thì trời nhanh tối nên giống như “chưa cười đã tối” còn mùa hè thì trời nhanh sáng nên cảm tưởng như “chưa nằm đã sáng”

Hình thức ( NT) : câu tục ngữ sử dụng biện pháp nghệ thuật nói quá cách gieo vần “năm - nằm”  “mười - cười”  và nghệ thuật đối giữa hai vế câu tục ngữ 

Sử dụng : Qua hai câu tục ngữ cho ta thấy mọi người nên bố trí lịch trình công việc sao cho hợp lý sắp xếp thời gian một cách phù hợp với những tháng ngày dài đêm ngắn ngày ngắn đêm dài nhất là ở nông thôn

Câu tục ngữ : Mau sao thì nắng , vắng sao thì mưa 

Nội dung ( ý nghĩa) : nghĩa là vào đêm hôm trước khi quan sát trời nhiều (dày) sao thì ngày hôm sau sẽ nắng ,trời ít (vắng) sao sẽ mưa

Hình thức (NT) : Ghép đối ( mau vắng - nắng mưa )  

-Chơi chưa : ( nắng - vắng )

Sử dụng : Xem thời tiết trên núi cao, nông thôn, vùng biển ,......với điều kiện không khí trong sạch không lẫn tạp khí, tạp chất 

Câu tục ngữ : Ráng mỡ gà , có nhà thì giữ

Nội dung (ý nghĩa ) : Là kinh nghiệm về hiện tượng thời tiết trước khi có bão. Ráng mỡ mà thường xuất hiện ở phía chân trời trước khi có giông bão. Nó như điềm báo trước để con người biết mà lo chống giữ nhà cửa cho chắc chắn nhằm giảm bớt tác hại ghê gớm do bão gây ra.

Hình thức (NT) : chơi chữ ( gà – nhà )

Sử dụng : khi xuất hiện trên trời ráng mỡ gà tức là sắp có bão.... Có thể áp dụng kinh nghiệm như trong câu tục ngữ để dự đoán bão , giá trị của kinh nghiệm giúp con người có ý thức trong việc giữ gìn nhà cửa tài sản về phòng chống bão lũ lụt

Câu tục ngữ : Tắc đất tắc vàng 

Nội dung (ý nghĩa ) : Nhằm nói lên tầm quan trọng của ruộng đất trong cuộc sống con người. Dân tộc Việt Nam chính là một đất nước làm nghề nông nghiệp khi còn có ruộng đất trong tay thì sẽ có thể tạo ra nhiều của cải vật chất nhiều lúa gạo

Hình thức (NT) : bằng lỗi nói ngắn gọn xúc tích đối xứng giữa hai vế

Sử dụng : con người cần có ý thức quý trọng và giữ gìn đất đai

Câu tục ngữ : Nhất thì , nhì thục

Nội dung (ý nghĩa ) : câu tục ngữ nêu lên kinh nghiệm về kỹ thuật trồng trọt , làm lúa nước

-“Nhất thì” là phải coi trọng thời vụ( kịp thời vụ , đúng thời vụ ) , trái thời vụ thời tiết là thất bát mất ăn . Thứ nhì là “nhì nhục” , phải cày sâu cuốc bẫm , vun xới, chăm bón , làm cỏ, làm cho đất đai ngày thêm một màu mỡ

Hình thức (NT) : hình thức gieo vần ( gieo vàn lưng ) Liệt kê

Sử dụng : nhắc nhở vấn đề thời vụ và đất đai khi canh tác

Câu tục ngữ : Một mặt người bằng mười mặt của 

Nội dung (ý nghĩa) : “Mặt của” là những vật chất có giá trị . Như vậy ta có thể hiểu “một mặt người bằng mười mặt của”muốn nói rằng tính mạng của một con người bằng rất nhiều thứ của cải vật chất có giá trị to lớn và còn có nhiều to lớn hơn thế. Ông cha ta đúc kết câu tục ngữ này nhầm khuyên nhủ cho mỗi chúng ta một bài học quý 

Hình thức(NT) : so sánh , nói quá , đối 

Sử dụng : Răn dạy con người biết quý trọng bản thân , biết tạo lập giá trị tự thân

Tục ngữ : Đói cho sạch, rách cho thơm 

Nội dung (ý nghĩa) : 

-“Đói cho sạch , rách cho thơm” mang ý nghĩa dù đói rách cùng khổ hay gặp khó khăn vất vả cũng phải biết gìn giữ nhân cách và phẩm chất tốt đẹp Sống ngay thẳng trong sạch

-Giá trị của câu tục ngữ : là đạo lý giám hóa khuyên răn sâu sắc giúp con người gìn giữ nhân phẩm và đạo đức

Hình thức(NT) : Đối ý Đói - sạch ; rách – thơm

Sử dụng : Răn con người nên không được tham lam làm liều ngay cả khi thiếu thốn khó khăn

Tục ngữ : Không thầy dố mày làm nên 

Nội dung : Mang nghĩa đen là nói về không Không có người thầy thì không thể nên người được Qua đó ý nghĩa sâu rộng của câu nói này muốn nói về sự tôn sư trọng đạo và lòng biết ơn đối với người thầy của mình

Hình thức : Nói quá , so sánh ngang bằng

Sử dụng: Khuyên con người biết lễ nghĩa , tôn kính thầy cô 

Tục ngữ : Ăn quả nhớ kẻ trồng cây 

Nội dung : khi được ăn quả ngọt cần nhớ đến người trồng cây chăm sóc để tạo ra chúng nghĩa bóng nhắc nhở con người phải có lòng biết ơn con có nhớ đến người đã giúp đỡ ta trong lúc khó khăn hoạn nạn

Hình thức : Ẩn dụ 

Sử dụng : Phải biết ơn mang lại thành quả cho mik hưởng thụ 

Tục ngữ : Một cây làm chẳng lên non . Ba cây chụm lại nên hòn núi cao 

Nội duncông”Một cây làm chẳng nên non” có nghĩa là một người thì khó có thể làm được việc “ba người chụm lại nên hòn núi cao” là có nhiều người cùng làm thì việc sẽ hoàn thành . Cả câu có nghĩa là :chỉ có một người thì không thể làm nên việc còn nếu có nhiều người chung sức thì việc gì nói đến mấy cũng sẽ thành công

Hình thức : Ẩn dụ 

Sử dụng : khẳng định sức mạnh của đoàn kết

Giáo dục về lối sống tập thể , tránh những tiêu cực cá nhân

-Mục đích viết văn bản là Bạch rõ tình trạng dân trí chung của xã hội ta từ đó đề cập đến việc cần thiết phải học tập kêu gọi mọi người cùng học tập

- Tác giả đưa ra những ý kiến 

+ trong thời kỳ phát cai trị mọi người bị thất học để chúng dễ cai trị

Câu văn mang ý kiến là: khi xưa pháp cai trị..... bóc lột dân ta

+ chỉ cho mọi người biết ích lợi của việc học

Câu văn mang mang ý kiến là: mọi người Việt Nam... Chữ quốc ngữ

+ kêu gọi mọi người học chữ( chú ý các đối tượng ) 

Câu văn mang ý kiến là: những người chưa biết chữ.... bầu cử và ứng cử

Để làm sáng tỏ ý kiến tác giả đưa ra lý lẽ dẫn chứng

Tác giả đã triển khai những luận điểm chính với các lý lẽ chặt chẽ

+Trước cách mạng tháng tám dưới ách đô hộ của thực dân nhân dân ta phải chịu cảnh thất học mù chữ

+Nay đã giành được độc lập để xây dựng đất nước thì không thể không học mọi người phải biết đọc biết viết

+Biến việc học hành việc làm rộng khắp nơi với các hình thức cụ thể có thể áp dụng mọi lúc mọi nơi