https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu en-us 2021-03-12 06:33:21 UTC 2023-07-26 09:40:31 UTC hello@padlet.com basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301543662 Yüzyıldan daha uzun bir süre önce, karanlıkta parlayan saatler, karşı konulamaz bir çekime sahipti. Özel parlak boyayla kaplı olan rakamlar ve markörler, sunduğu sihirle insanları büyülüyordu. Bu kadranları üreten ilk fabrikalardan biri 1916 yılında New Jersey’de açıldı. Fabrika, ilk etapta 70 kadına iş verdi.                        1 ]]> 2021-03-12 06:35:35 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301543662 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301545303 Bu saatleri ilk üreten fabrikalardan birisi, 1916 yılında New Jersey’de açıldı. Fabrika, Amerika’da daha sonra açacağı pek çok yeni tesisinde çalışacak binlerce işçisinin ilk 70’ini, 70 genç kadını işe aldı. 
                  2

]]> 2021-03-12 06:36:58 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301545303 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301546106 Kazancı nispeten daha yüksek ve itibarlı bir işti. Bu nedenle bir çok genç kadın bu fabrikalarda çalışmak istedi. İş öylesine havalıydı ki, fabrikada çalışan kadınlar kız kardeşlerini ve arkadaşlarını da burada çalışmaya teşvik ediyorlardı.

                   3]]> 2021-03-12 06:37:34 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301546106 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301546892 Fabrikada çalışan kadınlara, bazıları sadece 3,5 cm genişliğinde olan minik kadranları boyama işini düzgünce yapabilmeleri için boya fırçasını dudakları arasında sivriltmeleri öğretilmişti. Dudak işaretleme (lip-pointing) rutininde kızlar, fırçaları her ağızlarına götürdüklerinde, parlayan yeşil boyanın bir kısmını da yutuyorlardı. 
                   4]]> 2021-03-12 06:38:14 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301546892 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301547573 The Radium Girls’ kitabının yazarı Kate Moore, kitabında, Mae Cubberley’nin anılarını şöyle aktarıyor: “Sorduğumuz ilk şey ‘Bize zarar verir mi?’ oluyordu. Doğal olarak, size zarar verecek bir şeyi ağzınıza sokmak istemezsiniz. Bay Savoy (yönetici), tehlikeli olmadığını, korkmamıza gerek olmadığını söyledi.”
                   5]]> 2021-03-12 06:38:47 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301547573 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301548044 Kullanılan boya, Nobel ödüllü kimyager Marie Curie ve eşi Pierre Curie tarafından 1898’de keşfedilden radyoaktif bir elementi, radyumu içeriyordu. 
                   6

]]> 2021-03-12 06:39:06 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301548044 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301548887 Karanlıkta parıldayan bu mucizevi boya, çinko bir bileşim karıştırılmış radyoaktif radyum tuzlarından ibaretti. Bu karışımda, radyum atomlarından salınan parçacıklar, çinko atomlarının enerji seviyesini artırarak titreşmelerini sağlıyor, bu da ortama yeşilimsi bir ışık yayılmasını sağlıyordu. 
7]]> 2021-03-12 06:39:37 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301548887 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301549324 Parlayan elementin keşfedilmesinden bu yana, zarar verdiği aslında bilim çevresi tarafından biliniyordu. Marie Curie'nin kendisi de onu kullanması nedeniyle radyasyon yanıklarına maruz kalmıştı.
8]]> 2021-03-12 06:39:55 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301549324 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301552789 Curie’lerin bilimsel çalışmalarında elde ettikleri bulguları satılabilir ürünlere dönüştürmek isteyen Fransız kozmetik girişimcilerinin piyasaya sürdüğü Tho-Radia güzellik ürünleri, temelde radyum ve toryum içeriyordu. Bu kozmetik ürünleri, tarihin en başarılı pazarlama stratejilerden biriyle süslendi ve aslında var olmayan Alfred Curie isimli bir doktorun özel formülü olarak sunuldu.
9]]> 2021-03-12 06:42:47 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301552789 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301554102 1900’lerin başında radyoaktivitenin sağlık için faydalı olduğu yanılgısı doğunca, insanlar bir anda son derece şaşırtıcı radyum ürünleriyle karşılaşmaya başladı. Suya radyum karıştırarak radyoaktif su sunan revigator adlı damacanalar da o dönem bir hayli gözdeydi.
10]]> 2021-03-12 06:43:45 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301554102 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301554433 Revigatorler bir gece önceden suyla dolduruluyor, bu su damacananın içindeki radyumla temasa geçirilip bekletiliyor ve ertesi gün içilmeye hazır hale geliyordu. Radyoaktif suyun eklem iltihaplarına iyi geldiği, midedeki gaz oluşumunu önlediği, demans ve yaşlanmayı iyileştirdiği iddia edildi.
11]]> 2021-03-12 06:44:02 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301554433 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301555007 ABD’deki Bailey Radium Laboratuvarı da radyoaktif suyu ilaç haline getirip “Yaşayan Ölüleri Bile Diriltir” ve “Ebedi Işıma” gibi sloganlarla piyasaya sürdü. Daha da vahim olanı, laboratuvarın sahibi aslen bir tıp doktoru bile değildi.
12]]> 2021-03-12 06:44:26 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301555007 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301555441 İnsanlar radyoaktivitenin enerji açığa çıkardığını biliyorlardı. Ve vücutlarına bu enerjiyi almalarının zararlı olabileceğini göremiyorlardı.
13]]> 2021-03-12 06:44:45 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301555441 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301556193 Golf oyuncusu ve sanayici olan Eben Byers, dört yıl boyunca her gün bir şişe radithor içmesiyle bilinirdi. 1932’de bu sebeple öldüğünde, Wall Street Journal gazetesi onun ölümünü, “Radyumlu su gayet güzeldi ta ki çenem eriyinceye kadar.” ifadeleriyle yazdı.
14]]> 2021-03-12 06:45:15 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301556193 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301556798 Radyum o zamanlarda çok pahalı bir madde idi doğal olarak endüstrilerini bu çerçevede kuran firmaların ve bu firmalarda görev alan bilim insanlarının gerçekleri halka anlatması sistemin çarkları içinde düşünülemezdi. Radyasyon zehirlenmesi birden bire gerçekleşen bir durum değildi. Bu nedenle de fabrika işçilerindeki zehirlenme belirtilerinin ortaya çıkması yıllar aldı.
15

]]> 2021-03-12 06:45:43 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301556798 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301558056 1920’lerin başlarında, çalışan kızların bazılarında bitkinlik ve diş ağrısı gibi şikayetler oluşmaya başladı. Ve ilk ölüm olayı 1922 yılında gerçekleşti.
16]]> 2021-03-12 06:46:41 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301558056 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301558667 22 yaşındaki Mollie Maggia önce dişlerini yitirdi, devamında vücudunda enfeksiyonlar oluştu ve çene kemiği tamamen deforme oldu. Bir yıl devam eden acı dolu bir sürecin ardından öldü. Ölüm belgesinde frengi nedeniyle yaşamını yitirdiği yazıyordu.
17 ]]> 2021-03-12 06:47:12 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301558667 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301559246 Onu korkunç acılar içinde diğerleri izledi. 1924 yılı sonunda, fabrika işçilerinin yedisi bu gizemli hastalık nedeniyle ölmüştü bile. Artan ölüm ve hastalık vakaları dikkatleri çekmesine rağmen, kimse 19. yüzyılın mucizevi buluşu olan radyumun hastalıkların nedeni olduğuna inanmıyordu.
18

]]> 2021-03-12 06:47:38 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301559246 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301560251 Saat fabrikasının sahibi olan US Radium şirketinin harekete geçerek bir soruşturma başlatması için iki yıl daha geçmesi gerekti. Ne var ki bu soruşturma da fabrikada çalışan kadınların hastalıkları ve ölümleri radyum arasındaki ilişki doğrulansa da, şirketin patronu hemen karşıt bir araştırma başlattı. Sonuçlar kamuoyundan bir biçimde saklandı.
19
                                 ]]> 2021-03-12 06:48:24 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301560251 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301560901 Neyse ki 1925’te Harrison Martland adında bir doktor, radyumun kadınları zehirlediğini yaptığı çalışmalar ile kanıtladı. Dr. Martland, yapılan  incelemelerin sonucunda saat boyayan genç kadınların esrarengiz hastalıkların nedeninin radyum olduğu şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit etmişti. Bulgularını 1925 yılında Journal of American Model Association
dergisinde yayınladı.
20]]> 2021-03-12 06:48:54 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301560901 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301562997 Fabrikanın çalışanlarından Grace Fryer, dört arkadaşı ile birlikte 1925 yılında şirketi dava etmeye karar verdi. Fakat iki yıl boyunca kendilerini savunacak bir avukat bulamadılar. Sonunda, 1927’de, Raymond Berry adında genç bir avukat davalarını kabul etti.
21]]> 2021-03-12 06:50:29 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301562997 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301563607 Bu dava ile birlikte haber dünya çapında yankı buldu. Cesaret alan başka kadınlar da şirket aleyhine dava açtı.
Çekişmeli geçen sürecin ardından, 1928 yılında dava sonuca bağlandı ve US Radium firmasının her bir davalıya 10.000 dolar tazminat ödemesine,  ölene kadar da 600 dolar aylık bağlamasına ve tüm tıbbi bakım ücretlerini de üstlenmesine karar verildi.
22]]> 2021-03-12 06:50:59 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301563607 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301564418 1939 yılında Yüksek Mahkeme şirketin son itirazını da reddetti. Bundan bir yıl öncesinde de Amerikan İlaç ve Gıda Dairesi radyum içeren ürünlerin yanıltıcı biçimde paketlenmesine yasak getirdi. Radyumlu boyanın kullanımı zaman içinde yavaş yavaş azaldı. 1968 yılından bu yana da saatlerde kullanılmıyor.
23]]> 2021-03-12 06:51:35 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301564418 basak505krc1 https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301564930 Radyum kızları yaşadıkları tüm acıların sonucunda, radyoaktivite alanındaki bilimsel birikimimiz konusunda bize büyük bir miras bıraktılar.
                  24]]> 2021-03-12 06:52:00 UTC https://padlet.com/basak505krc1/swbb4egj9bwcmjeu/wish/1301564930