ბიჭმა და ძაღლმა რიყე გაირბინეს და მტკვრის ნაპირზე გავიდნენ.

 

- საძაგელი კაცია, - უთხრა ბიჭმა ძაღლს, - მაგას უნდა ერიდო. ბადე თუ დაგაფარა, გათავდა, ვეღარ გაექცევი.

 

მტკვრის გაღმა ერთიმეორეზე მიყოლებული, ჯაჭვით დაბმული წისქვილები ძველი გემებივით იდგნენ. ბიჭს სადღაც წიგნში დახატული ენახა ნავსადგური და გაღმა მხარე მუდამ იმ სურათს აგონებდა. ქვაზე ჩამოჯდებოდა და, ვიდრე ბანაობას დაიწყებდა, დიდხანს გასცქეროდა წისქვილებს.

 

ბიჭმა ჩანთა რიყეზე მოისროლა და ტანისამოსის გახდა დაიწყო.

 

- არც შენ უნდა იყო კეთილი სული, - უთხრა ძაღლს, - ახლოს არ მოდიხარ, არ მეკარები. მე რომ არ შეგხვედროდი, ეს დღე სხვანაირად დაგიღამდებოდა.

 

ბიჭმა ტანზე გაიძრო და წყალში შევიდა.

 

- ეჰე, წყალი, ცივი ყოფილა, თქვა და ხელები დაისველა. მხრები და მკერდი დაიზილა წყლით, - თუ გინდა შენც იბანავე, - მიუბრუნდა მერმე ძაღლს.

 

ბიჭი ჩქერში შევიდა და დინებას ცურვით დაჰყვა. ასე ჩაუარა წისქვილებს, მტკვარზე გადმომდგარ ხის აივნიან სახლებს. აივნიდან წაბლისფერნაწნავებიანმა გოგომ დაუქნია ხელი და გაუცინა. გუშინაც ასე მოხდა. ბიჭს არ ეგონა, თუ დღესაც აქ იქნებოდა გოგო. უფრო სწორად, აღარ ახსოვდა, გადაავიწყდა და ახლა რომ დაინახა, გაახსენდა, გუშინაც აქ იდგა და ასევე უქნევდა ხელს.

 

თვითონაც დაუქნია ხელი გოგოს. მერმე, რომ ეჩვენებინა, თუ რა მაგრად ცურავდა, ამოტრიალდა, ფეხები ჰაერში აიქნია და თევზივით გაუჩინარდა წყალში. როდესაც ამოყურყუმალავდა, აივანი უკვე შორს იყო და ნაწნავებიანი გოგო გარკვევით აღარ ჩანდა.

 

 

ბიჭმა ნაპირისაკენ მოუსვა და ახლაღა დაინახა ნაგაზი. თურმე ნაპირ-ნაპირ მოსდევდა. ნაპირზე ამოვიდა, ძაღლს გაუღიმა.

 

- ცურვა აღარ შეიძლება, ყინულივით ცივი წყალია, - ბიჭს უნდოდა ნაგაზისათვის თავზე გადაესვა ხელი, მაგრამ ძაღლმა არ მიიკარა, განზე გაუხტა, - არ მენდობი? კარგი, ასე იყოს... ისე კი, იცოდე, მე უფრო სანდო ვარ, ვიდრე შენა გგონია.

 

ბიჭს ტანზე ხორკლები დააყარა, სხეული გაულურჯდა.

 

- წამოდი გავიქცეთ, - უთხრა ძაღლს და ადგილიდან მოწყდა.

 

ძაღლი სირბილით დაედევნა. ბიჭს გაღმა უნდოდა გახედვა, ნეტავი ისევ თუ დგასო აივანზე ნაწნავებიანი გოგო, მაგრამ თვალი რიყეზე მომავალმა ბიჭებმა მოსტაცეს. იცნო, ვინც იყვნან. გული შიშისაგან გადაუქანდა.

 

მეტოქეები ნაპირზე დაყრილ ტანისამოსისაკენ ჩქარი ნაბიჯით მიდიოდნენ. რაღა თქმა უნდოდა, ტანისამოსს წაიღებდნენ ან მტკვარში გადაუძახებდნენ.

 

ბიჭი ჯერ შეჩერდა, ერთ ადგილზე გაშეშდა, მერმე სიცივისაგან თუ შიშისაგან აკანკალებულმა გაუბედავად გადადგა ნაბიჯი. გარკვევით ხედავდა, როგორ უახლოვდებოდნენ რიყეზე დაყრილ ტანისამოსს ბიჭები. ჭორფლიანმა ფეხი წამოჰკრა ჩანთას. ცოტა დააკლდა, ჩანთამ კინაღამ წყალში მოადინა ტყაპანი. ახლა ტანისამოსი მოისროლეს განზე.

 

ბიჭმა ვეღარ მოითმინა და ყვირილით გაქანდა, მაგრამ მეტოქეებთან ახლო მისვლა მაინც ვერ გაბედა, შორიდან დაუყვირა:

 

- ხელი არ ახლოთ, ჩემია.

 

- შენიაა? მერე რაა, რომ შენია... - გაეპასუხა პუპუზა.

 

- გინდა წყალში გადაგიყაროთ? - შეეკითხა ყველაზე მაღალი.

 

ბიჭი სწრაფად გაიქცა წინ, თავის ტანისამოსს ხელი დასტაცა, მერმე ჩანთისაკენ დაიხარა. ბიჭმა ჩანთის აღება ვერ მოასწრო, ოთხივე ერთად დაესხა თავს. წააქციეს, ტანისამოსი ხელიდან გამოგლიჯეს.

 

ძაღლის ღრენამ გამოარკვია ბიჭები. შემკრთალნი უცებ მობრუნდნენ. მათ წინ ვეებერთელა მურა ნაგაზი იჯდა და იღრინებოდა. ბიჭებს ფითრმა გადაჰკრა სახეზე. შეშინებული ერთმანეთს მიეკრვნენ და ცივად გაუშვეს ტანისამოსს ხელი. ნაგაზი იღრინებოდა.

 

წაქცეული, შეცივებული ბიჭი წამოდგა, მაშინვე წაჰყო შარვალში ფეხები და ხალათი გადაიცვა. გაბრწყინებული, თითქოს შიგნიდან განათებული თვალებით შესცქეროდა ძაღლს, რიყის ქვებშორის მონახა ფეხსაცმელები და ბიჭებს მიუბრუნდა:

 

- ახლა?

 

ბიჭები არ იძროდნენ, სარგადაყლაპულებივით იდგნენ, შიშითა და ძრწოლვით უმზერდნენ აღრენილ ნაგაზს. მეტოქეებმა ბიჭს გადახედეს უსაზღვრო მოკრძალებით, რომელშიც ვედრებისა თუ მუდარის საკმაოდ დიდი წილი ერია, მაგრამ ბიჭი შურისძიებაზე არ ფიქრობდა, ის კმაყოფილი იყო იმითაც, რომ ტანისამოსი დაიბრუნა. თანაც იგრძნო, თუ ნაგაზი გვერდით ეყოლებოდა, ეს ღონიერი და მოჩხუბარი ბიჭები ვერაფერს დააკლებდნენ.

 

- წავიდეთ, - უთხრა ძაღლს.

 

ნაგაზი მორჩილად გაჰყვა.

 

ბიჭს უკან არ მოუხედავს, ისე გაიარა რიყე. არ იცოდა, მეტოქეებიც წამოვიდნენ, თუ იქვე დარჩნენ. თუმცა ახლა მისთვის სულერთი იყო, ვერც უკანიდან მოპარვით, ვერც წინ დახვედრით ვერაფერს დააკლებდნენ მტრები. ამიტომ მოდიოდა ასე ამაყად. ხანდახან ნაგაზს გადახედავდა. დიდი შავი თვალებიდან შუქივით იღვრებოდა მადლიერება. ასე გაიარეს ვიწრო ქუჩა. ეზოს ფინიებმა დაუპირეს თავდასხმა, მაგრამ ნაგაზი ის აღარ იყო, რაც წეღან ნახა. მძიმედ მოძუნძულებდა ბიჭის გვერდით, ფინიებს ღრენით იცილებდა. ერთს კინაღამ პირი წაატანა. უნდა გენახათ, როგორი წკავწკავით გავარდა საწყალი ფინია და ეზოს შეეფარა.

 

ბიჭი თავის სახლს რომ მიუახლოვდა, დაფიქრდა. „ახლა რა ვუყო ამ ძაღლს? შინ ვერ მივიყვან, ვერც აქ დავტოვებ. გარეთ რომ დავტოვო, დაიკარგება“. ბიჭი საგონებელში ჩავარდა, არ იცოდა, რა ექნა, რა მოეხერხებინა ძაღლისათვის.

 

- ახლა რა გიყო, - მოუბრუნდა ბიჭი ძაღლს, - ეზოში რომ შეგიყვანო, მეზობლები გაგიჟდებიან. მაინც რამხელა ხარ, შე ოხერო, ცოტა პატარა რომ იყო, კიდევ მესმის, ამოდენა სად მიგიყვანო?

 

ნაგაზმა ნაღვლიანი თვალებით ახედა ბიჭს, მერმე თავი დახარა და ძუნძულით წაჰყვა. ჭიშკართან შეჩერდნენ. ბიჭმა ეზოში შეიჭყიტა. მეზობლის მოხუც ქალს ონკანი მოეშვა და სარეცხს წყალში ავლებდა. ჭრელი კატა დაბალი აივნის მოაჯირზე ნებივრად თვლემდა.

 

ეზო პატარა და მყუდრო იყო, რიყის ქვით მოკირწყლული, შუშაბანდებითა და აივნებით შემოზღუდული. მეზობლები ნახევარ ცხოვრებას ეზოში ატარებდნენ, აქ ჭორავდნენ და ეჩხუბებოდნენ ერთმანეთს, აქ თამაშობდნენ ნარდს და ისვენებდნენ. ბიჭი გრძნობდა, ნაგაზის მოყვანა მეზობლებს ააფორიაქებდა. ეს რამდენიმე ხანი ეზოში სიმშვიდე იყო ჩამოვარდნილი და ამდენ სიმშვიდესა და მყუდროებას ვეღარ გაუძლებდნენ. ნამდვილად აჯანყდებოდნენ, გადმოდგებოდნენ აივანზე და ატყდებოდა ერთი აყალმაყალი.

 

„პატარა მაინც იყოს, - გაიმეორა ფიქრში ბიჭმა, - უბეში დაგმალავდი და ისე შეგიყვანდი“.

 

ძაღლმაც შეიხედა ეზოში და იქაურობა მიმოათვალიერა. ბიჭის ფეხებთან დაწვა, წინა თათები გადააჯვარედინა და ზედ თავი ჩამოდო.

 

- არ მოგეწონა? - შეეკითხა ბიჭი, ეზო მაინც იყოს დიდი... აქ მომიცადე, ერთს მივიხედ-მოვიხედავ და დავბრუნდები.

 

ბიჭი ეზოში შევიდა. ნაგაზი მაშინვე წამოდგა და შეჰყვა.

 

- ერიჰაა! - წამოიძახა ბიჭმა, - ასე არაფერი გამოვა... კუდში სადამდე უნდა მდიო? - მერმე დაფიქრდა და უთხრა, - იცი რა, იქნებ უკეთესია დავშორდეთ, შენ შენი გზით წადი, მე ჩემი გზით წავალ. შენი დიდი მადლობელი ვარ... არც შენ უნდა იყო ჩემით უკმაყოფილო.

 

ნაგაზი ადგილიდან არ იძვროდა. ბიჭის მოძრაობას უყურებდა. ბიჭი წავიდოდა, თვითონაც გაჰყვებოდა, დადგებოდა ბიჭი - ძაღლიც გაჩერდებოდა.

 

ეზოში ძია თედო შემოვიდა, ბუზღუნა ბერიკაცი. ქათმებსა და კატებს ვერ იტანდა, სულ ეჩხუბებოდა მეზობლებს, ეზოს სვრიან და აბინძურებენო. მეზობლებთან ჩხუბს არ ყაბულობდა, სადღაც დადიოდა, განცხადებებს წერდა, უჩიოდა.

 

ბიჭმა დაინახა ძია თედო და აიწურა.

 

- ვინ მოათრია ნაგაზი? - შემოსვლისთანავე იკითხა ბერიკაცმა.

 

- რა ვიცი შემომყვა.

 

- გასწი აქედან, შე სამგლე, შენა, - ბერიკაცმა ნაგაზს ჯოხი მოუქნია და ქუჩაში გააგდო. ბიჭმა ქუჩისაკენ გახედვა ვერც კი გაბედა. უკანმიუხედავად გადასჭრა ეზო და შუშაბანდის კარი შეაღო.

 

ჩანთა შუშაბანდშივე მიაგდო ტახტზე და ოთახში შეიჭვრიტა.

 

- მოხვედი შვილო? - შეეკითხა დედა.

 

- ჰო, მოვედი.

 

- რატომ დაგაგვიანდა?

 

- რა ვიცი, ნელა მოვდიოდი.

 

- დაჯექი ისადილე.

 

ბიჭი ფანჯარასთან დაჯდა. ფარდა გადასწია და ცალი თვალი ჭიშკრისკენ გააპარა. ძაღლი არსად ჩანდა.

 

„ალბათ, წავიდა, - გაიფიქრა, - წავიდოდა, მა რას იზამდა...“ თან გული დასწყდა, ქუჩაში რომ მიატოვა გზააბნეული, უპატრონო ძაღლი.

 

დედამ საჭმელი გამოუტანა შვილს და წინ დაულაგა.

 

- აკი ნელა მოვდიოდიო? თმა სულ სველი გაქვს... გირბენია.

 

- ცოტა ვირბინე.

 

ბიჭი უხალისოდ შეუდგა ჭამას.

 

„ახლა ფინიები ისევ დაჩაგრავენ... ეგ არაფერი, იმ ქოფაკმა თუ დაიჭირა და გალიაში ჩაამწყვდია, მაშინ ნახე... მაინც რამხელაა!.. ძალიან დიდია!“ ბიჭმა ისევ გააპარა მზერა ჭიშკრისაკენ. რამდენიმე ეტლმა ჩაიქროლა, ფორნებმაც ჩაიხრიგინეს... ხალხი მიდი-მოდიოდა.

 

მურა ნაგაზი აღარსად ჩანდა.

 

ბიჭს ლუკმა აღარ გადასდიოდა ყელში. ცხელი კერძის წვენი მიაშველა, მაინც ვერ გადაიტანა ლუკმა.

 

- რა მოგივიდა, ცუდად ხომ არა ხარ? - ჰკითხა დედამ.

 

- არა.

 

- დაღლილი ჩანხარ... საჭმელს ვეღარ ერევი.

 

„ნეტავი არ გამეშვა. სარდაფში დავამწყვდევდი და მეყოლებოდა... სად უნდა იხეტიალოს იმ საწყალმა.“ ბიჭმა მოათავა სადილი. პურის ნატეხი ჯიბისკენ გააცურა და გარეთ გავარდა. ჭიშკრისაკენ აიღო გეზი.

 

ნაგაზი ჭიშკართან იწვა, გადაჯვარედინებულ თათებზე თავი ჩამოედო და ქუჩას მოწყენილი გასცქეროდა. ბიჭის გამოჩენისთანავე წამოხტა. თვალები აუნაპერწკლიანდა და კუდის ქნევას მოჰყვა. ბიჭმა ჯიბიდან პურის ნაჭერი ამოაცოცა.

 

- გშია, შე საწყალო, ეს ციცქნა პური რას გიშველის?!