เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะดูเหมือนกับว่าเป็นสิ่งที่เลวร้ายอย่างเห็นได้ชัด อย่างไรก็ตาม การยกเหตุผลมักจะมีลักษณะรูปแบบการเล่นสำนวนเพื่อให้เกิดความเคลือบแคลงในการยกเหตุผลในทางตรรกะ ซึ่งไม่ว่าจะเป็นด้วยเจตนาหรือไม่ก็ตาม จะทำให้เหตุผลวิบัติยากที่จะสามารถตรวจจับได้ และส่วนประกอบของเหตุผลวิบัตินั้นก็อาจแพร่ขยายได้อีกเป็นเวลานาน

คำว่า เหตุผลวิบัติ อาจมีการเรียกในชื่ออื่น ๆ อีกเช่น เหตุผลลวง, ทุตรรกบท, ตรรกะวิบัติ, ปฤจฉวาที, มิจฉาทิฐิ, ความผิดพลาดเชิงตรรกะ, การอ้างเหตุผลบกพร่อง ฯลฯ เป็นต้น

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะดูเหมือนกับว่าเป็นสิ่งที่เลวร้ายอย่างเห็นได้ชัด อย่างไรก็ตาม การยกเหตุผลมักจะมีลักษณะรูปแบบการเล่นสำนวนเพื่อให้เกิดความเคลือบแคลงในการยกเหตุผลในทางตรรกะ ซึ่งไม่ว่าจะเป็นด้วยเจตนาหรือไม่ก็ตาม จะทำให้เหตุผลวิบัติยากที่จะสามารถตรวจจับได้ และส่วนประกอบของเหตุผลวิบัตินั้นก็อาจแพร่ขยายได้อีกเป็นเวลานาน

คำว่า เหตุผลวิบัติ อาจมีการเรียกในชื่ออื่น ๆ อีกเช่น เหตุผลลวง, ทุตรรกบท, ตรรกะวิบัติ, ปฤจฉวาที, มิจฉาทิฐิ, ความผิดพลาดเชิงตรรกะ, การอ้างเหตุผลบกพร่อง ฯลฯ เป็นต้น

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะดูเหมือนกับว่าเป็นสิ่งที่เลวร้ายอย่างเห็นได้ชัด อย่างไรก็ตาม การยกเหตุผลมักจะมีลักษณะรูปแบบการเล่นสำนวนเพื่อให้เกิดความเคลือบแคลงในการยกเหตุผลในทางตรรกะ ซึ่งไม่ว่าจะเป็นด้วยเจตนาหรือไม่ก็ตาม จะทำให้เหตุผลวิบัติยากที่จะสามารถตรวจจับได้ และส่วนประกอบของเหตุผลวิบัตินั้นก็อาจแพร่ขยายได้อีกเป็นเวลานาน

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะดูเหมือนกับว่าเป็นสิ่งที่เลวร้ายอย่างเห็นได้ชัด อย่างไรก็ตาม การยกเหตุผลมักจะมีลักษณะรูปแบบการเล่นสำนวนเพื่อให้เกิดความเคลือบแคลงในการยกเหตุผลในทางตรรกะ ซึ่งไม่ว่าจะเป็นด้วยเจตนาหรือไม่ก็ตาม จะทำให้เหตุผลวิบัติยากที่จะสามารถตรวจจับได้ และส่วนประกอบของเหตุผลวิบัตินั้นก็อาจแพร่ขยายได้อีกเป็นเวลานาน

จากกรณีตัวอย่างที่แต่ละคนได้นำมาเสนอ
จะพบว่า คนส่วนมากที่แสดงตรรกะวิบัติออกมา
มักจะไม่มีความคิดว่าสิ่งที่คิดและทำนั้นผิด
การอ้างหรือยกอะไรขึ้นมา พูดมักเป็นแบบคิดเองเออเอง
เช่น ชอบอ้างคนหมู่มาก ใคร ๆ ก็ทำกัน ฉันทำฉันก็ไม่ผิด
โจมตีคนอื่นที่ตัวตน ไม่ใช่เรื่องที่กำลังถกเถียงกันอยู่
อย่ามาสอน ถ้าเธอเองยังทำไม่ได้
วกกลับไปจุดเริ่มต้น ตัดสินใหม่ เปลี่ยนใจได้ตลอด
โลกนี้มีแค่ 2 ทางเลือก แต่ทางของฉันคือถูกเสมอ
การใช้คำพูดสวยหรู ฟังดูเท่ ทั้งที่เหตุผล และข้อเท็จจริงเบาหวิวมาก
การใช้วิธีดราม่าน่าสงสาร

ตรรกะวิบัติเกิดจากข้อบกพร่องจากการคิด
ทั้งการเปลี่ยนแปลงประเด็นของการคิดโดยไม่รู้ตัว
การลงข้อสรุปโดยการอุปนัยหรือการนิรนัยที่ไม่เหมาะสม
และการปล่อยให้อารมณ์หรือความรู้สึกเข้ามามีบทบาทในการคิดมากเกินไป

เหตุผลวิบัติ^[1] (อังกฤษ: fallacy) หมายถึง การพิสูจน์โดยการอ้างเหตุผลที่มีน้ำหนักอ่อนเพื่อสนับสนุนในข้อสรุป การให้เหตุผลวิบัติมีความแตกต่างจากการให้เหตุผลแบบอื่น ๆ เนื่องจากหลายคนมักจะพบว่าการให้เหตุผลนั้นมีความน่าเชื่อถือในทางจิตวิทยา ซึ่งจะส่งผลให้คนจำนวนมากเกิดความเข้าใจผิดและยกเหตุผลอย่างผิด ๆ โดยใช้เป็นเหตุผลที่จะเชื่อในข้อสรุปนั้น การให้เหตุผลอาจจะกลายเป็น "เหตุผลวิบัติ" ได้ แม้ว่าข้อสรุปนั้นจะเป็นจริงหรือไม่ก็ตาม

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะดูเหมือนกับว่าเป็นสิ่งที่เลวร้ายอย่างเห็นได้ชัด อย่างไรก็ตาม การยกเหตุผลมักจะมีลักษณะรูปแบบการเล่นสำนวนเพื่อให้เกิดความเคลือบแคลงในการยกเหตุผลในทางตรรกะ ซึ่งไม่ว่าจะเป็นด้วยเจตนาหรือไม่ก็ตาม จะทำให้เหตุผลวิบัติยากที่จะสามารถตรวจจับได้ และส่วนประกอบของเหตุผลวิบัตินั้นก็อาจแพร่ขยายได้อีกเป็นเวลานาน

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะดูเหมือนกับว่าเป็นสิ่งที่เลวร้ายอย่างเห็นได้ชัด อย่างไรก็ตาม การยกเหตุผลมักจะมีลักษณะรูปแบบการเล่นสำนวนเพื่อให้เกิดความเคลือบแคลงในการยกเหตุผลในทางตรรกะ ซึ่งไม่ว่าจะเป็นด้วยเจตนาหรือไม่ก็ตาม จะทำให้เหตุผลวิบัติยากที่จะสามารถตรวจจับได้ และส่วนประกอบของเหตุผลวิบัตินั้นก็อาจแพร่ขยายได้อีกเป็นเวลานาน

เหตุผลวิบัติ (fallacy) ที่นำเสนอในโพสต์เป็นการกล่าวถึงในความหมายทั่วไปว่าเป็นการใช้เหตุผลที่ไม่ดี โดยการยกตัวอย่างของการอ้างเหตุผลที่สมเหตุสมผล (valid) เพื่อทำให้ฟังดูน่าเชื่อถือและดูเผิน ๆ เหมือนว่าข้อสรุปที่ได้ถูกต้องอย่างแน่นอน แต่หากพิจารณาให้ดีจะพบว่าการอ้างเหตุผลดังกล่าวมีปัญหาทางด้านเนื้อหา เนื่องจากข้อความที่กล่าวอ้างในส่วนของเหตุอาจไม่เป็นจริง ทำให้มีความเป็นไปได้ที่จะไม่เกิดข้อสรุปนั้น

.

ในแต่ละวันเราใช้เหตุผลในการหาคำตอบให้กับสิ่งต่างๆ
โดยที่บางทีก็อาจจะเผลอใช้เหตุผลวิบัติ
โดยไม่รู้ว่าเป็นการใช้เหตุผลแบบไม่เหมาะสม
ซึ่งการใช้เหตุผลอย่างไม่เหมาะสมจะนำไปสู่ข้อสรุปที่ผิดพลาด
นำไปสู่คำตอบที่ไม่สมเหตุสมผล หรือคำตอบที่ได้มาโดยมิชอบ
ก่อนที่เชื่อในเรื่องใด หรือนำข้อมูลที่ถึงแม้จะมีการให้เหตุผล
ก็จำเป็นต้องพิจารณาก่อนว่า
เป็นการใช้เหตุผลอย่างถูกต้องเหมาะสมหรือไม่

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะดูเหมือนกับว่าเป็นสิ่งที่เลวร้ายอย่างเห็นได้ชัด อย่างไรก็ตาม การยกเหตุผลมักจะมีลักษณะรูปแบบการเล่นสำนวนเพื่อให้เกิดความเคลือบแคลงในการยกเหตุผลในทางตรรกะ ซึ่งไม่ว่าจะเป็นด้วยเจตนาหรือไม่ก็ตาม จะทำให้เหตุผลวิบัติยากที่จะสามารถตรวจจับได้ และส่วนประกอบของเหตุผลวิบัตินั้นก็อาจแพร่ขยายได้อีกเป็นเวลานาน

คำว่า เหตุผลวิบัติ อาจมีการเรียกในชื่ออื่น ๆ อีกเช่น เหตุผลลวง, ทุตรรกบท, ตรรกะวิบัติ, ปฤจฉวาที, มิจฉาทิฐิ, ความผิดพลาดเชิงตรรกะ, การอ้างเหตุผลบกพร่อง ฯลฯ เป็นต้น

เมื่อพูดถึงเรื่องการจูงใจคนให้เห็นด้วยกับข้อเสนอบางอย่าง เราอาจไม่รู้เท่าทันว่าคู่สนทนากำลังใช้เล่ห์เพทุบายที่ซ่อนเร้นอยู่ภายใต้วาทศิลป์ ล่อลวงให้เราคล้อยตามได้อย่างง่ายดาย ซึ่งส่วนใหญ่แล้วเล่ห์กลเช่นนี้มักจะเป็น “ตรรกะวิบัติ” (logical fallacy) หรือการใช้เหตุผลที่ไม่ถูกต้องมาสร้างความน่าเชื่อถือจอมปลอมขึ้นนั่นเอง

เวลาที่คุณสำรวจเนื้อหาในสื่อสังคมออนไลน์แพลตฟอร์มต่าง ๆ รับชมข่าวสารทางโทรทัศน์ หรือถกเถียงกับคนคุ้นเคยด้วยประเด็นร้อนล่าสุดซึ่งกำลังเป็นที่สนใจของสังคมในขณะนั้น มีความเป็นไปได้สูงว่า ภายในเวลาไม่กี่นาทีหลังเริ่มการสนทนาหรือรับข้อมูลเข้าสมอง คุณจะพบเข้ากับ “กับดัก” ทางความคิดมากมาย ซึ่งกับดักเหล่านี้ดำรงอยู่คู่มนุษยชาติมาแสนนาน โดยมีประวัติความเป็นมาที่สามารถย้อนกลับไปได้ถึงยุคกรีกโบราณเลยทีเดียว

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

ความสำคัญ:

การเข้าใจเหตุผลวิบัติช่วยให้เรา: 

• วิเคราะห์และประเมินข้อมูลได้ดีขึ้น:

  สามารถแยกแยะข้อสรุปที่น่าเชื่อถือจากการให้เหตุผลที่ผิดพลาดได้

• หลีกเลี่ยงการถูกหลอกลวง:

  รู้เท่าทันกลอุบายต่างๆ ที่ใช้การให้เหตุผลวิบัติเพื่อโน้มน้าวผู้อื่น

• สื่อสารได้อย่างมีเหตุผล:

  สามารถโต้แย้งและแสดงความคิดเห็นได้อย่างมีหลักการและถูกต้อง

เหตุผลวิบัติ หมายถึงการพิสูจน์โดยการอ้างเหตุผลที่มีไม่มีน้ำหนักเพื่อสนับสนุนในข้อสรุปการให้เหตุผล วิบัติมีความแตกต่างจากการให้เหตุผลแบบอื่นๆ เนื่องจากหลายคนมักจะพบว่าการให้เหตุผลนั้นมีความน่าเชื่อถือ ในทางจิตวิทยา ซึ่งจะส่งผลให้คนจำนวนมากเกิดความเข้าใจผิดและยกเหตุผล อย่างผิดโดยใช้เป็นเหตุผลที่ จะเชื่อในข้อสรุปนั้น การให้เหตุผลอาจจะกลายเป็น "เหตุผลวิบัติ" ได้ แม้ว่าข้อสรุปนั้นจะเป็นจริงหรือไม่ก็ตาม

ความสำคัญ:

การเข้าใจเหตุผลวิบัติช่วยให้เรา: 

• วิเคราะห์และประเมินข้อมูลได้ดีขึ้น:

  สามารถแยกแยะข้อสรุปที่น่าเชื่อถือจากการให้เหตุผลที่ผิดพลาดได้

• หลีกเลี่ยงการถูกหลอกลวง:

  รู้เท่าทันกลอุบายต่างๆ ที่ใช้การให้เหตุผลวิบัติเพื่อโน้มน้าวผู้อื่น

• สื่อสารได้อย่างมีเหตุผล:

  สามารถโต้แย้งและแสดงความคิดเห็นได้อย่างมีหลักการและถูกต้อง

เหตุผลวิบัติมักจะมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นตามมา อันเนื่องมาจากเหตุผลที่ไม่เป็นไปตามหลักตรรกะอย่างถูกต้อง และเหตุผลวิบัติยังเกี่ยวข้องกับการสันนิษฐานด้วย

เหตุผลวิบัติมักจะดูเหมือนกับว่าเป็นสิ่งที่เลวร้ายอย่างเห็นได้ชัด อย่างไรก็ตาม การยกเหตุผลมักจะมีลักษณะรูปแบบการเล่นสำนวนเพื่อให้เกิดความเคลือบแคลงในการยกเหตุผลในทางตรรกะ ซึ่งไม่ว่าจะเป็นด้วยเจตนาหรือไม่ก็ตาม จะทำให้เหตุผลวิบัติยากที่จะสามารถตรวจจับได้ และส่วนประกอบของเหตุผลวิบัตินั้นก็อาจแพร่ขยายได้อีกเป็นเวลานาน

คำว่า เหตุผลวิบัติ อาจมีการเรียกในชื่ออื่น ๆ อีกเช่น เหตุผลลวง, ทุตรรกบท, ตรรกะวิบัติ, ปฤจฉวาที, มิจฉาทิฐิ, ความผิดพลาดเชิงตรรกะ, การอ้างเหตุผลบกพร่อง ฯลฯ เป็นต้น

เหตุผลวิบัติ
หมายถึง การพิสูจน์โดยการอ้างเหตุผลที่มีไม่มีน้ำหนัก
เพื่อสนับสนุนในข้อสรุปการให้เหตุผลวิบัติมีความแตกต่าง
จากการให้เหตุผลแบบอื่นๆ
เนื่องจากหลายคนมักจะพบว่าการให้เหตุผลนั้น
มีความน่าเชื่อถือในทางจิตวิทยา
ซึ่งจะส่งผลให้คนจำนวนมากเกิดความเข้าใจผิดและยกเหตุผลอย่างผิด
โดยใช้เป็นเหตุผลที่จะเชื่อในข้อสรุปนั้น
การให้เหตุผลอาจจะกลายเป็น “เหตุผลวิบัติ” ได้
แม้ว่าข้อสรุปนั้นจะเป็นจริงหรือไม่ก็ตาม

จากกรณีตัวอย่างที่แต่ละคนได้นำมาเสนอ
จะพบว่า คนส่วนมากที่แสดงตรรกะวิบัติออกมา
มักจะไม่มีความคิดว่าสิ่งที่คิดและทำนั้นผิด
การอ้างหรือยกอะไรขึ้นมา พูดมักเป็นแบบคิดเองเออเอง
เช่น ชอบอ้างคนหมู่มาก ใคร ๆ ก็ทำกัน ฉันทำฉันก็ไม่ผิด
โจมตีคนอื่นที่ตัวตน ไม่ใช่เรื่องที่กำลังถกเถียงกันอยู่
อย่ามาสอน ถ้าเธอเองยังทำไม่ได้
วกกลับไปจุดเริ่มต้น ตัดสินใหม่ เปลี่ยนใจได้ตลอด
โลกนี้มีแค่ 2 ทางเลือก แต่ทางของฉันคือถูกเสมอ
การใช้คำพูดสวยหรู ฟังดูเท่ ทั้งที่เหตุผล และข้อเท็จจริงเบาหวิวมาก
การใช้วิธีดราม่าน่าสงสาร

ตรรกะวิบัติเกิดจากข้อบกพร่องจากการคิด
ทั้งการเปลี่ยนแปลงประเด็นของการคิดโดยไม่รู้ตัว
การลงข้อสรุปโดยการอุปนัยหรือการนิรนัยที่ไม่เหมาะสม
และการปล่อยให้อารมณ์หรือความรู้สึกเข้ามามีบทบาทในการคิดมากเกินไป

จากกรณีตัวอย่างที่แต่ละคนได้นำมาเสนอ
จะพบว่า คนส่วนมากที่แสดงตรรกะวิบัติออกมา
มักจะไม่มีความคิดว่าสิ่งที่คิดและทำนั้นผิด
การอ้างหรือยกอะไรขึ้นมา พูดมักเป็นแบบคิดเองเออเอง
เช่น ชอบอ้างคนหมู่มาก ใคร ๆ ก็ทำกัน ฉันทำฉันก็ไม่ผิด
โจมตีคนอื่นที่ตัวตน ไม่ใช่เรื่องที่กำลังถกเถียงกันอยู่
อย่ามาสอน ถ้าเธอเองยังทำไม่ได้
วกกลับไปจุดเริ่มต้น ตัดสินใหม่ เปลี่ยนใจได้ตลอด
โลกนี้มีแค่ 2 ทางเลือก แต่ทางของฉันคือถูกเสมอ
การใช้คำพูดสวยหรู ฟังดูเท่ ทั้งที่เหตุผล และข้อเท็จจริงเบาหวิวมาก
การใช้วิธีดราม่าน่าสงสาร

ตรรกะวิบัติเกิดจากข้อบกพร่องจากการคิด
ทั้งการเปลี่ยนแปลงประเด็นของการคิดโดยไม่รู้ตัว
การลงข้อสรุปโดยการอุปนัยหรือการนิรนัยที่ไม่เหมาะสม
และการปล่อยให้อารมณ์หรือความรู้สึกเข้ามามีบทบาทในการคิดมากเกินไป

ในแต่ละวันเราใช้เหตุผลในการหาคำตอบให้กับสิ่งต่างๆ
โดยที่บางทีก็อาจจะเผลอใช้เหตุผลวิบัติ
โดยไม่รู้ว่าเป็นการใช้เหตุผลแบบไม่เหมาะสม
ซึ่งการใช้เหตุผลอย่างไม่เหมาะสมจะนำไปสู่ข้อสรุปที่ผิดพลาด
นำไปสู่คำตอบที่ไม่สมเหตุสมผล หรือคำตอบที่ได้มาโดยมิชอบ
ก่อนที่เชื่อในเรื่องใด หรือนำข้อมูลที่ถึงแม้จะมีการให้เหตุผล
ก็จำเป็นต้องพิจารณาก่อนว่า
เป็นการใช้เหตุผลอย่างถูกต้องเหมาะสมหรือไม่

เวลาที่คุณสำรวจเนื้อหาในสื่อสังคมออนไลน์แพลตฟอร์มต่าง ๆ รับชมข่าวสารทางโทรทัศน์ หรือถกเถียงกับคนคุ้นเคยด้วยประเด็นร้อนล่าสุดซึ่งกำลังเป็นที่สนใจของสังคมในขณะนั้น มีความเป็นไปได้สูงว่า ภายในเวลาไม่กี่นาทีหลังเริ่มการสนทนาหรือรับข้อมูลเข้าสมอง คุณจะพบเข้ากับ “กับดัก” ทางความคิดมากมาย ซึ่งกับดักเหล่านี้ดำรงอยู่คู่มนุษยชาติมาแสนนาน โดยมีประวัติความเป็นมาที่สามารถย้อนกลับไปได้ถึงยุคกรีกโบราณเลยทีเดียว

กับดักทางความคิดนี้เรียกว่า “ตรรกะวิบัติ” ซึ่งพูดง่าย ๆ ก็คือการใช้เหตุผลที่ผิด (เหตุผลวิบัติ) โดยกล่าวยกเหตุผลที่ไม่เป็นความจริงแม้แต่น้อยมาอวดอ้างกับฝ่ายตรงข้าม แต่เหตุผลจอมปลอมนั้นกลับฟังดูน่าเชื่อและน่าคล้อยตามอย่างยิ่ง สำหรับคนที่คิดไม่ทันหรือไม่คุ้นเคยกับตรรกะวิบัติในรูปแบบต่าง ๆ มาก่อน

อย่างไรก็ตาม การใช้ตรรกะวิบัติในหลายกรณีไม่ได้หมายความว่า ผู้พูดเหล่านั้นมีความรู้ความเข้าใจผิดต่อประเด็นที่พูดอย่างสิ้นเชิงหรือมีเจตนาจะหลอกลวงเสมอไป เพราะหลายคนก็มักจะใช้มันบ่อย ๆ ด้วยความเคยชินและโดยไม่ได้ตั้งใจ เนื่องจากมีกระบวนการคิดและการใช้เหตุผลที่ไม่ถูกต้องอยู่เป็นทุนเดิมนั่นเอง

แต่ไม่ว่าผู้พูดจะตั้งใจใช้ตรรกะวิบัติเพื่อล่อหลอกคู่สนทนาให้ติดกับหรือไม่ก็ตาม การเฝ้าระวังเพื่อจับผิดข้อความที่เป็นเหตุผลวิบัตินั้นสำคัญมาก สำหรับการอภิปรายถกเถียงและการตั้งคำถามอย่างถูกต้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับการคิดใช้เหตุผลของตนเอง รวมทั้งควรไตร่ตรองเนื้อหาของการอภิปรายถกเถียงที่เราเริ่มคล้อยตามให้ดีเสียก่อน

โรงเรียนชุมเเพพิทยาคม

เหตุผลวิบัติ
หมายถึง การพิสูจน์โดยการอ้างเหตุผลที่มีไม่มีน้ำหนัก
เพื่อสนับสนุนในข้อสรุปการให้เหตุผลวิบัติมีความแตกต่าง
จากการให้เหตุผลแบบอื่นๆ
เนื่องจากหลายคนมักจะพบว่าการให้เหตุผลนั้น
มีความน่าเชื่อถือในทางจิตวิทยา
ซึ่งจะส่งผลให้คนจำนวนมากเกิดความเข้าใจผิดและยกเหตุผลอย่างผิด
โดยใช้เป็นเหตุผลที่จะเชื่อในข้อสรุปนั้น
การให้เหตุผลอาจจะกลายเป็น “เหตุผลวิบัติ” ได้
แม้ว่าข้อสรุปนั้นจะเป็นจริงหรือไม่ก็ตาม

จากกรณีตัวอย่างที่แต่ละคนได้นำมาเสนอ
จะพบว่า คนส่วนมากที่แสดงตรรกะวิบัติออกมา
มักจะไม่มีความคิดว่าสิ่งที่คิดและทำนั้นผิด
การอ้างหรือยกอะไรขึ้นมา พูดมักเป็นแบบคิดเองเออเอง
เช่น ชอบอ้างคนหมู่มาก ใคร ๆ ก็ทำกัน ฉันทำฉันก็ไม่ผิด
โจมตีคนอื่นที่ตัวตน ไม่ใช่เรื่องที่กำลังถกเถียงกันอยู่
อย่ามาสอน ถ้าเธอเองยังทำไม่ได้
วกกลับไปจุดเริ่มต้น ตัดสินใหม่ เปลี่ยนใจได้ตลอด
โลกนี้มีแค่ 2 ทางเลือก แต่ทางของฉันคือถูกเสมอ
การใช้คำพูดสวยหรู ฟังดูเท่ ทั้งที่เหตุผล และข้อเท็จจริงเบาหวิวมาก
การใช้วิธีดราม่าน่าสงสาร

ตรรกะวิบัติเกิดจากข้อบกพร่องจากการคิด
ทั้งการเปลี่ยนแปลงประเด็นของการคิดโดยไม่รู้ตัว
การลงข้อสรุปโดยการอุปนัยหรือการนิรนัยที่ไม่เหมาะสม
และการปล่อยให้อารมณ์หรือความรู้สึกเข้ามามีบทบาทในการคิดมากเกินไป

.

เหตุผลวิบัติ หมายถึงการพิสูจน์โดยการอ้างเหตุผลที่มีไม่มีน้ำหนักเพื่อสนับสนุนในข้อสรุปการให้เหตุผล วิบัติมีความแตกต่างจากการให้เหตุผลแบบอื่นๆ เนื่องจากหลายคนมักจะพบว่าการให้เหตุผลนั้นมีความน่าเชื่อถือ ในทางจิตวิทยา ซึ่งจะส่งผลให้คนจำนวนมากเกิดความเข้าใจผิดและยกเหตุผล อย่างผิดโดยใช้เป็นเหตุผลที่ จะเชื่อในข้อสรุปนั้น การให้เหตุผลอาจจะกลายเป็น "เหตุผลวิบัติ" ได้ แม้ว่าข้อสรุปนั้นจะเป็นจริงหรือไม่ก็ตาม

ในแต่ละวันเราใช้เหตุผลในการหาคำตอบให้กับสิ่งต่างๆ
โดยที่บางทีก็อาจจะเผลอใช้เหตุผลวิบัติ
โดยไม่รู้ว่าเป็นการใช้เหตุผลแบบไม่เหมาะสม
ซึ่งการใช้เหตุผลอย่างไม่เหมาะสมจะนำไปสู่ข้อสรุปที่ผิดพลาด
นำไปสู่คำตอบที่ไม่สมเหตุสมผล หรือคำตอบที่ได้มาโดยมิชอบ
ก่อนที่เชื่อในเรื่องใด หรือนำข้อมูลที่ถึงแม้จะมีการให้เหตุผล
ก็จำเป็นต้องพิจารณาก่อนว่า
เป็นการใช้เหตุผลอย่างถูกต้องเหมาะสมหรือไม่

เวลาที่คุณสำรวจเนื้อหาในสื่อสังคมออนไลน์แพลตฟอร์มต่าง ๆ รับชมข่าวสารทางโทรทัศน์ หรือถกเถียงกับคนคุ้นเคยด้วยประเด็นร้อนล่าสุดซึ่งกำลังเป็นที่สนใจของสังคมในขณะนั้น มีความเป็นไปได้สูงว่า ภายในเวลาไม่กี่นาทีหลังเริ่มการสนทนาหรือรับข้อมูลเข้าสมอง คุณจะพบเข้ากับ “กับดัก” ทางความคิดมากมาย ซึ่งกับดักเหล่านี้ดำรงอยู่คู่มนุษยชาติมาแสนนาน โดยมีประวัติความเป็นมาที่สามารถย้อนกลับไปได้ถึงยุคกรีกโบราณเลยทีเดียว

กับดักทางความคิดนี้เรียกว่า “ตรรกะวิบัติ” ซึ่งพูดง่าย ๆ ก็คือการใช้เหตุผลที่ผิด (เหตุผลวิบัติ) โดยกล่าวยกเหตุผลที่ไม่เป็นความจริงแม้แต่น้อยมาอวดอ้างกับฝ่ายตรงข้าม แต่เหตุผลจอมปลอมนั้นกลับฟังดูน่าเชื่อและน่าคล้อยตามอย่างยิ่ง สำหรับคนที่คิดไม่ทันหรือไม่คุ้นเคยกับตรรกะวิบัติในรูปแบบต่าง ๆ มาก่อน

อย่างไรก็ตาม การใช้ตรรกะวิบัติในหลายกรณีไม่ได้หมายความว่า ผู้พูดเหล่านั้นมีความรู้ความเข้าใจผิดต่อประเด็นที่พูดอย่างสิ้นเชิงหรือมีเจตนาจะหลอกลวงเสมอไป เพราะหลายคนก็มักจะใช้มันบ่อย ๆ ด้วยความเคยชินและโดยไม่ได้ตั้งใจ เนื่องจากมีกระบวนการคิดและการใช้เหตุผลที่ไม่ถูกต้องอยู่เป็นทุนเดิมนั่นเอง

แต่ไม่ว่าผู้พูดจะตั้งใจใช้ตรรกะวิบัติเพื่อล่อหลอกคู่สนทนาให้ติดกับหรือไม่ก็ตาม การเฝ้าระวังเพื่อจับผิดข้อความที่เป็นเหตุผลวิบัตินั้นสำคัญมาก สำหรับการอภิปรายถกเถียงและการตั้งคำถามอย่างถูกต้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับการคิดใช้เหตุผลของตนเอง รวมทั้งควรไตร่ตรองเนื้อหาของการอภิปรายถกเถียงที่เราเริ่มคล้อยตามให้ดีเสียก่อน

ในแต่ละวันเราใช้เหตุผลในการหาคำตอบให้กับสิ่งต่างๆ
โดยที่บางทีก็อาจจะเผลอใช้เหตุผลวิบัติ
โดยไม่รู้ว่าเป็นการใช้เหตุผลแบบไม่เหมาะสม
ซึ่งการใช้เหตุผลอย่างไม่เหมาะสมจะนำไปสู่ข้อสรุปที่ผิดพลาด
นำไปสู่คำตอบที่ไม่สมเหตุสมผล หรือคำตอบที่ได้มาโดยมิชอบ
ก่อนที่เชื่อในเรื่องใด หรือนำข้อมูลที่ถึงแม้จะมีการให้เหตุผล
ก็จำเป็นต้องพิจารณาก่อนว่า
เป็นการใช้เหตุผลอย่างถูกต้องเหมาะสมหรือไม่

DLTV เหตุผลวิบัติ หมายถึงการพิสูจน์โดยการอ้างเหตุผลที่มีไม่มีน้ำหนักเพื่อสนับสนุนในข้อสรุปการให้เหตุผล วิบัติมีความแตกต่างจากการให้เหตุผลแบบอื่นๆ เนื่องจากหลายคนมักจะพบว่าการให้เหตุผลนั้นมีความน่าเชื่อถือ ในทางจิตวิทยา ซึ่งจะส่งผลให้คนจำนวนมากเกิดความเข้าใจผิดและยกเหตุผล อย่างผิดโดยใช้เป็นเหตุผลที่ จะเชื่อในข้อสรุปนั้น การให้เหตุผลอาจจะกลายเป็น "เหตุผลวิบัติ" ได้ แม้ว่าข้อสรุปนั้นจะเป็นจริงหรือไม่ก็ตาม

ในแต่ละวันเราใช้เหตุผลในการหาคำตอบให้กับสิ่งต่างๆ
โดยที่บางทีก็อาจจะเผลอใช้เหตุผลวิบัติ
โดยไม่รู้ว่าเป็นการใช้เหตุผลแบบไม่เหมาะสม
ซึ่งการใช้เหตุผลอย่างไม่เหมาะสมจะนำไปสู่ข้อสรุปที่ผิดพลาด
นำไปสู่คำตอบที่ไม่สมเหตุสมผล หรือคำตอบที่ได้มาโดยมิชอบ
ก่อนที่เชื่อในเรื่องใด หรือนำข้อมูลที่ถึงแม้จะมีการให้เหตุผล
ก็จำเป็นต้องพิจารณาก่อนว่า
เป็นการใช้เหตุผลอย่างถูกต้องเหมาะสมหรือไม่

.

เพื่อน ๆ เคยได้ยินคนพูดทำนองนี้กันหรือไม่?

“ถ้าผมรวยแล้วผมจะไม่โกง และถ้าผมไม่โกงแล้วผมจะเป็นคนดี ดังนั้น ถ้าผมรวยแล้วผมจะเป็นคนดี”

.

อ่านแล้วอ่านอีกเพื่อความเข้าใจ สรุปแล้วคนที่พูดในลักษณะนี้ สามารถเชื่อถือได้แค่ไหนกันนะ งั้นเรามา ลองใช้ความรู้ทาง #ตรรกศาสตร์ พิจารณาข้อความดังกล่าวกันเถอะ

.

ถ้าพิจารณาจากโครงสร้างทางตรรกศาสตร์ของข้อความข้างต้น จะเห็นว่าอยู่ในรูปแบบ [(p→q)∧(q→r)]→(p→r) ซึ่งเป็นรูปแบบของประพจน์ที่มีค่าความจริงเป็นจริงทุกกรณี หรือที่เรียกว่า #สัจนิรันดร์ จึงสามารถสรุปได้ว่า การอ้างเหตุผลที่มีเหตุ ได้แก่ p→q และ q→r ส่วนผลคือ p→r สมเหตุสมผลทางตรรกศาสตร์

.

แสดงว่าคำกล่าวนี้เชื่อถือได้จริงเหรอ?

.

เนื่องจากในทางตรรกศาสตร์ การอ้างเหตุผลนี้ถือว่าสมเหตุสมผลไม่ว่า p, q และ r จะมีค่าความจริงเป็นอย่างไรก็ตาม ซึ่งรวมถึงกรณีที่ q เป็นเท็จ กล่าวคือถึงผู้พูดจะโกง คำกล่าวนี้ก็ยังสมเหตุสมผลอยู่ดี แต่ผู้พูดที่มีพฤติกรรมลักษณะนี้น่าจะไม่ใช่คนที่น่าเชื่อถืออย่างแน่นอนใช่ไหมล่ะ

.

ดังนั้น ถึงแม้การอ้างเหตุผลนี้ไม่ได้มีปัญหาทางด้านโครงสร้างทางตรรกศาสตร์ แต่หากพิจารณาความหมายแล้วจะเห็นว่าอาจมีประเด็นทางด้านเนื้อหาได้

.

ข้อความข้างต้นเป็นตัวอย่างหนึ่งของการใช้เหตุผลที่ไม่ดี หรือที่เรียกว่า #เหตุผลวิบัติ (fallacy) ซึ่งมักมีผู้นำเหตุผลวิบัติมาใช้หลอกลวงเพื่อให้ผู้ฟังยอมรับข้อสรุปที่เสนอด้วยเหตุผลที่ไร้น้ำหนัก และบางครั้งเราก็อาจเคยนำเหตุผลวิบัติมาใช้โดยไม่รู้ตัว เพื่อน ๆ จึงควรรู้เท่าทัน ไม่คล้อยตามไปกับสิ่งที่ผู้พูดอยากจะให้เราเชื่อแต่กลับไม่มีเหตุผลรองรับอย่างสมเหตุสมผล

.

หมายเหตุ คำว่า เหตุผลวิบัติ (fallacy) ที่นำเสนอในโพสต์เป็นการกล่าวถึงในความหมายทั่วไปว่าเป็นการใช้เหตุผลที่ไม่ดี โดยการยกตัวอย่างของการอ้างเหตุผลที่สมเหตุสมผล (valid) เพื่อทำให้ฟังดูน่าเชื่อถือและดูเผิน ๆ เหมือนว่าข้อสรุปที่ได้ถูกต้องอย่างแน่นอน แต่หากพิจารณาให้ดีจะพบว่าการอ้างเหตุผลดังกล่าวมีปัญหาทางด้านเนื้อหา เนื่องจากข้อความที่กล่าวอ้างในส่วนของเหตุอาจไม่เป็นจริง ทำให้มีความเป็นไปได้ที่จะไม่เกิดข้อสรุปนั้น

.

เหตุผลวิบัติคือ การใช้เหตุผลที่ดูเหมือนจะถูกแต่จริงๆ แล้วผิด หรือไม่สมเหตุสมผลมักใช้ในการเถียงหรืออธิบายอะไรบางอย่างแบบผิดเช่น เหมารวม คนอื่นทำก็ทำตาม

เหตุผลวิบัติ อ้างเหตุผลที่ไม่มีน้ำหนัก มีความแตกต่างจากเหตุผลอื่นๆ