Ыбырай Алтынсарин by Лаура Умирбайқызы

Ыбырай Алтынсарин (1841-1889 жж.) — қазақтың аса көрнекті ағартушы-педагогы, жазушы, этнограф, фольклоршы, қоғам қайраткері.Ыбырай Алтынсарин қазақ халқының ағартушылық тарихында және ұлттық мектебінің қалыптасуында терең із қалдырған тұлға.

evrikaevrika986 — 2023-04-02 16:32:53 UTC

Ыбырай 1841 жылы қазан айының 20-сында қазіргі Қостанай облысы, Қостанай ауданында дүниеге келеді. Үш-төрт жасында әкесі Алтынсары қайтыс болып, атасы Балғожаның қолында өсіп, тәрбиеленеді.

evrikaevrika986 — 2023-04-02 16:34:00 UTC

Ағартушылығы: Ыбырай "Қазақ хрестоматиясына" кірген өлеңдерінде де халық-ағарту идеясын көтерді. Оның "Кел, балалар, оқылық!", "Өнер-білім бар жұрттар" өлеңдері осындай мақсатта туған. "Кел, балалар, оқылық!" өлеңі жастарды оқуға, білім алуға шақырады:

evrikaevrika986 — 2023-04-02 16:37:19 UTC

Оқысаңдар, балалар,
                                 Шамнан шырақ жағылар.
                                 Тілегенің алдыңнан
                                 Іздемей-ақ табылар.
                                 Кел, балалар, оқылық!
                                 Оқығанды көңілге
                                 Ықыласпен тоқылық!

Шығармалары:

evrikaevrika986 — 2023-04-02 16:44:19 UTC

Қорытынды:

evrikaevrika986 — 2023-04-02 16:46:49 UTC

Ыбырай балаларды мазмұны олардың білімін көтеретін, тақырыбы оларды қызықтыратын кітаптарды... қазақтың өз тілінде... басып шығару керек деп білді. Өзі 1876 жылдан бастап "Қазақ хрестоматиясын" жазуға кірісіп, оны 1879 жылы Орынборда бастырып шығарды. "Бұл кітапты кұрастырғанда мен, – деп жазды. Ыбырай хрестоматиясының алғы сөзінде, – біріншіден, осы біздің ана тілімізде тұңғыш шыққалы отырған жалғыз кітаптың орыс-қазақ мектептерінде тәрбиеленіп жүрген қазақ балаларына оқу кітабы бола алу жағын көздедім". "Қазақ хрестоматиясы" балаларға арналған өлеңдер мен шағын әңгіме-новеллалардан құрастырылды. Олардың бірқатарын өзі жазды, біразын сол кездегі орыс оқулықтарынан еркін аударып алды. Хрестоматияға қазақтың халық әдебиетінің үлгілерін де іріктеп кіргізді.

Тест тапсырмасы

evrikaevrika986 — 2023-04-03 02:58:05 UTC

Ыбырай Алтынсарин

1. Ыбырай Алтынсарин кім?
а) белгілі суретші, саяхатшы, әнші;
ә) әйгілі әнші, сазгер, суретші;
б) атақты ақын, аудармашы, ағартушы;
в) мәлімгер, саяхатшы, ақын.
2. «Кел, балалар, оқылық» кімнің өлеңі?
а) М. Жұмабаев;
ә) Ы. Алтынсарин;
б) А. Құнанбаев;
в) Б. Майлин.
3. Ыбырай Алтынсарин қай жылы туды?
а) 1841 ж.;
ә) 1901 ж.;
б) 1858 ж.;
в) 1894 ж.
4. «Өнер – білім бар жұрттар» өлеңінің авторы кім?
а) А. Құнанбаев;
ә) Ы. Алтынсарин;
б) С. Сейфуллин;
в) А. Байтұрсынұлы.
5. Ы. Алтынсариннің табиғатқа арналған өлеңін белгіле?
а) «Өзен»;
ә) «Кел, балалар, оқылық»;
б) «Жаз»;
в) «Әй, жігіттер».
6. «Аз жұмысты қиынсынсаң көп жұмысқа тап боларсың...» деген жолдар
Ы. Алтынсариннің қай әңгімесінен алынған?
а) «Атымтай Жомарт»;
ә) «Бай баласы мен жарлы баласы»;
б) «Әке мен бала»;
в) «Бір уыс мақта».
7. «Бай баласы мен жарлы баласы» әңгімесінің авторы кім?
а) Ж. Аймауытов;
ә) Қ. Аманжолов;
б) Ы. Алтынсарин;
в) М. Мақатаев.
8. Ы. Алтынсариннің «Қазақ хрестоматиясы» қашан шықты?
а) 1859 ж.; ә) 1868 ж.; б) 1879 ж.; в) 1892 ж.
9. «Бағу-қағуда көп мағына бар» қай әңгімеден алынған?
а) «Бақша ағаштары»;
ә) «Бір уыс мақта»;
б) «Талаптың пайдасы»;
в) «Қыпшақ Сейітқұл».
10. Ы. Алтынсарин қай жылы мектепке барды?
а) 1867 ж.; ә) 1850 ж.; б) 1902 ж.; в) 1874 ж.