• Wat is een co-therapeut?

  - co-therapie is een vorm van psychotherapie die word uitgevoerd met meer dan een therapeut.

  - Een co-therapeut doet aanspraak op o.a. mogelijkheden, kwetsbaarheden en kracht en legt de focus op het lichamelijk en emotionele aspect door de non-verbale interactie.

• Hoe verloopt de ontwikkeling van stotteren bij een 4-jarige?

• Wat is de hulpvraag (van vader en moeder)?

• Hoe ondersteun je sociaal-emotioneel bij stotteren?

• Veranderd stotteren tijdens de puberteit?

• Gaat Teun ook naar andere disciplines (zoals psycholoog)? (nee)

• Welk soort stotter onderzoek (omdat de hulpvraag niet specifiek over stotteren gaat)

• Hoe ziet haar therapie eruit?

• Verergerd de druk van de opleiding het stotteren?

Vragen:

• Wat is je karakter?

• Wat zijn je hobby's?

• Wat is je hulpvraag?

• Wat is de duur, frequentie en ernst van het stotteren?

• Wat heeft de opleiding gezegd over dat je moet stoppen (hoe hebben ze dit verteld, en wist je dit van tevoren ook al)--> ervaar je hier stress of spanning over?

• Zit je onder behandeling bij disciplines?

• Hoelang stotter je al, wanneer is het begonnen?

• Speelt erfelijkheid een rol?

• Welke soort stotter heb je?

• Heb je zelf last van stotteren?

• Hoe reageert de omgeving op het stotteren

• Zijn er medische bijzonderheden?

• Hoe is je gezinssituatie?

• Heb je contact met vrienden, familie etc. waar je het goed mee kan vinden?

• Wanneer stotter je het meest, heb je momenten waarop het vermindert?

• Ervaar je veel stress of spanning?

• Wanneer is het stotteren begonnen?

• Heb je contact met andere mensen die stotteren?

• Erfelijk

  Er zijn duidelijke aanwijzingen dat stotteren voor een deel erfelijk is. Bij 40 tot 85% van de personen die stotteren is het deels aangeboren

• Hersenen

  De hersenen functioneren iets anders, hierover wordt nog verder onderzoek gedaan

• Taal

• Persoonlijkheid

  Emotionele reacties komen vaak bij stotteren kijken zoals boosheid

• Omgeving

• Ervaringen/leerfactoren

• Sensomotoriek

  Interactie tussen zintuigen en bewegen, reageren trager en minder stabiel.

  
  

https://www.stotteren.nl/ouders/screeningslijst-voor-stotteren-sls.html

https://www.rondomspraak.nl/stottercentrum-stottertherapie-stotteren/#:~:text=Als%20je%20stottert%20gaat%20er,zinnen%20vloeiend%20uit%20te%20spreken.

https://nedverstottertherapie.nl/stottertherapie/stottertherapie-voor-kinderen-0-6-jaar-2/

Brein Balans Belangrijk bij Beelddenken (beeldenbrein.nl)

• SSI-3 (SSI-4 was nog niet beschikbaar toen)

• taalonderzoek Schlichting

• frog story (verhalen prentenboek zonder tekst)

• VIA (video interactie analyse - vrij spel en puzzel)

  
  

• stoornis

• ontwikkeling stotteren

Ze zitten in de voltooiingsfase, de basis is al gelegd en nu gaan ze erop voortborduren

linguistisch component is cruciaal

niet wachten met de therapie, geen risico nemen.

7 < stotteren hele leven

• Screening

  Screeningslijst Stotteren (SLS)

• Bepalen ernst van het waarneembare stotteren

  Stuttering Severity Instrument (SSI-4) enTest voor Stotterernst (TVS) lezers/ niet-lezers

• Onderzoek vermijdingsreacties, cognities, emoties en kwaliteit van leven (niet geschikt voor vanaf 7 jaar)

  Behavior Assessment Battery (BAB), het Overall Assessment of Speaker’s Experience of Stuttering (OASES) en de KiddyCAT

• VIA (video interactie analyse)

• BAB (behavior assessment battery)

• CAT-D

• OASES

• Taalonderzoek (Schlichting)

• Screeningslijst Stotteren (SLS)

  De SLS is een meetinstrument, waarmee men beoogt te signaleren of er sprake is van beginnend stotteren en of het kind door een logopedist moet worden onderzocht. Aan de ouders wordt gevraagd een formulier met 6 vragen te beantwoorden. De SLS is gebaseerd op het Amerikaanse Stuttering Prediction Instrument for Young Children (SPI).

  
  

  B. instrumenten voor het bepalen van de stotterernst van het zichtbare en hoorbare stootteren

• SSI-4

  De SSI-4 is een instrument om de ernst van het waarneembare stottergedrag te bepalen. Het instrument maakt gebruik van de volgende dimensies:

  • Stotterfrequentie: uitgedrukt als percentage van gestotterde lettergrepen en geconverteerd naar een schaal met scores variërend van 2 t/m 18

  • Duur: gemiddelde lengte van de 3 langste stottermomenten, afgerond op een tiende van een seconde en geconverteerd naar een schaal met score variërend van 2 t/m 18

  • Begeleidende fysieke nevenverschijnselen: afleidende geluiden, bewegingen in het gezicht, hoofdbewegingen en arm- en beenbewegingen uitgedrukt in een totale score tussen de 0 en 20

   

  Daarnaast is er een subscore over de natuurlijkheid van het spreken gescoord op een 9-puntschaal. Deze wordt bij het bepalen van de stotterernst echter buiten beschouwing gelaten. Voor het scoren is een computerapp meegeleverd.

• Test voor Stotterernst (TVS) lezers/niet- lezers

  Met de TVS kan net als met de SSI de ernst van het waarneembare stottergedrag worden bepaald. De test bestaat uit een aantal onderdelen: stotterfrequentie, uitgedrukt als percentage van gestotterde woorden tijdens lezen (bij de lezerstest) en vertellen; duur: vermijdings- en uitstelgedrag start- en duwgedragingen.

  Voor de TVS geldt dat weinig methodische informatie wordt gegeven over inhoudsvaliditeit.

  
  

  C. instrumenten voor het onderzoeken van emoties, cognities, vermijdingsreacties en verschillende aspecten van de kwaliteit van leven

• KiddyCAT (2020)

  De KiddyCAT brengt de reacties op de eigen spraakvaardigheid in kaart, bij kinderen tussen de 3 en 6 jaar. Er worden 12 vragen gesteld over de eigen spraak die het kind met ja of nee moet beantwoorden.

verdriet zit diep in mij
elke dag weer komt het naar boven
huil ik, reageer ik het af op alles
stotteren is de reden

iedereen maakt er een spelletje van
raden wat ze wil zeggen
en ondertussen probeer ik er wat uit te krijgen
moet huilen van binnen

niemand weet het
niemand ziet het
alleen ik
niks kan mij helpen

• SSI-3

• BAB (2 vragenlijsten van spreeksituaties en gedragingen hierbij - hoeveel last)

• Cooper platen (vertelplaten) (vanaf > 7 jaar)

• ijsberg

• Screeningslijst Stotteren (SLS)

  De SLS is een meetinstrument, waarmee men beoogt te signaleren of er sprake is van beginnend stotteren en of het kind door een logopedist moet worden onderzocht. aan de ouders wordt gevraagd om een formulier met 6 vragen te beantwoorden.

B. Instrumenten voor het bepalen van de stotterernst van het zichtbare en hoorbare stotteren

• SSI-4

  De SSI-4 is een instrument om de ernst van het waarneembare stottergedrag te bepalen. Het instrument maakt gebruik van de volgende dimensies:

  • stotterfrequentie: uitgedrukt als percentage van gestotterde lettergrepen en geconverteerd naar een schaal met scores variërend van 2 t/m 18

  • duur: gemiddelde lengte van de drie langste stottermomenten, afgerond op 1 tiende van een seconde en geconverteerd naar een schaal met scores variërend van 2 t/m 18

  • begeleidende fysieke nevenverschijnselen: afleidende geluiden, bewegingen in het gezicht, hoofdbewegingen en arm- en beenbewegingen uitgedrukt in een totale score tussen 0 en 20.

    
    

    Daarnaast is er een subscore over de natuurlijkheid van het spreken gescoord op een 9-puntsschaal. Deze wordt bij het bepalen van de stotterernst echter buiten beschouwing gelaten. Voor het scoren is een computerapp meegeleverd.

    
    

• Test voor Stotterernst (TVS) lezers/niet lezers

  Met TVS kan net als met de SSI de ernst van het waarneembare stottergedrag bepaald worden. De test bestaat uit een aantal onderdelen: stotterfrequentie, uitgedrukt als percentage van gestotterde woorden tijdens lezen (bij de lezerstest) en vertellen; duur; vermijdings- en uitstelgedrag; start- en duwgedragingen.

C. Instrumenten voor het onderzoeken van emoties, cognities, vermijdingsreacties en verschillende aspecten van de kwaliteit van leven

• C1. Behavior Assessment Battery (BAB)--> voor kinderen

  De BAB voor kinderen bestaat uit dezelfde 3 onderdelen als de BAB voor volwassenen, alleen de S-24 is vervangen door de Communication Attitude Test (CAT). De SSC-ER/SD en de BCL zijn vereenvoudigd voor de kindergroep.

  
  

• C2. Overall Assesment of Speaker's Experience of Stuttering (OASES S-D en OASES T-D)--> voor basisschoolkinderen en tieners

  De Nederlandse vertaling van de OASES S-D is voor 7-12 jaar en OASES T-D (is voor 12-17 jaar oud. Beide meetinstrumenten hebben dezelfde vier onderdelen als de OASES- A. De OASES S-D bestaat in totaal uit 60 vragen en de OASES T-D uit 80 vragen.

Barbara L. Wheeler. (2014). Music Therapy Handbook. The Guilford Press.

• Ritmische en melodische patronen helpen de stroom van spraak te reguleren, wat leidt tot vloeiender communicatie. Het natuurlijke ritme van muziek helpt de hersenen om een gelijkmatigere en meer voorspelbare cadans te volgen, waardoor het stotteren kan verminderen.

Je leert pas in balans als beide hersenhelften aan het werk worden gezet. Het is essentieel om vanuit balans te leren. Als je in balans en dus ontspannen bent, is leren effectiever. Dan wordt leren ook leuk!

Waarom met beide hersenhelften leren?

Elke hersenhelft heeft zijn eigen voorkeuren om informatie te verwerken. De zenuwbundel, het corpus callosum, verbindt de twee hersenhelften met elkaar. Deze zenuwbundel stuurt informatie van de rechter- naar de linkerhersenhelft en weer terug van de linker- naar de rechterhersenhelft. Bij een juiste balans, zal de informatieoverdracht tussen beide hersenhelften het meest effectief zijn.

Ieder hersenhelft heeft een eigen voorkeur

Ieder hersenhelft heeft een eigen voorkeur van informatie verwerken. De linkerhersenhelft verwerkt informatie voornamelijk met taal. En de rechterhersenhelft verwerkt informatie voornamelijk met beeld. Maar de hersenhelften hebben elkaar wel nodig om effectief informatie te kunnen verwerken.

Waar geeft de linkerhersenhelft de voorkeur aan?

De linkerhersenhelft geeft voornamelijk de voorkeur aan tijd-gerichte taken. Je moet dan denken aan alles op de juiste volgorde, stap-voor-stap en vanuit de analyse. De linkerhersenhelft is sterk in logisch redeneren. En... de linkerhersenhelft houdt van taalgerichte zaken, zoals een grote woordenschat en goed tekstbegrip.

Waar geeft de rechterhersenhelft de voorkeur aan?

De voorkeur van de rechterhersenhelft gaat uit naar ruimtelijk-georiënteerde taken. Dat zijn taken gericht op driedimensionale beelden, herkennen van patronen en overeenkomsten. De rechterhersenhelft houdt van beelden en heeft niet met moeilijke woorden of het begrijpen van teksten.

• Motorisch

  frequentie, tempo, duur, soort, beurtgedrag, interactietijd, ernst (alles wat aan de buitenkant waarneembaar is, wat je kan zien)

• Linguïstisch

  semantiek, fonologie, pragmatiek, morfologie, syntaxis (recepties/passief, actief/expressief)

• Cognitief

• Emotie

Boven de 7 jaar:

• Motorisch

• Cognitief

• Emotie

• Sociale/communicatieve

Er zijn aanwijzingen dat kinderen die stotteren vaker worden gepest en afgewezen door medeleerlingen.

Aanbevelingen

Voor de preventie en signalering van pestgedrag is het van belang om de risicofactoren – van zowel gepeste

als pestende kinderen – goed te kennen. Bij de volgende risicogroepen (bewezen d.m.v. wetenschappelijk

onderzoek) is het van belang om extra alert te zijn op pestgedrag:

• Angstige, depressieve of teruggetrokken kinderen.

• Kinderen met overgewicht of obesitas

• Kinderen met ADHD

• Motorisch onhandige kinderen

• Kinderen die stotteren

• Kinderen met autisme

• Homoseksuele leerlingen

• Leerlingen van grote scholen

• Daarnaast lopen leerlingen die afwijken van het gemiddelde, opvallen of kwetsbaar lijken (sociaal

  kwetsbare kinderen) meer risico om gepest te worden.

Indien nodig wordt onder andere bij angstige, depressieve, teruggetrokken kinderen en sociaal kwetsbare

kinderen vanuit de JGZ proactief een traject ingezet om hen weerbaarder te maken of om ouders

ondersteuning te bieden bij de opvoeding.

Erasmus model componenten:

motorisch

verlenging: fricatief v, f, g, r

herhaling: syllabeniveau

blokkade: st, vocalen

samengestelde woorden, meerlettergrepige woorden splitsen en 2 woorden van maken (stotter hoorbaar)

secundair:e gedragingen: gesticuleren= met handen praten, hand naar borst bij lange blokkade (adembewustwording)

spreektempo: rustig

oogcontact

cognitief

fantasiewereld (vroeger)

sociaal

vrienden

sociale interacties niet uit de weg

Stottervereniging Demosthenes

uitgaan (alcohol ontspannende, stotteren werd niet minder)

hond Kaya

vriend

ouders en zusje

werk 24u per week

emotioneel

gevoel: paniek

• SSI

• BAB (voor volwassenen)

motorisch

• verlenging (hoorbaar) - fricatief /v/,/f/, /g/, /r/

• blokkade - /st/ vocalen - samengestelde woorden of meerlettergrepige woorden (Maas....tricht)

• herhaling - syllabe niveau.

• veel handgebaren (gesticuleren)

  • hand op de borst.

• ademregulatie bewustwording.

• spreektempo - rustig, prettig te volgen.

• oogcontact maken.

  
  

cognitief (denken)

• fantasiewereld

  
  

emotioneel (gevoel)

sociaal

• vrienden

• gaat sociale interacties niet uit de weg

• stottervereniging (Demosthenes)

  • https://demosthenes.nl/

• lotgenoten

• uitgaan

• Kaya en vriend

• ouders en zusje

• werkt: Echoscopie Zuyderland 24 uur

• klimmen

componenten:

• motorisch

• cognitief

• sociaal-emotioneel

• linguïstisch

DCM-RESTART (Demant compesity methode)--> pagina 40 richtlijnen

Therapie volgens DCM is erop gericht om de factoren die onvloeiende spraak uitlokken of die het stotteren in stand houden te verminderen. Deze 'eisen' die aan het kind worden gesteld kunnen (spraak) motorisch, linguïstisch, cognitief of sociaal-emotioneel van aard zijn. Bijvoorbeeld een hoog spreektempo van de omgeving van het kind, een onrustige/drukke gezinssituatie. Daarnaast wordt met het kind gewerkt aan het versterken van de capaciteiten op dezelfde domeinen (spraak)motorisch, linguïstisch, cognitief of sociaal-emotioneel).

Fase I: het verlagen van Verwachtingen (van ouders) (indirecte therapie)

1. verlagen van motorische verwachtingen

   • spreektempo

   • oogcontact

   • beurtgedrag

   • interactietijd

2. verlagen van linguistische verwachtingen

3. verlagen emotionele verwachtingen

4. verlagen van cognitieve verwachtingen

Fase II: het vergroten van de Mogelijkheden van het kind

1. vergroten van motorische mogelijkheden

2. vergroten van linguistische mogelijkheden

3. vergroten van emotionele mogelijkheden

4. vergroten van cognitieve mogelijkheden

Fase III: vergroten van vloeiendheid op een directe manier/directe therapie

(alleen als fase I en II niet aanslaan)

OK-tijd

Lidcombe --> pagina 40 richtlijnen

Het Lidcombe programma is een operant behandelingsprogramma waarbij aan de ouders wordt geleerd om de vloeiende spraak van het kind uit te lokken en te belonen en de gestotterde uitingen te corrigeren. Dit gebeurt op een afgewogen manier, waarbij wijze van belonen en corrigeren en de ratio belonen VS corrigeren is voorgeschreven.

• directe therapie

• jonge stotterende kind

• ouders hoeven hun gedrag niet aan te passen

Lidcombe Program - Lidcombe Programma

Gedurende Fase 1

voert de ouder iedere dag de behandeling uit en komen ouder en kind wekelijks naar de praktijk. De fase duurt totdat het stotteren is verdwenen of op een heel laag niveau is gekomen.

• stottervrije spraak belonen

• 4 maanden > na 4 maanden 20% stotterafname

• ouders geven nummer van 0-10 (alles boven 4 is met spanning)

Fase 2 van het programma

is de stabilisatiefase en duurt ongeveer een jaar. Het doel van Fase 2 is het vasthouden van de vloeiende spraak. De ouder zal in Fase 2 steeds minder vaak feedback geven en ouder en kind zullen steeds minder frequent naar de praktijk komen. Door deze manier van gecontroleerde afbouw wordt het lage niveau van het stotteren van het begin van Fase 2 gedurende langere tijd bewaakt.
De stabilisatiefase van het programma is belangrijk omdat het bekend is dat stotteren kan terugkeren na een succesvolle behandeling.

1. stuttering modification-therapie (SMT)

2. fluency shaping-therapie (FST)

Doel van de SMT is vrijer en gemakkelijker kunnen stotteren. Verminderen van de angst voor het stotteren is het centrale uitgangspunt.

Bij FST staat het stotterend spreken zelf centraal en wordt de persoon die stottert d.m.v. een gedragstherapeutisch programma geleerd stap voor stap vloeiender te gaan spreken.

• Mcguire methode

  Onze aanpak begint met een intensieve cursus van 3/4 dagen waarin je wordt ondergedompeld in het leren van al onze methodologieën en technieken, ze de hele dag door oefent en omgaat met de fysieke, psychologische en emotionele aspecten van stotteren. Dit gebeurt met andere mensen die dit eerder hebben meegemaakt, we weten allemaal hoe het is, en geen vloeiend sprekend persoon kan ooit de gevoelens begrijpen die we hebben ervaren.

  We werken aan het vervangen van je oude slechte spreek- en psychologische gewoonten door nieuwe goede spreek- en fysiologische gewoonten

• Hausdorf methode

  Met de Hausdörfer-methode leren we je om weer terug te keren naar je natuurlijke spraak. Hoe je kunt spreken zonder moeite. We helpen je om blijvend VRIJ te worden van stotteren. Daar bedoelen we mee dat je vrijuit en met plezier spreekt: vol vertrouwen, en zónder nadenken, trucjes of technieken.

• Del Ferro methode

  Een methode voor iedereen die stottert en gemotiveerd is om hiervan af te komen. De basis van de methode is de training van het middenrif, in combinatie met het afbouwen van emotionele en sociale hindernissen.

• Prolonged speech

• Easy onsets