- Nguồn tài liệu: Giới thiệu khái quát đặc điểm truyện thơ Nôm trung đại (có thể tham khảo thêm.

- Có ví dụ và dẫn chứng cụ thể. 

• Tài liệu về truyện thơ Nôm
• Luận văn thạc sĩ viết về cảm hứng tình yêu lứa đôi trong truyện thơ Nôm.
• Thi pháp truyện thơ Nôm tài tử giai nhân và một số tiểu loại truyện thơ Nôm khác: Nhìn từ góc độ nhân vật, mô thức cốt truyện
• Thi pháp kể chuyện thơ Nôm

• Song Tinh bất dạ
• Hoa tiên truyện
• Truyện Kiều - Nguyễn Du
• Tuyển tập thơ của bà Hồ Xuân Hương
• Lục Vân Tiên - Nguyễn Đình Chiểu

• Phản ánh về hiện thực của xã hội và con người với một phạm vi tương đối rộng. 
• Thể hiện quan niệm, lí tưởng nhân sinh thông qua miêu tả, tường thuật một cách tương tối trọn vẹn cuộc đời, tính cách nhân vật bằng cốt truyện với chuỗi các biến cố và sự kiện. 

• Một số tác phẩm sử dụng cốt truyện dân gian (lấy từ cổ tích, thần tích, thần thoại,…) vốn lưu hành trong dân gian như: Tấm Cám, Thạch Sanh, Quan Ầm Thị Kính,...
• Một số tác phẩm lấy cốt truyện trong văn học viết Trung Quốc (tiểu thuyết chương hồi, truyện truyền kì,...), như: Song Tinh – Bất Dụ, Hoa tiên, Truyện Kiều (của Thanh Tâm Tài Nhân),...
• Một số tác phẩm lấy cốt truyện từ chính cuộc đời tác giả và thực tiễn đời sống (có thông qua hư cấu, sáng tạo) như: Sơ kính tân trang, Truyện Lục Vân Tiên, Vợ ba Cai Vàng, Chàng Lía,...

• Thể thơ:
  • Truyện thơ Nôm Đường luật như: Tô Công phụng sứ, Chiêu Quân cống hồ,... 
  • Truyện thơ Nôm lục bát như: Truyện Kiều, Hoa tiên, Truyện Lục Vân Tiên,...
• Đối tượng sáng tác
  • Truyện thơ Nôm bình dân do các tác giả trong giới bình dân (theo kiểu bình đẳng xã hội, thay đối vị thế xã hội,…) như các tác phẩm: Phạm Tải – Ngọc Hoa, Tống Trân– Cúc Hoa,... 
  • Truyện thơ Nôm bác học do các tác giả trí thức Nho học (theo kiểu giải phóng tình cảm, khẳng định tài năng, phẩm hạnh). Gồm có những tác phẩm: Phan Trần, Sơ kính tân trang,…

• Thường phản ánh đời sống xã hội, các vấn đề của thực tại xã hội và con người đương thời. 
• Thể hiện quan niệm, lí tưởng nhân sinh, tâm tư, nguyện vọng của tác giả.
• Có 2 chủ đề chính:

• Là chủ đề nổi trong truyện thơ Nôm bác học như Sơ kính tân trang, Phạm Công Cúc Hoa,...
• Thường có khuôn mẫu cặp trai gái yêu đương say đắm, nhiệt huyết như tuổi trẻ phải vượt qua các thử thách gian nan (lễ giáo, thế lực xã hội, ....) để đến được với nhau.

• Là chủ đề nổi bật trong các truyện thơ nôm bình dân như : Phạm Tải - Ngọc Hoa,....
• Truyện thường có kết thúc có hậu (nhờ sự trợ giúp của các lực lượng thần kì, nghĩa hiệp) thỏa mãn ước mơ công bằng xã hội . 
• Các mối tình đẹp cũng được ca ngợi trong thể loại này.

• Kết cấu: 
  • Kết cấu theo mô hình: Gặp gỡ (hội ngộ - Tai biến (lưu lạc).
  • Tùy vào từng chủ đề của tác phẩm mà phần nào sẽ được nhấn mạnh: 
    • Đối với chủ đề giải phóng tình yêu đôi lứa, thì “gặp gỡ” thường được nhấn mạnh, tác giả dành nhiều trang viết để đi sâu vào miêu tả và tán dương tình yêu tự do, say đắm. 
    • Đối với chủ đề đấu tranh cho công lí xã hội thì “tai biến” (và sự đấu tranh vượt qua “tai biến”) là phần quan trọng. 
  • Tuy nhiên, cả hai loại truyện này đều cơ bản có kết thúc giống nhau: kết thúc có hậu, kết thúc có tính chất lí tưởng.
• Nhân vật: 
  • Thường được chia thành hai tuyến rõ ràng, nhân vật chính diện và nhân vật phản diện. 
  • Nhân vật truyện thơ Nôm cũng thường được xây dựng theo khuôn mẫu, các môtip như: chàng trai nghèo, học giỏi (sau thành đạt), chung tình; cô gái (nhà giàu) nết na, đảm đang, hiếu thảo;… 
  • Ngoại hình các nhân vật cũng được chú ý miêu tả, nhưng nhìn chung vẫn theo lối ước lệ, tượng trưng.
• Ngôn ngữ: 
  • Luôn có sự kết hợp của hai loại ngôn ngữ: ngôn ngữ bình dân và ngôn ngữ bác học. 
    • Ngôn ngữ bình dân là lời ăn tiếng nói hằng ngày, ngôn ngữ đời sống. 
    • Ngôn ngữ bác học là ngôn ngữ được trau chuốt, dùng phổ biến trong nền văn học viết trung đại, thiên về ước lệ tượng trưng, sử dụng nhiều từ Hán Việt,...
  • Tuỳ từng tác phẩm của từng tác giả mà tỉ lệ hai loại ngôn ngữ này có khác nhau và sự kết hợp, bổ trợ cho nhau cũng khác nhau. Những truyện thơ Nôm thành công là những tác phẩm sử dụng hài hoà, kết hợp nhuần nhuyễn và tận dụng được ưu thế của cả hai loại ngôn ngữ trên.

• Dùng để kể chuyện/trần thuật
• Viết bằng thể thơ Đường luật hoặc bằng thơ lục bát (phổ biến nhất)
• Có nhiều nguồn gốc cốt truyện khác nhau (từ truyện dân gian, văn học Trung Quốc, dựa trên cuộc đời tác giả hoặc một sự kiện thực tế...)
• Nội dung: thường phản ánh đời sống xã hội cũng như thể hiện quan niệm, lí tưởng nhân sinh của tác giả thông qua việc miêu tả chi tiết, tường thuật lại rõ ràng, tường tận.

• Chiếu là thể văn vua dùng ban bố mệnh lệnh.
• Hịch là thể văn vua chúa, tướng lĩnh dùng để cổ động, thuyết phục kêu gọi đấu tranh.
• Cáo là thể văn vua chúa, thủ lĩnh trình bày chủ trương hay công bố kết quả của một sự nghiệp để mọi người cùng biết.
• Tấu là thể văn do thần dân dâng gửi lên vua chúa
• Nội dung chung: những việc quan trọng hoặc có sức ảnh hưởng lớn với một khu vực.