รัตนโกสินทร์ by Moji hongsa

สมัยรัตนโกสินทร์

mojiatit — 2024-02-15 06:46:42 UTC

การสถาปนา

mojiatit — 2024-02-18 11:49:27 UTC

เศรษฐกิจ

mojiatit — 2024-02-18 11:49:45 UTC

สังคม

mojiatit — 2024-02-18 11:50:12 UTC

การเมืองการปกครอง

mojiatit — 2024-02-18 11:50:28 UTC

สภาพสังคมสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น

mojiatit — 2024-02-19 05:38:11 UTC

รัชกาลที่ 1 - 3 (พ.ศ. 2325 - 2394)
ยังคงมีลักษณะเช่นเดียวกับสังคมไทยสมัยอยุธยา และสมัยธนบุรี เป็นสังคมศักดินา มีการแบ่งชนชั้นของคนในสังคมเป็น 5 ชนชั้น ดังนี้

สภาพสังคมสมัยรัตนโกสินทร์ยุคปรับปรุงประเทศ

mojiatit — 2024-02-19 06:41:24 UTC

1. พระมหากษัตริย์

mojiatit — 2024-02-19 06:55:27 UTC

ในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นพระมหากษัตริย์มีลักษณะเป็นทั้งเทวราชาและธรรมราชา ฐานะของพระมหากษัตริย์ในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้นมีลักษณะของความเป็นผู้นำทางการเมืองที่เหมือนคนธรรมดามากขึ้น แต่พระองค์ก็ยังทรงมีพระราชอำนาจสูงสุดเป็นเจ้าชีวิตของปวงชน เป็นพระเจ้าแผ่นดิน เป็นจอมทัพ เป็นต้น และพระบรมราชโองการของพระองค์ ผู้ใดจะฝ่าฝืนไม่ได้ ถ้าผู้ใดฝ่าฝืนต้องถูกลงโทษอย่างหนัก

2. พระบรมวงศานุวงศ์

mojiatit — 2024-02-19 07:12:03 UTC

สกุลยศและอิสริยยศของพระบรมวงศานุวงศ์ บรรดาพระบรมวงศานุวงศ์ทั้งหลายส่วนใหญ่อยู่ในฐานะอันสูงส่ง ทั้งนี้เพราะเป็นพระญาติวงศ์ของพระมหากษัตริย์ การถือศักดินาของพระบรมวงศานุวงศ์ แตกต่างกันไปตามลำดับ
ตำแหน่งของพระบรมวงศานุวงศ์ แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ สกุลยศ และอิสริยศ

สกุลยศมีอยู่ 3 ตำแหน่ง คือ เจ้าฟ้า พระองค์เจ้า และหม่อมเจ้า
อิสรยศ คือ พระยศที่พระมหากษัตริย์ทรงโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนขึ้น อิสริยยศที่สำคัญที่สุดและสูงที่สุด ได้แก่ พระมหาอุปราช นอกจากนี้การได้รับตำแหน่งทรงกรมก็คือเป็นอิสริยยศด้วยเหมือนกัน ได้แก่ กรมหมื่น กรมขุน กรมหลวง กรมพระ กรมสมเด็จ

สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น

2024-02-19 07:59:40 UTC

(รัชกาลที่ ๑ ถึงรัชกาลที่ ๔ ก่อนเกิดสัญญาเบาว์ริง) สภาพเศรษฐกิจของไทยมีลักษณะเป็น "เศรษฐกิจแบบยังชีพ"

เป็นการผลิตเพื่อการบริโภค ภายในครัวเรือนและนำไปแลกเปลี่ยนกับสินค้าอื่นๆภายในท้องถิ่น

ในส่วนรายได้ของหลวงได้มาจากภาษีประเภทต่าง ๆ เป็นหลัก (จังกอบ อากร ฤชา ส่วย)

การเมืองการปกครองสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น

2024-02-19 09:40:59 UTC

การเมืองการปกครองสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น (สมบูรณาญาสิทธิราชย์) ช่วงเวลาตั้งแต่สมัยรัชกาลท่ี 1 ถึง รัชกาลท่ี 3 ซึ่งเป็นช่วงของการฟื้นฟูบูรณะบ้านเมืองให้กลับสู่ สภาพเดิม เหมือนสมัยอยุธยาก่อนเสียกรุงครั้งท่ี 2 ซึ่งในสมัย รัตนโกสินทร์ตอนต้นนี้มีการจัดการปกครองตามแบบสมัย อยุธยาตอนปลาย คือ การปกครองส่วนกลาง (ราชธานี) มีสมุหกลาโหม สมุหนายก เสนาบดีจตุสดมภ์ (กรมเวียง กรมวัง กรมคลัง กรมนา) และการปกครองส่วนภูมิภาค (หัว เมืองภายในพระราชอาณาจักร) ได้แก่ หัวเมืองฝ่ายเหนือ หัว เมืองฝ่ายใต้ หัวเมืองชายฝั่งทะเลตะวันออกของอ่าวไทย

3. ขุนนาง

mojiatit — 2024-02-20 01:06:11 UTC

คือ บุคคลที่รับราชการแผ่นดิน มีศักดินา ยศ ราชทินนาม และตำแหน่ง เป็นเครื่องชี้บอกถึงอำนาจและเกียรติยศ ขุนนางเปรียบเหมือนข้าราชการของแผ่นดิน แต่ข้าราชการแผ่นดินบางคนจะไม่ได้มีฐานะเป็นขุนนางก็ได้ เพราะการเป็นขุนนางต้องขึ้นอยู่กับศักดินาของตนด้วย ผู้มีศักดินา 400 ไร่ขึ้นไปถึงได้เป็นขุนนาง ยกเว้นพวกมหาดเล็กเพราะถือว่าพวกนี้เป็นขุนนางอยู่แล้ว
การลำดับยศของขุนนาง ยศของขุนนางมี 7 ลำดับ จากสูงสุดไปต่ำสุดดังนี้ สมเด็จเจ้าพระยา เจ้าพระยา พระ หลวง ขุน หมื่น และ พัน

4.ไพร่

mojiatit — 2024-02-20 01:10:08 UTC

ฐานันดรไพร่ในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นมีสภาพไม่แตกต่างจากสมัยอยุธยา ไพร่ถูกมูลนายเอาชื่อเข้าบัญชีไว้ เพื่อเกณฑ์แรงงานไปใช้ในราชการต่างๆ ด้วยเหตุนี้ไพร่จึงต้องสังกัดอยู่กับเจ้าขุนมูลนายที่ตนสมัครอยู่ด้วยและถ้าเจ้าขุนมูลนายของตนสังกัดอยู่กรมกองใด ไพร่ผู้นั้นก็ต้องสังกัดในกรมกองนั้นตามเจ้านายด้วย ไพร่อาจแบ่งประเภทตามสังกัดได้เป็น 2 ประเภท คือ ไพร่หลวง และไพร่สม

5. ทาส

mojiatit — 2024-02-20 01:14:42 UTC

หมายถึง บุคคลที่มิได้มีกรรมสิทธิ์ในแรงงานและชีวิตของตนเอง แต่กลับตกเป็นของนายจนกว่าจะได้รับการไถ่ตัวพ้นจากความเป็นทาส นายมีสิทธิ์ในการซื้อขายทาสได้ ลงโทษทุบตีทาสได้ แต่จะให้ถึงตายไม่ได้ ทาสมีศักดินาเพียง 5 ไร่เท่านั้น ทาสเหล่านี้อาจไม่ยอมขอทานเพราะถือว่าเป็นเรื่องน่าอับอาย จึงยอมขายตัวลงเป็นทาส

mojiatit — 2024-02-20 01:36:16 UTC

สมัยรัชกาลที่ 4 อังกฤษได้ส่งทูตมาเจรจาทำสัญญากับไทยคือ “เซอร์ จอห์น เบาว์ริ่ง” เรียกว่า สนธิสัญญาเบาว์ริง จึงมีผลให้ไทยต้องปรับตัวเปลี่ยนแปลงขนบธรรมเนียมประเพณีชีวิตความเป็นอยู่ให้สอดคล้อง

สนธิสัญญาเบาว์ริง นำมาสู่การเปลี่ยนแปลงทางด้านสังคมเนื่องจากระบบการค้าเสรีส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของผู้คนในสังคมระบบไพร่
- ทาส ที่ไม่ได้เอื้อต่อระบบเศรษฐกิจสมัยใหม่ (ต่อมาจึงนำไปสู่กระบวนการยกเลิกทาสและไพร่) ระบบความสัมพันธ์ของผู้คนในสังคมเปลี่ยนแปลงไป
- ชาวนามุ่งที่จะผลิตข้าว โดยละทิ้งกิจกรรมอื่นๆ เช่น หัตถกรรมพื้นบ้าน การทอผ้า เพราะสามารถนำเงินที่ได้จากการขายข้าวไปซื้อสินค้าอื่นๆ ได้ตามความพอใจ
- ค่านิยมในสังคมไทยที่ให้ความสำสัญกับเงินทองทรัพย์สินยิ่งขึ้น แรงงานและที่ดินกลายเป็นสิ่งที่มีมูลค่า

mojiatit — 2024-02-20 01:46:33 UTC

สมัยรัชกาลที่ 5 ทรงปฏิรูปสังคมให้ทันสมัยหลายด้าน การยกเลิกระบบไพร่ ออกกฎหมายเกณฑ์ทหารแทน การเลิกทาส ตรากฎหมายเลิกทาส ทั่วพระราชอาณาจักร(พระราชบัญญัติทาส ร.ศ. 124) เมื่อ พ.ศ. 2448 ห้ามมิให้มีการซื้อขายทาสอีกต่อไป การปฏิรูปการศึกษา จัดตั้งโรงเรียนและระบบการศึกษาแผนใหม่ตามแบบสังคมตะวันตก เพื่อเตรียมคนเข้าสู่ระบบราชการสมัยใหม่และเป็นกำลังพัฒนาความเจริญก้าวหน้าของประเทศ

mojiatit — 2024-02-20 01:50:09 UTC

สมัยรัชกาลที่ 6 ทรงปฏิรูปการศึกษา การประกาศพระราชบัญญัติประถมศึกษาปี พ.ศ.2464 บังคับให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษา

ยุคปรับปรุงประเทศตามแบบตะวันตก

2024-02-20 02:05:47 UTC

สมัยรัชกาลที่ 4 ปกครอง

ตามระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์และคงรูปแบบการบริหารประเทศเหมือนเดิมแต่ได้เปลี่ยนแปลงหรือยกเลิกประเพณีบางอย่างเพื่อให้สอดคล้องวัฒนธรรมตะวันตกที่แพร่เข้ามาในประเทศเช่นยกเลิกประเพณี การไม่สวมเสื้อขณะเข้าเฝ้า

สมัยรัชกาลที่ 5 การปกครองส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น สมัยรัชกาลท่ี 6 ให้เรียกชื่อ "จังหวัด" แทนคำว่า"เมือง" สมัยรัชกาลที่ 7 เปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน

พ.ศ. 2475 และได้พระราชทานรัฐธรรมนูญฉบับแรกเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 เป็นอันสิ้นสุดของระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ เข้าสู่ระบอบ การปกครองแบบประชาธปิไตย

หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 (สมัยรัชกาลท่ี 7 เป็นต้นมา) สังคมไทยได้เปลี่ยนแปลงไป ไม่มีสังคมศักดินา ไพร่ และทาส ทุกคนในสังคมไทยอยู่ ภายใต้รัฐธรรมนูญซึ่งเป็นกฎหมายสูงสุดในการปกครอง ประเทศแบบประชาธิปไตย การจาแนกระเบียบสังคมมิได้ แยกออกตามฐานะของระบบศักดินา แต่จำแนกออกตาม ฐานะของอาชีพ ได้แก่ ข้าราชการ พ่อค้า นักธุรกิจ ผู้ประกอบการสาขาอาชีพต่าง ๆ ปัญญาชน เช่น ครู อาจารย์ นักวิชาการต่าง ๆ กรรมกร และชาวไร่ชาวนา

รัตนโกสินทร์ยุคปรับปรุงประเทศตามแบบตะวันตก

2024-02-20 02:25:06 UTC

สมัยรัชกาลที่ ๔ (พ.ศ. ๒๓๙๔ - ๒๔๑๑)

ไทยทำรัตนโกสินทร์ยุคปรับปรุงประเทศตามแบบตะวันตก

สนธิสัญญาเบาว์ริงกับอังกฤษ ทำให้การค้ากับต่างประเทศมีความคล่องตัว

และมีเสรีทางการค้ามากขึ้น

สมัยรัชกาลที่ ๕

ปรับปรุงวิธีจัดเก็บภาษีและการบริหารด้านภาษีอากรให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

(จากระบบเจ้าภาษีนายอากร มาเป็นทางราชการเป็นผู้จัดเก็บเอง) ทำสนธิสัญญา

เพราะราชไมตรีว่าด้วยการค้าขายและพิกัดอัตราภาษีกับประเทศต่าง ๆ เพิ่มขึ้น

สมัยรัชกาลที่ ๖ (พ.ศ. ๒๔๕๔ - ๒๔๖๘)

มีการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศให้เจริญก้าวหน้า การจัดการด้านการชลประทาน

การขยายเส้นทางรถไฟ จัดต้ังกรมอากาศยาน สนามบินดอนเมือง จัดตั้งธนาคารออมสิน

สมัยรัชกาลที่ ๗ (พ.ศ. ๒๔๖๘ - ๒๔๗๗)

เพิ่มอัตราภาษีศุลกากร และเก็บเงินค่าธรรมเนียมคนเข้าเมือง

เศรษฐกิจไทยยุคทุนนิยมโดยรัฐ

2024-02-20 02:30:23 UTC

สมัยจอมพล ป.พิบูลสงครามเป็นนายกรัฐมนตรี ระหว่าง พ.ศ. ๒๔๘๑ - ๒๔๘๗ มีนโยบายพัฒนาประเทศ

ได้แก่ นโยบายส่งเสริมลัทธิชาตินิยมทางเศรษฐกิจ ภายใต้คำขวัญ

"ไทยทำ ไทยใช้ ไทยเจริญ”

ด้านพาณิชยกรรม รัฐบาลต้องการสนับสนุนให้คนไทยประกอบอาชีพ

ค้าขาย ด้านอุตสาหกรรม รัฐบาลจะลงทุนดำเนินการผลิตในอุตสาหกรรมที่เอกชนไม่มีทุนหรือขาดความชำนาญ

2024-02-20 15:43:32 UTC

ครั้นพระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาจักรีบรมนาถ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงปราบปรามการจลาจลในกรุงธนบุรี และทรงรับอัญเชิญของเสนามาตย์ราษฎรทั้งหลาย เสด็จขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติเมื่อ ณ วันเสาร์ เดือน 5 ปีขาล จัตวาศก จุลศักราช 1144 ตรงกับวันที่ 6 เมษายน พุทธศักราช 2325 แล้ว กอปรกับเป็นเวลาที่การศึกสงครามทั้งปวง ซึ่งติดพันมาตลอดรัชสมัยแห่งสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีได้สงบลง จึงทรงมีพระราชดำริที่จะสร้างพระราชนิเวศน์มณเฑียรสถานขึ้นเป็นที่ประทับก่อนอื่น ดังได้กล่าวแล้วว่า หลังจากการขยายพระนครเมื่อปีพุทธศักราช 2316 กรุงธนบุรีมีกำแพงพระนครอยู่สองฟากแม่น้ำ จึงมีลักษณะเป็นเมืองอกแตก4 เป็นชัยภูมิที่ไม่มั่นคงในการต่อสู้ข้าศึก ฝั่งตะวันตกนั้นแม้จะเป็นที่ดอน แต่ก็เป็นที่ท้องคุ้งน้ำเซาะทรุดพังอยู่เสมอไม่ถาวร พระราชวังเดิมครั้งสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีก็ตั้งอยู่ในที่อุปจารระหว่างวัดแจ้ง (วัดอรุณราชวรารามในปัจจุบัน) กับวัดท้ายตลาด (วัดโมลีโลกยารามในปัจจุบัน) ยากแก่การขยายพระนครออกไปทางด้านนั้น ส่วนฝั่งตะวันออก แม้จะเป็นที่ลุ่มแต่ก็มีลักษณะเป็นแหลม มีลำน้ำเป็นขอบเขตอยู่กว่าครึ่ง แม้นข้าศึกยกมาประชิดติดชานพระนครก็จะต่อสู้ป้องกันได้ง่ายกว่าจึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระราชนิเวศน์มณเฑียรสถานใหม่ขึ้นทางฝั่งตะวันออกในบริเวณกำแพงพระนครเดิมครั้งกรุงธนบุรี อันเป็นภูมิสถานที่พระองค์ครั้งทรงบรรดาศักดิ์เป็นเจ้าพระยาจักรีรับพระบรมราชโองการสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีเป็นนายงานควบคุมไพร่พลสร้างขึ้นไว้แต่ในพุทธศักราช 2316 นั้น

การย้ายพระนครมาฝั่งตะวันออก

2024-02-20 16:05:17 UTC

ในการย้ายพระนครมายังฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยานี้ พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาจักรีบรมนาถ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระยาธรรมาธิกรณ์ กับพระยาวิจิตรนาวีเป็นแม่กองคุมช่างและไพร่วัดที่จะสร้างพระนครและพระราชนิเวศน์มณเฑียรสถานใหม่ให้มีลักษณะคล้ายกรุงศรีอยุธยา จากนั้นจึงเริ่มการสร้างพระราชวังหลวงในชั้นแรกนี้สร้างด้วยเครื่องไม้ทั้งสิ้น รายล้อมด้วยปราการระเนียด เพื่อใช้เป็นที่ประทับชั่วคราว เมื่อสร้างพระราชวังหลวงแล้วเสร็จทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งการพระราชพิธีปราบดาภิเษกโดยสังเขปขึ้น เพื่อให้เป็นสวัสดิมงคลแก่บ้านเมืองและพระองค์เอง ซึ่งพระนครฝั่งตะวันออกมีภูมิสถานเป็นแหลมโค้ง มีลำน้ำโอบอยู่สามด้าน ด้านในซึ่งติดกับผืนแผ่นดินใหญ่ ได้ขุดเป็นคูเมืองไว้แต่ครั้งกรุงธนบุรี จึงมีสัณฐานคล้ายเกาะนั้น ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รื้อซากป้อมบางกอกเดิมกับกำแพงเมืองครั้งกรุงธนบุรี เพื่อขยายกำแพงและคูพระนครใหม่ให้กว้างออกไป คูพระนครใหม่นี้โปรดเกล้าฯ ให้ขุดขนานไปกับแนวคูเมืองเดิม เริ่มจากริมแม่น้ำตอนบางลำภู วกไปออกแม่น้ำข้างใต้ บริเวณเหนือวัดสามปลื้ม (วัดจักรวรรดิราชาธิวาสในปัจจุบัน) ยาว 85 เส้น 13 วา กว้าง 10 วา ลึก 5 ศอก พระราชทานนามว่า “คลองรอบกรุง” (คือคลองบางลำภูถึงคลองโอ่งอ่างในปัจจุบัน)

กรุงรัตนโกสินทร์เมื่อเเรกสร้าง

2024-02-20 16:22:18 UTC

มีกำแพงรอบพระนครและคูพระนครยาว 177 เส้น 9 วา (7.2 กิโลเมตร) มีเนื้อที่ภายในกำแพงพระนคร 2,589 ไร่ กำแพงพระนคร พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาจักรีบรมนาถ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทำการก่อสร้างพระบรมมหาราชวังและพระราชวังบวรสถานมงคลให้บริบูรณ์ยิ่งขึ้น เมื่อสร้างพระบรมมหาราชวังเสร็จเเล้ว ลักษณะกำแพงพระบรมมหาราชวังสร้างก่ออิฐ ถือปูนมีใบบังบนสันกำแพงเป็นรูปเสมา สำหรับกำบังตัวเวลายิงต่อสู้ศัตรู ด้านเหนือมีความยาว 410 เมตร ด้านใต้ยาว 400 เมตร ด้านตะวันออกยาว 460 เมตร และด้านตะวันตกยาว 500 เมตร มีป้อมรวม 17 ป้อม เนื้อที่พระบรมมหาราชวังเมื่อแรกสร้างมีประมาณ 132 ไร่ แบ่งออกเป็น 3 ตอน คือ พระบรมมหาราชวังชั้นนอก พระบรมมหาราชวังชั้นกลาง และพระบรมมหาราชวังชั้นใน

2024-02-20 16:44:25 UTC

เมื่อการสร้างพระนคร พระบรมมหาราชวัง และพระราชวังบวรสถานมงคลเสร็จเรียบร้อยแล้ว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งการพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเต็มตามแบบแผนโบราณราชประเพณี ซึ่งมีรายละเอียดมากกว่าที่ได้ทรงทำเมื่อแรกเสวยราชย์ โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดการพระราชพิธีนี้เมื่อจุลศักราช 1147 ปีมะเส็ง สัปตศก ตรงกับพุทธศักราช 2328 และให้จัดการสมโภชพระนครเป็นเวลา 3 วัน
หลังจากเสร็จการสมโภชพระนครแล้ว จึงพระราชทานนามพระนครใหม่ให้ต้องกับนามพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรว่า “กรุงรัตนโกสินทร์อินท์อโยธยา” พระนครนี้จึงมีนามปรากฏเรียกกันต่อมาอย่างสั้น ๆ ว่า กรุงรัตนโกสินทร์