*Dàn ý chi tiết

- Giới thiệu ý kiến “Hình tượng văn học là một thông điệp”

- Đánh giá khái quát

-       Hình tượng văn học (hình tượng nghệ thuật) là thế giới sống do ngôn từ gợi lên trong tâm trí người đọc, được nhà văn sáng tạo bằng liên tưởng, tưởng tượng. Đó có thể là hình tượng thiên nhiên, đồ vật, nhân vật… Trong đó, quan trọng nhất là hình tượng nhân vật. Hình tượng nghệ thuật tái hiện đời sống, nhưng không phải sáng tạo, sao chép y nguyên những hiện tượng có thật mà là tái hiện có chọn lọc, sáng tạo thông qua trí tưởng tượng, cá tính và tài năng của người nghệ sĩ. Đặc điểm cơ bản của hình tượng nghệ thuật là tái hiện cuộc sống qua các chi tiết nghệ thuật, làm cho cuộc sống hiện lên như thật, để lại trong lòng người đọc những ấn tượng khó phai mờ.  

-    Thông điệp là nội dung được thể thức dưới dạng văn bản, chứa đựng nội dung có ý nghĩa hướng vào người đọc với mong muốn người đọc hiểu được thông tin truyền tải.

=> Ý kiến trên bàn về vai trò và ý nghĩa của hình tượng văn học trong việc truyền tải thông điệp của nhà văn.

+ Toàn bộ thế giới đời sống được nhà văn tái hiện và miêu tả một cách sáng tạo trong tác phẩm văn học và được người đọc lĩnh hội, hình dung và đánh thức bằng chính trí tưởng tượng, sự đồng cảm của mình. 

+ Nhưng hình tượng văn học là thế giới đời sống được nhà văn lựa chọn và phản ánh chứ không phải là một sự sao chép vô hồn. Vì vậy, cái hiện thực ngoài đời bước vào văn học như trở thành một thế giới mới, một thế giới tràn đầy tình cảm.

=>  Qua hình tượng văn học, người đọc có thể nhìn được một cuộc đời hoàn toàn mới, khi mà những nốt thăng trầm của cuộc đời dường như được thể hiện một cách nhân văn và thấm đượm tình người. Vì vậy, “thông điệp” mà người đọc được truyền tải chính là thế giới ấy.

        b)    Hình tượng văn học là phương tiện để bộc lộ tư tưởng tình cảm của nhà văn

=> Mỗi hình tượng văn học đều ẩn chứa trong nó những cốt truyện nhân văn sâu sắc. Thông qua đó, ta cảm nhận được tình cảm, tư tưởng của tác giả, đồng thời bộc lộ thái độ của bản thân mình

c/ Hình tượng điển hình cũng là một thông điệp mà tác giả muốn gửi đến độc giả:

+ Hình tượng điển hình: được nâng lên và khái quát từ các hình tượng nhân vật bản chất nhất, khái quát nhất của một tầng lớp, giai cấp nhưng vẫn mang nét riêng độc đáo và hàm chứa triết lý nhân sinh.

III. Kết bài: 

     I.         Mở bài

Nhà văn Nga Macxim Gorki từng nói: "Nghệ sĩ là con người biết khai thác những ấn tượng riêng - chủ quan - của mình, tìm thấy trong những ấn tượng đó cái có giá trị khái quát và biết làm cho những ấn tượng ấy có được hình thức riêng". Thông qua hình tượng ẩn trong tác phẩm, nhà văn bày tỏ quan điểm đồng thời thể hiện trí tưởng tượng, sáng tạo của mình trong tác phẩm. Tác giả không chỉ đơn thuần phản ánh hiện thực đời sống mà còn ngầm gửi gắm tâm sự, nỗi lòng, tình cảm của mình vào đó để truyền đạt đến độc giả. Chính vì lẽ đó, có ý kiến cho rằng: “Hình tượng văn học là một thông điệp”.

 

a)    Giải thích

-       Hình tượng “là phương thức chiếm lĩnh, thể hiện, tái tạo đời sống theo quy luật của nghệ thuật” (theo Từ điển thuật ngữ Văn học).

-       Hình tượng là một phương thức phản ánh thế giới của văn học, được người nghệ sĩ tái hiện bằng trí tưởng tượng và liên tưởng. Từ những nguyên liệu thô sơ trong cuộc sống, nhà văn đã nhào nặn bằng sự sáng tạo và trái tim nhiệt huyết của mình, trở thành những hình tượng giàu chất biểu tượng, thể hiện những thông điệp, tư tưởng tình cảm của mình.

=> Ý kiến này đã bàn về đặc trưng của hình tượng văn học.

b)     Bàn luận

- Nói hình tượng văn học là một thông điệp vì thông qua mỗi hình tượng tức những nhân vật, đối tượng hay chủ thể trong tác phẩm, ta sẽ hiểu ít nhiều về các khía cạnh khác nhau như phẩm chất đạo đức, bài học cuộc sống. Bởi văn chương luôn hướng con người đến những giá trị chân - thiện - mỹ. Mà hình tượng văn học lại là phương thức để nhà văn gửi gắm, giãi bày tâm tư một cách gián tiếp nên đằng sau mỗi hình tượng là các thông điệp nhân sinh .

- Văn học là bộ môn nghệ thuật ngôn từ nên nhà văn chỉ có thể bộc lộ suy nghĩ,quan niệm riêng qua các hình tượng văn học. Nếu họ thẳng thắn nêu ra tư tưởng, chiêm nghiệm của bản thân mà không cần đến hình tượng, người đọc sẽ đánh mất cơ hội tư duy, bước vào hành trình khai thác ý nghĩa bị khuất lấp sâu trong trang văn. Lúc này, tác phẩm họ viết chẳng khác gì môn công dân,hoàn toàn thiếu đi cá tính sáng tạo. Biêlinxki từng phân biệt: “Nhà triết học nói bằng phép tam đoạn luận, nhà văn nói bằng các hình tượng và bức tranh.” 

- Nhờ hình tượng văn học như thiên nhiên, con người,…ta biết đồng cảm ,xót thương cho những số phận không giống ta hay cũng từ đó,ta có một lăng kính cảm nhận cuộc đời tinh tế hơn. Ta trân quý những sự vật nhỏ bé xung quanh để luôn tìm kiếm vẻ đẹp bên trong chúng. Càng đọc tác phẩm,đặc biệt là qua các hình tượng văn học, thoạt đầu ta chỉ nhìn nhận bề nổi ở trang giấy nhưng về sau,từng lớp ý chắc chắn được khai mở theo độ tuổi ta tiếp nhận. Như vậy, “Văn học và đời sống là hai vòng tròn đồng tâm mà tâm điểm của nó chính là con người” (Nguyễn Minh Châu). Điều này đã thể hiện rõ qua từng hình tượng văn học.

c)    Chứng minh (Hình tượng những chiếc xe không kính trong “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật)

-       Hình tượng những chiếc xe không kính là hình ảnh tả thực:

+      Khắc họa rõ nét nhiệm vụ chi viện cho miền Nam của những người lính lái xe.

+      Gợi lên hình ảnh những chiếc xe không kính hoạt động trên tuyến đường Trường Sơn điển hình trong thời kì kháng chiến chống Mĩ.

-       Hình tượng những chiếc xe không kính gợi lên hoàn cảnh khốc liệt lúc bấy giờ

+      “Bom giật, bom rung” → bom đạn từ kẻ thù khiến cửa kính của những chiếc xe phải vỡ vụn.

+      “gió vào xoa mắt đắng” → khói bụi của tuyến đường Trường Sơn khiến mắt người lính cay xè.

+      Những điệp ngữ “Không có kính, ừ thì…” → đã làm nổi bật những khó khăn khi các chiếc xe trong tiểu đội thiếu đi cửa kính: “Bụi phun tóc trắng như người già”/ “Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời”.

+      Điệp từ “Không có” và biện pháp liệt kê các thiếu thốn của những chiến sĩ như “kính”, “đèn”, “mui xe”, “xước” → cho thấy hình tượng những chiếc xe gắn liền với chiến tranh chống Mĩ tàn khốc lúc bấy giờ.

-       Hình tượng những chiếc xe không kính làm nổi bật vẻ đẹp của người lính: 

+      Vẻ đẹp của sự hiên ngang, tinh thần mạnh mẽ, bất khuất, không màng đến khó khăn: “Ung dung buồng lái ta ngồi/ Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng”.

+      Vẻ đẹp của tình đồng đội: “Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới/Bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi”, “Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy”.

+      Vẻ đẹp của tình yêu miền Nam, yêu quê hương đất nước: “Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước/ Chỉ cần trong xe có một trái tim”.

=> Thông điệp: phơi bày hiện thực chiến tranh dữ dội và tàn khốc cũng như tô đậm vẻ đẹp của những người lính lái xe lạc quan, bất khuất.

d)    Đánh giá

-       Ý kiến trên đã hoàn toàn đúng đắn khi khẳng định ý nghĩa, vai trò của hình tượng nghệ thuật đối với mỗi tác phẩm văn học.

-       Hình tượng văn học là một thông điệp giao tiếp đặc biệt của nhà văn. Nhà văn đã kí thác vào trong hình tượng các tâm tư, tình cảm, suy ngẫm của mình về cuộc đời và con người. Những hình tượng lớn bao giờ cũng chứa đựng những tình cảm, những tư tưởng lớn. 

e)    Bài học

-       Trái tim thi sĩ phải là trái tim hướng thiện, mang đến cho con người những cảm xúc tích cực về nhân sinh.

-       Dấu ấn chủ quan của người nghệ sĩ nảy nở từ cách tiếp cận hiện thực, phát hiện vấn đề và phương thức chuyển tải tư tưởng, tình cảm qua hình tượng. Hình tượng văn học nghệ thuật là vũ khí của người nghệ sĩ trong cuộc đấu tranh cho lý tưởng. Người cầm bút phải dùng hình tượng để bảo vệ cái đẹp, lên án cái xấu, tác động đến trái tim  độc giả, giáo dục chúng ta về mặt tư duy, nhận thức.

-       Mỗi nhà văn cần không ngừng tích cực trau dồi vốn sống, mở rộng lăng kính nhìn đời để khẳng định cá tính sáng tạo của bản thân. Bên cạnh đó, nhà văn cũng cần phải nuôi dưỡng cho mình cặp mắt trẻ thơ, xanh non, tràn đầy xúc cảm.

-       Nhà văn phải khéo léo giãi bày những tâm tư, quan niệm thông qua hình tượng văn học. Bởi nếu họ trực tiếp kiến giải về hiện thực cuộc sống và giáo dục con người thì trang văn viết ra sẽ rất khô khan, khó chạm sâu vào tâm hồn bạn đọc.

Văn học là một trong những lĩnh vực nghệ thuật phức tạp nhất của con người. Và hình tượng chính là phương tiện, chất liệu quan trọng nhất làm nên các giá trị và sức sống lâu bền của văn học. Từ hình tượng chiếc xe không kính trong tác phẩm “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật ta nhìn thấy được sự gian nan, vất vả trên con đường hành quân để từ đó đề cao, trân trọng tinh thần lạc quan, khí phách hiên ngang của người chiến sĩ. Quả thật vậy, mỗi hình tượng khác nhau lại là một lời nhắn nhủ, giải bày cảm xúc khác nhau của tác giả về con người và cuộc đời. Vì thế nói “hình tượng văn học là một thông điệp” mà người viết truyền tải đến bạn đọc quả không ngoa.

 

 

1. Nguyễn Bùi Huỳnh Như.

2. Lê Vũ Gia Linh.

3. Võ Hiếu Nhi.

4. Trần Phan Nam Phương. 

5. Phạm Kim Hưng.

6. Nguyễn Đoàn Uyên Nhi.

* Đề bài: 

I. Mở bài.

II. Thân bài.

- Thông điệp cả một tác phẩm văn học là tính thẩm mỹ của nó tác động đến đối tượng tiếp nhận. Từ đây làm thay đổi thái độ, sự nhận thức hoặc chuyển biến tình cảm của người tiếp nhận.

- Văn học nhận thức đời sống, thể hiện tư tưởng tình cảm, khát vọng và mơ ước của con người thông qua hình tượng nghệ thuật. Hình tượng chính là phương thức phản ánh thế giới của văn học. 

- Thông điệp là suy nghĩ, ý kiến của tác giả được diễn đạt ngắn gọn rõ ràng hay kín đáo, gửi gắm đến người đọc lời nhắn nhủ, những điều tốt đẹp hơn trong cuộc sống. 

=> Thông qua hình tượng văn học, người đọc phải suy nghĩ, nhận thức về thông điệp mà tác giả muốn truyền tải một cách rõ nét  để lựa chọn cho mình lối sống đúng đắn. 

- Mỗi nhà văn có một cách nhìn thế giới, một quan niệm riêng về đời sống nhân sinh, xã hội. Nhà văn sáng tạo nên những bức tranh, những hình tượng nghệ thuật để tạo ra và đưa những thông điệp ấy, những trăn trở ấy đến với cuộc đời. 

èHình tượng văn học là một thông điệp để nhà văn giao tiếp với đời, với người và với mình. Hình tượng văn học vừa truyền tải thông điệp hiện thực mang tính khách quan sâu sắc, vừa truyền tải thông điệp tư tưởng mang tính chủ quan của riêng mỗi tác giả.

- Theo cá nhân tôi, ý kiến trên là hoàn toàn đúng đắn. Bởi lẽ hình tượng trong tác phẩm văn học là phương thức giao tiếp đặc biệt giữa tác giả và người đọc. Từ hình tượng, người đọc nhận ra được những thông điệp mà tác giả muốn truyền tải.

- Luận điểm 1: Hình tượng văn học phản ánh thông điệp hiện thực, tức là miêu tả chân thật cuộc sống theo một cái nhìn chung sâu sắc. 

+ Hình tượng văn học được người nghệ sĩ sáng tạo nên từ thế giới hiện thực, khách quan một cách sống động cụ thể.

+ Nhà văn tự quan sát thế giới hiện thực rồi từ đó tái hiện, xây dựng một hình tượng và phản ánh một cái nhìn sâu sắc về thế giới ấy trong tác phẩm của mình.

+ Nếu hình tượng phản ánh hiện thực, thì thông điệp mà tác phẩm mang đến sẽ là một tấm gương mà quá đó, người đọc sẽ tìm thấy những tiếng nói của thời đại, của những cảm xúc từ tốt đẹp đến đau thương, thông điệp ấy mang đến những tiếng nói đồng điệu trong tâm hồn của nhiều mảnh đời, số phận khác nhau cùng hướng về một sự đồng cảm.

+ Từ hiện thực, hình tượng mà nhà văn xây dựng còn cung cấp những tri thức về xã hội, khám phá ra những vấn đề của xã hội và con người. Đó là thông điệp của tri thức và sự hiểu biết từ  cuộc sống mang lại cho người đọc.

- Luận điểm 2: Hình tượng văn học còn nói lên thông điệp mang nội dung tư tưởng ,miêu tả chân thật cuộc sống, vừa hàm chứa ý khái quát do tác giả gửi gắm chính là nội dung tư tưởng của tác giả (biểu hiện lý tưởng, cách nhìn, cách nghĩ, cảm xúc của mỗi cá nhân nhà văn) mang những tính riêng độc đáo. 

             + Hình tượng văn học do tác giả xây dựng nên bằng ngôn từ thẩm mĩ sẽ gợi lên trong tâm trí người đọc những suy nghĩ về hình tượng tác giả xây dựng nên. 

             + Đằng sau bức tranh hiện thực của đời sống ấy, bao giờ cũng chứa đựng một tư tưởng, một quan niệm riêng, một thông điệp từ lăng kính của người viết về chân lí đời sống, cái thiện/ác, đẹp/xấu,… Chính vì vậy tác phẩm văn học bao giờ cũng có khuynh hướng tư tưởng.

              + Qua hình tượng văn học, tác giả muốn gửi đến người đọc một thông điệp truyền tải từ trái tim đến trái tim. Thông điệp từ trái tim bao giờ cũng là lẽ sống đúng đắn, dễ tiếp thu nhất của mỗi con người. Từ những thông điệp từ hình tượng tư tưởng ấy, tác phẩm sẽ chạm đến trái tim của bạn đọc, giúp cho bạn đọc nhận thức được những lẽ phải mà những hình tượng truyền tải thông điệp hiện thực.

- Dẫn chứng: 

+ Lấy dẫn chứng về hình tượng nhân vật cậu Vàng trong tác phẩm “Lão hạc” của Nam Cao. Trọng tâm câu chuyện viết về nhân vật Lão Hạc, người nông dân ở xã hội phong kiến xưa nhưng hình tượng cậu Vàng cũng rất ấn tượng. Bởi lẽ qua nhân vật này nhà văn đã gửi gắm những thông điệp sâu sắc về con người và cuộc sống.

+ Lão là một người nông dân nghèo, vợ chết, con bỏ đi làm ăn xa, lão chỉ có con chó Vàng. Cậu Vàng sắm vai một chú chó trong truyện, như một thành viên trong gia đình lão Hạc, đóng vai trò quan trọng cuộc sống của lão. Lão coi nó như , người bạn tâm giao, chỗ dựa tinh thần của lão. Vì vậy mà lão đã là coi nó như đứa con cầu tự, vì đó chính là kỉ vật con trai lão để lại…

+ Thế nhưng nghèo đói đến túng quẫn, bệnh tật, lão quyết định bán cậu Vàng. Lão đã kiệt quệ, không còn sức để nuôi nổi bản thân, huống chi là còn có thêm một con chó . Để có đủ chút tiền để khi nhắm mắt xuôi tay mà không “liên lụy đến hàng xóm láng giềng”. Việc bán chó tưởng chừng đơn giản nhưng lão lại băn khoăn, suy nghĩ,...mãi mới bán được. Bán xong thì day dứt, đau khổ, ân hận.. Lão Hạc là hiện thân của số phận bế tắc của người nông dân trong xã hội lúc bấy giờ. Mặc dù không nỡ (vì con trai) nhưng vẫn phải bán (cũng vì con trai) để không phạm vào số tiền dành lại cho con và vì lòng tự trọng, vì làng xóm. 

+ Quen sống lương thiện, lão khổ đau dằn vặt khi nghĩ rằng mình đánh lừa con chó: “thì ra tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa con chó”. Ánh mắt cậu Vàng xoáy sâu vào lão nỗi oán trách giận hờn khiến lão thấy ân hận, xót xa. Nỗi đau đó đã khiến lão chọn cái chết đầy dữ dội và đau đớn bằng bả chó như thể lão muốn tự trừng phạt bản thân và chuộc lỗi với cậu Vàng. Nhiều nguyên nhân khiến cho lão Hạc phải chết như vậy: ăn bả chó, vì đói (trực tiếp), vì tự trọng (chết mà vẫn có tiền để làm ma cho mình, tiền dành cho con), tạ lỗi với cậu Vàng... Cuối cùng nguyên nhân sâu sắc nhất là vì con

=>  Nam Cao đã xây dựng hình tượng Cậu Vàng bằng cách kể và dẫn chuyện tự nhiên, dung dị, “cậu ấy” được nhân hóa, miêu tả rất sinh động, làm cho người đọc như hình dung được cả thế giới tinh thần bên trong nhân vật. Do vậy, hình tượng chú chó giúp làm rõ cho cái nhân tính tốt đẹp tự nhiên còn tồn tại bên trong một số người nói chung và Lão Hạc nói riêng. Cho dù có khốn khó đến mức nào ông cũng (chết vẫn không muốn làm phiền bà con làng xóm), ăn bả chó tự vẫn để hối lỗi vì đã trót lừa một con chó. Tác phẩm “Lão Hạc” đã khắc họa hình tượng người nông dân trước cách mạng tháng Tám: nghèo khổ, giàu lòng thương con, chất phác, đôn hậu, giàu lòng tự trọng… Dù hoàn cảnh cùng quẫn, số phận bất hạnh nhưng chính trong cảnh đời thê thảm ấy, ta thấy bừng sáng lên vẻ đẹp tâm hồn và nhân cách cao cả của người nông dân xưa.

=> Nhân vật cậu Vàng tuy chỉ xuất hiện qua những câu chuyện của Lão Hạc với ông Giáo nhưng ta có thể thấy được cậu Vàng là một nhân tố quan trọng của tác phẩm. Từ đó ta hiểu được cái nhìn có chiều sâu của Nam Cao. Ông đồng cảm với những nỗi đau của người nông dân qua câu nói của ông Giáo: “ Ta có quyền giữ cho ta một cái gì đâu..”, phát hiện ra bên trong con người gàn dở, lẩm cẩm ấy là một nhân tính tốt đẹp. Đó là cái nhìn lạc quan, tin tưởng: dù người nông dân có rơi vào hoàn cảnh khốn cùng, ông tin họ vẫn giữ được phẩm chất tốt đẹp của mình “Dù chết trong còn hơn sống đục”.

→ Qua đó thông điệp Nam Cao muốn truyền tải thông điệp ý nghĩa: xót thương, đồng cảm cho số phận của nạn nhân sống trong thời phong kiến. Họ chẳng thể giữ cho mình cái gì dù chỉ là một con chó, trân trọng tấm lòng nhân hậu, tình thương con cao vời khi chọn cái chết bằng bả chó. Và có lẽ điều cuối cùng thông qua hình tượng cậu Vàng, nhà văn muốn nói với chúng ta: "...Chao ôi! Ðối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi... toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương..."

- Đối với tác giả: thông qua hình tượng, nhà văn, nhà thơ đã thể hiện cái nhìn riêng, cá tính độc đáo của họ trong quá trình sáng tác, những cảm xúc, tư tưởng được thổi vào hình tượng và từ đó truyền tải đến người đọc một thông điệp hướng con người đến cái chân- thiện- mĩ. Để làm được điều đó, người nghệ sĩ phải có tư tưởng cao cả, có tình cảm sâu sắc với cộng đồng và tài năng nghệ thuật độc đáo.

- Đối với người đọc: để nhận ra và cảm nhận được thông điệp sâu sắc từ tác phẩm, người đọc cũng cần có trình độ thưởng thức nghệ thuật, có trái tim đồng cảm và yêu thương đối với cuộc đời. Đó cũng là quá trình tự nhận thức và vươn đến những giá trị tốt đẹp.

- Đối với tác phẩm: mỗi một hình tượng là một sự sáng tạo làm nên giá trị riêng, sức hấp dẫn riêng và làm nên thành công cho tác phẩm trong quá trình tiếp nhận của độc giả.

 

=> Hình tượng văn học là một thông điệp giao tiếp đặc biệt của nhà văn. Nhà văn ký thác vào đó những tâm tư, tình cảm, suy ngẫm của mình về cuộc đời và con người. Những hình tượng lớn bao giờ cũng chứa đựng những tình cảm lớn, tư tưởng lớn.

=> Nhà văn thổi linh hồn mình vào trong hình tượng nhân vật để dù mang những phẩm chất đặc trưng, phổ quát của thế giới hiện thực, nó vẫn có một sức sống riêng, đọng mãi trong tâm trí bởi những thông điệp sâu sắc cho người đọc.

Dẫn chứng 1:  Hình tượng “vết sẹo” trên khuôn mặt ba bé Thu trong truyện ngắn “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng được xem như một chi tiết nghệ thuật vô cùng đắt giá đã tạo nên kịch tính và sức lôi cuốn cho tác phẩm. 

Dẫn chứng 2: Hình tượng “chiếc lá” trong tác phẩm“Chiếc lá cuối cùng” của O-hen-ri.

 Tính biểu đạt thông điệp đạt ngưỡng "sự sống" của chiếc lá cuối cùng:

=>Một tác phẩm cứu rỗi một mạng người phải trả giá quá đắt đỏ. Từ đó, hình ảnh biểu tượng gửi đến ta thông điệp ý nghĩa về sức mạnh của nghệ thuật và giá trị của sự sống mỗi người.  (Sức mạnh nghệ thuật chân chính được tạo ra từ tình yêu thương con người và vì sự sống của con người, và mỗi người phải luôn sống hết mình để cống hiến cho cuộc đời. Đó mới là lẽ sống cao đẹp.)

    3.   Đánh giá chung

- Quan niệm “Hình tượng là thông điệp” đã đặt ra yêu cầu bức thiết đối với sứ mệnh của người nghệ sĩ khi mượn hình tượng nghệ thuật để xây dựng tác phẩm phải mang tính nhận thức và cắt nghĩa đời sống, thể hiện tư tưởng và tình cảm của mình, giúp con người thể nghiệm ý vị của cuộc đời ...

- Đồng thời ý kiến trên cũng khuyến khích bạn đọc cần đặt cảm xúc của bản thân vào hình tượng văn học trong tác phẩm để trò chuyện, lắng nghe và thấu hiểu mọi điều nhà văn muốn gửi gắm.

I.     Mở bài:

Nhà phê bình văn học Nga Bê-lin-xki đã từng nhận xét: “Hình tượng văn học là sự tổng hợp những tư tưởng và say mê, là kết quả của một tấm lòng đầy thiết tha.” Có lẽ cũng vì thế mà người nghệ sĩ luôn khát khao truyền được đến độc giả những nhắn nhủ, những bài học mới mẻ về cuộc đời. Có ý kiến cho rằng: “Hình tượng văn học là một thông điệp.” Phải chăng nhà văn đã khéo léo mượn hình tượng văn học để gửi gắm tư tưởng, tình cảm, suy ngẫm của mình đến bạn đọc?

II.   Thân bài:

1.    Giải thích

- “Hình tượng văn học”: là phương tiện đặc thù của văn học để phản ánh những hiện thực khách quan trong cuộc sống bằng ngôn từ.

+Nhà văn xây dựng hình tượng nhằm khái quát hiện thực, khái quát những vấn đề về đời sống vật chất và tinh thần của con người.

+Đồng thời, hình tượng văn học còn có vai trò cắt nghĩa đời sống, thể hiện những tâm tư, tình cảm của tác giả.

+Đó là sản phẩm của quá trình sáng tạo, là đứa con tinh thần của người nghệ sĩ trong suốt quá trình “tái hiện” cuộc sống.

+“Thông điệp”: là những điều tốt đẹp, những bài học, những nhận thức mới mẻ từ cuộc sống; những tư tưởng, cảm xúc, thái độ mà nhà văn muốn truyền đạt đến người đọc.

=> Như vậy, hình tượng văn học không chỉ đơn thuần tái hiện hiện thực thế giới khách quan mà còn góp phần truyền tải thông điệp từ tác giả đến người đọc. Qua những thông điệp được truyền tải, tác giả mong muốn độc giả có thể nhìn nhận, thông cảm, thấu hiểu nhiều hơn với cuộc đời.

2.    Bàn luận: 

a.    Vì sao nói hình tượng văn học là một thông điệp?

-“Hình tượng nhân vật được sinh ra từ tâm trí của nhà văn nhưng chỉ thực sự sống bằng tâm trí của người đọc” nhà văn bao giờ cũng xây dựng hình tượng để khái quát hiện thực, bóc tách lớp vỏ đời sống và thể hiện tư tưởng, suy nghĩ của anh ta

-Hình tượng nghệ thuật chứa đựng những tâm tư, tình cảm mà nhà văn muốn gửi gắm nơi tác phẩm. Khi ta khám phá ra vẻ đẹp của hình tượng ấy, cũng là đón nhận những bài học, cảm xúc, tư tưởng giá trị và ý nghĩa sâu đậm nhất của tác phẩm. Hay, đón nhận những thông điệp quý giá mà văn học muốn truyền tải đến tâm hồn độc giả.

-Người nghệ sĩ sáng tạo nên những tượng đài văn học bất hủ, con người dường như nhìn thấy số phận của mình qua mỗi nhân vật, mỗi cuộc đời như nhắc nhở con người về số phận của họ.

-Mỗi thông điệp sẽ luôn đưa ra những bài học cao quý, ý nghĩa trong cuộc đời và sẽ là thứ soi dẫn ta tìm được điều ta hằng mong muốn bấy lâu. Hình tượng nghệ thuật cũng như vậy, nhờ thông điệp nơi đó gửi gắm. Ta tìm thấy những bài học, tư tưởng sâu sắc. Tìm thấy tình yêu, sự thông cảm, chở che và tất cả những cung bậc cảm xúc khác hàm chứa nơi tác phẩm. Nhờ có hình tượng nghệ thuật, độc giả có thể nhận ra được  giá trị thiêng liêng hiện hữu trong văn học, và trong cuộc sống.

-Hình tượng cũng có cuộc đời riêng, nó đến với thế giới như “ánh sáng riêng mãnh liệt” tỏa sáng lý tưởng chân thiện mĩ trên nền hiện thực bừa bộn. Bởi thế đến với hình tượng là đến thế giới thẩm mỹ, nơi trái tim độc giả lại được sống một lần nữa trong cái hồn nhiên, đẹp đẽ. Đó là thông điệp hình tượng nghệ thuật mà tác giả muốn gửi gắm tới độc giả.

b.   Hình tượng văn học có ý nghĩa gì đối với tác phẩm văn học?

-Văn học nói bằng hình tượng, hình tượng nghệ thuật là khối pha lê lấp lánh làm nên giá trị tác phẩm văn học.

-Chính những hình tượng nghệ thuật độc đáo, có sức phổ quát, mang trong mình những nghĩa sâu sắc về nhân sinh đã góp phần tạo nên nét riêng cho văn chương.

-Văn học nhận thức đời sống, thể hiện những tư tưởng, tình cảm thông qua các hình tượng nghệ thuật.

-Hình tượng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt nối kết mạch tác phẩm với trái tim bạn đọc, để lại trong độc giả những dư vị khó quên lãng,...

·      Hình tượng chiếc lá trong tác phẩm “ Chiếc lá cuối cùng”- O Hen-ri:

-“Chiếc lá cuối cùng”, tác phẩm truyện ngắn nổi tiếng của bậc thầy truyện ngắn O Hen-ri. 

+Tác phẩm kể về câu chuyện của cô họa sĩ trẻ Giôn-xi, chẳng may mắc bệnh hiểm nghèo. Cô sống cùng người chị đồng môn Xiu ở căn hộ chung cư cũ kĩ.

+Sự sống của cô vốn đã quá mong manh, yếu ớt, ấy vậy mà cô còn phó thác cuộc sống bằng chiếc lá thường xuân leo bên bờ tường gần nơi cửa sổ mỗi ngày cô nằm nghỉ. 

+Nhưng cuối cùng, sự xuất hiện của hình tượng “ chiếc lá” đã trở thành bước ngoặt, thay đổi lại mạch truyện, tạo nên dư âm đọng lại trong lòng độc giả, là bài học sâu sắc in đậm trong tâm thức. 

. Lần 1: trong câu chuyện của Giôn- xi và chị Xiu. Là biểu tượng cho lời kết thúc sự sống của Giôn- xi, phó thác sự sống của cô. Giôn- xi đã không còn khao khát sống, niềm hi vọng sống vốn đã yếu ớt nay lại càng mong manh hơn. 

. Lần 2: vẫn ở trên bờ tường ấy, nhưng giờ đây lại là biểu tượng cho sự sống, cho động lực sống, như một “đôi bàn tay” kéo Giôn- xi lại giữa bờ vực của cái chết. Chiếc lá thường xuân trên bờ tường ấy đã đem lại sự sống lần hai cho Giôn- xi, người đã không còn chút hi vọng gì về cuộc sống tươi đẹp. 

. Là nút thắt cho câu chuyện, cũng chính là chi tiết tháo gỡ nút thắt.

. Vừa là đại diện cho cái chết, vừa là biểu tượng cho sự sống. 

. Điều đặc biệt hơn, “chiếc lá” ở lần xuất hiện thứ hai, không phải là chiếc lá thật. Đó là kiệt tác cuối cùng của cụ Bơ- men, vị hàng xóm tốt bụng. 

. “Chiếc lá” đến từ một nhân vật mà trước đó đã được miêu tả với vẻ ngoài xuề xòa, có phần xấu xí, nhưng trái tim lại ấm áp đến lạ. “Chiếc lá” ra đời, giúp một nhân vật tiếp tục sống, nhưng lại lấy đi sự sống của một nhân vật khác. Đây cũng chính là ý nghĩa quan trọng nhất của hình tượng này. Một cụ Bơ- men không chút máu mủ ruột thịt với Giôn- xi, chỉ là người hàng xóm nghèo chung trọ, nhưng lại có trái tim ấm áp, sẵn sàng hi sinh mạng sống của mình, để một hơi thở khác, được hồi sinh.

+Thông điệp: Sự sống là một điều gì đó rất mỏng manh. Đôi khi, chúng có thể chỉ là sự lìa cành của chiếc lá thường xuân bên bờ tường ấy. Nhưng tình người vẫn là thứ sống mãi chẳng thể thay đổi, dù có trải qua vạn kiếp luân hồi. Tình thương giữa người với người có thể xuất phát từ bất kì ai, bất cứ nơi đâu, kể cả những người ta cho rằng xấu xí nhất. Hình tượng “chiếc lá”, dường như trong tác phẩm đã có một sức sống riêng, một hơi thở riêng, một thứ “ ánh sáng mãnh liệt”, soi rọi vào tâm hồn độc giả, để ta thấy cuộc đời còn lắm những trái tim ấm áp với lửa yêu thương mãi mãi đong đầy.

·      Hình tượng “Ánh trăng” trong tác phẩm “Ánh trăng” của Nguyễn Duy:

-Tác phẩm “Ánh trăng” của nhà thơ Nguyễn Duy:

+Sáng tác năm 1978.

+Bài thơ như một lời tự nhắc nhở về những năm tháng gian lao đã qua của cuộc đời người lính gắn bó với thiên nhiên, đất nước bình dị và hiền hậu thông qua hình tượng “ánh trăng”. Đó cũng chính là lời nhắc nhở về truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

+Xuất hiện: 

. Trong thời gian chiến tranh: Ánh trăng tượng trưng cho thời thơ ấu quý giá, là “đồng, sông, bể”. Trăng là những vẻ đẹp đáng quý của thời trẻ thơ, của khoảng thời gian tuổi trẻ. Ánh trăng từ lúc nào đã trở thành người bạn tri kỉ, gắn kết, hạnh phúc và bầu bạn bên nhân vật trữ tình. 

. Sau khi chiến tranh đã qua đi: Ánh trăng trở thành một người bạn cũ, dường như đã bị lãng quên. Nhưng cuối tác phẩm, “ánh trăng” quay trở lại, với vai trò là hồi chuông cảnh tỉnh tác giả, con người hiện đại, những thế hệ đang lãng quên quá khứ nghĩa tình.

. Trăng gắn bó với con người từ thuở ấu thơ đáng quý, cho tới những ngày của tuổi trưởng thành nơi chiến trận. Ánh trăng từ lúc nào đã trở thành người bạn tri kỉ, gắn kết, hạnh phúc và bầu bạn bên nhân vật trữ tình.

. Ánh trăng còn là biểu tượng của quá khứ nghĩa tình, của khoảng thời gian gắn bó sâu đậm kể cả khi hạnh phúc hay gian nan.

. Ở khổ thơ cuối, hình ảnh “ánh trăng im phăng phắc” mang ý nghĩa nhắc nhở, một cách thầm lặng mà nghiêm khắc. Và chính cái “im phăng phắc” ấy là rối bời, thổn thức trái tim nhân vật trữ tình. Bao nhiêu kỉ niệm và kí ức của một quá khứ sâu nặng nghĩa tình ùa về như những cơn sóng, đánh động vào tâm tư nhân vật, cũng là tâm tư độc giả. Ánh trăng ấy nhắc nhở chúng ta phải trân trọng và nhớ về quá khứ, nhớ về những điều đã làm nên ta của ngày hôm nay. Nhắc nhở chúng ta quay về với lối sống tình nghĩa, yêu thương những điều gắn bó từ trước.

+Thông điệp: Trân trọng những điều tốt đẹp, quý giá của quá khứ. Có thái độ sống, đức tính thủy chung, bao dung, biết ơn với quá khứ của chúng ta. Chúng ta hãy luôn nhớ về khoảng thời gian đầy gian lao, chông gai của dân tộc. Không thể nào quên đi quá khứ tuy khổ cực, gian nan nhưng tràn đầy tình cảm mặn nồng, gắn bó thân thiết giữa những con người trong thời chiến trận.

           Nhận định trên hoàn toàn đúng đắn. Đối với những người nghệ sĩ, họ sẽ luôn cho tác phẩm của mình chất chứa suy tư, thông điệp nào đó. Để biểu đạt, họ cần phải có sự trau chuốt ngôn từ, tạo nên một hình tượng đẹp. Đó là trách nhiệm cũng như là yêu cầu của mỗi người nghệ sĩ để tạo nên tác phẩm giàu giá trị và có sức sống lâu dài. Đối với tác phẩm, thông điệp gợi qua hình tượng sẽ làm tôn vinh giá trị cho nó. Độc giả hiểu được, tiếp nhận được tư tưởng thì giá trị của tác phẩm mới được nâng lên. Còn đối với độc giả, khi có khả năng tiếp nhận được thông điệp mà tác phẩm mang tới, họ sẽ thấu hiểu thêm nhiều thứ. Có thể là mang đến những trải nghiệm mới, những góc nhìn và bài học mới hay chính là kinh nghiệm sống được học hỏi từ tác giả. 

Tác phẩm văn học xây dựng hình tượng. Chính hình tượng giúp tác giả truyền tải thông điệp đến độc giả. Hình tượng văn học chính là cầu nối giữa trái tim người nghệ sĩ đến với tâm thức người đọc. Không phải độc giả nào cũng có thể tinh ý, thấu hiểu hết được thông điệp. Vì thế, ta cũng cần trau dồi tri thức, hiểu biết thêm của mình. Khi đã thấu hiểu rõ và nhận ra được những thông điệp tốt đẹp thì hãy biết suy ngẫm và học hỏi. Thông điệp ấy được tạo ra nhằm mục đích hướng chúng ta tới những giá trị chân, thiện, mỹ. Nếu đã biết rõ, nhận ra thì hãy học tập theo, thấu hiểu thêm và có thể tận dụng thêm vào đời sống.

 

 
 
 

 

Anh (chị) hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ.

- Giới thiệu ý kiến của Thạch Lam: “Công việc của nhà văn là phát hiện cái đẹp chính ở chỗ mà không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật, cho người khác một bài học trông nhìn và thưởng thức”.

- Đánh giá khái quát

- Sứ mệnh của nhà văn là đi tìm và phát hiện cái đẹp cái khuất lấp ở những nơi tưởng như không thể tồn tại cái đẹp để giúp người đọc có cách nhìn nhận, đánh giá về cuộc sống, con người và thưởng thức tác phẩm một cách đúng đắn và có ý nghĩa nhất.

+ “Cái đẹp tiềm ẩn” là cái đẹp kín đáo, che lấp, ẩn đằng sau của một vẻ bề ngoài xù xì, gai góc, tầm thường… Đó thường là vẻ đẹp của nhân cách, của tình người, khát vọng, sức sống, tài năng…

+ “Nơi không ai ngờ tới” chính là hoàn cảnh, là môi trường không phù hợp, thuận lợi cho cái đẹp.

- Tác phẩm văn học chứa đựng cái đẹp ấy phải đem lại cho người đọc một bài học bổ ích, trông nhìn và thưởng thức. 

Ở đây, Thạch Lam cũng khẳng định: “Văn chương không chỉ lấy cái đẹp làm cứu cánh, không được chỉ ngợi ca cái đẹp mà xa rời hiện thực. Trái lại, văn chương phải tác động tích cực tới con người, làm giàu có, làm phong phú ,nâng cao đời sống tinh thần cho con người, phải làm đẹp cho cuộc đời.”

- Trong văn học, khả năng thỏa mãn nhu cầu về cái đẹp, mang lại khoái cảm thẩm mỹ là một công việc rất quan trọng. Một trong những chức năng của văn học là chức năng thẩm mỹ vì vậy việc đi tìm và phát hiện cái đẹp chính là công việc, là sứ mệnh của nhà văn.

- Tuy nhiên cái đẹp ở đây không phải cái đẹp được thể hiện rõ ràng giữa cuộc đời, cũng không phải cái đẹp mà ai cũng có thể cảm nhận được. Cái đẹp mà nhà văn muốn tìm tòi và phát hiện ra được là những cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật.

- Cái đẹp mà nhà văn muốn tìm kiếm chưa chắc là cái đẹp trong cái đẹp. Nó có thể là cái đẹp được ẩn giấu trong một lớp bọc xấu xí. Nhiệm vụ của nhà văn là tìm ra được vẻ đẹp được giấu kín ấy.

=> Nhà văn phải là người không ngừng tìm tòi , phát hiện để phản ánh hiện thực một cách sâu sắc, toàn diện và đóng góp cho văn học những giá trị mới. Vì vậy, việc phát hiện ra vẻ đẹp tiềm ẩn của đối tượng ở nơi tưởng chừng không thể mới là sứ mệnh xác đáng của nhà văn.

*Luận điểm 2: Để phát hiện ra được cái đẹp tiềm ẩn trong vạn vật, người nghệ sĩ đòi hỏi phải có một cái nhìn sâu sắc, một tâm hồn tinh tế rộng mở.

- Cái đẹp bị che lấp đó chính là những vẻ đẹp có thể bị ẩn sau bề ngoài xấu xí, tầm thường. Chính vì thế nhà văn mới cần phải có một cái nhìn, một tâm hồn rộng mở, sâu sắc và tinh tế, nhạy cảm. 

- Những giá trị thẩm mĩ được nhà văn tìm thấy thông qua đôi mắt nhạy cảm phải được truyền tải đến người đọc, để người đọc nhận thấy được trọn vẹn ý nghĩa của vẻ đẹp ấy là cả một quá trình đòi hỏi phải khéo léo, sâu sắc của người cầm bút.

- Phát hiện được cái đẹp ấy và đưa chúng vào trong văn chương là cả một quá trình sáng tạo, "cái đẹp ở chỗ không ai ngờ tới", chính vì thế nhà văn phải tạo ra một nét riêng biệt để cái đẹp "không ai ngờ tới" ấy trở nên tầm thường, hiện rõ.

=> Để nhận ra cái tiềm ẩn ở đời, ở vạn vật nhà văn phải có sự nhạy bén, sâu sắc trong tâm hồn, một đôi mắt tràn đầy xúc cảm với vạn vật và hơn hết là cái nét riêng, sáng tạo trong quá trình truyền tải vẻ đẹp ấy đến cho cộng đồng.

*Luận điểm 3: Mục đích của việc phát hiện cái đẹp ấy là để "cho người khác một bài học trông nhìn và thưởng thức".

- Văn học mang trách nhiệm thỏa mãn nhu cầu thẩm mĩ của con người, vì vậy, nhà văn tìm tòi cái đẹp sâu kín, khó ngờ cũng là vì thực hiện trách nhiệm ấy. 

- Cái đẹp tiềm ẩn cần được nhà văn khám phá và phô bày cho người đọc, để họ được tôi luyện khả năng thẩm mĩ, nhạy cảm, tinh tế hơn với cái đẹp trong đời sống, và làm cho tác phẩm trở nên mới mẻ, thú vị.

-  Việc tìm tòi và phát hiện cái đẹp tiềm ẩn của nhà văn giúp người đọc thêm tin tưởng, có cái nhìn tinh tế nhạy cảm với cuộc sống, con người và thấy bất ngờ, thú vị khi thưởng thức tác phẩm, thưởng thức vẻ đẹp cuộc sống.

=> Từ việc thỏa mãn nhu cầu thẩm mĩ, nhà văn tái hiện những nét đẹp sâu kín, ẩn khuất trong cuộc sống, gửi đến một bài học cho độc giả nhằm để họ chiêm ngưỡng cái đẹp mới lạ, từ đó rèn luyện khả năng cảm nhận cái đẹp và thưởng thức văn học của người đọc.

- Chí Phèo là kết tinh những thành công của Nam Cao trong đề tài nông dân và là một kiệt tác trong nền văn xuôi trước Cách mạng. Chí Phèo vừa phản ánh xã hội nông thôn trên bình diện đấu tranh giai cấp vừa thể hiện vấn đề con người bị tha hóa. 

+ Trong truyện ngắn Chí Phèo, cái đẹp ở đây không thể hiện ở hình thức bên ngoài. 

·        Trong làng Vũ Đại, Chí Phèo là một “thằng cùng hơn cả thằng cùng”, đến nỗi mơ ước được chung sống với một người phụ nữ xấu đến “ma chê quỷ hờn” cũng không đạt được. 

·        Chí Phèo sống cuộc sống tối tăm của một con vật và chết cái chết thê thảm của một con người. Số phận khốn khổ ấy của Chí Phèo cũng chính là số phận của cả một lớp người cố cùng dưới đáy xã hội nông thôn Việt Nam Cũ. 

·        Từ tuổi thơ “bơ vơ, hết đi ở cho nhà này lại đi ở cho nhà nọ” đến tuổi thanh niên “làm canh điền cho ông Lý Kiến”, Chí Phèo sống cuộc sống lao động cực khổ của người cố nông ở nông thôn. Quãng đời lương thiện ấy chấm dứt khi Chí bị lão Lý Kiến cho giải lên huyện rồi đi ở tù. 

+ Tuy nhiên nhà văn Nam Cao đã cực kì sáng tạo khi đưa hình tượng một nhân vật có ngoại hình xấu xí, cuộc đời bần cùng làm nhân vật chính trong tác phẩm của mình. Tuy nhiên, ông cũng tìm tòi và phát hiện cái đẹp tiềm ẩn ấy. Cái đẹp trong Chí Phèo là bản tính lương thiện của con người, là tình yêu thương con người và là khát vọng sống một cuộc sống đời thường. Vẽ nên hình ảnh người nông dân lưu manh đầy thú tính, Nam Cao không hề bôi nhọ nông dân mà trái lại, đã đi sâu vào đời sống tâm hồn của nhân vật để khẳng định nhân phẩm đẹp đẽ của người nông dân ngay trong khi họ bị rạch nát cả bộ mặt người, giết chết tâm hồn người.

+ Qua đó, người đọc được cảm nhận vẻ đẹp của tình người, là bản tính lương thiện, là tình yêu thương của con người, khát vọng cuộc sống đời thường ẩn khuất sau cái thô kệch là "con quỷ dữ" của làng Vũ Đại. Từ đó người đọc càng thêm đồng cảm về những mảnh đời mà họ chưa biết đến, cái đẹp bị khuất lấp bởi những định kiến trong xã hội bất công lúc bấy giờ.

- Ý kiến của Thạch Lam đã thể hiện tiêu chuẩn để đánh giá vai trò, sứ mệnh của một nhà văn, mối quan hệ giữa nhà văn và người đọc trong việc phát hiện ra cái đẹp chìm khuất sau sự vật, sự việc, hoàn cảnh. Điều đó hướng độc giả đến chân trời của những cái đẹp trong cuộc sống và trong sâu thẳm đáy lòng con người.

- Nhận định “Công việc của nhà văn là phát hiện cái đẹp chính ở chỗ mà không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật, cho người khác một bài học trông nhìn và thưởng thức”  của Thạch Lam còn mang lại cho mỗi chúng ta một bài học về trông nhìn và thưởng thức về cái đẹp duyên dáng, kín đáo, ẩn sâu.

- Khẳng định lại vấn đề.

- Tổng kết ý và nêu suy nghĩ bản thân.

 
Đề bài: Nhà văn Thạch Lam có viết : “Công việc của nhà văn là phát hiện cái đẹp chính ở chỗ mà không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật, cho người khác một bài học trông nhìn và thưởng thức.”  (Dẫn theo Vương Trí Nhàn – Nhà văn tiền chiến và quá trình hiện đại hóa, NXB Đại học Quốc gia, HN, 2005, trang 294) 

 
Anh (chị) hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ. 

 
 I. Mở bài:  

-Giới thiệu ý kiến của nhà văn Thạch Lam. 

-Nêu lên vấn đề và đánh giá khái quát vấn đề.
II. Thân bài: 

-Công việc của nhà văn đòi hỏi sự phát hiện. Đó là việc tìm ra những điều mới mẻ, hay đó là một góc nhìn, một khía cạnh hoàn toàn khác của vấn đề mà chưa ai biết đến. 

+Nguồn gốc của văn chương chính từ những chất liệu chân thật nhất của đời sống. Bức tranh hiện thực tuy đã muôn ngàn sắc màu nhưng đó chưa phải là tất cả. Các vấn đề xung quanh ta còn rất nhiều khía cạnh được ẩn giấu. 

+Có lẽ chỉ có người nghệ sĩ mới cố công khám phá, đào sâu để tìm ra những điều mới mẻ. Bởi như ta vẫn biết rằng văn chương không dung nạp những sự sao chép hay rập khuôn. 

-Cái đẹp tồn tại rất nhiều trong đời sống. Nhưng trong văn chương, đó phải là “cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật”, “cái đẹp chính ở chỗ mà không ai ngờ tới”. 

+Cái đẹp kín đáo, che lấp có thể là cái đẹp ẩn sau sự xấu xí, gai góc, thô kệch, tầm thường… Những điều ấy chúng ta vẫn thường chê bai, nhưng nhà văn phát hiện ra một vẻ đẹp tiềm tàng - vẻ đẹp trong tâm hồn, nhân cách, hay vẻ đẹp của tình người, của khát vọng, của sức sống… 

+Nơi không ai ngờ tới chính là môi trường sống, là hoàn cảnh không phù hợp với cái đẹp. 

=> Như vậy, ý kiến của Thạch Lam đã đề cao sứ mệnh của nhà văn trong việc tìm ra những cái đẹp mới, độc đáo, đặc biệt, cái đẹp khuất lấp ở những nơi tưởng chừng không thể tồn tại. Cũng chính từ những cái đẹp ấy, nhà văn giúp người đọc có cái nhìn toàn vẹn hơn, đúng đắn hơn về cuộc sống và đồng thời cảm nhận tác phẩm sâu sắc, ý nghĩa hơn.
2. Bàn luận:  
a. Tìm và phát hiện cái đẹp của cuộc sống chính là sứ mệnh của mỗi nhà văn: 

-Chức năng của văn học bao gồm cả chức năng thẩm mĩ. Vì vậy, đi tìm kiếm và phát hiện cái đẹp của cuộc sống chính là sứ mệnh cực kì quan trọng của một người nghệ sĩ.  

-Nhà văn phải là người tìm tòi để phản ánh hiện thực một cách sâu sắc, toàn diện và phát hiện những giá trị mới 

-Người nghệ sĩ phải đi tìm, phát hiện vẻ đẹp tiềm ẩn sâu bên trong của mỗi con người, ở nơi tưởng chừng như không thể tồn tại cái đẹp 

+Dẫn chứng: Nguyễn Tuân với “Chữ người tử tù”: 

+Đánh giá nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Tuân: 

b. Tài năng của nhà văn là phát hiện cái đẹp ở những nơi không ai ngờ tới: 

-Cái đẹp của thơ ca phải là cái đẹp mới mẻ, chưa từng được khai thác:  

+Văn học phản ánh hiện thực, nhưng nhà văn không thể bê nguyên xi hình mẫu cuộc sống thực vào trang văn, dòng thơ.  

+Nếu chỉ biết phản ánh nguyên mẫu cuộc sống vào lời viết, văn học chỉ là một sự sao chép tầm thường, cuộc sống cũng không cần đến văn chương để tạo nên những khoái cảm thẩm mĩ.  

+Cùng một vấn đề, nhưng mỗi nhà văn, nhà thơ lại có một góc nhìn khác, mỗi góc nhìn lại gợi cho người đọc những chiều sâu tư tưởng khác biệt, làm đa dạng thêm đời sống nội tâm. 

+Dẫn chứng:  

-Cái đẹp của thơ văn còn phải đến từ những nơi không ai ngờ tới:  

+Cái đẹp trong thơ văn không phải là thứ mà ai cũng có thể tìm ra, nhìn thấy. Đó phải là cái đẹp tiềm tàng từ những lối nhỏ không ai đặt chân đến, những góc khuất bị thời gian lãng quên. 

+Cái đẹp phải độc đáo, mới có sức hấp dẫn và lôi cuốn độc giả.  

+Cái đẹp trong trang văn, đôi khi là những điều nhỏ nhặt, đến từ những nơi bình thường, hay thậm chí là tầm thường, nhưng khi được nhà văn đặt ngòi bút viết lên, đó phải là cái đẹp tỏa sáng nhất.  

+Không những thế, cái đẹp ấy đôi khi có thể xuất phát từ những điều tưởng chừng vô cùng xấu xí, gai góc, nhưng sâu thẳm bên trong là một vẻ đẹp ấm áp, vẻ đẹp làm rung động trái tim độc giả.  

+Dẫn chứng: 

c. Sự tinh tế của nhà văn trong việc tìm kiếm và phát hiện cái đẹp: 

-Muốn tìm kiếm, phát hiện được những vẻ đẹp kín đáo và giản dị nơi cuộc sống chúng ta. Nhà văn phải là người có một tâm hồn nhạy cảm, tinh tế và sâu sắc. Nhận ra được vẻ đẹp tiềm ẩn bên trong những điều bình dị, nhỏ bé nhất của cuộc sống này. Và rung động, cảm nhận được những giá trị ý nghĩa nhất của cái đẹp hiện hữu nơi cuộc đời mỗi con người. Để từ đó, nhà văn gửi gắm nơi tác phẩm những cái đẹp chân thành và sâu sắc qua tâm hồn, trái tim tinh tế, nhạy cảm của mình. 

-Và nhờ trái tim, tâm tư sâu sắc ấy mà cái đẹp nhỏ bé, bình dị trong cuộc sống lại thêm sống động, tỏa sáng nơi trang giấy của nhà văn. Người đọc qua đó lại thêm yêu mến, tin tưởng, trân trọng những vẻ đẹp giản đơn vốn luôn hiện hữu và làm giàu sức sống trong cuộc đời mình.  

-Nhờ cái đẹp đã được chắt lọc, mài giũa ở văn chương, độc giả lại được thưởng thức những vẻ đẹp đa dạng, muôn màu của cuộc sống. Qua đó, chúng ta lại có thể “trông nhìn” và “thưởng thức” cái đẹp, cái hay, cái thú vị trong nhịp sống thường ngày.  

=> Nhà văn là người có tâm hồn sâu rộng, tinh tế và nhạy cảm với muôn vẻ đẹp sắc màu của hiện thực cuộc sống. Qua đó mà người đọc lại tiếp nhận và thưởng thức những điều giá trị và ý nghĩa được gửi gắm, ẩn giấu nơi văn chương.
3. Đánh giá: 

-Ý kiến của Thạch Lam đã thể hiện tiêu chuẩn để đánh giá vai trò, sứ mệnh của mỗi nhà văn. 

-Nhà văn phát hiện ra cái đẹp bị ẩn khuất, còn người đọc có nhiệm vụ tìm ra cái đẹp ấy. Đó là mối quan hệ giữa nhà văn và người đọc trong việc phát hiện ra cái đẹp “kín đáo và che lấp của sự vật”  

-Đối với tác phẩm, chính nét đẹp xuất phát từ những thứ bị ẩn khuất sẽ khơi gợi sự tò mò để độc giả khám phá. Từ đó, tác phẩm dường như tăng giá trị và nâng cao hơn, hướng con người đến cái gọi là chân thiện mỹ 

-Đối với độc giả, bài học được chính bản thân nhận xa sẽ có sức sống lâu bền. Hành trình thưởng thức một tác phẩm chứa cái nét mới lạ cũng sẽ lôi cuốn, hấp dẫn hơn. 

III Kết bài:        

-Khẳng định lại vấn đề. 

-Tổng kết ý và nêu suy nghĩ bản thân.