1. การดำเนินการคลัง ทรงพยายามใช้จ่ายอย่างประหยัด เช่น ไม่สร้างการสร้างพระราชวังให้ใหญ่โต สร้างวัดให้สวยงามตามธรรมเนียมที่มีมา ทำให้การคลังกลับมามั่นในเวลารวดเร็ว

                2.  ให้เก็บเงินเข้าพระคลังอย่างเข้มงวด ให้ตั้งขุนนางผู้ใหญ่ให้ออกไปควบคุมและเร่งรัดการเก็บส่วยอาการตามหัวเมืองให้เต็มเม็ดเต็มหน่วย

                3. เก็บอากรชนิดใหม่ การเก็บค่าธรรมเนียมขุดทรัพย์ซึ่งไม่มีเจ้าของ เหตุที่มีการขุดทรัพย์กันมากเพราะเมือครั้งก่อนเสียกรุงศรีอยุธยา ชาวพระนครเกิดความกลัวในทรัพย์สิน จึงนำทรัพย์สมบัติไปฝังดินเป็นจำนวนมาก  เมื่อกู้กรุงได้ ประชาชนก็กลับไปเอาทรัพย์สินที่ฝังไว้ บางคนก็ไม่ได้กลับไปขุดเพราะถูกจับเป็นเฉลย เสียชีวิต จึงมีทรัพย์สมบัติถูกฝังอยู่ในดินเป็นจำนวนมาก เกิดนายทุนสมองใสประมูลเงินให้แก่รัฐบาลเป็นเงินก้อน เพื่อขอผูกขาดสิทธิการเก็บค้าธรรมเนียม ผู้ประสงค์จะขุดทรัพย์สมบัติที่ซ่อนไว้ รัฐบาลกำลังต้องการเงินเข้าท้องพระคลัง จึงอนุญาตให้มีนายอาการผูกขาด

                4. มีการแจกจ่ายข้าวปลาอาหาร ส่งเสริมการทำนา

                5. เพิ่มพูนแรงงานที่เป็น เชลยจากหัวเมืองที่ทรงตีได้ครั้งปราบเหล่าก๊กต่าง ๆ ตามหัวเมือง เพื่อให้คนในกรุงธนบุรีมีประชากรมากขึ้น

                6. ส่งเสริมการทำการค้ากับชาติตะวันตก  จีน ญี่ปุ่นและหัวเมืองชายทะเลในแหลมมาลายู

                แม้จะเกิดความสูญเสียอย่างมากมายครั้งเสียกรุงครั้งที่ 2 ปี 2310 แต่พระเจ้าตากสินมหาราชก็ทรงสร้างบ้านเมืองขึ้นมาใหม่ได้ที่กรุงเทพฯธนบุรี แม้เมืองหลวงใหม่จะประสบปัญหาเศรษฐกิจแต่ทรงก็สามารถแก้ไขปัญหาให้ผ่านพ้นวิกฤตไปได้ด้วยพระปรีชาสามารถ ถือเป็นรากฐานที่ดีของเศรษฐกิจกรุงเทพมหานคร

การสิ้นสุดของสมัยกรุงธนบุรี เกิดเหตุจลาจลในปลายรัชกาลของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช คือ พระยาสรรค์ได้ตั้งตัวเป็นกบฏ ได้บุกมาแล้วบังคับให้พระองค์ผนวช ขณะนั้น สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกทรงทำศึกอยู่ที่กัมพูชา ทรงทราบข่าวจึงได้เสด็จกลับมายังกรุง ได้ปราบปรามจลาจลแล้ว สืบสวนหารือควรสำเร็จโทษสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกได้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี และโปรดเกล้าให้ย้ายราชธานีมายังฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา และในต่อมาได้พระราชทานนามใหม่ว่า กรุงรัตนโกสินทร์ สมเด็จพระมหาอุปราช เจ้าฟ้ากรมขุนอินทรพิทักษ์ พระราชโอรสพระองค์โตในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ถูกสำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์เช่นกัน

1.พระมหากษัตริย์ เป็นชนชั้นสูงสุดในสังคม

2.พระบรมวงศานุวงศ์

3.ขุนนางข้าราชการ

4.ไพร่ เป็นชนชั้นที่มีมากที่สุดในสังคม

5.ทาส เป็นชนชั้นตํ่าที่สุดในสังคม ถูกเอารัดเอาเปรียบจากนายงานมาก สังคมไทยสมัยกรุงธนบุรีถูกควบคุมอย่างเข้มงวดมาก

การปกครองสมัยกรุงธนบุรียึดถือตามแบบอย่างอยุธยา สมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ คือแบ่งส่วนราชการออกเป็น

1.)การปกครองส่วนกลาง ประกอบด้วยอัควมหาเสนาบดี 2 ตำแหน่ง ได้แก่

สมุหนายก เป็นอัครมหาเสนาบดีฝ่ายพลเรือน และดูแลหัวเมืองฝ่าย

เหนือ และ สมุหพระกลาโหม เป็นอัครมหาเสนาบดีฝ่ายทหาร และดูแลหัวเมืองฝ่ายใต้

การบริหารราชการแบ่งออกเป็น 4 กรม เรียกว่า จตุสดมภ์ ประกอบด้วย

กรมเวียง (นครบาล) มีหน้าที่ปกครองท้องที่ รักษาความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง

กรมวัง (ธรรมาธิกรณ์ มีหน้าที่เกี่ยวกับราชสำนัก และช่วยพระมหากษัตริย์พิจารณาคดีความของราษฎร จึงเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ธรรมาธิกรณ์

กรมคลัง (โกษาธิบดี) มีหน้าที่เกี่ยวกับการเงินของแผ่นดิน และเก็บรักษา

พระราชทรัพย์ที่ได้มาจาก ส่วย อากร และบังคับบัญชากรมท่า ซึ่งเกี่ยวข้อง

กับการติดต่อค้าขายกับต่างประเทศ

กรมนา (เกษตราธิการ) มีหน้าที่ดูแลนาหลวง เก็บภาษี (หางข้าว)

2.)การปกครองส่วนภูมิภาค แบ่งหัวเมืองออกเป็น

1.หัวเมืองชั้นใน (เมืองจัตวา) ได้แก่เมืองที่อยู่ใกล้ราชธานี เป็นเมืองเล็กๆมีขุนนางชั้นผู้น้อยเป็นผู้ปกครองเมือง แต่เรียกว่า จ่าเมือง เช่น เมืองพระประแดง เมืองนนทบุรี เมืองสามโคก

2.หัวเมืองชั้นนอก ได้แก่เมืองซึ่งอยู่นอกราชธานีออกไป แบ่งตามขนาด

และความสำคัญของเมือง กำหนดฐานะเป็นเมืองชั้นเอก(พิษณุโลกจันทบูรณ์ ชั้นโท (สวรรคโลก ระยอง เพชรบูรณ์ ชั้นตรี (พิจิตร นครสวรรค์)ชั้นจัตวา (ไชยบาดาล ชลบุรี)

3.หัวเมืองประเทศราช เป็นเมืองซึ่งทางกรุงธนบุรีจะเป็นผู้แต่งตั้งเจ้า

เมือง ให้อิสระในการปกครอง แต่ต้องปฏิบัติตามนโยบายของเมือง

หลวง และต้องส่งต้นไม้เงิน ต้นไม้ทองทุกๆ 3 ปี รวมทั้งเครื่องราชบรรณาการตามที่ เมืองหลวงกำหนด เมืองประเทศราชสมัยกรุงธนบุรีได้แก่

เชียงใหม่ หลวงพระ บาง เวียงจันทร์ จำปาศักดิ์ นครศรีธรรมราช ปัตตานี

และเขมร

จากรูปแบบเดิม ที่ใช้อยู่ในสมัยอยุธยา เนื่องจากขณะนั้นเป็นระยะที่ไทย

กำลังรวบรวมอาณาจักรขึ้นใหม่ พระเจ้ากรุงธนบุรี (ตากสิน) ทรงมีพระ

ราชภาระในการปราบปรามบรรดาชุมนุมอิสระต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นหลังกรุงศรี

อยุธยาแตก