«Қыз айттырудың мұндай тәртібі Есім деген ханның бұйрығы бойынша орнаған көрінеді» (Ы. Алтынсарин)

Әр ата-ана өз ұлының болашақ қалыңдығын ерте ойластырады, өзінің теңін іздейді.«Анасын көріп қызын ал» деген қағиданы қатаң ұстайды. Яғни, болашақ құдасын орынды жерден, жақсы кісілерден, аталы, іргелі ауылдан қарайды. Түқымында, тегінде ауруы бар отбасының қыздарына сөз салмайды. Лайықты деген адамдарына әдейі барып, балаларының болашағы туралы әңгіме қозғайды, өздерінің құда болу ниетін білдіреді. Мұны «қыз айттыру» дейді. Бұл жолдың да түрлі ереже, тәртіптері бар. Егер балалар (ұл, қыз) жас болса, тіпті іште жатса да ерте келіп сөз байласады. Мұндай адамдар көбіне бірін-бірі жақсы білетін, өте сыйлы, дос кісілер арасында болады. Олар алдымен іште жатқан балаларын бір-біріне (әрине бірі ұл, бірі қыз болса) қосу туралы келіседі. «Атастыру» деген осы. Мұны «бел құда» дейді. Бесікте жатқан балаларды атастырса «бесік құда» дейді. Кейде қыз алған құда енді сол үйге өз қызға беретін болса, мұны «қарсы құда» дейді. Бұрын құда болған кісілер қүдалықты тағы жалғастыратын болса, оны «сүйек жаңғырту» деп атайды. Қыз бойжеткен, ұл ержеткен жағдайда екі жасты қосу «құда түсу» арқылы жасалады.

Қазақтың ертеден белгіленген заңы бойынша жеті атадан бері қыз алыспайды. Некелік ережеде әйел күйеуден 8 жас, еркек әйелден 25 жас үлкен болса, қосылуға рұқсат етілмейді. Әрине әмеңгерлік жолда бұл шектеуге қарамайтын жайлар да бола береді. «Қыз айттыру», баталасу жас отаудың беріктігін, сенім мен сыйластықтың негізін қалайды

Көкпар ойынының бейнежазбасы

Көкөністер мен жемістер, таза ауада жиі серуендеу, спортпен шұғылдану, жағымсыз эмоцияларға берілмеу ағза үшін пайдалы әрі дәрумен қорын толықтырады. Десек те күн сайын пайдалы тағамдарды жеткілікті мөлшерде тұтына бермейміз.

Мәселен, көп адамдарда D витамині жетіспейді. Әсіресе, еліміздің солтүстік аймағында тұратындар үшін осы дәруменнің жетіспеуі өзекті болып отыр. Витамин жетіспеушілігі кезінде адамның күнделікті қозғалысқа энергиясы жетпейді, тез шаршайды. Әр витаминнің ағзада өз атқаратын функциясы бар. Бірі ми жұмысына жауап берсе, бірі терінің жас әрі жұмсақ болуына әсер етеді. Ағзада барлық витаминдер жеткілікті болса, дене мүшелері мүлтіксіз жұмыс істейді. Мұндай адамның ісі өнімді, көңілі шат, энергиясы мол болады.

Темір жетіспеушілігі кезінде адамдар анемияға шалдығады. Балалардың өсу процесі баяулайды, иммунитет төмендейді. Анемия болса, оны тамақ өнімдерімен жою мүмкін емес, дәрігердің ұсынысы бойынша дәрумен ішу қажет. Темірді ішкен кезде жақсы сіңу үшін С дәруменін бірге тұтыну ұсынылады

«Қыздардың құлағына алтын сырға» деген сөз көбіне бойжеткен бикештерге қарата ай­ты­­лады. Өйткені, осы кезде олар өздерінің жү­ріс-тұрысына мән беріп, бойларын жат қы­лықтардан ау­лақ ұстауы тиіс деп саналған. Тіпті, сырғасының сылдырын естіртпей жүруі керек болған. Қыз балалардың құлағын тесудің бір сыры осында жатса керек.

Жалпы, сырға салу – келін түсіруге арналған жөн-жоралғылардың ең алғашқысы. Халқымыз атастырылған қыздың құла­ғына кез келген сыр­ғаны тақпаған. Оны арнайы зергерлерге соқтырып дайындаған. Қазіргі таңда ұлттық өнеріміз заман ағымына сай жаңаша бағытта дамып, қалыңдықтардың құлағына тағы­ла­тын сырғалар сақинасымен бірге жаса­лынуда. Зергерлік дүкендерден олардың түр-түрін табуға болады. Тіпті, олардың гауһар тастармен көмкеріп безендірілген әшекейлерін де кездестіресіз.

Ауа райы дегенiмiз белгiлi жердегi сол уақыт аралығында атмосфералық күйi. Ауа райы сипаттамасына ауа температурасы, атмосфералық қысым, ауа ылғалдылығы, бұлттылық, атмосфералық жауын-шашын, жердiң күшi мен бағыты жатады.

Ауа райының негiзгi ерекшелiгi – тұрақсыздығы және өзгергiштiгi . Бүгiн аспанда Күн сәулесi өте жарық, ал ертең бұлттар қаптап және майда жаңбыр жауады. Ауа райы белгiлi жерде өзгермейдi, ол 1 күнде жер шарының әр түрлi жерлерiнде де өзгередi.

Аласапыран – наурыз бен сәуір айларында қар еріп, жер лайсаң болып, шаруашылыққа қолайсыз болатын мерзім. 

Амал – ыстық пен суық, қар мен жаңбыр, жел мен боранның үздіксіз соғып тұруын халық осылай атайды. Ұлттық сандық ұғымда жеті амал бар. Олар: күннің тоқырауы, қарашаның қайтуы, үркердің батуы, мұздың қатуы, киіктің матауы, қыс тоқсан, ай тоғамы.

Бесқонақ – наурыздың 17-21 күндері аралығында болатын жауын-шашынды күндер. Бұл суық әрі лайсаң мезгіл болғандықтан, жұрт бесқонақтан қатты сақтанған. 

Адамға қойылатын басты талап-асыл да ізгі адами қасиеттерді бойына сіңірген, ұлағатты азамат болып шығу.Өйткені адам-өзінің имандылығымен, қайырымдылығымен, адалдығымен және әділеттігімен ардақты.Оның бірерін жіпке тізіп көрелік: Жылы жүректі. Талапты. Адал. Ізденгіш. Терең ойлы.Парасатты. Инабатты. Қайратты. Жомарт. Кеңпейіл. Мейірімді.Әдепті. Кішіпейіл.Ақылды. Жүйрік ойлы. Зейінді. Жанашыр. Сенімді.Батыл. Алғыр.Адал.Шыншыл.Байсалды Ойшыл. Иманды, Қайырымды. Бұлай санамалай берсең адам бойындағы асыл қасиеттер талай жүзге жетер. Ал,топтастырып зерделесек сегіздің арғы не бергі жағында екенін аңғаруға болады. Сондықтан да,казақ атамыз жігіттерін «сегіз қырлы болсын» деген ғой. Адамда жақсы қасиет болмаса, оған бақ та, бақыт та қонбайды

Ізеттілік – адамның әдептілігін, сыпайылығын, өнегелілігін, қарапайымдылығын білдіретін этикалық ұғым. Халқымыз өнегелі ісімен көзге түскен адамды, әсіресе, жастарды “Ізетті жан” деп атаған. Ізетті адам деп жақсы тәрбие алып, оны іс жүзінде қолданған адамды айтады. Ізеттілік белгілі бір тапсырманы іскерлік және саналылықпен атқарғандықтан да көрінеді.Сол сияқты “ізет көрсету” деп адамды сыйлау, құрметтеу мағынасында қолданыладыә

Жүсіп Баласағұни бабамыз «Кір тигізбей ұста ойыңның өрісін, мейірім етсең – мейірімділік көресің» деген. Егерде адам баласы шын ниетімен мейірімді, қамқоршы болса, онда сол адамға соншалықты сауап жиналады екен. Жақсылық жасау адамның жан дүниесінде ұйықтап жатқан сезім, оны оята білу керек. Сенің өмірде жасаған әр бір сауапты істерің, мейірімділігің бір тамшыдан жинала өзен арқылы теңізге айналады. Сол теңізден мейірім тамшысы әр балаға жетіп жатса, ұрпақтың ертеңі айқын болмақ.

Қазіргі әлемде болып жатқан төтенше жағдайға қарамастан мұқтаж жандарға мейірімділігін көрсетіп жүрген қаншама адамдар бар. Дүние жүзі осындай қиын жағдайға дұшар болғанда, адамдар бір – бірімізге мейірімді болып, қамқорлық жасайық. Әсіресе отбасымызбен бірге болайық, отбасымызға мейірімділікті шексіз төгейік. Сонда ғана мейірімділік арқылы бар әлемді құтқара аламыз.