Doel: De kleuters kijken naar de prenten en herkennen wat er te zien is.

• Prenten kijken: "Waar is Bobbie? Wijs hem eens aan met je vinger."

• Details zien: "Zie je de bladeren aan de bomen? Welke kleuren hebben de blaadjes?"

• Herkenning: "Wat heeft Bobbie aan op deze foto? (bv. zijn laarzen/jas)"

  
  

Trede 2: Begrijpen & Beschrijven (Wat gebeurt er?)

Doel: Kleuters begrijpen de handelingen in het verhaal.

• Actie benoemen: "Wat doet de wind met de blaadjes?" (Ze waaien weg / vliegen in het rond)

• Eenvoudige oorzaak: "Waarom doet Bobbie zijn warme laarzen aan?" (Omdat het koud/nat is buiten)

• Emotie herkennen: "Kijk eens naar het gezicht van Bobbie. Is hij blij of verdrietig als hij in de plas stampt?"

  
  

Trede 3: Toepassen & Verbinden (Met jezelf)

Doel: De brug slaan tussen het verhaal van Bobbie en de eigen leefwereld van de kleuter.

• Eigen ervaring: "Bobbie stampt heel hard in de plassen... Wie van jullie heeft dat ook wel eens gedaan?"

• Kleding linken: "Als wij straks naar buiten gaan in de herfst, wat moeten wij dan aandoen zodat we het niet koud krijgen?"

• Zintuiglijk: "Hoe doet de wind als hij heel hard blaast? Laten we samen eens waaien net als de wind!"

  
  

Trede 4: Analyseren & Vergelijken (Denken & Kiezen)

Doel: Eenvoudige verschillen zien en keuzes maken.

• Sorteren/Vergelijken: "Kijk naar deze boom en die boom. Welke boom heeft nog veel blaadjes en welke is bijna leeg?"

• Warm vs. Koud: "Bobbie heeft het warm in zijn jas, maar wat gebeurt er als hij zijn jas uittrekt in de regen?"

  
  

Trede 5: Evaluatie & Fantasie (Wat als... / Wat vind jij?)

Doel: Kleuters uitdagen tot een eigen idee of mening (op 3-jarig niveau heel kort en speels).

• Mening: "Bobbie vindt spelen in de herfst heel fijn. Wat vind jij het leukste: in de blaadjes treden of in de plassen stampen?"

• Fantasie/Voorspellen: "Bobbie ziet een grote bult met blaadjes... Wat zou er gebeuren als hij er middenin springt?"

  
  

Tips voor de leerkracht in K1:

• Ondersteun met gebaren: Gebruik bij trede 3 en 4 fysieke bewegingen (rillen voor koud, blazen voor wind, stampen met de voeten).

• Prent-ondersteuning: Blijf altijd naar de prent in het boek wijzen bij het stellen van de vraag om de aandachtsboog vast te houden.

Het verschil tussen warm en koud herkennen en verwoorden.

Waarneembare eigenschappen van stoffen en materialen ontdekken en benoemen.

Stoffen en materialen sorteren op basis van waarneembare eigenschappen.

Temperatuur onderzoeken en benoemen als hoe warm is het en hoe koud is het.

Verschillen tussen warm en koud herkennen.

Waarneembare kenmerken van een paddenstoel benoemen zoals de steel en de hoed.

Verschillen en gelijkenissen tussen paddenstoelen verwoorden op basis van vorm, kleur en grootte.

Waarneembare kenmerken van planten benoemen zoals de wortel, de stengel, het blad, de bloem, de vrucht, de boom.

Vruchten van planten benoemen.

De temperatuur, de neerslag, de bewolking en de wind gericht waarnemen, benoemen en vergelijken.

Spontaan alle zintuigen aanwenden bij het waarnemen.

Waarom goed? Kleuters onderzoeken het materiaal met hun handen of ogen en verdelen het over twee borden of mandjes.

Gehanteerde taal: Glad, prikkelig, ruw, de bolster, de kastanje, bruin, oranje.

Gehanteerde taal: Nat, droog, koud, warm, drogen.

Gehanteerde taal: In, op, onder, achter, rollen, passen, de noot.

De kleuters leggen verschillende spullen (een droog herfstblad, een zware pompoen, een eikel, een veer, een dennenappel, een takje) op een rij. Met hun eigen adem, een waaier of een föhn (de "herfstwind") blazen ze tegen de spullen.

Gehanteerde taal:

Wegwaaien, blijven liggen, lichte bladeren, zware pompoen, hard blazen, de wind.

Koppeling met Bobbie:

Bobbie voelt de wind in het bos. Welke spullen waaien weg van Bobbie?

Neem een verzameling mee naar de klas: echte (eetbare) champignons, oesterzwammen, kastanjechampignons en grote foto's/modellen van bospaddenstoelen (zoals de vliegenzwam). Kleuters bekijken ze met een vergrootglas en vergelijken de hoed, de steel, de kleuren en de vorm.

Snijd de bovenkant van de pompoen af (de 'deksel'). Laat de kleuters met hun handen, een lepel of een ijsknijper in de pompoen voelen. Ze ontdekken de draden (vruchtvlees) en de glibberige pitten.

Gehanteerde taal:

Hard (buitenkant), zacht / glibberig (binnenkant), IN de pompoen, de pitten, eruit halen, voelen.

Zet een balansweegschaal neer. Leg aan de ene kant een kleine pompoen. Laat de kleuters aan de andere kant één voor één nootjes, kastanjes of appels leggen totdat de weegschaal weer recht staat (in evenwicht is).

Gehanteerde taal:

Zwaar, licht, even zwaar, meer, nog een nootje, de pompoen, omhoog, omlaag.

Massa van voorwerpen onderzoeken en benoemen als hoe zwaar iets is.

De begrippen (even) zwaar, (even) licht, lichter, zwaarder, lichtste, zwaarste, weegt evenveel kennen en gebruiken.

Doelwoorden: Bobbie, het blad, de noot, de pompoen, in, uit, zoeken, voelen, kijken.

Laat ze voelen: "Zacht en droog."

Benoem de kleur kort: "Het blad is oranje."

Laat elk kind de pompoen even optillen of erover aaien: "De pompoen is zwaar en rond."

Herhaal hetzelfde woord vaak: Gebruik het doelwoord in korte, identieke zinnen ("Kijk, de noot. De noot is klein. Bobbie zoekt de noot.").

Plaats het materiaal in de klas: Zet na de pre-teach sessie dezelfde voorwerpen (de tas met de noot, het blad en de pompoen) zichtbaar in de klas of in de boekenhoek. Wanneer je straks het verhaal aan de hele klas voorleest, kunnen deze kleuters naar de tas of het voorwerp wijzen.

Zeg: "Kijk, de noot. Dit is een noot."

Eigenschap/Tegenstelling: Tik met de noot op de tafel: "Kijk, de noot is hard." (Laat ter vergelijking een zacht blaadje voelen).

Zeg & Doe: "Waar is eekhoorn? Kijk... ACHTER de boom!" (Maak een wijsgebaar achter het voorwerp).

Zeg: "Het blad is oranje. De pompoen is ook oranje!"

Motoriek: Met de hark de bladeren bijeenvegen tot een grote berg.

Sensorische bak: Nootjes zoeken en verstoppen ONDER de bladeren of ACHTER een boomstam.

"Zet de eekhoorn ACHTER de pompoen."

"Leg je hand op iets dat oranje is."

"Is het blad bruin of oranje?"

De kleuren rood, geel, blauw en groen kennen en gebruiken in beeldend werk.

Spelmateriaal & Inrichting:

• Een grote sensorische bak gevuld met maïsgrutten, gedroogde bladeren, dennenappels, bolsteren (kastanjes), en houten noten.

• Een pluchen hondje (of Bobbie-handpop), kleine houten mandjes, houten lepels en pincetten.

Kernbegrippen om te consolideren:

• Zwaar vs. Licht

• Glad vs. Ruw

• Oprapen en Verzamelen

Spelimpuls: Laat kleuters Bobbie helpen om zijn herfstmand te vullen. Geef opdrachten via de Vragentrap:

• Waarnemen: "Voelt deze noot glad of ruw?"

• Vergelijken: "Welke mand is te zwaar voor Bobbie om op te tillen?"

• Toepassen: "Kan jij alle gladde spulletjes in de kleine mand leggen?"

  
  

STEM & Bouwhoek: Een Schuilplek voor Bobbie

Spelmateriaal & Inrichting:

• Grote houten blokken, nep-herfstbladeren, paraplu's of doeken.

• Plastiek regenlaarsjes en transparante velletjes (blauw/geel) om "regen" na te bootsen.

Kernbegrippen om te consolideren:

• Droog vs. Nat

• Achter (ruimtelijk begrip)

• Beschermen / Schuilen

Spelimpuls: Het regent in het bos! Ontwerp en bouw een hutje of een boom waar Bobbie achter kan staan of onder kan schuilen zodat hij droog blijft.

Ontdek- en Wetenschapshoek: Veilig in het Bos

Spelmateriaal & Inrichting:

• Pincetten, vergrootglazen, echte kastanje-bolsteren en (plastic) paddenstoelen met een duidelijk visueel "GEVAARLIJK / NIET ETEN"-pictogram.

Kernbegrippen om te consolideren:

• Prikken

• Gevaarlijk vs. Veilig

Spelimpuls: Kleuters onderzoeken de texturen van het bos met hun vingers en gereedschap. Laat ze ervaren wat prikt (bolster) en sorteer wat veilig is om aan te raken en wat gevaarlijk is om in de mond te steken.

• spelbord

• insteekdobbelsteen met de kaartjes

• pionnen (aantal kleuters die spelen)

• mandje voor elke kleuter die meespeelt

• okkernoten

• herfstblaadjes in de kleuren geel, oranje, rood en bruin

  
  

BESCHRIJVING

• de speler die aan de beurt is gooit met de dobbelsteen. De kleuter zet zijn pion op het overeenkomstige kleurvakje en neemt een overeenkomstig gekleurd herfstblaadje voor in zijn mandje te leggen

• wanneer de kleuter de okkernoot gooit blijft de kleuter op zijn vakje staan en legt een okkernoot in zijn mandje.

• de kleuter die het eerste bij de berg bladeren aankomt is gewonnen.

• vergelijk op het einde ook de inhoud van de mandjes en benoem of er veel of weinig inzit zodat ook deze begrippen benoemd worden