Топтық жұмыс. «Одағай  және оның түрлері» жаңа тақырыбын

оқушылардың өз бетімен меңгеруіне жағдай жасау.

1.      Жеке –жеке мәтінді оқып шығады.

2.      Жұппен талқылайды.

3.      Топпен ақылдасады.

1 топ: Одағай жайлы постер жасайды.

2 топ: оның түрлері жайлы

3 топ. Венн диаграммасы арқылы  көңіл-күй және жекіру одағайлары

мен шақыру одағайын салыстырады.

Төмендегі сөйлемдердің ішінен одағайларды түріне қарай ажыратып, кестені толтыр:

-Моһ-моһ, жануарым-ай, тілің болмағасын, көзің жаудырап, не айтқың келді екен?

-Әттең, атамыз болғанда ғой, ауылдағы үйден ірімшік алып келер едік.

-Тәйт, титімдей болып, өзіңнен жасы үлкен кісімен сөз жарыстырма!

-Ойбай-ау, о, заманда, бұ заман, төріне ит шығарған қазақты кім көрген?!

-Әукім- әукім, әукешім, қасиыншы әукесін.

-Жә, қыздар бүгін осы жатқандарың да жетер, концерт қойғандарыңа дейін әлі біраз уақыт бар ғой.

Мына сөздер: «Алақай! Бәрекелді! Ғажап! Қап! Әттеген-ай! Ту-у!Тәйт! Жә! Тек! » т.б.с.с. сөздер  қай сөз табына жатады?

- Одағай.

1. Көңіл-күй одағайы қандай жағдайда қолданылады?

- Қуанғанда,  ренжігенде немесе өкінгенде қолданылады, мысалы: Алақай! Бәрекелді! Ғажап! ..............................................................................................

2. Жекіру одағайы қандай жағдайда қолданылады?

Көңіл күй одағайы

Жекіру, бұйыру одағайы

Шақыру одағайы

Әттең

Тәйт

Моһ-моһ

Ойбай-ау

Жә

Әукім-әукім

1. Одағай сөйлем басында келсе, одағайдан кейін үтір қойылады. Мысалы, Пай-пай, туған жер қандай ыстық! Құрау-құрау, кер бесті!

2. Одағай сөйлемнің ортасында келсе, одағайдың екі жағынан да үтір қойылады. Мысалы, Далаға шықсам, ойпырай, батыс жақ от болып жанып жатқандай...

3. Одағай сөйлемнің соңында келсе, алдынан үтір қойылады. Мысалы, Осы алған бетіңнен танба, бәрекелді! Көз жасыңды көрсетпе, тәйт!

4. Кейбір жағдайда одағай қатысқан сөйлем соңына леп белгісі қойылады. Мысалы:

Қазақстан! Пай, пай, пай, ардағым-ай!

Сен менің Шолпанымсың жанған ұдай.

5. Қайталанып айтылған одағайлар дефис арқылы жазылады. Мысалы, Паһ-паһ! Сөз деп осыны айт!