Điều này có nghĩa, Grab/Uber chỉ phải tuân thủ các quy định về hoạt động kinh doanh thương mại và thương mại điện tử. Tuy nhiên, trên thực tế, hai công ty này còn lấn sân sang cả lĩnh vực kinh doanh vận tải bằng xe taxi.

Bởi lẽ, Grab/Uber đang trực tiếp thực hiện những hoạt động của một doanh nghiệp kinh doanh vận tải, như: lưu trữ, quản lí thông tin hồ sơ của lái xe; tiếp nhận nhu cầu của khách, thực hiện việc cung cấp thông tin hai chiều cho lái xe và khách hàng; điều động xe, quyết định hành trình của xe; quyết định giá cước khi kết thúc hành trình; triển khai các chương trình khuyến mãi, chăm sóc và giải quyết các phản hồi từ khách hàng.

Thậm chí nếu tài xế Grab/Uber không làm hài lòng khách hàng thì có thể bị phía công ty khấu trừ vào phần thu nhập… Như vậy, hoạt động cung cấp phần mềm điện tử chỉ là một trong những cách thức vận hành mà Grab sử dụng để triển khai việc kinh doanh vận tải.

Điều này tạo nên một lợi thế lớn từ các chính sách ưu đãi của Nhà nước - đặc biệt là ưu đãi về thuế - đối với các hình thức thương mại điện tử, ứng dụng khoa học - công nghệ. Có thể nhìn nhận vấn đề đó từ một phán quyết của Tòa án Quốc tế châu Âu để xác định hình thức hoạt động của Grab và các công ty tương tự.
Cụ thể, Tòa án đã tuyên bố rằng: “Dịch vụ môi giới trung gian, như trong vụ kiện này, có mục đích là để kết nối và trả thù lao qua ứng dụng trên điện thoại thông minh giữa những tài xế nghiệp dư có sở hữu phương tiện riêng với khách hàng, thì phải được coi là dịch vụ vận tải…”.

Nếu xét dưới khía cạnh kinh doanh vận tải hành khách, hoạt động của Grab/Uber như hiện nay là đang có dấu hiệu vi phạm pháp luật Việt Nam. 

Bộ Giao thông Vận tải đã quy định rõ phạm vi áp dụng thí điểm cho hoạt động của Công ty TNHH GrabTaxi và các công ty tương tự chỉ được thực hiện ở 5 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Quảng Ninh.

Thế nhưng, sau 2 năm triển khai, mới đây, Công ty TNHH GrabTaxi lại mở rộng phạm vi hoạt động rộng hơn đến cả những tỉnh như Huế, Bà Rịa - Vũng Tàu, Lâm Đồng mà chưa có sự đồng ý của đơn vị kinh doanh vận tải và Sở Giao thông Vận tải địa phương.
 *Về hình thức hoạt động 

Cũng theo Quyết định số 24/QĐ-BGTVT thì Grab/Uber chỉ được thực hiện việc cung cấp ứng dụng để kết nối các hợp tác xã vận tải với khách hàng. Tuy nhiên, trên thực tế, Grab đã biến tướng những quy định này khiến cho các đối tác sử dụng phần mềm của mình phải phụ thuộc vào sự quản lí của mình.

Cụ thể, doanh nghiệp này tự ý quyết định giá cước của một cuốc xe và ăn chia lợi nhuận theo tỉ lệ 25/75 với tài xế; tiếp nhận phản hồi từ khách hàng để quyết định thưởng/phạt với đối tác; triển khai chương trình khuyến mãi,… Những cách thức nói trên đều thể hiện, đó là hoạt động của một đơn vị kinh doanh vận tải, nhưng lại chịu sự quản lí theo khung pháp luật đối với hoạt động thương mại điện tử. 

Theo quy định tại Nghị định số 86/2014/NĐ-CP thì vấn đề các tài xế phải được khám sức khỏe định kì và được cấp giấy chứng nhận theo quy định của Bộ Y tế. Vấn đề này đối với Grab hay Uber đều rất khó kiểm soát. Bởi các tài xế nhận đón trả khách qua ứng dụng Grab/Uber và pháp luật hiện nay cũng không quy định phía Công ty Grab hay Uber phải có nghĩa vụ kê khai danh sách đối tác. 

Trên cơ sở xây dựng một nền kinh tế chia sẻ, hứa hẹn ban đầu của Grab là người có xe có cơ hội kiếm tiền trong lúc nhàn rỗi, người tiêu dùng có thêm lựa chọn giá rẻ.

Vì vậy, chỉ cần điền thông tin cá nhân, và đồng ý với các điều khoản trong bản hợp đồng điện tử là có thể bắt đầu hành nghề. Nếu đặt lên bàn cân với những tiêu chuẩn về chuyên môn, trình độ đào tạo nghề của lái xe ở các hãng taxi truyền thống khác, thì thực sự Grab/Uber đang tạo ra một thế chênh lệnh quá lớn.

Vì vậy, Uber và các công ty tương tự đã bị cấm hoạt động toàn phần hay một phần ở các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan… Đặc biệt là ở Cộng hòa Liên bang Đức, qua các phiên tòa xét xử, Uber phải nhận lệnh cấm từ Tòa án vì Công ty không thể đáp ứng được điều kiện về giấy phép kinh doanh, chứng chỉ hành nghề cần thiết. 

Thông tư liên tịch số 152/2014/TTLT-BTC-BGTVT đã có quy định rất cụ thể về sự ổn định và minh bạch đối với giá cước vận chuyển hành khách. Tuy nhiên, nằm ngoài sự điều chỉnh các quy định của pháp luật, giá cước của Grab/Uber thay đổi liên tục hàng giờ trong ngày.

Dựa vào những yếu tố khách quan, như: thời tiết, tắc nghẽn giao thông, ngày lễ…, giá cho một cuốc xe có thể tăng gấp ba, thậm chí gấp bốn lần bình thường. Điều này cả đối tác và người sử dụng Grab/Uber hoàn toàn thụ động. Phía công ty cung ứng không công khai cách tính giá cước. 

Nghị định số 37/2006/NĐ-CP đã Nghiêm cấm việc lợi dụng hình thức khuyến mại để bán phá giá hàng hóa, dịch vụ.
Vào một số ngày đặc biệt, khách hàng nhanh tay đăng kí sẽ nhận được những cuốc xe 0 đồng… Những chương trình này được thực hiện thường xuyên, liên tục, vượt quá nhiều lần tổng thời gian khuyến mãi theo luật định. Dù những doanh nghiệp taxi truyền thống cũng giảm giá cước tới 8.000 đồng/km, nhưng vẫn không thể cạnh tranh nổi và hệ quả là chỉ trong thời gian ngắn, các hãng taxi trong nước đã mất đến 60% thị phần.

Hai doanh nghiệp Grab/Uber đã thâm nhập thị trường Việt Nam với số vốn pháp định không lớn, do ưu đãi của Nhà nước là khuyến khích sự phát triển của các hoạt động thương mại điện tử.

Họ chỉ cần bỏ ra một số vốn không đáng kể để chạy quảng cáo, khuyến mãi, xây dựng văn phòng đại diện… Việc kinh doanh dịch vụ “taxi” sử dụng phần mềm kiểu Grab/Uber không tạo ra thị trường mới, mà chỉ đơn giản là giành lấy thị phần từ thị trường sẵn có ở Việt Nam của các hãng taxi “truyền thống” trong nước.

Và với vấn đề định danh hình thức doanh nghiệp này còn đang vấp phải nhiều tranh cãi như hiện nay thì Grab/Uber vẫn dễ dàng tận dụng những lỗ hổng pháp luật để cạnh tranh không bình đẳng với các hãng taxi khác.
Hệ quả tất yếu là, thất thu thuế từ hàng ngàn tỷ đồng doanh thu đang bị chuyển ra nước ngoài mỗi năm. Theo báo cáo tài chính, tổng doanh thu của Grab trong giai đoạn 2014 - 2016 đạt 1.755 tỉ đồng, nhưng doanh nghiệp này chỉ nộp thuế cho Nhà nước khoảng 9,5 tỉ đồng.

Không thể phủ nhận, Grab/Uber đã mang đến một hình thức kinh tế mới - kinh tế chia sẻ, tận dụng xe nhàn rỗi, giúp người lao động có thêm thu nhập và người sử dụng dịch vụ có thêm lựa chọn, tiết kiệm hơn. Tuy nhiên, hình thức này đang ngày càng bị biến tướng và gây ra những hệ lụy khó lường.

Nhờ những lợi thế khai thác từ lỗ hổng pháp lí, Grab/Uber đang phát triển với tốc độ vũ bão, khiến các doanh nghiệp kinh doanh taxi truyền thống trong nước phải đối mặt với nguy cơ phá sản, tài xế mất việc làm. 
Nguồn : https://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu-trao-doi/nghien-cuu-dieu-tra/mot-vai-khia-canh-phap-ly-doi-voi-hoat-dong-cua-doanh-nghiep-grabuber-142811.html