Canvas by Gunnar Ísak Steindórsson

Lærdómsöldin 1550-1750

gunnarisaks — 2024-11-15 13:45:24 UTC

Upplýsingaröldin 1750-1830

gunnarisaks — 2024-11-15 13:45:41 UTC

Rómantík 1830-1880

gunnarisaks — 2024-11-15 13:46:13 UTC

Raunsæi 1880-1900

gunnarisaks — 2024-11-15 13:46:18 UTC

Nýrómantík 1900-1920

gunnarisaks — 2024-11-15 13:46:25 UTC

Upplýsingarstefnan

gunnarisaks — 2024-11-15 13:48:21 UTC

Tími nýrrar hugsunar og stefnu, fólk myndaði skoðanir ólíkar þeim sem kirkjan boðaði. Margir vísindamenn í dag hefðu möfulega verið kallaðir galdrakallar á lærdómsöldinni

Fólk aflaði sér upplýsinga og talið kjör manna væri hægt að bæta ef landið yrði rekið betur.

gunnarisaks — 2024-11-15 13:48:53 UTC

Einkenni

gunnarisaks — 2024-11-15 13:49:41 UTC

Það sem einkennir upplýsingaröldina er fræðslan. Mikil áhersla var lögð á rannsóknir og söfnun upplýsinga. Fræðslufélög verða til og veraldleg rit prentuð í fyrsta sinn.

Einkenni Nýrómantík

peturoligunn — 2024-11-15 14:00:10 UTC

Það sem einkennir Nýrómantík er áhærslan á að lýsa ekki hlutum nákvæmlega. Notað er í stað vísanir, ljóðmyndir og tákn. Mikill áhugi er á tilfinningum þar sem höfundar upphefja eigin tilfinningar og horft er inn á við. Algengt í ljóðum er lífsþreyta, dauðabeygur og bölsýn. Í nýrómantík er listin sköpuð fyrir listina sjálfa

Jónas Hallgrímsson

magnusatlason28 — 2024-11-15 14:02:17 UTC

Jónas Hallgrímsson (1807-1845) var ljóðskáld, nýyrðasmiður og sjálfstæðisbaráttu maður. Hann er á 10.000 króna seðlinum og dagur íslenskrar tungu er 16. nóvember af því að Jónas Hallgrímsson átti afmæli 16. nóvember.

Nýyrði Jónasar

magnusatlason28 — 2024-11-15 14:04:34 UTC

Jónas gerði mörg ný orð. Mörg af þeim eru orð sem að við notum í daglegu lífi og gerum okkur ekki grein fyrir því að þau hafi verið gerð af Jónasi Hallgrímssyni.

Dæmi um orð:

Páfagaukur

Jarðfræði

Stuttbuxur

Baksund

og fleiri.

Einkenni

gunnarisaks — 2024-11-21 10:24:43 UTC

Siðaskiptin, Biblían prentuð á íslensku

Meiri áhersla var lögð á menntun

Einkenni rómantísku stefnunnar

peturoligunn — 2024-11-21 10:25:19 UTC

Náttúran dýrkuð og hún er persónu-/manngerð. Talað er um tilfinningar í ljóðunum og þjóðernishyggjan verður sjáanleg í ljóðunum þar sem að sjálfstæðisbaráttan hefst fyrir fullt á þessum tíma. Mikið er um ímyndun og drauma ásamt hetjudýrkunum. Einnig var skrifað um heimþrá íslenskra skálda í Kaupmannahöfn

Dæmi um ljóð í rómantísku stefnunni

peturoligunn — 2024-11-21 10:26:24 UTC

STAKA

Ástin hefur hýrar brár,

en hendur sundurleitar,

ein er mjúk, en önnur sár,

en þó báðar heitar.

Sigurður Breiðfjörð

Í þessu ljóði er ástin persónugerð.

Einkenni raunsæisstefnunnar

magnusatlason28 — 2024-11-22 12:06:27 UTC

Í þessari stefnu var mikið hugsað um samfélagið og hver staða einstaklingsins var í samfélaginu. Skáldin komu hlutunum frá sér eins og þau eru, ólíkt rómantísku stefnunni. Í raunsæisstefnunni voru hlutirnir sagðir eins og þeir voru - sannleikurinn. Sögur og leikrit voru sjáanleg í þessari stefnu ásamt alþjóðahyggju.

Umfjöllun

gunnarisaks — 2024-11-22 12:21:33 UTC

Lærdómsöldin á sér stað á árunum 1550-1750. Hún á sér stað við siðaskiptin þegar íslenska þjóðin færir sig frá Kaþólsku að Lúthersku trúnni. Stóridómur var stofnaður árið 1564 til þess að taka á siðferðisbrotum. Fjöldi fólks var tekinn af lífi fyrir galdratrú og siðferðisbrot á þessum tíma. Vald kirkjunar færðist frá páfanum yfir á danakonung sem varð því æðsti maður kirkjunnar hérlendis. Mörg fræg skáld voru uppi á þessum tíma og þar á meðal Guðbrandur Þorlákson, Oddur Gottskálksson og Hallgrímur Pétursson.

Verðandi

magnusatlason28 — 2024-11-22 12:24:04 UTC

Verðandi eftir Hannes Hafstein, Gest Pálsson, Einar H. Kvaran og Bertel E.Ó. Þorleifsson er talin vera sú bók sem flestir telja upphafið að raunsæisstefnunni. Höfundar bókarinnar/tímaritsins voru allir nemendur í Kaupmannahöfn. Verðandi fjallar um að það eigi að taka þátt í þeim málefnum sem snúa að samfélaginu.

Skáld raunsæisstefnunnar

magnusatlason28 — 2024-11-22 12:31:02 UTC

Gestur Pálsson (1852 - 1891)

Þorgils gjallandi (Jón Stefánsson)(1851-1915)

Torfhildur Hólm (1845 - 1918)

Einar H. Kvaran (1859 - 1938)

Ólöf Sigurðardóttir (1857 - 1933)

Stephan G. Stephansson (1853 - 1927)

Hannes Hafstein (1861 - 1922)

Þorsteinn Erlingsson (1858 - 1914)

Júlíana Jónsdóttir (1838 - 1917)

Áhrif kirkjunnar

gunnarisaks — 2024-11-22 12:42:21 UTC

Kirkjan var mjög valdamikil á þessum tíma og stjórnaði einu prentsmiðju landsins. í tvö hundruð ár stjórnaði kirkjan öllu því sem gefið var út. Prentsmiðjan var staðsett á Hólum í Hjaltadal, ekki mátti prenta rímur eða skemmtiefni í henni.

Hallgrímur Pétursson

gunnarisaks — 2024-11-22 12:47:06 UTC

Hallgrímur Pétursson er talinn vera eitt mesta trúarskáld Íslands. Hallgrímur Péturson skrifaði mörg þekkt verk en þar á meðal Passíusálmana sem eru hans frægasta verk. Hann er fæddur árið 1614 og lést árið 1674.

Skáld Nýrómantík

peturoligunn — 2024-11-26 14:24:04 UTC

Jóhann Sigurjónsson (1880-1919)

Hulda (Unnur Benediktsdóttir) (1881-1946)

Einar Benediktsson (1864-1940)

Jóhann Gunnar Sigurðsson (1882-1906)

Sigurður Sigurðsson (1879-1939)

Jóhann Jónsson (1896-1939)

Davíð Stefánsson (1895-1964)

Stefán frá Hvítadal (1887-1933)

Skáld og fræðimenn upplýsingaraldarinnar

gunnarisaks — 2024-11-26 14:33:24 UTC

Eggert Ólafsson - Fæddur á Breiðafirði, Lærði náttúruvísindi og búfræði. Eggert Skrifaði t.d. Ferðabók Eggerts og Bjarna ásamt félaga sínum Bjarna Pálsson. Hann drukknaði aðeins 42 ára ásamt konu sinni og fleirum í Breiðafirði.

Jón Steingrímsson - Fæddur árið 1728 (sama ár og bruninn í Kaupmannahöfn) og hefur því oft verið nefndur eldklerkurinn. Hann var prestur, læknir og náttúrufræðingur. Hann er sagður hafa stöðvað hraunflæði með messu sinni sem nú kallast Eldmessa.

Jón á Bægisá - Jón Þorláksson er talinn vera skáld á upplýsingaröldinni en skrifaði oft ljóð svipuð þeim sem voru á rómandíska tímabilinu. Hann var góður þýðandi og þýddi ýmis verk. Hann þýddi meðal annars verkið Paradísarmissi eftir John Milton

Dæmi um ljóð í Nýrómantík

peturoligunn — 2024-11-28 09:48:37 UTC

Vísa

Gakktu varlega, vinur minn.

Vel getur skeð, að fótur þinn

brotni, því urðin er ógurleg.

Enginn ratar um þennan veg,

því lífið er leiðin til dauðans.

Jóhann Gunnar Sigurðsson

Ljóðið ber einkenni nýrómantíkur með áherslu á tilvistarlega angist, dauðann og einsemdina.

Dæmi um ljóð á lærdómsöldinni

magnusatlason28 — 2024-11-28 10:06:07 UTC

ÖLERINDI

Nú er ég glaður á góðri stund

sem á mér sér,

Guð hafi lof fyrir þennan fund

og vel sé þeim sem veitti mér.

Vitjað hef ég á vinamót

sem nú á sér

og reynt af mörgum hýrleg hót -

vel sé þeim sem veitti mér.

Fyrstu tvö erindin af "Ölerindi" eftir Hallgrím Pétursson

Hulda

peturoligunn — 2024-11-28 10:07:55 UTC

Unnur Benediktsdóttir Bjarklind, betur þekkt eftir skáldnafninu sínu Hulda, var íslensk skáldkona, þekkt fyrir falleg ljóð, endurvakningu þulunnar og nýrómantískan stíl með áherslu á frelsi, náttúru og kvennabaráttu.

Dæmi um ljóð á Upplýsingaröldinni

magnusatlason28 — 2024-11-29 13:28:58 UTC

ÍSLAND ÖGRUM SKORIÐ

Ísland ögrum skorið,

ég vil nefna þig,

sem á brjóstum borið

og blessað hefur mig,

fyrir skikkun skaparans.

Vertu blessað, blessi þig

blessað nafnið hans.

Þetta er orðið sálmur sem oft er sunginn í kirkjum. Ljóðið er eftir Eggert Ólafsson.

Dæmi um ljóð í Raunsæisstefnunni

magnusatlason28 — 2024-11-29 13:32:30 UTC

ÍSLENSKUR KVEÐSKAPUR

Undarleg er íslensk þjóð!

Allt, sem hefur lifað,

hugsun sína og hag í ljóð

hefur hún sett og skrifað.

Hlustir þó og sé þér sögð

samankveðna bagan,

þér er upp í lófa lögð:

landið, þjóðin, sagan.

Stephan G. Stephansson.