ของเหลวอย่างน้อย 2 ชนิดที่ในสภาวะปกติไม่สามารถผสมหรือละลายรวมเข้าเป็นเนื้อเดียวกันได้ แต่มีวิธีการที่จะทําให้ของเหลวทั้ง 2 ชนิดสามารถผสมรวมกันได้โดยไม่แยกชั้นออกจากกัน เมื่อมองด้วยตาเปล่าจะเห็นเป็นเนื้อเดียวกัน แต่หากส่องดูด้วยกล้องจุลทรรศน์จะพบว่ามีของเหลวชนิดหนึ่งกระจายตัวเป็นหยดเล็ก ๆ แทรกตัวอยู่ในของเหลวอีกชนิดหนึ่ง การผสานของเหลวที่ไม่เข้ากันทั ้งสองชนิดไว้ด้วยกันนี้ทําได้โดย ใช้สารทําอิมัลชั่น (Emulsifier) ที่มีคุณสมบัติละลายได้ในของเหลวทั้งสองชนิดช่วยห่อหุ้มหยดเล็ก ๆ ของของเหลวชนิดที่หนึ่งไว้และเรียกของเหลวชนิดที่กระจายเป็นหยดเล็ก ๆ ว่า วัฏภาคภายใน (Internal phase) ส่วนของเหลวอีกชนิดที่ล้อมรอบอยู่เรียกว่า วัฏภาคภายนอก (External phase)

1. โลชั่น (Lotion) เป็นอิมัลชั่นที่มีความหนืดตํ่า ลักษณะทางกายภาพเป็นของเหลว มีวัฏภาค

ภายนอกปริมาณสูง วัฏภาคภายในมักมีไม่เกิน 35% โลชั่นสามารถเป็นได้ทั้งชนิด Oil in

Water (O/W) หรือ Water in Oil (W/O) อาจมีชื่อเรียกว่า โลชั่นน้ำนม (Milk หรือ Milky

lotion) โดยโลชั่นชนิด O/W เมื่อทาแล้วจะรู้สึกชุ่มชื้น เบาสบายไม่เหนอะหนะ ดูดซึมดีและ

ล้างด้วยนํ้าออกง่ายแต่หากเป็นโลชั่นชนิด W/O เมื่อทาแล้วจะรู้ สึกเหนอะหนะกว่า ล้างออกด้วยนํ้ายากกว่า จึงนิยมทําในตํารับที่ต้องการให้ความมัน หรือป้องกันการชะล้าง เช่น ครีมกันแดดสูตรกันนํ้า เป็นต้น อย่างไรก็ตามสามารถใช้สารเพิ่มความหนืด (Thickening agent) ในวัฏภาคนํ้าเพื่อให้ผลิตภัณฑ์ข้นหนืดขึ้นได้ แต่ยังคงเป็นของเหลวที่ไหลได้

2. ครีม (Cream) เป็นอิมัลชั่นที่มีความหนืดสูง ลักษณะทางกายภาพเป็นของกึ่งแข็งกึ่งเหลว

มีวัฏภาคภายในสัดส่วนสูงขึ้นประมาณ 35 -75% ขึ้นกับความหนืดที่ต้องการ นอกจากนี้

ในตํารับยังมีส่วนประกอบของสารพวกไขแข็ง (Wax) และไขมัน (Fatty acid หรือ Fatty

alcohol) ผสมรวมอยู่กับนํ้ามัน (Oil) ในวัฏภาคนํ้ามัน จึงช่วยเพิ่มความหนืดให้กับตํารับได้

ครีมเป็นได้ทั้งชนิด O/W หรือ W/O ขึ้นกับชนิดของตัวทําอิมัลชั่น อย่างไรก็ตามหากครีม

เป็นชนิด O/W สามารถใส่สารเพิ่มความหนืด (Thickening agent) ในวัฏภาคนํ้าเพื่อความ

หนืดให้มากขึ้นได้ด้วย

เหตุผลที่เลือก: เป็นรูปแบบผงแห้ง (dry powder / granules) ที่มีวางจำหน่ายทั่วไปในตลาดไทย ใช้กันมากสำหรับผู้ป่วยเด็ก/คนที่กลืนยาเม็ดไม่ได้ และข้อมูลการเตรียม/การใช้มีมาตรฐานชัดเจน (มีข้อมูลในทะเบียนยา / Thai NDI และตำราฯ).

ใช้ทาภายนอกเท่านั้นนะคะ

วิธีใช้

1. ล้างมือและทำความสะอาดบริเวณผิวที่จะทา แล้วซับให้แห้ง

2. บีบครีมปริมาณเล็กน้อย

3. ทาบาง ๆ บริเวณที่มีอาการ

4. วันละ 2–3 ครั้ง หรือเมื่อมีอาการคัน/แพ้

ใช้รักษาอาการ

• ผื่นแพ้ ผื่นคัน

• แมลงกัดต่อย

• ผิวไหม้แดดเล็กน้อย (sunburn)

• อาการคันจากการแพ้ต่าง ๆ

ข้อควรระวัง

• ห้ามทาบริเวณแผลเปิด ผิวถลอกมาก หรือรอบดวงตา/ปาก

• หากใช้แล้วมีอาการแสบ แดง คันมากขึ้น ให้หยุดใช้และพบแพทย์

• ไม่ควรใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานานโดยไม่ปรึกษาแพทย์

• เด็กเล็กหรือหญิงตั้งครรภ์ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้

• 1 กล่อง บรรจุ 10 เม็ดฟู่

• เม็ดฟู่ลักษณะกลม แบน มีกลิ่นมะนาว

• ออกฤทธิ์ละลายเสมหะ โดยทำลายพันธะเสมหะ
  ทำให้ลดความหนืดของเสมหะได้

ยาแก้ไอชนิดน้ำ ประกอบด้วยตัวยาสำคัญคือ Bromhexine Hydrochloride (โบรเม็กซิน ไฮโดรคลอไรด์) ขนาด 4 มิลลิกรัม ต่อ 5 มิลลิลิตร มีฤทธิ์ช่วยลดความหนืดของเสมหะ ทำให้เสมหะข้นน้อยลง ขับออกได้ง่ายขึ้น เหมาะสำหรับอาการไอที่มีเสมหะข้นเหนียวในโรคระบบทางเดินหายใจเฉียบพลันและเรื้อรัง 

ข้อมูลสำคัญของ Bisolvon Elixir

• ตัวยาสำคัญ: Bromhexine 4 mg/5 ml

• สรรพคุณ: ละลายเสมหะ บรรเทาอาการไอ ขับเสมหะ

• วิธีใช้ (ตัวอย่างทั่วไป):

  • ผู้ใหญ่และเด็กอายุ >12 ปี: ครั้งละ 10 มล. วันละ 3 ครั้ง

  • เด็ก 6-12 ปี: ครั้งละ 5 มล. วันละ 3 ครั้ง

  • เด็ก 2-6 ปี: ครั้งละ 2.5 มล. วันละ 3 ครั้ง

• ข้อควรระวัง: ควรระวังการใช้ในผู้ป่วยโรคหืด (asthma), ผู้ที่มีประวัติแผลในกระเพาะอาหาร, หรือโรคตับ/ไตรุนแรง

• ผลข้างเคียง: อาจพบอาการไม่สบายท้อง, คลื่นไส้, หรือท้องเสียได้

• การเก็บรักษา: เก็บที่อุณหภูมิห้อง ไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส 

หมายเหตุ: Bisolvon มีหลายรูปแบบ (ชนิดเม็ด, Elixir, เด็ก) ควรปรึกษาเภสัชกรและแพทย์ก่อนใช้ โดยเฉพาะหากตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร 

ส่วนประกอบหลักที่เป็นเนื้อครีมกึ่งแข็ง (semi-solid) สำหรับใช้ทาภายนอก ทำหน้าที่เป็นพาหะนำส่งตัวยาสำคัญให้กระจายตัวได้ดีและซึมเข้าสู่ผิวหนัง มีคุณสมบัติช่วยคงความชุ่มชื้น เคลือบผิว และบรรเทาอาการระคายเคือง โดยแบ่งออกเป็น 4 ประเภทหลักตามลักษณะของเนื้อสาร 

ประเภทของ Ointment Base:

1. Hydrocarbon/Oleaginous Base (ชนิดมัน): ไม่ชอบน้ำ ไม่ผสมน้ำ ล้างออกยาก แต่ให้ความชุ่มชื้นสูงมาก เหมาะกับผิวแห้งแตก เช่น ปิโตรเลียมเจล (Petrolatum)

2. Absorption Base (ชนิดดูดน้ำได้): สามารถดูดซับน้ำหรือสารละลายที่เป็นน้ำได้ดีกว่าชนิดแรก เช่น Lanolin

3. Emulsion Base (ชนิดอิมัลชัน): แบ่งเป็น Water-in-Oil (W/O) คือน้ำในน้ำมัน ล้างออกง่ายกว่าชนิดแรก และ Oil-in-Water (O/W) คือน้ำมันในน้ำ หรือที่เรียกว่าครีม ล้างออกง่าย ไม่เหนียวเหนอะหนะ

4. Water-Soluble Base (ชนิดละลายน้ำได้): เนื้อเจล ไม่มีส่วนประกอบของไขมัน ล้างออกง่าย เหมาะกับผิวหนังบริเวณที่มีความชื้นแฉะ 

- ประกอบด้วยตัวยาและกระสายยารวมกัน อาจจะมีการตกตะกอน จึงควรเขย่าก่อนใช้

อธิบายโดยง่าย

ยาน้ำแขวนตะกอน (Suspension)

Suspension = น้ำ + ผงยาเล็ก ๆ แขวนลอยอยู่

- ดังนั้นต้องเขย่าขวดก่อนกินเสมอ

ในขณะที่ยาน้ำธรรมดา (Solution)

ยาน้ำธรรมดา = ตัวยาที่ละลายในน้ำจนหมด

- ก็คือไม่ต้องเขย่าก็ได้ ตัวยากระจายสม่ำเสมออยู่แล้ว