Η πρώτη ημέρα του σεμιναρίου αφιερώθηκε στην υποδοχή των συμμετεχόντων και στην εξοικείωση με το πρόγραμμα και τους εκπαιδευτές. Πραγματοποιήθηκαν δραστηριότητες γνωριμίας (ice-breaking), με στόχο τη δημιουργία ενός θετικού και συνεργατικού μαθησιακού περιβάλλοντος. Παρουσιάστηκαν βασικές πληροφορίες για τον οργανισμό Europass Teacher Academy, καθώς και πρακτικά ζητήματα του προγράμματος (ωρολόγιο πρόγραμμα, κανόνες, συμμετοχή).

Οι συμμετέχοντες είχαν επίσης την ευκαιρία να παρουσιάσουν τα σχολεία τους και να ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με πιθανές συνεργασίες. Η ημέρα ολοκληρώθηκε με εισαγωγή στην έννοια της «κυβερνοϋγιεινής» (Cyber Hygiene), εστιάζοντας στην ασφάλεια στο διαδίκτυο. Στην συνέχει είχαμε την δυνατότητα να συνομιλήσουμε με συναδέλφους εκπαιδευτικούς ενηλίκων απο σχολεία της Σουηδίας, Σερβίας, Πορτογαλίας, Ισπανίας, Γαλλίας και Εστονίας δημιουργώντας προυποθέσεις συνεργασίας και επέκτασης του εκπαιδευτικού μας δικτύου.

Η δεύτερη ημέρα ξεκίνησε με παρουσίαση των βασικών αρχών και δυνατοτήτων του προγράμματος Erasmus+. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες εισήχθησαν στην έννοια των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης (AI), με έμφαση στο μοντέλο freemium (δωρεάν και επί πληρωμή λειτουργίες). Έγινε παρουσίαση και συζήτηση για τις δυνατότητες, τους περιορισμούς και τη σωστή παιδαγωγική αξιοποίησή τους στην τάξη.

Οι εκπαιδευόμενοι άρχισαν να εξοικειώνονται με βασικά εργαλεία και να προβληματίζονται για την ενσωμάτωσή τους στη διδασκαλία.

Η τρίτη ημέρα επικεντρώθηκε στην πρακτική χρήση ψηφιακών εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, όπως Canva, MagicSchool και Gamma. Οι συμμετέχοντες πειραματίστηκαν με τη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού, παρουσιάσεων και δημιουργικού περιεχομένου.

Παρουσιάστηκαν επίσης εργαλεία δημιουργίας εικόνας και ήχου (π.χ. Suno), ενώ ακολούθησε συζήτηση για τη διδακτική τους αξιοποίηση. Η ημέρα χαρακτηρίστηκε από έντονη δημιουργικότητα και ενεργή συμμετοχή.

Η τέταρτη ημέρα ήταν αφιερωμένη στον σχεδιασμό διαφοροποιημένου εκπαιδευτικού υλικού. Οι συμμετέχοντες εργάστηκαν σε ομάδες, ανασχεδιάζοντας διδακτικές ενότητες από τα γνωστικά τους αντικείμενα, λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο, τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες των μαθητών τους. Έγινε επιλογή κατάλληλων εργαλείων AI για κάθε δραστηριότητα (παραγωγή υλικού, δραστηριότητες, αξιολόγηση). Η συνεργατική μάθηση και η ανταλλαγή καλών πρακτικών αποτέλεσαν βασικά στοιχεία της ημέρας.

Η πέμπτη ημέρα επικεντρώθηκε σε ζητήματα ηθικής και μη ηθικής χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση. Οι συμμετέχοντες συζήτησαν πραγματικά παραδείγματα και ανέπτυξαν κριτική σκέψη γύρω από τη χρήση των εργαλείων AI.

Παράλληλα, παρουσιάστηκε το ολλανδικό εκπαιδευτικό σύστημα και οι συμμετέχοντες προετοίμασαν δράσεις διάχυσης των γνώσεων που απέκτησαν. Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με τελικό αναστοχασμό, όπου οι εκπαιδευόμενοι αποτίμησαν την εμπειρία τους και κατέγραψαν τις γνώσεις και δεξιότητες που θα εφαρμόσουν στη διδακτική τους πρακτική.

Στο τέλος δόθηκαν τα πιστοποιητικά επιτυχούς παρακολούθησης του σεμιναρίου στους συμμετέχοντες και ακολούθησε ανταλλαγή εντυπώσεων και συζήτηση σχετικά με ενδεχόμενη συνεργασία μεταξύ των φορέων.

Προορισμός: Άμστερνταμ, Ολλανδία
Διάρκεια συνάντησης: 45 λεπτά

1. Καλωσόρισμα & Σκοπός Συνάντησης (5’)

• Παρουσίαση συμμετεχόντων

• Σύντομη εισαγωγή στο πρόγραμμα Erasmus+

• Στόχοι κινητικότητας και αναμενόμενα μαθησιακά αποτελέσματα

2. Παρουσίαση Course / Training Program (10’)

• Τίτλος: "There is an AI for that"

• Ημερομηνίες και ωράριο δραστηριοτήτων

• Venue / Molinos De Viento

• Μεθοδολογία:

  • workshops

  • lectures

  • collaborative activities

  • site visits

• Αναμενόμενα outputs / certification

3. Ταξιδιωτικά & Οργανωτικά Θέματα (8’)

• Πτήσεις και travel itinerary

• Check-in / check-out accommodation

• Μεταφορά από και προς αεροδρόμιο Schiphol

• Τοπικές μετακινήσεις (τραμ, metro, bus, ποδήλατο)

• Σημαντικά contacts:

  • host organization: Europass Teacher academy

  • group coordinator

  • emergency contact

4. Οικονομικά & Erasmus Documentation (7’)

• Τι καλύπτει η χρηματοδότηση

• Eligible / non-eligible expenses

• Απαραίτητα παραστατικά:

  • boarding passes

  • invoices / receipts

• Έγγραφα που πρέπει να έχουν μαζί τους:

  • ID/passport

  • EHIC card

  • insurance

  • mobility documents

5. Πολιτισμική Προετοιμασία – Amsterdam Tips (5’)

• Dutch culture & etiquette

• punctuality and professional communication

• weather & clothing recommendations

• safety tips in city center / cycling awareness

6. Υποχρεώσεις μετά την Επιστροφή (5’)

• Participant report

• Certificate collection

• Dissemination activities

• Internal knowledge sharing / αξιοποίηση εμπειρίας

Η 6η ημέρα περιλάμβανε την επίσκεψη στο μουσείο Rijksmuseum, στα πλαίσια των πολιτιστικών δραστηριοτήτων του σεμιναρίου. Το Rijksmuseum αποτελεί το εθνικό μουσείο της Ολλανδίας αφιερωμένο στις ολλανδικές τέχνες και την ιστορία, και βρίσκεται στην Πλατεία των Μουσείων, στην περιοχή του Νότιου Άμστερνταμ, κοντά στο Μουσείο Βαν Γκογκ. Είναι το μεγαλύτερο μουσείο τέχνης στην Ολλανδία και εκθέτει 8.000 αντικείμενα τέχνης και ιστορίας, από τη συνολική συλλογή του ενός εκατομμυρίου αντικειμένων από τα έτη 1200-2000, μεταξύ των οποίων και μερικά αριστουργήματα των ζωγράφων Ρέμπραντ, Φρανς Χαλς και Γιοχάνες Βερμέερ (Εικ. 33-36).

Η επίσκεψη ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και εποικοδομητική καθώς μάθαμε πολλές πληροφορίες για την κουλτούρα και τον πολιτισμό της Ολλανδίας, μέσα από τα έργα σημαντικών Ολλανδών ζωγράφων καθώς και άλλων αντικειμένων τέχνης. Η επαφή, με κάθε τρόπο, με άλλους πολιτισμούς συμβάλλει καθοριστικά στην προσωπική, κοινωνική και πνευματική ανάπτυξη του ατόμου, προωθώντας την αλληλοκατανόηση και την εξέλιξη. Προωθεί τον σεβασμό, την αποδοχή της διαφορετικότητας και την ικανότητα επικοινωνίας με άτομα από διαφορετικά υπόβαθρα. Η γνωριμία με νέες παραδόσεις, ήθη, έθιμα και τέχνες διευρύνει τους ορίζοντες και καταπολεμά προκαταλήψεις και στερεότυπα.

Η διαπολιτισμικότητα, ως ενεργητική αλληλεπίδραση, οδηγεί σε μια κοινωνία με σεβασμό και κατανόηση, αποφεύγοντας την περιθωριοποίηση. Ιδιαίτερα για τους εκπαιδευτικούς, η επαφή με άλλους πολιτισμούς αναβαθμίζει την ποιότητα της εκπαίδευσης και την αποτελεσματικότητα των παιδαγωγικών μεθόδων. Μέσα από τη σύγκριση, τα άτομα αναγνωρίζουν κοινά στοιχεία και διαφορές, ενισχύοντας την ιστορική τους αντίληψη.

Η 6 η ημέρα περιλάμβανε την επίσκεψη στο μουσείο Rijksmuseum, στα πλαίσια των πολιτιστικών

δραστηριοτήτων του σεμιναρίου. Το Rijksmuseum αποτελεί το εθνικό μουσείο της Ολλανδίας αφιερωμένο

στις ολλανδικές τέχνες και την ιστορία, και βρίσκεται στην Πλατεία των Μουσείων, στην περιοχή του

Νότιου Άμστερνταμ, κοντά στο Μουσείο Βαν Γκογκ. Είναι το μεγαλύτερο μουσείο τέχνης στην Ολλανδία

και εκθέτει 8.000 αντικείμενα τέχνης και ιστορίας, από τη συνολική συλλογή του ενός εκατομμυρίου

αντικειμένων από τα έτη 1200-2000, μεταξύ των οποίων και μερικά αριστουργήματα των ζωγράφων

Ρέμπραντ, Φρανς Χαλς και Γιοχάνες Βερμέερ (Εικ. 33-36).

Η επίσκεψη ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και εποικοδομητική καθώς μάθαμε πολλές πληροφορίες για την

κουλτούρα και τον πολιτισμό της Ολλανδίας, μέσα από τα έργα σημαντικών Ολλανδών ζωγράφων καθώς

και άλλων αντικειμένων τέχνης. Η επαφή, με κάθε τρόπο, με άλλους πολιτισμούς συμβάλλει καθοριστικά

στην προσωπική, κοινωνική και πνευματική ανάπτυξη του ατόμου, προωθώντας την αλληλοκατανόηση

και την εξέλιξη. Προωθεί τον σεβασμό, την αποδοχή της διαφορετικότητας και την ικανότητα επικοινωνίας

με άτομα από διαφορετικά υπόβαθρα. Η γνωριμία με νέες παραδόσεις, ήθη, έθιμα και τέχνες διευρύνει

τους ορίζοντες και καταπολεμά προκαταλήψεις και στερεότυπα.

Η διαπολιτισμικότητα, ως ενεργητική αλληλεπίδραση, οδηγεί σε μια κοινωνία με σεβασμό και κατανόηση,

αποφεύγοντας την περιθωριοποίηση. Ιδιαίτερα για τους εκπαιδευτικούς, η επαφή με άλλους πολιτισμούς

αναβαθμίζει την ποιότητα της εκπαίδευσης και την αποτελεσματικότητα των παιδαγωγικών μεθόδων.

Μέσα από τη σύγκριση, τα άτομα αναγνωρίζουν κοινά στοιχεία και διαφορές, ενισχύοντας την ιστορική

τους αντίληψη.

Οι εκπαιδευτικές πρακτικές και τα εργαλεία ΑΙ που χρησιμοποιήσαμε σήμερα ήταν τα ακόλουθα:

1. Memes: Ένα μιμίδιο είναι μια ιδέα, συμπεριφορά ή πεποίθηση εκφραζόμενη στα πλαίσια μιας πολιτιστικής κληρονομιάς και μεταδιδόμενη υπό μορφή μίμησης (γραφή, ομιλία, χειρονομία, κ.τ.λ.) από τον έναν στον άλλο. Συχνά φέρει συμβολικό νόημα που αντιπροσωπεύει ένα συγκεκριμένο φαινόμενο ή θέμα.

Σήμερα, ένα meme συνήθως περιέχει κείμενο που συνοδεύει μια υπάρχουσα εικόνα συνήθως από κάποιο δημοφιλή χαρακτήρα (imgflip.com – δημιουργία μιμιδίων). Το μήνυμα χρησιμοποιείται για να επισημάνει κάτι χιουμοριστικό ή σχετικό με την εικόνα και το χρησιμοποιούμε ως ένα τρόπο για να σχολιάσουμε μία κατάσταση, αλλά με έναν οπτικό και πιο ελκυστικό τρόπο για τον χρήστη. Είναι ένα αστείο, μια ατάκα, μια παραποιημένη φωτογραφία (ή και βίντεο), τα οποία διαδίδονται από άτομο σε άτομο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και γίνονται γρήγορα πολύ δημοφιλή (αλλά συνήθως ξεχνιούνται και γρήγορα). Για παράδειγμα μπορεί κάποιος να παραποιήσει μια φωτογραφία ενός πολιτικού με σκοπό να τον σατιρίσει.

Αυτή η εκπαιδευτική τεχνική - παιχνίδι χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψουμε, σε ομάδες των 2 ατόμων, το αντικείμενο του σεμιναρίου ή μία κατάσταση που αφορά την εκπαιδευτική διαδικασία, δημιουργώντας αστείες εικόνες με κείμενο. Είναι ένας διαφορετικός και καινοτόμος τρόπος αποτύπωσης όλης της πληροφορίας που είχαμε δεχθεί. Ταυτόχρονα, μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της κριτικής σκέψης, στην ενίσχυση του ομαδικού πνεύματος, και παράλληλα να χρησιμοποιηθεί για ένα ice-breaking εντός της τάξης. Τέλος, μπορεί να αναδείξει δεξιότητες και ταλέντα των εκπαιδευόμενων, οι οποίες είναι κρυμμένες, βελτιώνοντας την έκφραση, τον πειραματισμό και τη δημιουργικότητα. (Εικ. 18, 19).

Εικόνες 18, 19: Memes

1. Ed puzzle: είναι μια διαδικτυακή εφαρμογή η οποία δίνει στον εκπαιδευτικό τη δυνατότητα να δημιουργήσει διαδραστικά βίντεο για τους μαθητές του. Μέσα από μια εύκολη διαδικασία και με εύχρηστα εργαλεία ο δάσκαλος μπορεί να επεξεργαστεί οποιοδήποτε βίντεο και να το μετατρέψει σε διαδραστικό (edpuzzle.com). Είναι ένα ελεύθερο λογισμικό και επιτρέπει στους χρήστες να φτιάχνουν βίντεος, παίρνοντας ένα υφιστάμενο βίντεο, π.χ. από το youtube, και αλλάζοντας το διάλογο, δημιουργώντας ερωτήσεις και κάνοντας voiceover, προκειμένου να φτιάξουν ένα νέο βίντεο με εκπαιδευτικό σκοπό μάθησης.

Η διδακτική αξία των βίντεος, ως εποπτικό υλικό, είναι αδιαμφισβήτητη. Τις περισσότερες φορές, τα υφιστάμενα βίντεος, π.χ. στο youtube, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε λόγω του μεγάλου μεγέθους τους, είτε λόγω της έλλειψης ελληνικών υποτίτλων. Η εφαρμογή edpuzzle είναι μια ελεύθερη διαδικτυακή υπηρεσία που επιτρέπει στους εκπαιδευτικούς να μετατρέπουν υφιστάμενα βίντεος του διαδικτύου σε βιντεο-μαθήματα, προσθέτοντας τα δικά τους ηχητικά σχόλια και ερωτήσεις κατανόησης, τύπου κουίζ. Παρέχεται η δυνατότητα στον εκπαιδευτικό να παρακολουθεί πόσοι, αλλά και ποιοι μαθητές παρακολούθησαν το βίντεο-μάθημα, ποιοι απάντησαν σωστά στις ερωτήσεις και ποιοι όχι, και ως εκ τούτου να έχει στατιστικά στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα του βίντεο-μαθήματος.

Η δραστηριότητα της ημέρας, η οποία εκτελέστηκε σε ομάδες των 2 ατόμων, αφορούσε τη χρήση των εργαλείων που συζητήσαμε στο χθεσινό μάθημα και την εφαρμογή τους στο σχεδιασμό μιας διδακτικής ενότητας, με στόχο τη διαφοροποίηση και προσαρμογή του διδακτικού υλικού στο επίπεδο εκπαίδευσης του σχολείου, χωρίς όμως να μεταβάλλεται η ουσία και το περιεχόμενό του. Αφού επιλέξαμε το αντικείμενο του μαθήματος (π.χ. κλιματική αλλαγή), ουσιαστικά πειραματιστήκαμε με τη δημιουργία των κατάλληλων εντολών που πρέπει να δώσουμε σε κάποιο από τα προαναφερόμενα εργαλεία ΑΙ, προκειμένου να πάρουμε ένα τελικό αποτέλεσμα (slide show, κείμενο με quiz, βίντεο, τραγούδι, κλπ.), το οποίο θα βελτιώσει την παροχή της πληροφορίας προς τους εκπαιδευόμενους, θα βοηθήσει στην ενεργητική ακρόαση και γενικότερα την εκπαιδευτική διαδικασία. Ακολούθησε συζήτηση για το τελικό αποτέλεσμα και την ποιότητα του περιεχομένου, διαχέοντας την πληροφορία μεταξύ όλων των ομάδων. Με την αύξηση της τριβής με τα εργαλεία ΑΙ γίνεται πλέον φανερή η χρησιμότητά τους στην εκπαιδευτική διαδικασία, έχοντας όμως ως απαραίτητη προϋπόθεση τον έλεγχο του παρεχόμενου αποτελέσματος, ως προς την ποιότητα και αξιοπιστία της πληροφορίας που εμπεριέχει.

Στη συνέχεια ακολούθησε μία εκτενής αναφορά, από την εισηγήτρια, για την υφιστάμενη νομοθεσία που διέπει σήμερα τον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Η νομοθεσία για την Τεχνητή Νοημοσύνη, αν και βρίσκεται σήμερα μάλλον σε περισσότερο εθελοντικό επίπεδο και όχι υποχρεωτικό (με ελάχιστες εξαιρέσεις) και γίνεται σοβαρή προσπάθεια να τεθούν υποχρεωτικοί κανόνες, εξελίσσεται ραγδαία, με το 2026 να σηματοδοτεί μια κρίσιμη περίοδο για την εφαρμογή των πρώτων ολοκληρωμένων νόμων για την ΤΝ στον κόσμο. Το κανονιστικό τοπίο είναι επί του παρόντος χωρισμένο μεταξύ της κανονιστικής, βασισμένης στον κίνδυνο προσέγγισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πιο επιτρεπτικών, τομεακών προσεγγίσεων που παρατηρούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Εξαίρεση αποτελεί ο κανονισμός GPDR (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων), ο οποίος είναι ένας ολοκληρωμένος νόμος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) που τέθηκε σε ισχύ στις 25 Μαΐου 2018, θεσπίζοντας αυστηρά πρότυπα για το απόρρητο, την ασφάλεια και τη συγκατάθεση των δεδομένων. Διέπει την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων για κατοίκους της ΕΕ και εφαρμόζεται σε οργανισμούς παγκοσμίως. Η μη συμμόρφωση μπορεί να οδηγήσει σε τεράστια πρόστιμα έως και 4% του ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών.

Ο νόμος της ΕΕ για την τεχνητή νοημοσύνη (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2024, βρίσκεται πλέον σε φάση ενεργού εφαρμογής. Κατηγοριοποιεί τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης με βάση τον κίνδυνο (https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/regulatory-framework-ai - https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/ai-pact ):

1. Μη Αποδεκτός Κίνδυνος (Απαγορευμένος): Συστήματα που περιλαμβάνουν κοινωνική βαθμολόγηση (με βάση κοινωνικές συμπεριφορές, χαρακτηριστικά ή αλληλεπιδράσεις των ατόμων), αναγνώριση συναισθημάτων σε χώρους εργασίας/σχολεία και βιομετρική ταυτοποίηση σε πραγματικό χρόνο εξ αποστάσεως σε δημόσιους χώρους απαγορεύονται, με απαγορεύσεις που ισχύουν από τον Φεβρουάριο του 2025.

2. Υψηλός Κίνδυνος: Τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται στην υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση, την επιβολή του νόμου ή τις κρίσιμες υποδομές πρέπει να υποβάλλονται σε αυστηρές αξιολογήσεις συμμόρφωσης, με τους κανόνες για περιπτώσεις χρήσης υψηλού κινδύνου να καθίστανται υποχρεωτικοί έως τον Αύγουστο του 2026.

3. Τεχνητή Νοημοσύνη Γενικής Χρήσης (GPAI): Αυστηρότεροι κανόνες διαφάνειας και μετριασμού κινδύνου για ισχυρά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης τέθηκαν σε ισχύ στις 2 Αυγούστου 2025.

4. Κυρώσεις: Οι παραβάσεις μπορούν να οδηγήσουν σε πρόστιμα έως και 35 εκατομμύρια ευρώ ή 7% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών.

Ο νόμος της ΕΕ για την τεχνητή νοημοσύνη ταξινομεί τον κίνδυνο της τεχνητής νοημοσύνης σε τέσσερα διακριτά επίπεδα - μη αποδεκτό (unacceptable), υψηλό (high), περιορισμένο (limited) και ελάχιστο (minimal/no risk) - με βάση την πιθανότητα να βλάψει την υγεία, την ασφάλεια ή τα θεμελιώδη δικαιώματα. Απαγορεύονται τα συστήματα που παρουσιάζουν «μη αποδεκτούς» κινδύνους (π.χ. κοινωνική βαθμολόγηση, υποσυνείδητη χειραγώγηση), ενώ τα συστήματα υψηλού κινδύνου (π.χ. κρίσιμες υποδομές, τεχνητή νοημοσύνη στην απασχόληση) αντιμετωπίζουν αυστηρές υποχρεώσεις (Εικ. 20, 21).