Powieść „Kamienie na szaniec”, opowiadającą o losie grupy harcerzy z 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej podczas II wojny światowej i podejmującą aktualną wówczas problematykę walki
z okupantem, Aleksander Kamiński ukończył w 1943 roku (wydanie drugie dwa lata później). Utwór opatrzył pseudonimem Juliusz Górecki.Historię niezwykłej przyjaźni trójki harcerzy: Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”, Aleksego Dawidowskiego „Alka” i Jana Bytnara „Rudego” oraz ich odważnej walki z niemieckim agresorem pisarz zaczerpnął „z życia”. Sam już od pierwszych dni okupacji przeciwstawiał się niemieckiemu zwierzchnictwu i obcym funkcjonariuszom. Pierwowzory harcerskich bohaterów istniały naprawdę. Kamiński poznał je w czasie działalności w zainicjowanej i dowodzonej przez siebie Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”. Słysząc wielokrotnie od swoich kolegów, między innym Floriana Marciniaka, naczelnika Szarych Szeregów, że dobrze byłoby, gdyby napisał książkę o codziennym życiu warszawskich harcerzy – był już wtedy cenionym i szanowanym autorem poczytnych książek (np. powieść „Andrzej Małkowski”) i publikacji w poważanych tytułach – nie przypuszczał, że jej tematem staną się tak przykre i bolesne wypadki. Wydawszy utwory „Wielka gra” oraz „Przodownik” opowiadające o podziemiu konspiracyjnym, Kamiński dowiedział się o tragicznym splocie wydarzeń, które doprowadziły do przedwczesnej śmierci Macieja Dawidowskiego „Alka” i Jana Bytnara „Rudego” 30 marca 1943 roku. Bazując na relacjach bezpośrednich uczestników akcji pod Arsenałem, świadectwach przyjaciół i rodziny zmarłych, na swojej działalności konspiracyjnej, postanowił napisać dzieło w hołdzie tym, którzy oddali swoje życie w imię przyjaźni, wolności Ojczyzny i braterstwa broni.

Okoliczności tragicznej śmierci hufcowego Hufca Południe Jana Bytnara i Aleksego Dawidowskiego są znane. Wiadomość o aresztowaniu tego pierwszego w nocy z 22 na 23 marca 1943 roku i poddawaniu go wielogodzinnym torturom spowodowała, że jego przyjaciele postanowili odbić go z rąk gestapowców w czasie przewożenia z alei Szucha do więzienia na Pawiaku. Mimo iż akcja zrealizowana 26 marca i dowodzona przez Stanisława Broniewskiego powiodła się – harcerzom udało się uwolnić przyjaciela – to jednak obrażenia „Rudego” okazały się zbyt poważne. Data jego śmierci - 30 marca 1943 roku - jest także datą śmierci „Alka”, który podczas akcji odniósł bardzo poważne rany. Idea przyświecająca pracy nad „Kamieniami na szaniec”, rozpoczętej w maju 1943 roku, przyczyniła się do rozszerzenia fabuły utworu o dwa dodatkowe rozdziały dotyczące „Zośki”. Podczas pisania autor otrzymał smutną wiadomość – do grona poległych dołączył także Tadeusz Zawadzki. Warto pamiętać, że to właśnie on udostępnił Kamińskiemu swój pamiętnik, w którym – po usilnych namowach ojca, profesora Józefa Zawadzkiego - spisał ostatnie dni spędzone ze swoim najbliższym przyjacielem – Jankiem Bytnarem „Rudym”. Po tej stracie Kamiński dopisał do pierwszego, istniejącego już wydania dzieła dwa kolejne rozdziały - „Celestynów” i „Wielka gra”. Tekst ten, jak zauważa Krystyna Heska-Kwaśniewicz, stanowi „nieoceniony dokument - pozwalający prześledzić właśnie zagadnienie konstrukcji postaci i wydarzeń w Kamieniach na szaniec. Kamiński czerpał z pamiętnika obficie: wprowadził go do książki w postaci cytatów oznaczonych cudzysłowem (wtedy do czytelników mówi sam Tadeusz Zawadzki), wydobył z niego wszystkie informacje o swych bohaterach (na przykład o ich lekturach), o ich reakcjach, przemyśleniach, ukazał, jak się rodziła i pogłębiała ich przyjaźń, zainteresowania oraz plany życiowe”