- Quê quán:  huyện Trường Tân, nay là Thanh Miện - Hải Dương

- Nguyễn Dữ sống vào nửa đầu thế kỉ XVI, là thời kì Triều đình nhà Lê bắt đầu khủng hoảng, các tập đoàn phong kiến Lê, Mạc, Trịnh tranh giành quyền lực, gây ra những cuộc nội chiến kéo dài

- Sự nghiệp sáng tác: Ông học rộng tài cao nhưng chỉ làm quan một năm rồi cáo về, sống ẩn dật ở vùng núi Thanh Hóa. Đó là cách phản kháng của nhiều tri thức tâm huyết đương thời
2.Tác phẩm
- Xuất xứ : Truyền kì mạn lục ( Ghi chép tản mạn những chuyện kì lạ được lưu truyền)
- Gồm 20 truyện, là thiên thứ 16
- Thể loại: truyện truyền kì
- Được viết ở thế kỉ XVI

       + Chuyện nằm mộng của Phan Lang, Phan Lang và Vũ Nương dưới động rùa.

       + Vũ Nương hiện về ngồi trên kiệu hoa, cờ tán, võng lọng rực rỡ đầy sông, lúc ẩn lúc hiện, rồi "bóng nàng loang loáng mờ nhạt dần mà biến đi mất".

+Tạo hiệu quả nghệ thuật về tính chân thực của truyền kì vào câu chuyện kết hợp với các yếu tố tả thực

+Tạo ra một thế giới ước mơ, khát vọng của nhân dân về sự công bằng, bác ái

Chi tiết chiếc bóng do Nguyễn Dữ đưa vào tưởng chừng như đơn giản nhưng đã tạo nên cái chết oan ức của Vũ Nương. Đồng thời, nó cũng phản ánh được những giá trị về xã hội của thời phong kiến.

- Nguyễn Dữ - có sách phiên âm là Nguyễn Tự (chưa rõ năm sinh - năm mất).

- Người huyện Trường Tân, nay là huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương.

- Ông là học trò của Tuyết Giang Phu Tử - Nguyễn Bỉnh Khiêm.

- Ông sống ở thế kỉ XVI là thời kì triều đình nhà Lê đã bắt đầu khủng hoảng, các tập đoàn phong kiến Lê, Mạc Trịnh tranh giành quyền bính, gây ra các cuộc nội chiến kéo dài.

- Nguyễn Dữ là một người học rộng, tài cao nhưng chỉ làm quan có một năm rồi xin về quê nuôi mẹ già và viết sách, sống ẩn dật như nhiều trí thức đương thời khác.

- “Chuyện người con gái Nam Xương” là một trong hai mươi truyện của “Truyền kì mạn lục”.

- Truyền kì mạn lục (ghi chép tản mạn những chuyện kỳ lạ được lưu truyền ) là tác phẩm được viết bằng chữ Hán. Tác phẩm này có chịu ảnh hưởng của truyện truyền kỳ Trung Quốc - một thể loại truyện thường có yếu tố kỳ lạ, hoang đường. Nhưng điểm khác là Nguyễn Dữ đã biết khai thác các truyện cổ dân gian, các truyền thuyết lịch sử, dã sử của Việt Nam để sáng tạo ra tác phẩm của mình.

- Nhân vật chính của truyện thường là những người phụ nữ bất hạnh, khao khát hạnh phúc nhưng bị các thế lực bạo tàn và cả lễ giáo khắc nghiệt xô đẩy vào hoàn cảnh éo le, oan khuất và bất hạnh.

- Do xã hội phong kiến nam quyền thối nát, bất công coi trọng quyền uy của người giàu và người đàn ông trong gia đình. Cuộc hôn nhân của Vũ Nương ngay từ đầu đã chênh lệch về giai cấp, về khoảng cách giàu nghèo, về tính cách của Vũ Nương và Trương Sinh.

- Do bản chất xã hội phong kiến nam quyền thối nát, bất công coi trọng quyền uy của người giàu và người đàn ông trong gia đình. 
+ Phân biệt đẳng cấp trong hôn nhân
+ Chế độ nam quyền nuôi dưỡng con người như Trương Sinh: độc đoán, vũ phu
- Người phụ nữ bị bó buộc bởi những giáo điều khắc nghiệt

-Phan Lang nằm mộng thấy người con gái áo xanh, rồi thả rùa mai xanh - Phan Lang lạc vào động rùa của Linh Phi, được đãi tiệc yến và gặp Vũ Nương

-Câu chuyện Vũ Nương được tiên rẽ nước cứu mạng đưa về thủy cung ; Phan Lang được sứ giả Xích Hỗn rẽ nước đưa về dương thế 
-Hình ảnh Vũ Nương hiện ra sau khi Trương Sinh lập đàn giải oan cho nàng ở bến Hoàng Giang, lung linh huyền ảo với lúc ẩn, lúc hiện. ,rồi sau đó bóng nàng loang loáng mờ

+ Phan Lang nằm mộng rồi thả rùa mai xanh

+ Phan Lang gặp nạn, lạc vào động rùa được Linh Phi cứu

+ Vũ Nương tự vẫn được Linh Phi rẽ cho một đường nước cứu sống nàng

+ Cuộc gặp gỡ giữa Phan Lang và Vũ Nương trong động của Linh Phi. 
+Phan Lang được sứ giả rẽ nước đưa về dương thế cùng với lời nhắn giải oan của Vũ Nương

+ Vũ Nương hiện về trên bến Hoàng Giang lung linh kỳ ảo, lúc ẩn lúc hiện rồi biến đi mất

- Tác phẩm:

+ Nguồn gốc, xuất xứ: Chuyện người con gái Nam Xương là một truyện nằm trong tác phẩm Truyền kì mạn lục nổi tiếng nhất của Nguyễn Dữ.

+ Nội dung chủ đề: Chuyện người con gái Nam Xương thể hiện niềm thương cảm của Nguyễn Dữ với số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến đầy oan nghiệt và ca ngợi vẻ đẹp đức hạnh của họ.

- Xuất xứ: truyện 16 trong số 20 truyện của “Truyền kì mạn lục”

- Nguồn gốc: Truyện cổ tích “Vợ chàng Trương”

- “Truyền kì mạn lục”: Ghi chép tản mạn những chuyện kì lạ được lưu truyền
     + Được viết bằng chữ Hán, có chịu ảnh hưởng của truyện truyền kì Trung Quốc
     + Một thể loại chuyện thường có yếu tố kì ảo, hoang đường - nhưng cũng khai thác các truyện cổ dân gian và các truyền thuyết lịch sử, dã sử của Việt Nam
     + Nhân vật chính trong Truyền kì mạn lục phần lớn là những người phụ nữ đức hạnh nhưng lại bị các thế lực phong kiến, lễ giáo khắc nghiệt xô đẩy vào những cảnh ngộ éo le, oan khuất. Bên cạnh đó còn có kiểu nhân vật là những người trí thức có tâm huyết nhưng bất mãn với thời cuộc, không chịu trói mình vào vòng danh lợi chật hẹp.

- Thể loại: Truyện truyền kì

-Phan Lang đêm nằm mộng thấy có người xin chàng thả rùa xanh mà chàng vừa bắt được (Linh phi hóa thân)
-Vũ Nương và Phan lang được Linh Phi  cứu sống và cho ở nơi động rùa dưới thủy cung. Sau đó, Phan Lang được hồi sinh và trở về trần gian
-Linh hồn Vũ Nương trở về trên bến sông khi Trương Sinh lập đàn giải oan, nàng nói vài lời tỏ minh rồi từ từ biến mất trong sương khói mịt mờ

+ Nguyên nhân trực tiếp: Vì sự ngây thơ của bé Đản, vì sự cố chấp, ghen tuông của Trương Sinh.

+ Nguyên nhân gián tiếp: Do chế độ phong kiến chuyên quyền, độc đoán chà đạp lên quyền được sống, quyền được yêu thương và quyền được mưu cầu hạnh phúc của người phụ nữ

     + Tính thuỳ mị nết na

     + Vợ thuỷ chung

     + Con dâu hiếu thảo

     + Mẹ yêu thương con

     + Người phụ nữ tự trọng; nhân hậu, vị tha; bao dung, tình nghĩa
2. Số phận đau thương: 
- Hôn nhân không bình đẳng
- Cô đơn, lẻ bóng 
- Bị chồng nghi oan: không thuỷ chung
- Bị sỉ nhục, mắng nhiếc, đánh đập, đuổi đi
- Danh dự, nhân phẩm bị chà đạp
- Hạnh phúc gia đình tan vỡ
- Tự vẫn - cái chết oan khổ
- Không thể trở về cuộc sống trần thế

- Do chiến tranh phong kiến phi nghĩa khiến nhiều người phải rời mái ấm gia đình, chiến tranh đã chia cắt vợ chồng cha con, gây nên những hiểu lầm mà Vũ Nương phải gánh chịu.

- Vũ Nương chết do lời nói ngây thơ của đứa trẻ, do trò đùa chỉ vào bóng của mình của Vũ Nương.

- Tác phẩm:

+ Nguồn gốc, xuất xứ: Chuyện người con gái Nam Xương là một truyện nằm trong tác phẩm Truyền kì mạn lục nổi tiếng nhất của Nguyễn Dữ.

+ Nội dung chủ đề: Chuyện người con gái Nam Xương thể hiện niềm thương cảm của Nguyễn Dữ với số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến đầy oan nghiệt và ca ngợi vẻ đẹp đức hạnh của họ

Kết hợp thực - ảo; hiện thực – ước mơ

-Phan Lang nằm mộng thấy người con gái áo xanh, rồi thả rùa mai xanh - Phan Lang lạc vào động rùa của Linh Phi, được đãi tiệc yến và gặp Vũ Nương

-Câu chuyện Vũ Nương được tiên rẽ nước cứu mạng đưa về thủy cung ; Phan Lang được sứ giả Xích Hỗn rẽ nước đưa về dương thế ; hình ảnh Vũ Nương hiện ra sau khi Trương Sinh lập đàn giải oan cho nàng ở bến Hoàng Giang, lung linh huyền ảo với “một chiếc kiệu hoa đứng ở giữa dòng, theo sau có đến năm mươi chiếc xe cờ tán, võng lọng rực rỡ đầy sông, lúc ẩn, lúc hiện”, rồi sau đó “bóng nàng loang loáng mờ nhạt dần mà biến đi mất” trong chốc lát.

Ý nghĩa của những yếu tố kì ảo :
+ Trước hết, những yếu tố kì ảo có ý nghĩa hoàn chỉnh thêm nét đẹp của nhân vật Vũ Nương. Dù ở thế giới khác, nàng vẫn nặng tình với cuộc đời, vẫn quan tâm đến chồng con, phần mộ tổ tiên, thương nhớ quê nhà. Khi nghe Phan Lang nói về tình cảnh quê nhà, nàng “ứa nước mắt khóc, rồi quả quyết đổi giọng mà rằng :

- Có lẽ, không thể gửi hình ẩn bóng ở đây được mãi, để mang tiếng xấu xa. Vả chăng, ngựa Hồ gầm gió bắc, chim Việt đậu cành nam. Cảm vì nỗi ấy, tôi tất phải tìm về có ngày”.
Và dù không còn là con người của trần gian, nàng vẫn còn đó nỗi đau oan khuất, vẫn khao khát được phục hồi danh dự : “Nhờ nói hộ với chàng Trương, nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, xin lập một đàn giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, tôi sẽ trở về”.

+ Điều quan trọng hơn, là những yếu tố kì ảo đó đã tạo nên một kết thúc có hậu cho tác phẩm, thể hiện mơ ước ngàn đời của nhân dân về lẽ công bằng : người tốt dù có trải qua bao oan khuất, cuối cùng cũng được đền trả xứng đáng, cái thiện bao giờ cũng chiến thắng.

- Chi tiết kì ảo thứ nhất: Phan Lang đêm nằm mộng thấy có người xin chàng thả rùa xanh mà chàng vừa bắt được (Linh phi hóa thân):

Điều kì ảo ở đây là có một thế giới dưới nước (Thủy cung) và Linh phi hóa thân thành chú rùa đi ngao du và sa vào lưới.

Việc Phan Lang cứu một con rùa là điều hết sức bình thường nhưng chú rùa đó là Linh phi, đã báo mộng và mong chàng thả ra.

Phan Lang tưởng chừng không liên quan đến câu chuyện nhà Vũ Nương nhưng chính chàng sau này trở thành cầu nối cho vợ chồng Vũ Nương.

- Chi tiết kì ảo thứ hai: Vũ Nương và Phan lang được Linh Phi cứu sống và cho ở nơi động rùa dưới thủy cung. Sau đó, Phan Lang được hồi sinh và trở về trần gian:

Biết Vũ Nương bị oan nên Linh Phi đã cứu nàng khi nàng tự vẫn và đưa nàng về thủy cung của mình.

Sau này, Phan Lang gặp nạn, cũng được Linh Phi cứu và chàng gặp lại Vũ Nương ở Thủy cung. Khi trò chuyện và khuyên nhủ Vũ Nương, Phan Lang cầm theo tín vật của nàng trở về nhân gian → vô lí, hoang đường.

- Chi tiết kì ảo thứ ba: linh hồn Vũ Nương trở về trên bến sông khi Trương Sinh lập đàn giải oan, nàng nói vài lời tỏ minh rồi từ từ biến mất trong sương khói mịt mờ.

+ Nguyên nhân trực tiếp: Vì sự ngây thơ của bé Đản, vì sự cố chấp, ghen tuông của Trương Sinh.

+ Nguyên nhân gián tiếp: Do chế độ phong kiến chuyên quyền, độc đoán chà đạp lên quyền được sống, quyền được yêu thương và quyền được mưu cầu hạnh phúc của người phụ nữ

- Con nhà hào phú nhưng không có học
- Đa nghi, hay ghen, vũ phu
- Suy nghĩ nông cạn
-Cư xử hồ đồ, cạn tình nghĩa
- Ghen tuông mù quáng

-Là chi tiết nghệ thuật độc đáo
-Thắt nút: đẩy kịch tính lên cao trào, gây lên bị kịch là cái chết của Vũ Nương
-Gỡ nút: nỗi hàm oan được hoá giải

     + Xuất hiện gián tiếp

     + Tạo kịch tính, xung đột

     + Xuất hiện 

     + Trương Sinh hiểu thấu nỗi oan của vợ

- Phan Lang gặp nạn, lạc vào động rùa, gặp Linh Phi, được cứu giúp; gặp lại Vũ Nương, được sứ giả của Linh Phi rẽ đường nước đưa về dương thế.

- Vũ Nương hiện về trong lễ giải oan trên bến Hoàng Giang giữa lung linh, huyền ảo rồi lại biến đi mất.

     + Chế độ nam quyền chà đạp lên số phận người phụ nữ

     + Chiến tranh phi nghĩa gây ra những bi kịch cho con người

+ Thắt nút - gián tiếp qua lời nói của bé Đản, khiến TS nghi ngờ về sự chung thủy của vợ, vợ phải tự vẫn. Mâu thuẫn đạt đến đỉnh điểm
+ Mở nút - trực tiếp khi nhìn thấy cái bóng cùng với lời nói của bé Đản, chàng hiểu nỗi oan của vợ: Nỗi oan của VN phần nào được giải 
+ ND: Cái bóng cũng phần nào thể hiện nỗi lòng về HPGĐ của Vũ Nương, đối với họ, HPGĐ cũng chỉ là cái bóng hư ảo
+ nó cũng thể hiện bóng đen của Trương Sinh, bóng đen của XHPK chà đạp lên những người phụ nữ

  + Thủy chung, son sắt với chồng

  + Hiếu thảo với mẹ chồng

  + Yêu thương con hết mực
- Số phận oan nghịêt
  + Nạn nhân của chế độ nam quyền
  + Nạn nhân của chiến tranh phi nghĩa
  + Gia đình tan vỡ

Tính tình: gia trưởng, độc đoán, đa nghi, ghen tuông vô cớ.
Nghe câu nói ngây thơ của con trẻ, lòng ghen tuông của chàng trỗi dậy lấn át cả tình thương khiến chàng hành động mù quáng
Có những lời thô bỉ, tệ hại với người vợ hết mực thủy chung
Không nghe lời vợ cùng họ hàng, hàng xóm giải thích

Hành động bộc phát, thiếu suy nghĩ, không chịu phân tích sự việc một cách cẩn thận,... Đặc biệt là vô tình bạc nghĩa với chính người vợ bên gối của mình

+ Lời nói ngây thơ của bé Đản đã vô tình gây nên mối hiểu lầm của Trương Sinh.

+ Tính cách đa nghi, ít học của Trương Sinh. Nếu Trương Sinh là một người tỉnh táo và biết lắng nghe, suy xét, có lẽ bi kịch này sẽ không xảy ra.

+ Do chế độ nam quyền độc đoán, một xã hội mà nam nữ không bình đẳng, hôn nhân không có tình yêu và tự do.

+ Do chiến tranh phong kiến phi nghĩa

2. Vẻ đẹp của Vũ Nương
-Vũ Nương là người vợ hiền, khuôn phép: biết chồng đa nghi nên hết sức giữ gìn khuôn phép, khi chồng phải đi lính thì không mong công danh mà chỉ hy vọng chồng trở về bình an, hết lòng chung thủy chờ đợi chồng.
-Vũ Nương là người con dâu hiếu thảo, người vợ yêu thương con hết mực: chăm sóc mẹ chồng lúc ốm đau, khi mẹ chồng chết lo tang như đối với mẹ đẻ, thương con phải xa cha từ nhỏ…

rực rỡ, lung linh, huyền ảo, lúc ẩn lúc hiện sau đó biến mất khi Trương Sinh lạp đàn giải oan.

 - Quê quán: Là người huyện Trường Tân (nay là huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương)

 - Nguyễn Dữ sống vào khoảng thế kỉ XVI. Là lúc triều đình nhà Lê đã bắt đầu khủng hoảng suy thoái, các tập đoàn phong kiến tranh giành quyền lực gây ra liên tiếp các cuộc nội chiến kéo dài

- Là người học rộng tài cao, ông cũng là tác giả quan trọng trong văn học trung đại

- Tác phẩm được viết bằng chữ Hán

a) Xuất xứ: là câu chuyện thứ 16 trong tổng số 20 truyện

b) Bố cục: 3 phần

- Phần 1 (từ đầu… như đối với cha mẹ đẻ mình): Cuộc sống của Vũ Nương khi được gả về nhà Trương Sinh cho đến trước khi Trương Sinh trở về

- Phần 2 (tiếp… nhưng việc trót đã qua rồi): Số phận oan khuất của Vũ Nương

- Phần 3 (còn lại): Vũ Nương được giải oan

c) Ý nghĩa nhan đề: ghi chép tản mạn những chuyện kỳ lạ được lưu truyền

• Cách kể chuyện:

 - Cái bóng là một chi tiết đặc sắc, là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo làm cho câu chuyện hấp dẫn hơn so với truyện cổ tích.

 - Cái bóng là đầu mối, điểm nút của câu chuyện. Thắt nút là nó, mà mở nút cũng là nó.

• Góp phần thể hiện tính cách nhân vật:

 - Bé Đản ngây thơ

 - Trương Sinh hồ đồ, đa nghi.

 - Vũ Nương yêu thương chồng con.

• Cái bóng góp phần tố cáo xã hội phong kiến hung tàn, khiến hạnh phúc của người phụ nữ hết sức mong manh.

- Do Trương Sinh một kẻ hồ đồ, vũ phu, hay ghen, đa nghi. Dù biết vợ nết na thủy chung vẫn luôn đề phòng quá mức, trước lời nói ngây thơ của bé Đản không cho Vũ Nương cơ hội giải thích, chính điều ấy đã bức tử Vũ Nương.

- Do chiến tranh phong kiến phi nghĩa khiến nhiều người phải rời mái ấm gia đình, chiến tranh đã chia cắt vợ chồng cha con, gây nên những hiểu lầm mà Vũ Nương phải gánh chịu.

- Vũ Nương chết do lời nói ngây thơ của đứa trẻ, do trò đùa chỉ vào bóng của mình của Vũ Nương.

Do xã hội phong kiến nam quyền thối nát, bất công coi trọng quyền uy của người giàu và người đàn ông trong gia đình. Cuộc hôn nhân của Vũ Nương ngay từ đầu đã chênh lệch về giai cấp, về khoảng cách giàu nghèo, về tính cách của Vũ Nương và Trương Sinh.

=> Bi kịch của Vũ Nương vượt ra khỏi bi kịch gia đình, là bi kịch của một lớp người trong xã hội. Cái chết của Vũ Nương là lời tố cáo mạnh mẽ, đanh thép với chế độ phong kiến đương thời. Qua đó thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc của Nguyễn Dữ.

 - Tạo kịch tính cho câu chuyện

 - Xây dựng tình huống 

 - Gỡ bỏ hiểu lầm

 - Trương Sinh mới vỡ lẽ ra mọi chuyện và hiểu cho nỗi oan ức của vợ mình.

 - Ẩn dụ cho số phận của phụ nữ như bóng mờ ảo, số phận mong manh của người phụ nữ trong chế độ phong kiến nam quyền

 - Nhấn mạnh phẩm chất cao đẹp của Vũ Nương trong vai trò là một người vợ, người mẹ 

- Tin lời trẻ con mà không cho Vũ Nương cơ hội giải thích => dồn Vũ Nương đến cái chết
 
 *Nguyên nhân gián tiếp

- Chiến tranh phong kiến phi nghĩa =>chia cắt vợ chồng cha con

- Vũ Nương chết do trò đùa chỉ vào bóng của mình

- Bi kịch gia đình
 

*Nguyên nhân sâu xa
- Xã hội phong kiến nam quyền thối nát, bất công

- Cuộc hôn nhân ngay từ đầu đã chênh lệch về giai cấp, về khoảng cách giàu nghèo 

 

-Cảnh Vũ Nương hiện về ngồi trên kiệu hoa

-Tạo nên kết thúc đỡ phần nặng nề bi đát

-Bù đắp cho những gì nàng phải chịu trong quá khứ

-Bi kịch vẫn tiềm ẩn trong sự lung linh , kì ảo 

-Tạo nên nét đặc trưng của thể loại truyện truyền kì 

+ Lời nói ngây thơ của bé Đản đã vô tình gây nên mối hiểu lầm của Trương Sinh.

+ Nguyên nhân đáng trách nhất để dẫn đến cái chết oan khuất của Vũ Nương đó là tính cách đa nghi, ít học của Trương Sinh. Khi nghe lời nói ngây thơ của con trẻ, chàng chẳng thèm suy xét đúng sai hay lắng nghe những lời phân trần mà vội vàng kết tội vợ mình. Chính sự hồ đồ, độc đoán, tệ bạc này của Trương Sinh là nguyên nhân quan trọng nhất đẩy Vũ Nương đến đường cùng không lối thoát. Nếu Trương Sinh là một người tỉnh táo và biết lắng nghe, suy xét, có lẽ bi kịch này sẽ không xảy ra.

+ Do chế độ nam quyền độc đoán, một xã hội mà nam nữ không bình đẳng, hôn nhân không có tình yêu và tự do.

+ Do chiến tranh phong kiến phi nghĩa.

+ Lời nói ngây thơ của bé Đản đã vô tình gây nên mối hiểu lầm của Trương Sinh.

+ Tính cách đa nghi, ít học của Trương Sinh.

+ Do chế độ nam quyền độc đoán, một xã hội mà nam nữ không bình đẳng, hôn nhân không có tình yêu và tự do.

+ Do chiến tranh phong kiến phi nghĩa.