Την Κυριακή της Αποκριάς 3 Μαρτίου, σειρά έχει το Πίκολο Καρναβάλι για παιδιά, στις 3 το μεσημέρι, με αφετηρία τον Αγ. Λάζαρο και κατάληξη στην πλατεία Αγ. Μάρκου. Την Παρασκευή 8 Μαρτίου, στην πλατεία Αγ. Μάρκου, στις 19.00,  έχει παραδοσιακή ζακυνθινή βραδιά ενώ στις 21.00 είναι η καρναβαλική βραδινή παρέλαση με θέμα «Κόκκινη Νύχτα», με αφετηρία την πλατεία Αγίων Σαράντα και κατάληξη στην πλατεία Αγίου Μάρκου.

Οσο για τον Βενετσιάνικο Γάμο, αυτός ο παραμυθένιος γάμος αναβιώνει, το τελευταίο Σάββατο της Αποκριάς, φέτος, 9 Μαρτίου. «Ο Βενετσιάνικος Γάμος στο Τζάντε, 16^ος αιώνας», ένας θεσμός από το 2004, αναβιώνει με ένα φαντασμαγορικό σκηνικό, με τη μεγαλειώδη πομπή να ξεκινάει από την πλατεία Αγ. Παύλου και να καταλήγει στην πλατεία του Αγ. Μάρκου. Να σημειωθεί, ότι εμπνευστής του δρώμενου είναι ο Ζακυνθινός ζωγράφος και εθνικός καραβογράφος, ιδρυτής του «Ναυτικού Μουσείου» Αντώνης Μιλάνος.

Η Μεγάλη Παρέλαση με τον Κόντε Καρνάβαλο και τα καρναβαλικά γκρουπ θα ξεκινήσει την Κυριακή της Τυρινής 10 Μαρτίου, στις 15.00, από την καμάρα του Αγ. Λαζάρου με κατάληξη τη Λεωφ. Δημοκρατίας (πλατεία ΟΤΕ).

Και τη Μεγάλη Παρέλαση, ακολουθεί το Πόβερο Καρναβάλι, ένα δρώμενο που πραγματοποιείται μονάχα στη Ζάκυνθο. Στις 20.00 της Κυριακής της Τυρινής 10 Μαρτίου, η Φιλαρμονική του Δήμου και οι Καρναβαλιστές συνοδεύουν τον Καρνάβαλο στην τελευταία του…κατοικία, μέχρι την επόμενη χρονιά. Η πορεία ξεκινάει από την πλατεία Ανάληψης και καταλήγει στην πλατεία Αγ. Μάρκου όπου ο Καρνάβαλος καίγεται στην πυρά. Και τότε, γίνεται η έναρξη του επόμενου Καρναβαλιού, ενώ στις 21.00 γίνονται τα «Μαρουλόσκορδα», όπου η ομάδα του Βενετσιάνικου Γάμου κατευθύνεται στον ιερό ναό  του Αγ. Νικολάου του Μόλου για να ευχηθεί Καλή Σαρακοστή.

Οσο για την Καθαρά Δευτέρα, που γιορτάζονται τα Κούλουμα, είναι και η μέρα που εξελίσσονται στα χωριά της Ζακύνθου, οι «Ομιλίες», μοναδικό δείγμα του Ζακυνθινού πολιτισμού, ένα σπάνιο θεατρικό είδος λαϊκού θεάτρου. Ωστόσο, οι «Ομιλίες» εξελίσσονται και κατά τη διάρκεια των αποκριάτικων εκδηλώσεων.
Πηγή: https://www.ethnos.gr/travel/article/23812/apokriatikaethimasthnelladampoylespeirateskaipetegoletsavid

Μάσκα από αγαύη (αθάνατο). Συνηθίζεται στο χωριό Σίβας της επαρχίας Πυργιωτίσσης αλλά, σύμφωνα με μαρτυρίες, ήταν γνωστή με διαφορετικές παραλλαγές (με φλοιό δέντρων, ξύλα κ.α.) και στα γειτονικά χωριά. Μοναδική στον ελληνικό χώρο – μάλλον και στον ευρωπαϊκό – κατασκευάζεται με μια ιδιαίτερη τεχνική. Αδειάζουν τη βαρελοειδή ρίζα του φυτού, βάζουν μαλλιά ή δέρματα προβάτων και προσαρμόζουν στην κορυφή μεγάλα κέρατα. Η προσαρμογή της μάσκας στο ανθρώπινο κεφάλι δημιουργεί ένα τερατοειδές εξωπραγματικό σχήμα, προσδίδει ύψος σ’ αυτόν που τη φορά, ενώ τα κέρατα παραπέμπουν σε ζωομορφικές μεταμφιέσεις. Συνήθως οι μεταμφιεσμένοι εμφανίζονται κατά ομίλους.

Μέχρι και την δεκαετία του 1960, ήταν πολύ στα «φόρτε» της η Σιβιανή μάσκα. Γίνονταν με τη ρίζα του φυτού Αγαύη, του φυτού Αθάνατος όπως συνηθίζει να ονομάζεται στην Κρήτη.
Το συγκεκριμένο φυτό παλιότερα χρησιμοποιούνταν για να φτιάξουν και σκοινιά. Φυτό που βρίσκεται σε αφθονία στη περιοχή της Μεσαράς εξαιτίας των καλών κλιματολογικών συνθηκών.

Λίγες μέρες πριν τις Απόκριες, ξερίζωναν το φυτό και με μία αριστοτεχνική διαδικασία έφτιαχναν τη μάσκα. Ζωγράφισαν άσπρα δόντια για να διακρίνεται η μάσκα τη νύχτα. Ομάδες 5-6 ατόμων φορώντας τη μάσκα κάνουν βόλτες στο χωριό και επισκέπτονται διάφορα σπίτια του χωριού.

Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς η παρέλαση του Σιόρ Καρνάβαλου, αφού διαβεί το Σαρρόκο, την οδό Γ. Θεοτόκη, τις Κάρντε Λάκουες, θα τερματίσει στην Κάτω Πλατεία όπου θα γίνει το κάψιμό του.

“Από πολύ παλιά, μέχρι και την εποχή του μεσοπόλεμου, η Ρόδος ολόκληρη-χωριά μαράσια και πόλη-γλεντούσε και χόρευε πολύ την Αποκριά.

Εκτός από τις οργανωμένες μαρασιώτικες αποκριάτικες χοροεσπερίδες των Συλλόγων του Διαγόρα, της Εργάνης Αθηνάς και της Προόδου Νεοχωρίου, για φιλανθρωπικούς σκοπούς στο Βενετόκλειο και στο Αμαράντειο και ακόμα το μεγάλο επίσημο χορό του Καρναβαλιού- τον Μπάλο ιν Μάσκερα- στο υπερπολυτελές Αλμπέργκο ντελλε Ρόζε, όπου η ροδίτικη αριστοκρατία και οι κυβερνητικοί στρατιωτικοί και πολιτικοί αξιωματούχοι ξεφάντωναν μέχρι πρωίας με καρναβαλίστικες στολές, πανάκριβες τουαλέτες και μικρές χρωματιστές μάσκες, χορεύοντας στους ήχους της περίφημης ορχήστρας των μαέστρων Αλμπεργκιέτι και Βένγκους, ο πολύς κόσμος, μικροί και μεγάλοι ντυμένοι καμουζέλες γιόρταζαν πολύ τις αποκριάτικες μέρες. 

Προπαντός την τελευταία βδομάδα της Αποκριάς πολύ τη χαιρόντουσαν τα μαρασιώτικα σπίτια. Ιδιαίτερα οι γυναίκες τις τελευταίες βραδιές της Τυρινής, διώχναν τη σοβαρότητα της καθημερινότητας και μασκαρεμένες με αταίριαστα και παρδαλά παλιόρουχα, μουζωμένες ή μουρωμένες με κάλτσες και με καμπούρα στη ράχη ξεπόρτιζαν νυχτιάτικα παρέες-παρέες και βαρούσαν με μπαστούνια τις πόρτες των σπιτιών και πειράζαν στα σοκάκια τους περαστικούς. 

Έτσι βρίσκαν την ευκαιρία κι αυτές, μια φορά το χρόνο, αγνώριστες όπως ήταν, να κοροϊδέψουν όλα τα χούγια και τα κουσούρια των αντρών και με τολμηρές χειρονομίες και τσαλίμια κρατώντας γδόχερα και σκορδοστούμπια περίπαιζαν τους αρσενικούς και τον ανδρισμό τους.

Στο Νιοχώρι, το αποκορύφωμα της Αποκριάς ήταν το απόγευμα της τελευταίας Κυριακής, όταν οι ωραίες και παρδαλές καμουζέλες γυρόφερναν τα καλντερίμια, σκορπίζοντας το γέλιο με τα καμώματά τους, αλλά και τον ψευτοφόβο που προκαλούσαν στα κοριτσόπουλα που παρακολουθούσαν στις ξώπορτες ή ακουμπισμένα στα πρεβάζια των παραθύρων, τους κατάμαυρους από την μουζούρα των τσουκαλιών αράπηδες, τους αρκουδάνθρωπους με τις προβιές, τις γαϊδουροκέφαλες μουσκάρες και τις τερατώδεις αγριομουτσούνες.

Το Νιοχώρι όμως φημιζόταν ακόμα για τις σπαρταριστές παραστάσεις που σκάρωναν γνωστοί γλετζέδες και για τους λαϊκούς χορούς στα σταυροδρόμια και τις πλατειούλες, όπως το γαϊτανάκι στο ρυθμό του βαλς και της μαζούρκας και τον Αρκουδιάρικο χορό με την αλυσσοδεμένη καμουζέλα-αρκούδα να χοροπηδά στους χτύπους του τσιγγάνικου ντεφιού”.

“…Τη μεγαλύτερη κίνηση την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, απ΄ όπου έπρεπε να περάσουν σαν σε παρέλαση όλες οι καμουζέλες που κατέβαιναν από τα Πάνω Μαράσια, είχε ο δρόμος της Καμάρας. Περνώντας από τους καφενέδες γεμάτους παρέες που κουτσόπιναν και αστειεύουνταν, ομάδες κανταδόρων με κιθάρες και μαντολίνα, υμνούσαν τις ομορφάδες της Ραμόνας και τις τσαχπινιές της Ριρίκας και μακάριζαν τους έρωτες του ξελογιασμένου Μπάρμπα Γιάννη του Κανατά.

Εμφανίζονταν κι ο γνωστός τσαγκάρης, τραγουδιστής, κιθαρίστας και θεατρίνος Γιάβας κάμνοντας το Σαρλώ με το καλαμένιο μπαστουνάκι και το κωμικό περπάτημα. Κι ο κόσμος ξεσπούσε στα γέλια με τα καμώματα του Γιάβα που σταματούσε τα’ αυτοκίνητα για να ξύσει τη φαγούρα της ράχης του στο μπροστινό καπό της μηχανής”.

“…Κατέβαιναν κι από τα Τριάντα οι γνωστοί Τριαντενοί γαλατάδες καβάλλα στα ποδήλατα, μασκαρεμένοι με μακριά βαμμένα μαύρα σώβρακα, φανέλλες και κουκούλες σαν διαβόλοι με κέρατα και μακριά ουρά και φοβερίζαν τα παιδιά και τις γυναίκες, χτυπώντας αστεία τα κεφάλια όλων με φουσκωμένες βοδινές κατρουλόφουσκες.

Οι Σμυρνιοί του Νιοχωριού είχαν κι αυτοί τον γουστόζικο τύπο τους, τον Ματαίο Ντιλέρνια τον μπογιατζή που γινόταν “κουδουνάτος” και ντύνουντα βυζανιάρικο μωρό με άσπρη δαντελένια σκούφια, σαλιαρίστρα, με μια μπουκάλα ούζο για μπιμπερό στο στόμα, μέσα σε μωρουδιακό καροτσάκι που τόσερνε μια τριχωτή νταρντάνα μουστακαλού νταντά που βασανίζουντα ν’ αλλάξει τις πάνες και το μουσκεμένο βρακάκι-σωβράκα του μικρομέγαλου μωρού που τσίριζε.

Ωστόσο η παλιά Αποκριά στην κατοχική περίοδο είχε και την εθνική της διάσταση. Με την ευκαιρία του μασκαρέματος πολλοί τολμηροί νέοι, στα χωριά και μέσα στην πόλη, παρά την παρακολούθηση των καραμπινιέρων, αψηφώντας τους, ντυνόντουσαν φουστανελάδες σαν ήρωες του 21 και τα σχολιαρόπαιδα σαν τα ευζωνάκια της Αγιάς Σοφιάς πούλεγε το σχολικό τους τραγουδάκι. Έτσι ντυμένος Έλληνας φουστανελάς με τη κουμπούρα στο σελάχι και το γιαταγάνι ζωσμένο στη μέση εμφανίζουντα το λεβεντοπαλίκαρο ο Γιάννης Καλλιγάς, ο καλαϊτζής πούταν το πιο δυνατό παλικάρι της εποχής του και γύριζε επιδεικτικά όλα τα μαράσια. Κι ο κόσμος καμάρωνε την παλικαροσύνη του και τον χειροκροτούσε.

Όλες αυτές οι καμουζέλες τραβούσαν για το τέρμα του δρόμου της Καμάρας του Νιοχωριού έξω από το σπίτι του Σταυρή του Σταυρινίδη στον Πάνω Γιαλό όπου γινόταν πανδαιμόνιο κεφιού. Εκεί μικροί- μεγάλοι αλληλομπουκώνονταν χαρτοπόλεμο, γεμίζαν τα μαλλιά, τα στήθια κι οι πλάτες των κοριτσιών χρωματιστά χαρτάκια που κατεβαίναν ενοχλητικά μέχρι τα βρακιά και αλληλοδένουνταν με πολύχρωμες κορδέλες σερπαντίνες.

Ξημερώματα καθαρή Δευτέρα, ο δρόμος της καμάρας κι η γειτονιά του Πάνω Γιαλού έμοιαζε πολύχρωμο μωσαϊκό από τον χαρτοπόλεμο. Κι οι παλιοί νιοχωρίτες κι οι μαρασιώτες θυμούνται ακόμα με νοσταλγία την γλυκειά αγύριστη εποχή της νιότης με τους ανοιχτόκαρδους εκείνους γλεντζέδες που χάριζαν τη χαρά και ομόρφαιναν με τις καμουζέλες τις παλιές αξέχαστες Αποκριές”.

Το κείμενο του Αντώνη Βρατσάλη από τη Δημόσια Βιβλιοθήκη Ρόδου

Πηγή: http://secretrhodes.gr/apokries-rodos/

Την Καθαρή Δευτέρα έχουμε το έθιμο του πετάγματος του χαρταετού. Από που προέρχεται το συγκεκριμένο έθιμο;

Ο χαρταετός φαίνεται να πέταξε για πρώτη φορά γύρω στο 200 π.Χ στην Κίνα και τη Μαλαισία. Εκεί κατασκευάστηκαν οι πρώτοι χαρταετοί από μετάξι και μπαμπού και μάλιστα με τη μορφή που έχουν ως επί το πλείστον μέχρι σήμερα στις χώρες αυτές, με τη μορφή του δράκου. Στη συνέχεια οι χαρταετοί πήγαν στην Κορέα και την Ιαπωνία όπου και εμπλουτίστηκαν με περισσότερα σχέδια. Στην Ευρώπη ήρθαν γύρω στο 1400 μ.Χ από ευρωπαίους εξερευνητές που ταξίδευαν στην Ασία. Κατά τους δυο Παγκόσμιους πολέμους χρησιμοποιήθηκαν ως συσκευές παρατήρησης.

Σήμερα κάθε χώρα έχει τα δικά της έθιμα γύρω από το πέταγμα του χαρταετού. Στην Κίνα θεωρείται ιεροτελεστεία από την κατασκευή του εως και το πέταγμά του και μάλιστα διοργανώνονται διαγωνισμοί κάθε χρόνο για τον καλύτερο χαρταετό (από άποψη κατασκευής αλλά και από άποψη πετάγματος). Στην Οσάκα της Ιαπωνίας, κάθε χρόνο, την πέμπτη ημέρα του Μαίου, οι μικροί Ιάπωνες περιμένουν το Κοντομόνο—χι ή αλλιώς τη Μέρα των Παιδιών. Ωστόσο, μια από τις πιο εντυπωσιακές γιορτές πραγματοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια στη Βόρεια Ινδία στη γιορτή “Basant”. Η γιορτή γίνεται για την υποδοχή της άνοιξης κάθε Φεβρουάριο στο Πακιστάν. Πρόκειται για ένα ξέφρενο γλέντι, το οποίο προσμένουν με μεγάλη ανυπομονησία μικροί και μεγάλοι. Σε αυτή τη γιορτή, όλοι λαχταρούν να κατακτήσουν με τον χαρταετό τους τον ουρανό, πράγμα που θα τους εξασφαλίσει η χρήση των πιο καλών υλικών, και ιδιαίτερα του ανθεκτικότερου σπάγγου, ο οποίος επικαλύπτεται με σκόνη γυαλιού. Στην Ελλάδα οι χαρταετοί κατασκευάζονταν από παιδιά με ή χωρίς τη βοήθεια των μεγάλων με απλά υλικά όπως χαρτί, καλάμι ή λεπτό πηχάκι, σπάγγο και εφημερίδες και με περισσεύματα από τις αποκριάτικες κορδέλες.

Πηγή: https://rodosreport.gr/rodos-apokries-palaiotera-xronia/

Κατά τη διάρκεια του Τριωδίου στη Θράκη, την πατρίδα του Διόνυσου, τα γλέντια, οι χοροί, οι μεταμφιέσεις, η σκωπτική και σατιρική διάθεση με τα πειράγματα και τις θεατρικές αναπαραστάσεις είχαν την τιμητική τους κατά την περίοδο του Τριωδίου. Οι αυτοσχέδιοι μασκαράδες σχημάτιζαν ομάδες και ξεσήκωναν τους δρόμους με τα γέλια και τις φωνές τους. Παρίσταναν την πομπή του γάμου, σατίριζαν εικονικές δίκες, αναπαριστούσαν την κηδεία του τσιγκούνη ή το εργαστήριο, όπου μπαίνει κάποιος γέρος, αλλά βγαίνει νέος (Καλ. Παπαθανάση-Μουσιοπούλου).

Στο πλαίσιο των αποκριάτικων εορτασμών μεγάλη σημασία είχαν έθιμα ευετηριακού χαρακτήρα, όπως αυτό του Μπέη στον βόρειο Έβρο. Ευετηρία είναι η καλή χρονιά, κατά την οποία εξασφαλίζεται η καλή υγεία των ανθρώπων, η προκοπή στις καλλιέργειες και η γονιμότητα των ζώων. Το δρώμενο του Μπέη συναντάται με πολλές παραλλαγές στα χωριά της περιφέρειας Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας , αλλά το τυπικό του εθίμου ακολουθεί τον παρακάτω κύκλο: Ένας άρχοντας ο «Μπέης» με τους ακολούθους του, συνήθως πάνω σε δίτροχη άμαξα και συνοδεία μουσικής, επισκέπτεται όλα τα σπίτια του χωριού, όπου δέχεται κεράσματα και δίνει ευχές. Ακολουθεί στην πλατεία, αναπαράσταση οργώματος, σποράς και γενετήσιας πράξης, ο συμβολικός θάνατος και η ανάστασή του.

Πηγή: https://artstart.gr/%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B9%CE%AC%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B1-%CE%AD%CE%B8%CE%B9%CE%BC%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%B8%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%B7-%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CF%8D%CF%87/

• ΣΟΧΟΣ – ΚΟΥΔΟΥΝΟΦΟΡΟΙ “ΜΕΡΙΟΥ”: Το τριήμερο της Καθαρά Δευτέρας κορυφώνονται οι εκδηλώσεις στο Σοχό με τη “Ρούμπα”, την “Παρωδία Γάμου”, το έθιμο της συγχώρεσης “Προστάβανι” και τη γενική παρουσίαση των Μικρών και Μεγάλων Κουδουνοφόρων.

• ΛΑΓΚΑΔΑΣ – ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΛΑΣΗ: αποκριάτικη παρέλαση στην πόλη του Λαγκαδά, με τη συμμετοχή επαγγελματιών και πολιτιστικών συλλόγων του Δήμου μας.

• ΑΣΚΟΣ – ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ: Αναβίωση παραδοσιακού γάμου στην πλατεία Ασκού. Την Καθαρά Δευτέρα ο Ασκός γιορτάζει τα κούλουμα με παραδοσιακή φασολάδα.

• ΟΣΣΑ – “Προστάβανι” (έθιμο συγχώρεσης) και το άναμμα της “Σίρνιτσας” (κλαδαριά από πουρνάρια). Την ίδια ημέρα προσφέρονται η παραδοσιακή φασολάδα, νηστίσιμα εδέσματα, κρασί και ντόπιο τσίπουρο, υπό τους ήχους ζωντανής μουσικής.

Πηγή: https://www.typosthes.gr/thessaloniki/151093_thessaloniki-apokriatikes-parelaseis-kai-paradosiaka-ethima-sto-lagkada