Ағартушылар by Алина Каиргелді

Эпоха Просвещения: кратко об основных идеях и деятелях

alinakairgeldi — 2022-09-28 16:08:39 UTC

https://www.all-theories.com/post/эпоха-просвещения-кратко
Основные идеи эпохи Просвещения:
1. Равенства всех людей перед законом
2. Преобладание разума
3. Оптимистичный взгляд на мир

Аслан Ибадулла

alinakairgeldi — 2022-09-29 04:36:46 UTC

2 курс
Мамандық: Әлеуметтік жұмыс

Каиргелді Алина

alinakairgeldi — 2022-09-29 04:37:58 UTC

2 курс
Мамандық: Цифрлық экономикадағы қолданбалы математика

Дүйсек Қуандық

alinakairgeldi — 2022-09-29 04:38:14 UTC

2 курс
Мамандық: Цифрлық экономикадағы қолданбалы математика

Кемелбай Санжар

alinakairgeldi — 2022-09-29 04:38:44 UTC

2 курс
Мамандық: Әлеуметтік жұмыс

Ашматулла Арсен

alinakairgeldi — 2022-09-29 04:39:44 UTC

2 курс
Мамандық: Мемлекетті басқару

Жоба тақырыбы: Ағарту дәуірінің принциптері мен негізгі идеяларының өзектілігі

alinakairgeldi — 2022-10-03 18:23:49 UTC

Владимир Мацкевич, философ и методолог. Бұл видеода Владимир Мацкевич 8:25 минуттан бастап Мамардашивилидын үш "К" принципын түсіндіріп өтеді.

kuandykduisek — 2022-10-03 19:03:11 UTC

https://www.youtube.com/watch?v=k8uB2EFi8tM
Менің түсінгенім бойынша үш К принципы үш ойшылдын атымен белгіленеді. Бірінші бұл Картезий (Декарте). Бұл принцин "Мен не біле аламын?" деген сұраққа тоқталады.
Екінші К бұл Кант. Бұл принцин "Мен не істей аламын?" деген сұраққа тоқталады.
Үшінші К бұл Кафка. ол алғашқы екеуінің жоқтығынан көрінеді.

Канттың просвещение жайлы анықтамасы.

kuandykduisek — 2022-10-03 19:28:34 UTC

Кант неміс философы. Кант "Что такое просвещение" эссесінде несовершеннолетний и совершеннолетие деген терминдер айтылған болатын. Несовершеннолетний бұл санаулы ойлауға кіріспеген, біреудін әрекетінсіз шешім қабылдай алмайтын адам. Ал просвещение бұл сол несовершеннолетиеден шығу жолы. Менің ойымша бұл қазіргі заманда әлі де өзекті. Қазіргі заманда жастарға аз ойлауға, өмірі жайлы алаңдамауға барлық жолдар жасалған. Біз үшін барлығын қоғам системасы жасайды. Сейчас наши будущее и наши решений зависит от наших родителей. Адамдар зона комфортаға кіріп одан шыққылары келмейді. Адам бұдан шығу үшін ағарту жолынан өтуі қажет. Ол білім арқылы, проблемаларды кездесу, қателесу арқылы кәмелеттік жастан өтеді.

Ответ на вопрос:Что такое Просвещение? И. Кант

arsenashmatulla — 2022-10-03 20:32:53 UTC

Кант өзінің негізгі идеясын эссенің алғашқы жолдарынан былай деп білдірді: Просвещение — это выход человека из состояния своего несовершеннолетия, в котором он находится по собственной вине. Несовершеннолети деп турғаны бұл жерде біреудің нұсқауынсыз өз ақылын пайдалана алмауы туралы айтылып түр, яғни адамда өз бостандығы болмауы, өзінің жеке ойы болмауын айтып тұр. Несовершеннолетия ақылдың жоқтығынан емес, оны басқа біреудің нұсқауынсыз пайдалануға жігер мен батылдықтың жоқтығынан деп түсіндіреді. 
Мысалға айта кетсем қазіргі таңда көп жастар қорқат жаңа затты бастауға потому что во-первых думают про стереотипы поведения во- вторых өзіне ынғайлы өмірде сүргісі келеді. Және де көп ата - аналар баласына еркіндік бере бермейді яғни мамандық тандағанда баласы қалаған мамандыққа емес өздерінін қалаған мамандыққа берип жатады. Баласының істеген әр-бір әрекети ата-аналарының қалағандарындай болғанын калайды. Және де менің ойымша балада сондайға үйреніп рамкадан шығуға қорқатын боп қалады деп ойлаймын. Кант айтып кеткендей "имей мужество пользоваться собственным умом!" деп айтылғанға толықтай келісемін, өте орынды айтылған деп санаймын

aslanibadulla — 2022-10-04 01:46:52 UTC

Адамның бүкіл қадыр-қасиеті - оның ойлай білуінде.
Ендеше, ой өзінің табиғаты жағынан тамаша да теңдессіз, және тек құлақ естімеген кемшіліктер ғана оны өрескелдікке айналдыра алар еді. Мінеки, ой дегеніңіз ұшан-теңіз, олардың барынша күлкілісі де аз емес. Өзінің табиғаты жағынан ол қаншама асқақ! Ал әлгі кемшіліктер салдарынан қаншалық пасық!

aslanibadulla — 2022-10-04 02:02:19 UTC

Ф.М.Вольтер - бұл еңбегінде бірнеше сұрақтарға жауап береді. Ол сұрақтар адам баласының болмысы жайында. Ал еңбектің “Дерексіз философ” аталу себебі де осыда. Вольтердің болмыс тұралы негізгі идеясының өзі адамды іштей мазалайтын сұрақтармен ғана шектелмейді. Ол адамның еркіндіктерін, осалдықтарын, қадір - қасиеттері мен қабілеттерін де адам болмысының негізгі көрінісі етіп көрсетеді.

Онтология

aslanibadulla — 2022-10-04 02:16:29 UTC

Онтология жайлы анықтама

aslanibadulla — 2022-10-04 02:24:02 UTC

1. Таным теориясы немесе гносеология философияда оның ең алғашқы даму кезеңінде ақ пайда болған. Гносеология грек тілінен аударғанда, таным туралы білім деген мағына береді. Гносеология-адамның табиғатын, нақты білімге қатынасын, оның мәдениет пен коммуникация жүйесіндегі өмір сүру шартын, ақиқат білімге жетудің заңдылықтары мен тәсілдерін оқытады. Гносеология адамның дүниені танып білу қабілетін, танымның негізгі заңдылықтарын, әдістерін, жолдарын зерттейтін философиялық ілім. Кейіннен «эпистемология» термині пайда болды, ол да өте кең таралды. Бұл термин ғылыми таным теориясын білдіреді.

Таным субектісі дегеніміз-мақсатпен бағытталған заттық-практикалық, белсенді таным әрекетін ұстанушы, ол индивид те, ұжым да, әлеуметтік топ, қоғам да болуы мүмкін.

Таным обьектісі дегініміз-субьектінің таным әрекеті бағытталған нәрсе.

2. Философиялық концепцияларда танымның екі түрі бар:

сезімдік таным (түйсік, қабылдау, елестету)

рационалды (логикалық) таным (түснік, пайымдау, ой-тұжырым)

Сезімдік таным бойынша біз әлем туралы алғагқы білімдерді түйсік, қабылдау, елестету түрінде аламыз. Алынған сезімдіктер рационалды сферада ой тұжырым, пайымдау, түсінік көмегімен өңделеді. Таным процесі адамның практикалық іс-әрекетімен тығыз байланысты. Қоғамдық практика таным процесніңі негізі және мақсаты. Сезімдік таным түрлері:

Түйсік-материалды заттың адам сезім органдарына тікелей өзара әрекет ететін қарапайым, элементарлы көрінісі. Олар белгі немесе сигналды қызметтер атқарады.

Қабылдау-сезімдік таным формасы, онда обьект тікелей сезім органына әсер етіп, санада тұтастай көрініс беруі. Қабылдау түйсік негізінде пайда болады. Ол да образдық-белгі бірлігімен сипатталады.

Елестету-заттың жанама-сезімдік бейнесі, ол қабылдау негізінде пайда болады.

Рационалды таным түрлері:

Түсінік-бұл ой формасы, онда жеке заттар мен олардың топтары жалпыланады, кластарға бөлінеді.

Пайымдау-бұл ой, онда әлдене бекітіледі немесе шындық заттармен терістелуі мүмкін.

Ой-тұжырым-бұл ойлау формасы, ой-тұжырым арқылы бір немесе бірнеше пайымдаудан жаңа пайымдау шығару. Ойлауды-жалпы түрде сезімдік немесе түсінікті бейнелермен интеллектуалды операцияларды өңдеп шығару тәсілі ретінде айтуға болады.

3. Ақиқат гносеологияның ең басты сұрақтарының бірі. Философияда ақиқат мәні туралы анықтамалар өте көп. Біреулер үшін ол сәйкестік пен корреспонденция болса, екіншілер үшін эмпирикалық концепция, үшіншілері үшін конвенционалды теория, төртіншілер үшін өзімен келіскен білім, бесіншілер үшін практикаға қолдануға өте ыңғайлы, т.б. Ақиқат-субьектінің шындықты танудағы практикалық білімді игерудегі адекватты көрінісі немесе обьектіге ойдың сәйкес келуі. Ақиқат өлшемдері:

Салыстырмалы ақиқат-бұл біріншіден, толық емес білім, ол қоғам дамуының білгілі-бір деңгейімен сәйкес келеді, екіншіден, белгілі-бір шартқа, орын мен уақытқа тәуелді білім.

Абсолютті ақиқат-бұл біріншіден, шексіз әлем туралы толық білім, екіншіден, болашақта терістелінбейтін білімдер.

Ақиқат – танымның негізгі мақсаты. Өйткені таным процесіндегі субъектінің белсенділігіне байланысты қалыптасқан жаңа білім зерттеліп отырған объектіге сәйкес келуі немесе сәйкес келмеуі керек. Осыған орай ғылым мен философияда ақиқат проблемасы алға тартылады. Ақиқат дегеніміз субъект пен объект арасындағы өзара байланыс негізінде жүріп жататын әлеуметтік-тарихи процесс. Ақиқат біреу, ол объективті. Объективті ақиқат деп қоғамдық адам түсінігіндегі, біліміндегі субъектіге, адамға, адамзатқа тәуелсіз мазмұнды айтады. Ақиқат өзінің мазмұны жағынан объективті, ал формасы жағынан субъективті. Сонымен ақиқат дегеніміз объективтік пен субъективтіктің диалектикалық бірлігі. Зерттеліп отырған объект жөніндегі толық емес білімді – салыстырмалы ақиқат, ал толық және дәл білімді – абсолютті ақиқат деп атайды. Салыстырмалы ақиқат пен абсолютті ақиқат – әлеуметтік, тарихи процесс ретіндегі объективті ақиқаттың көріністері. Объективті ақиқат салыстырмалы – абсолютті түрде ғана өмір сүреді.

aslanibadulla — 2022-10-04 04:58:15 UTC

Қоршаған дүниені танып білуде тек сезіну жеткіліксіз, сезімдік таным арқылы
заттар мен құбылыстар тұралы үстірт, қарапайым білімдерге ғана қол жеткізе аламыз.
Заттар мен құбылыстардың ішкі құрылымы, қатынастары мен байланыстары ойлау арқылы бір-бірімен байланыстыра отырып танылады.

Ойлау адам санасы мен объективті шындық арасындағы диалектикалық бірлікті білдіреді. Ол адамның сыртқы дүниемен қарымқатынас процесінде туындап отыратын, өте күрделі және маңызды, түпкілікті процесс. Ойлау – қарама-қарсы қайшылықтарға толы процесс. Бұл ойлаудың дамуы мен іске асуының қозғаушы күші. Ойлаудың пайда болуы – белгісіз нәрселерге зер салу мен таныпбілуге деген қызығушылықтан туындайды.

Әлем шексiз, соған орай дүниенi танып бiлу де шексiз. Адамның ойы сол шексiз әлемдегi нәрселердiң сырын, құпиясын бiлуге бағытталады. Әрбiр адам ойланып-толғанғанда өзiне беймәлiм нәрселердiң сырын ашып, жаңалықты бiледi.

Ойлау дегенiмiз- әлеуметтiк жағдаймен ұштасқан, тiлiмен тығыз байланысты
психикалық үрдiс, сол арқылы болмыстың, дүниедегi нәрселердiң жалпы және жанама
бейнеленуi. Бұл бейнелену адам ойының талдау және бiрiктiру әрекеттер арқылы
танылады. Бiр сөзбен айтқанда, ойлау – сыртқы дүниедегi болмыстың жалпы жанама
жолмен бiздiң санамыздағы ең биiк сатыдағы бейнесi. Ойлау адамның өмiр тәжiрибесi мен практикалық iс-әрекеттерi нәтижесiнде пайда болып, тiкелей сезiм үрдiсiнiң шеңберiнен әлдеқайда асып түседi.

aslanibadulla — 2022-10-04 05:05:37 UTC

Бұл видео дәрісте философия ғылымына анықтама беріледі. Философияның көзқарастық негіздерін, тарихи кезеңдерін және философия ғылымы нені зерттейтіндігін түсіндіреді.

aslanibadulla — 2022-10-04 05:24:13 UTC

https://abai.kz/post/91823
Бұл Нұрғали Маханның “Абайдың білім және ғылым туралы ойлары” мақаласында Абайдың ғылым мен білім жайлы түсініктерін оның негізгі идеясын сипаттайды. Бұл мақалада Абайдың ғылымды қаншалықты биікке қоятындығы оны Ислам дініменде тығыз байланыстырғандығы жайлы баяндалады. Абай Алланы ғылым арқылы тану керек екендігін оның басты сипаты ғылым мен білім екендігін және дүниені, қоршаған ортаны, өзін - өзі тану, ақиқатты тану ғылымнан бастау алатындығын өзінің философиялық діни көзқарасы арқылы айқындайды. Абай өзінің 38 - қара сөзінде ғылым жайлы айтады.

aslanibadulla — 2022-10-04 05:28:31 UTC

Ей, жүрегімнің қуаты, перзентлерім! Сіздерге адам ұғылының мінездері туралы біраз сөз жазып ядкар қалдырайын. Ықыласпенен оқып, ұғып алыңыздар, оның үшін махаббатың төлеуі - махаббат. Әуелі адамның адамдығы ақыл, ғылым деген нәрселерменен. Мұның табылмақтығына себептер - әуелі хауас сәлим һәм тән саулық. Бұлар туысынан болады, қалмыс өзгелерінің бәрі жақсы ата, жақсы ана, жақсы құрбы, жақсы ұстаздан болады. Талап, ұғым махаббаттан шығады. Ғылым-білімге махаббаттандырмақ әлгі айтылған үшеуінен болады. Ғылым-білімді әуелі бастан бала өзі ізденіп таппайды. Басында зорлықпенен яки алдауменен үйір қылу керек, үйрене келе өзі іздегендей болғанша. Қашан бір бала ғылым, білімді махаббатпенен көксерлік болса, сонда ғана оның аты адам болады. Сонан соң ғана алла тағаланы танымақтық, өзін танымақтық, дүниені танымақтық, өз адамдығын бұзбай ғана жәліб мәнфағат дәфғы мұзарратларны айырмақлық секілді ғылым-білімді үйренсе, білер деп үміт қылмаққа болады. Болмаса жоқ, ең болмаса шала. Оның үшін көбінесе балаларды жасында ата-аналары қиянатшылыққа салындырып алады, соңынан моллаға берген болады, я ол балалары өздері барған болады - ешбір бәһра болмайды

aslanibadulla — 2022-10-04 05:35:19 UTC

Абай Құнанбайұлының 38 - қара сөзінен үзінді.

Кант. Что такое просвещение?

aslanibadulla — 2022-10-04 05:42:33 UTC

XIX ғасырдағы Ағарту ісі

sanzharkemelbay — 2022-10-04 06:06:54 UTC

РАЗВИТИЕ ПРОСВЕЩЕНИЯ В КАЗАХСТАНЕ ВО ВТОРОЙ ПОЛОВИНЕ XIX – НАЧАЛЕ XX ВЕКОВ

sanzharkemelbay — 2022-10-04 06:18:11 UTC

Открытие светских школ в Степи во второй половине XIX – начале XX веков.

В 1813 году в Омске, а затем в 1825 году в Оренбурге начинают функционировать военные училища. Впоследствии они были переименованы соответственно в Сибирский и Оренбургский Неплюевский кадетские корпуса. Доступ казахских детей в эти учебные заведения был заметно ограничен. Казахских кадетов не допускали к изучению ряда секретных военных дисциплин. В казачьих станицах и крепостях существовали церковные и казачьи школы. В условиях кочевого и полукочевого образа жизни трудно было организовать стационарные учебные заведения. С началом промышленного освоения Казахстана появилась потребность в образованных людях. Поэтому в 1850 году в Оренбурге была открыта школа с семилетним сроком обучения. Здесь готовили писарей и переводчиков, преподавали русскую историю, математику, всеобщую и русскую географию, геометрию, а также обучали основам ислама. Позднее подобная школа была открыта и в Омске.

В 1861 году была открыта русско-казахская школа в г. Троицке и в других городах. После введения административных реформ и активизации крестьянского переселения увеличилось количество светских школ. Программы обучения устанавливались генерал-губернаторами по согласованию с Министерством народного просвещения. Дети казахов получили право обучаться в школах при крестьянских селениях и казачьих станицах на бесплатной основе или за умеренную плату.

В 1883 году в г. Орске Оренбургской губернии открылась первая учительская школа для казахов. В открытии этой школы большая заслуга принадлежала И. Алтынсарину. Во всех уездах стали открываться сельскохозяйственные школы, нацеленные на распространение в крае знаний и ремесел. Повсеместно стали появляться русские волостные школы, женские начальные школы в Тургае, Актюбинске, Кустанае и других городах. С 1892 года для казахов стали устраиваться передвижные аульные школы. Центрами образования во второй половине XIX века были Омск, Семипалатинск, Уральск и Акмолинск.

Высокий процент неграмотности среди русскоязычного населения Казахстана был установлен в ходе переписи 1897 года. По данным переписи, всего 8,1% населения края относились к числу грамотных. А процент казахов, знающих русскую грамоту, был еще ниже. Процент степняков, окончивших мусульманские учебные заведения, был достаточно высок, но он не был учтен при проведении этой переписи. Российская империя была заинтересована в недопущении казахов к получению среднего и высшего образования. Появление грамотных казахов могло привести к росту их национального самосознания. В XIX веке открылись сельскохозяйственные и фельдшерские школы, откуда выходили специалисты со средним образованием. Но ни одного высшего учебного заведения в Казахстане открыто не было.

В июне 1901 года генерал-губернатор Степного края Сухотин предложил военным губернаторам Акмолинской и Семипалатинской областей открыть русско-казахские школы. По мнению одного из деятелей движения «Алаш» С. Садвакасова, Омский уезд Акмолинской области был одним из самых просвещенных регионов Казахстана. А город Омск стал одним из известных образовательных центров практически для всего Казахстана. В 1789 году здесь была открыта Азиатская школа, которая готовила чиновников для колониального аппарата. В начале XIX века казахская аристократия начала отправлять своих детей в учебные заведения Омска. В 1872 году в городе была открыта Омская учительская семинария, ставшая «кузницей» учительских кадров практически для всего Казахстана. Она готовила учителей для начальных училищ.

В Омске, Кокчетаве и Акмоле были открыты интернаты для казахских детей. Они содержались за счет пожертвований казахского населения. Каждая казахская волость обязывалась отправлять по 2 мальчика. В 1882 году в Омске было открыто техническое училище, которое готовило средний начальствующий состав для заводов и фабрик, а также для транспорта. В частности, это училище закончил уроженец Каркаралинского уезда, видный общественный деятель А. Бокейханов. В Омской ветеринарно-фельдшерской школе также училось немало казахских детей. Это было единственное специальное учебное заведение, готовившее специалистов для Казахской степи.

В конце XIX – начале XX веков в учебных заведениях Омска учились видные представители казахского народа: Алихан Бокейханов, Ахмет Байтурсынов, Айдархан Турлыбаев, Отыншы Альжанов, Жакып Акбаев, Райымжан Марсеков, Сеилбек Жанайдаров, Муратбек и Мусылманбек Сеитовы, Магжан Жумабаев, Сакен Сейфуллин, Кошке Кеменгеров, Смагул Садвакасов, Бирмухамед Айбасов, Амре Исин, Мукан Айтпенов, Ныгмет Нурмаков и многие другие. Все они внесли достойный вклад в дело народного просвещения, национально-демократического движения в крае, а также научного изучения своей родины. Абсолютное большинство из них впоследствии были репрессированы Советской властью.

Под влиянием первой русской революции происходил процесс заметного роста национального самосознания казахов. Наиболее дальновидные родители стали отправлять своих детей в средние и высшие учебные заведения России и зарубежных стран. В обретении знаний они видели один из способов защиты своих ущемленных прав. Не случайно значительная часть казахской молодежи старалась выбрать юридические факультеты.

На рубеже XIX–XX веков в одной только Казани (Императорском Казанском университете, Казанском ветеринарном институте, Казанской учительской семинарии) обучалось около 100 казахских студентов. Немало молодых казахов училось в университетах Санкт-Петербурга, Москвы, Томска, Саратова, Киева, Тарту, Каира, Бомбея, Стамбула и Варшавы. Так, юридический факультет Санкт-Петербургского университета закончили М. Шокай и А. Турлыбаев, Санкт-Петербургский лесотехнический институт – А. Бокейханов, Санкт-Петербургскую военную медицинскую академию – С. Асфендияров, медицинский факультет Томского университета – А. Сеитов, юридический факультет Тартуского университета – Ж. Досмухамедов, Каирский университет – М. Габдулгазиулы, Бомбейский университет – О. Турмаганбетов, юридический факультет Киевского университета – Х. Нуржанов и многие другие.

Уникальным студентом был Динмухамед Султангазин из Каркаралы, закончивший медицинский факультет Томского, восточный и юридический факультеты Санкт-Петербургского университетов. В вузах России начали обучаться и женщины-казашки. Так, в 1908 году Петербургский женский медицинский институт закончили Асфендиярова Гульсум Жагыпаркызы и Асфендиярова Мариям Сеитжагыпаркызы.

Массовый переход казахов к образованию позднее привел к усилению национально-освободительного движения казахов против царского правительства и стремлению к автономии.

sanzharkemelbay — 2022-10-04 06:19:05 UTC

aslanibadulla — 2022-10-04 06:19:29 UTC

Сана философиясы жайлы анықтама.

sanzharkemelbay — 2022-10-04 06:21:16 UTC

aslanibadulla — 2022-10-04 06:21:57 UTC

https://abai.kz/index.php/post/107084

Принципы эпохи Просвещения:

sanzharkemelbay — 2022-10-04 06:25:52 UTC

1) безграничная вера в человеческий разум, основным идейным содержанием эпохи становится рационализм

2) возможность перестроить общество на разумных основаниях; исторический оптимизм. Эпоха Просвещения по праву может быть названа "золотым веком" утопии. Просвещение включало в себя веру в возможность изменять человека к лучшему, "рационально преобразовывая" политические и социальные устои общества.

3) секуляризация общественного сознания. Секуляризация (лат. – saecularis – светский) - освобождение от церковного влияния в общественной и умственной деятельности, в художественном творчестве; изъятие чего-либо из церковного ведения и передача в руки светских властей.

4) торжество науки над средневековой схоластикой и церковным мракобесием.

5) Идея равенства всех людей перед законом, перед человечеством – одна из главных идей эпохи Просвещения. Избавление от всех социальных неурядиц просветители видели в распространении знаний.

Художественная литература

sanzharkemelbay — 2022-10-04 06:31:02 UTC

Основной литературный жанр – роман 18 века. Благодаря новым книгам пришло торжество буржуазной культуры, пришедшей на смену старой феодальной идеологии. Активно публикуются работы не только писателей-фантастов, но и социологов, философов, экономистов.

Жанр романа, растущая просветительская журналистика. С его помощью мыслители 18 века по-новому выражали свои социальные и философские идеи. Автор «Путешествий Гулливера» Джонатан Свифт-Кармет имеет в своем творчестве множество аллюзий на проблемы современного общества. Своим пером он написал и «Сказки про Бабочку». В этой брошюре Свифт высмеивал церковный порядок и разногласия того времени.

Можно наблюдать появление новых литературных жанров в эпоху культурного развития. В это время появился эпистолярный роман (роман в письмах). Таковы, например, сентиментальное произведение Иоганна Гёте «Печаль юного Вертера», в котором главный герой покончил с собой, а также «Персидские письма» Монтескье. Путевые заметки или описания путешествий в жанре научной литературы («Путешествие, Франция и Италия» Тобиаса Смоллетта).

культура в литературе, классицизм, заповеди эпохи Просвещения, воплощенные в жизнь в России. В XVIII веке печатались и писали поэты Александр Сумароков, Василий Тредиаковский, Антиох Кантемир. Первыми появившимися начинаниями были сентиментализм (от уже упомянутого Карамзина до «Бедной Лизои» и «Натальи, боярской дочери»). Культура Просвещения в России создавалась в начале нового 19 века отечественной литературой, с Пушкиным, Лермонтовым и Гоголем, эпохой ее золотого века.

Фрэнсис Бэкон білім жолында тұрған адам қателерінің көздерін төрт топқа бөлді

kuandykduisek — 2022-10-04 06:42:57 UTC

Круглый стол "Актуальность принципов просвещения сегодня"

alinakairgeldi — 2022-10-04 06:50:21 UTC

https://benevole.ru/ru/круглый-стол-актуальность-принципов/

Канттың просвещение жайлы анықтамасы.

kuandykduisek — 2022-10-04 06:53:36 UTC

Біріншіден бізге керегі Ағарту дәуіріндегі негізгі идеялармен өзгеріс бағыттары.

kuandykduisek — 2022-10-04 06:54:00 UTC

Диалектика. Жалпы ұғым.

alinakairgeldi — 2022-10-04 06:55:33 UTC

https://gtmarket.ru/concepts/6984

Кант: Что такое просвещение?

alinakairgeldi — 2022-10-04 07:14:12 UTC

«Просвещение - это выход человека из состояния своего несовершеннолетия, в котором он находится по собственной вине.»
Кант считает, что единственным условием осуществления цели просвещения, направленной на преобразование образа мышления, является свобода: по его словам, «для такого просвещения не требуется ничего, кроме свободы». Он также пишет, что «возможно, что публика сама себя просветит, а если только предоставить ей свободу, так это почти неизбежно».

Под свободой он понимает свободу суждения, свободу «самостоятельного пользования рассудком» и называет ее обеспечением основной задачей нового просвещенного общества. При таком понимании свободы суждения в качестве свободы как таковой Кант считает ограничение свободы суждения ограничением свободы вообще, то есть несвободой, и объявляет его главным преступлением перед обществом и человечеством.

Ф. Вольтер: Дерексіз философ.

alinakairgeldi — 2022-10-04 07:18:59 UTC

Вольтер писал: "Утешимся в том, что мы не знаем соотношений между паутиной и кольцом Сатурна, и

будем продолжать наследовать то, что нам доступно. " По-моему, именно этим он и занимается. И, считая

дальнейшее изучения бытия недоступным, Вольтер переходит к рассуждениям на тему религии.
Важное место в философии Вольтера занимает его отношение к религии и к богу. Формально Вольтера

можно отнести к деистам, так как он писал, что верит в бога, но при этом бог рассматривался только как разум,

сконструировавший целесообразную "машину природы" и давший ей законы и движение. Бог не пускает в ход

механизмы деятельности мира постоянно. "Бог однажды повелел, Вселенная же подчиняется вечно. " Вольтер

определяет бога как "необходимое бытие, существующее само по себе, в силу своей разумной, благой и могущественной природы, разум, во много раз превосходящий нас, ибо он совершает вещи, которые едва ли мы можем понять. "

Вольтер, размышляя над тем, что есть материя, какова её роль в мировоззрении и т.п. в итоге начинает придерживаться

взглядов, которые в чём-то совпадали со взглядами материалистов (в частности, Вольтер был полностью согласен с тем, что материя вечна) , а в чём-то отличались от них: Вольтер не согласен с тем, что материя первична и считает, что только пустое пространство существует необходимо, а материя благодаря воле Бога, так как пространство - необходимое средство существования Бога.

По его словам вечность материи

следует из того, что "нет никакой причины, по которой она не существовала бы ранее", Бог творил мир не из

ничего, а из материи, а "мир, в каком бы облике он не являлся, столь же вечен, как и Солнце. " "Я воспринимаю

вселенную вечной, ибо она не могла образоваться из небытия, из ничего ничто не происходит. "

К тому же в своих суждениях о душе Вольтер недалеко ушёл от материалистов: он не согласен с

утверждением о том, что человек состоит из двух сущностей - материи и духа, не имеющих ничего общего между собой и соединённых только благодаря воле Бога. По Вольтеру человек мыслит не душой, а телом, следовательно, душа смертна и не является субстанцией. Душа - это способность, свойства нашего организма.

По своим размышлениям о душе и материи Вольтер находится где-то между идеалистами и материалистами.

Хосе Ортега-и-Гассет: Что значит быть человеком?

alinakairgeldi — 2022-10-04 07:26:11 UTC

Животное - самоотчуждение в чистом виде, полная неспособность самоуглубляться.
Человек способен на время забыть о своих заботах, отвлечься от окружающего мира, не обращать на него внимания. Указанное действие, абсолютно немыслимое в мире животных, заключается в том, чтобы повернуться, если можно так сказать, спиной к миру, уйти в себя. Иными словами, человек принимает во внимание собственный внутренний мир: проявляет заботу о самом себе, а не о чем-то другом, всецело принадлежащем внешнему миру.
Біздің жануарлардан айырмашылығымыз - жануарлармен салыстырғанда біз әлемнен үзіліс жасап, іштей үңіліп, айналадағы әлемге елемей аламыз. Және бұл қабілет бізге жайдан жай берілген мүмкіндік емес. Адам бұл мүмкіндікті даму барысында өзі құрған.

sanzharkemelbay — 2022-10-04 07:37:28 UTC

Философияның пəні мен əдісі • “Философия” термині үш мағынада қолданылады: біріншіден, философия – дүниеге көзқарастың бір түрі; екіншіден, философия - өзінің зерттеу пəні бар ерекше ғылым саласы; үшіншіден, философия адамзат өмірінде айрықша орын алатын адамның рухани қызметінің үлкен бір саласы, қоғамдық сананың ерекше формасы. • Философияның бұл үш мағынасы оның тарихында мəселе түрінде, немесе “философия” ғылым ба, əлде рухани қызметтің өз алдына саласы ма деген тұрғыда қойылып келеді. • Философия адамның дүниеде болуының көптүрлі формалары мен жолдарын, сол формалар мен жолдардың ең алдымен мəнділігі мен мəндігін айқындау, сол мəндерді адам көңіл күйінде, жан толғанысында игеріп, əркімнің жеке басының өзіндік рухани ырзығы етудің түрі, соны жасаудағы рухани қызмет. • “Адам-əлем” қатынасы философияның көптеген мəселелерін қамтитын танымның жүйелі субстанциясы. Сондықтан философияның негізгі қызметі – адамның дүниеде болуының белгілі бір мəнді жолдарын көрсету, өмірдің осындай формаларын бейнелеу. • Философияның негізгі мəселесі: ойлаудың болмысқа (немесе рухтың табиғатқа) қатынасы. Философияның бұл өзекті мəселесі философия тарихының өне бойынан өтіп, оны мол рухани құндылық ретінде анықтайды. • Философия – жалпы методология, яғни əдістердің теориясы, ал теория білімнің адекватты формасы. Философиялық заңдардың, принциптердің, ұғымдар мен категориялардың табиғат, қоғам, адам ойлауының дамуын, жалпы дүниетаным үшін маңызы зор. • Философияның негізгі функциялары (қызметі): экспликациялық, рационализациялық, жүйелеу, сыншылдық, интегративтік, синтездеу, дүниеге көзқарастық, гносеологиялық, логикалық, гуманистік, аксиологиялық, тəрбиелілік.

sanzharkemelbay — 2022-10-04 07:37:36 UTC

Ойлау мәдениетінің пайда болуы. Философия пәні және әдістері.

sanzharkemelbay — 2022-10-04 07:37:44 UTC

• «Философия» пәнінің негізгі бөлімдері • Философия пәні деп философия қарастыратын мәселелер мен сұрақтарды айтады. Философия пәні мынадай негізгі бөлімдерден құралады • 1) онтология (болмыс туралы ілім); • 2) гносеология (таным туралы ілім); • 3) антропология (адам туралы ілім); • 4) аксиология (құндылықтар туралы ілім); • 5) этика (мораль туралы ілім); • 6) логика (ойлау заңдары туралы ілім); • 7) эстетика (сұлулықтың заңдары мен канондары туралы ілім).

Ойлау мәдениетінің қалыптасуы: ойлаудың философиялық түрі:

arsenashmatulla — 2022-10-04 07:39:17 UTC

Білім философиясы

arsenashmatulla — 2022-10-04 07:41:14 UTC

arsenashmatulla — 2022-10-04 07:43:43 UTC

1. Тектік елестер;
2. Үңгір елестері;
3. Базар елестері;
4. Театр елесі.

Бэкон Аристотельдің еңбектері  тәуелсіз ойлауға және табиғат туралы жаңа білім алуға кедергі келтіреді деп есептеді. Ол ғылымның алға жылжуы адамдардың өмір сүру сапасын жақсартуға әкеледі, сондықтан бұдан былай ежелгі философтардың еңбектеріне сенбеу керек деп тұжырымдады. Бэконның өз заманындағы философиялық ойдан түңілгені сонша, ол білім жолында тұрған адам қателерінің көздерін төрт топқа бөліп, оларды «идолдар» деп атады

Ағартушылық кезеңдегі Батыс Еуропа

arsenashmatulla — 2022-10-04 08:21:41 UTC

Ағартушылық — қоғамдық-саяси ағым. Батыс ағартушылар қатарында Вольтер, Руссо, Монтескье, Гёрдер, Лессинг, Шиллер, Гёте, Десницкий, Козельский т.б. болды. Яғни бұл постта батыс ағартушыларының көзқарастары туралы айтылған. Олар қоғамдағы адамның жасап жаткан мәдениетсіздігі олардың өз надандығынан, олардың өз табиғатын өзі түсінбеуінен деп білді.

Сана

arsenashmatulla — 2022-10-04 19:04:40 UTC

Сана-бұл адамға ғана тән және сөйлеуге байланысты мидың ең жоғары функциясы, ол объективті шындықты жалпыланған және мақсатты түрде көрсетуден, іс-әрекеттердің психикалық құрылысында және олардың нәтижелерін болжауда, адамның мінез-құлқын ақылға қонымды өзін-өзі реттеуде. Сана-объективті әлемнің субъективті бейнесі. Сана мәселесі: 1. бұл ең қиын және жұмбақ философиялық мәселелердің бірі. 2. Білу, сананы сипаттау өте қиын, өйткені ол жеке зат немесе зат ретінде жоқ. 3. Сана сезімдермен қабылданбайды, сана көрінбейді, материалдық емес, массасы мен формасы жоқ, кеңістікте орналаспайды. Сана адамды қоршаған әлемнен ерекшеленуге қабілетті етеді. Сананың тікелей негізі-еңбек қызметі. Ол еңбек процесінде пайда болады, әлеуметтік-мәдени шындықтың әсерінен дамиды және байытылады. Тәжірибе шешуші рөл атқарады.

Сана және тіл

arsenashmatulla — 2022-10-04 19:07:42 UTC

Тіл сананың өмір сүру тәсілі ретінде әрекет етеді. Сананың тілмен байланысы жеке сананың пайда болуы мен қалыптасуы адам ауызша тіл әлеміне енген жағдайда ғана мүмкін болатындығында көрінеді. Сөйлеумен бірге адам ойлау логикасын игереді, әлемнің және өзінің бар екендігі туралы ойлана бастайды. Рухани әлемнің мазмұны неғұрлым бай болса, оны жеткізу үшін соғұрлым көп тілдік белгілер қажет. Тіл-сананың әмбебап материалдық тасымалдаушысы, оны білдіру, сақтау және басқаларға беру тәсілі.

Тіл-сананы безендіруге және таратуға арналған белгілер жүйесі.

Тіл-сана әлемді және өзін түсіну үшін қолданатын құрал.

Тіл функциялары

1. Тіл-бұл адамдар байланысатын жүйе (тілдің коммуникативті қызметі),

2. Адамдар әлемді тануды және өзін-өзі тануды жүзеге асырады (тілдің номинативті және танымдық қызметі),

3. Адамдар ақпаратты сақтайды және береді (тілдің ақпараттық функциясы),

4. Адамдар бір-бірінің мінез-құлқын басқарады (тілдің прагматикалық қызметі).

Рух

arsenashmatulla — 2022-10-04 19:13:41 UTC

Рух (лат. "тыныс алу", "ең жақсы ауа"). Кең мағынада, адам Мен әлемді сөзсіз құндылыққа көтеретін және көтеретін шығармашылық күш пайда болатын идеалды бастаманы білдіретін ұғым. Жан-тарихи тұрғыдан психика терминінің синонимі ретінде қолданылған алғашқы термин. Философия тарихындағы бұл ұғым идеализмде ерекше материалдық емес затпен анықталған адамның ішкі әлеміне деген көзқарастарын білдірді. Жан деген не:

философия тарихынан көзқарас. 1. Жан-тірі және тіпті жансыз (ежелгі философия) тән денесіз бастама. 2.Жан-адам бойындағы тәнсіз жоғары, құдайлық принцип (діни-философиялық жүйелер). 3. "Жан" - бұл XIX ғасырдың ортасында" психика","психикалық өмір" ұғымдарымен сәтті ауыстырылған нәрсе.

arsenashmatulla — 2022-10-04 19:15:07 UTC

arsenashmatulla — 2022-10-04 19:16:54 UTC

Онтология

arsenashmatulla — 2022-10-05 05:34:21 UTC

Жаратылыс-философиялық категория,
философиялық принципті жүйелеу
әлемнің суреттері, қайшылықты қамтамасыз етеді,
әлемнің біртұтас бірлігі.
Болу-бұл туралы жалпы түсінік
бар, жалпы бар туралы.
Жаратылыс-материалдық (зат, өріс)
Жаратылыс-идеал (психикалық және рухани
құбылыстар)
Жеке болу және әлеуметтік болу.
Болу өзекті, әлеуетті, құнды.

Болу туралы

arsenashmatulla — 2022-10-05 14:11:52 UTC

"Біз болу туралы және тек болу туралы сөйлескенде,
бұл бірлік тек мынада болуы мүмкін,
бұл барлық тақырыптар, мәні,
бар". - Фридрих Энгельс "табиғат диалектикасы".
"Экзистенциализм ұшу философиясы емес
шындықтан, пессимизмнен, квиетизмнен,
өзімшілдік пен үмітсіздік, бұл болмыс философиясы
адам " - Дж. П. Сартр. "Экзистенциализм-гуманизм".

Мартин Хайдеггер
"Ойлау нені білдіреді?»
"Болу-қатысуды білдіреді".
"Бірақ бұл оңай айтылатын негізгі қасиет,
қатысу, бір сәтте қайтадан болады
жұмбақ, тек біз оянамыз және
Біздің сілтеме жасайтын нәрсеге жүгінеміз
біз қатысу деп атайтын ойлау.
Қатысушы-бұл ұзақ уақытқа созылатын, ол-
жасырындық және оның ішінде болады. Қатысу
бұл Қанықпау билік еткен жерде ғана болады.
Бірақ қатысушы бар, өйткені ол
қазіргі заманның сапасыздығына дейін ұзартылады".

Болу

arsenashmatulla — 2022-10-05 14:14:07 UTC

Болу-бұл шындық
бар, тұрақты,
тәуелсіз, объективті,
мәңгілік, шексіз зат,
ол бәрін қамтиды
бар.

Философия тарихында жаратылыс ұғымы алғаш рет
грек философиясында ұсынылған. Гераклит. Болу мен болмыстың, болмыс пен қалыптасудың арақатынасы мәселесін қойды. Гераклит бәрі үздіксіз қозғалыста, қалыптасуда, сондықтан "бір өзенге екі рет кіруге болмайды"деп мәлімдеді.

Болу және материя

arsenashmatulla — 2022-10-05 14:17:23 UTC

Жаратылыс-бұл мәңгілік және шексіз өмір сүретін бүкіл әлемді білдіретін категория. Болмыстың маңызды белгісі-оның маңыздылығы.
МАТЕРИЯ ҚОЗҒАЛЫСЫНЫҢ НЕГІЗГІ ФОРМАЛАРЫ. Фридрих Энгельс бесеуін анықтады
заттың қозғалыс формалары: физикалық; химиялық; биологиялық; әлеуметтік; механикалық.
1. Заттың қозғалыс формалары-қозғалыстың негізгі түрлері және
материалдық өзара іс-қимыл
оларды білдіретін объектілер
өзгерістер.
2. Әр денеге бір емес, бір тән
материалдық қозғалыстың бірқатар формалары.
3. Үш негізгі топ ерекшеленеді,
олардың да өзіндік ерекшеліктері бар
қозғалыстың ерекше формалары.

Бейорганикалық табиғатта: кеңістіктік орын ауыстыру; элементар бөлшектердің қозғалысы және
өрістер; атомдардың қозғалысы және
макроскопия құрылымындағы өзгерістер-
геологиялық процестер; ғарыштық жүйелердің өзгеруі: планеталар, жұлдыздар, галактикалар;
Жабайы табиғатта: метаболизм, өзін-өзі реттеу, Биологиялық жүйелердегі көбею; бүкіл биосфераның Жердің табиғи жүйелерімен өзара әрекеттесуі; ішіндегі биологиялық процестер организм;
Қоғамда: әр түрлі көріністер адамдардың саналы іс-әрекеті; рефлексия мен мақсатты қайта құрудың барлық жоғары формалары шындық.

Гносеология = білім теориясы = эпистемология.

arsenashmatulla — 2022-10-05 14:33:31 UTC

Бұл философиялық ғылым: әлемді тану мүмкіндігі; адамның өзін-өзі тануы; білімнің надандықтан білімге ауысуы; білімнің табиғаты осы білімде көрініс табатын пәндермен байланысты. Бұл адам танымының формалары, көздері және шекаралары туралы ғылым.
Еуропалық философияда эпистемологиялық проблемалар XVII ғасырға дейін тәуелсіз ретінде ерекшеленбеді. Және тек жаңа заман философиясында эпистемология философиядағы барлық басқа мәселелерді өзіне бағындырады.

Ежелгі: алғашқылардың бірі эпистемологиялық проблема парменидті енгізу арқылы қояды,яғни ақиқат пен шындық арасындағы айырмашылықтар пікірімен. Шындық-бұл білім жаратылыс, сондықтан оның негізгі критерийлер дәйектілік, өзгермейтіндік және мәңгілік.
Ежелгі дәуір: Сократ білімнің алғашқы әдістерінің бірі — майевтиканы дамытады — шындық оның пікірімен белгілі бір тақырыптан жасырылған деген түсінікке сүйенеді.
Ежелгі дәуір: Платон шынайы білімді жанның идеялар әлеміне бұрынғы қатысуы нәтижесінде мүмкін болатын естелік ретінде түсіндірді. Аристотель аналитика сияқты таным әдісін дамыта отырып, рационализмнің негізін қалап кеткен.

Скептицизм

arsenashmatulla — 2022-10-05 14:42:34 UTC

Аудармадағы "скептицизм" термині күмәндануды білдіреді. Күмән екіұштылықты, әртүрлі пікірлерді білдіреді. Скептиктер біздің біліміміз тек пікір деп есептеді, ал пікір әрқашан салыстырмалы, субъективті, = > бұл шынайы білім бола алмайды. Пиррон заттардың табиғатын танылмайтын деп жариялады. Адам өміріндегі белгілі бір білім әлі де қажет, демек олар мүмкін.
Орта ғасырлар.
Еуропалық ортағасырлық философия білімді Құдайдан келетін рақым ретінде қарастырады. Құдай өзін жаратылыста және аянда ашады, сондықтан эпистемология герменевтикаға айналады — Киелі кітапты түсіндіру өнері. Таным туралы ілімнің тақырыбы, ең алдымен, білім мен сенімнің, Аянның құдайлық шындықтары мен адам санасының рухани мүмкіндіктерінің арақатынасы мәселелерімен байланысты болды.
Жаңа уақыт.
Дәл осы кезеңде теориялық және танымдық
мәселелер философиялық зерттеудің алдыңғы қатарына шығады. Қазіргі уақытта танымды түсінудің бастапқы дүниетанымдық алғышарты-адамның әлемдегі орны мен рөлі туралы идеялардың өзгеруі. Адам өзін-өзі қамтамасыз ететін, "автономды" күш ретінде танылады, бұл еркін белсенділікті шектейтін кез-келген жоғары билікке қарамастан, өзінің жауапты белсенділігі негізінде әлемде адекватты бағдарлауға қабілетті. Теориялық және танымдық тұрғыдан алғанда, бұл адам шындықты шынайы тануды өз күшімен жүзеге асыра алатындығын білдіреді. Жаңа заман философиясында адамның ақыл-ойының өз күшінің шегі жоқ, ал ғылымның қоршаған әлем мен адам туралы білімінде шексіз мүмкіндіктері бар деген идея барған сайын үстемдік ете бастады. Философияның дамуының осы кезеңі үшін бәрін материализм тұрғысынан түсіндіру үрдісі ерекше сипатталады. Бұл жаратылыстану ғылымының жоғары құрметке ие болуымен және қоғамның барлық салаларына қатты әсер етуімен байланысты болды.
Жаңа еуропалық философияда деп аталатындар жүзеге асырылады. Эпистемологиялық бұрылыс, яғни білім мәселелері философияның негізгі тақырыбына айналады. Мұнда рационализм (Декарт, Лейбниц) және эмпиризм (Бэкон, Локк, Юм) дәстүрлері бәсекелеседі, олардың біріншісі дедуктивті танымның схоластикалық дәстүрін жалғастырады, ал екіншісі барлық білім тәжірибеден туындайды деген тезисті бекітеді. Эмпиризм мен рационализм - қазіргі заманның эпистемологиялық "антиподтары". Олар адам танымының автономиясы идеясын жүзеге асырудың екі нұсқасы ретінде әрекет етті.

Таным деген не?

arsenashmatulla — 2022-10-05 14:52:53 UTC

Таным-бұл қоршаған әлемді және осы әлемде өзін түсінуге бағытталған адам қызметінің ерекше түрі. Танымдық іс-әрекеттің маңызды ерекшелігі-оның хабардарлығы.
Таным-бұл ақпаратты қалыптастыру, ол
ол алдыңғы білім негізінде жүзеге асырылады, ал
ол сондай-ақ мүлдем жаңаларын қамтиды.
Таным-бұл мақсатты процесс
шындықты белсенді түрде көрсету
адамның санасында.

Таным субъектісі мен объектісі.
Таным субъектісі мен объектісі - екі жағы танымдық іс-әрекет.
Таным субъектісі-белсенді бастама танымдық үдеріс. Бұл болуы мүмкін жеке адам, Ғылыми- зерттеу ұжымы, қоғам.
Таным объектісі – бұл бағытталған нәрсе субъектінің танымдық қызметі қоршаған әлемнің бір бөлігі танымдық қызығушылық бағытталған субъектінің.

ГНОСТИЦИЗМНІҢ ҰСТАНЫМЫ.
Таным-таным мүмкіндігіне сенімді болу;
объективтілік-біздің ерік-жігеріміз бен санамызға қарамастан заттар мен құбылыстардың тәуелсіз болуын тану; шындықты шығармашылық бейнелеу белсенділігі;
шындықтың нақтылығы - нақты шарттарда шынайы шындықты іздеу.

ГНОСТИЦИЗМ: ПРИНЦИПТЕРІ.
Диалектика: даму тұрғысынан таным мәселесіне жақындау; диалектиканың заңдарын, категорияларын, принциптерін қолдану;
Историзм: барлық заттар мен құбылыстарды олардың тарихи пайда болуы мен қалыптасуы тұрғысынан қарастырыңыз;
Практика: танудың негізгі тәсілі-практиканы тану;

Ақиқат пен қате түсінік.
Ақиқат-Бұл субъектінің шындықтың барабар және бірдей көрінісі.
Қате түсінік-бұл қоршаған шындықтың субъектісінің жеткіліксіз, дұрыс емес көрінісі, бұл танымның бұрмаланған, шындыққа сәйкес келмейтін нәтижесі.

Ақиқат.
Салыстырмалы шындық-бұл объективті әлемді шамамен және толық қайталамайтын білім.
Абсолютті шындық-бұл сөзсіз, өзгермейтін, біржола қалыптасқан білім. Абсолютті ақиқат тақырыпты толығымен жояды және танымның одан әрі дамуымен жоққа шығаруға болмайды. Абсолютті шындықты біздің біліміміз ұмтылатын үлгі (идеал) немесе шек ретінде қарастыруға болады.

Білім және ағарту

arsenashmatulla — 2022-10-05 14:58:35 UTC

Білім-бұл білім алу процесі.
Ағарту-білім беруді тарату МИССИЯСЫ.

Білім.
Білім-бұл жеке тұлғаны тәрбиелеу және оқыту жүйесі, дағдылар, құндылық көзқарастар, функциялар, қызмет тәжірибесі мен құзыреттер жиынтығы.
Білім-бұл адамның ақыл-ойын, мінезін және физикалық қабілеттерін қалыптастыру процесі. Бұл мәдениетте жинақталған білімді жаңа ұрпаққа беру процесі.
Білім беруді қоғам оқу орындары: балабақшалар, мектептер, колледждер, университеттер және басқа да мекемелер арқылы мақсатты түрде жүзеге асырады, бұл мүмкіндік пен өзін-өзі тәрбиелеуді жоққа шығармайды.
Білім беру тек білім алуды ғана емес, сонымен бірге адамның жеке басын қалыптастыруды да қамтиды.

Ағарту дегеніміз не?

arsenashmatulla — 2022-10-05 15:00:09 UTC

"Ағарту-бұл адамның өз кінәсінен болатын кәмелетке толмаған күйінен шығуы. Кәмелетке толмағандар-бұл басқа біреудің басшылығынсыз өз ақылын пайдалана алмау.
Өз кінәсінен кәмелетке толмағандар-бұл шешімнің болмауы және оның себебі басқа біреудің басшылығынсыз ақыл-ойды қолдануға батылдық. Sapere aude! - батылдық өз ақылыңызды пайдаланыңыз! - бұл ұран Ағарту.Жалқаулық пен қорқақтық-бұл үлкен себептер табиғат бұрыннан азат еткен адамдардың бір бөлігі біреудің басшылығы, әлі де өмір бойы қалуға дайын
кәмелетке толмағандар. Өйткені, кәмелетке толмаған болу өте ыңғайлы!»
Канттың пікірінше, ағарту дәуірі кәмелетке толмағандардың жағдайынан кәмелетке толған күйге көшуді белгіледі, өйткені ағартушылық пайымдаудың ақылға қонымды қабілетіне, дәлірек айтсақ, ақыл – ойды өз бетінше пайдалану қабілетіне негізделген жаңа мәдениетті қалыптастырды. Тараптар: "ағарту-бұл адамның кәмелетке толмағандардың жағдайынан шығуы", ол "имидждің шынайы өзгеруін" жүзеге асырды ойлау". "Ағарту-өз ақылын қолдана білу". Барлық ағартушылықтың негізі - "ақылдың нұры".

Ағарту бұл күндері.
Ағартушылықтың міндеті - адамдарға бағыт-бағдар беру
және біздің өркениетіміздің нормалары (Э. Фромм "сау
қоғам").
Қазіргі уақытта ағарту-бұл басқа ештеңе емес гуманистік (яғни тұлғаға бағытталған) білім.
Қазіргі ағартушының дүниетанымдық бағдарлары адам: бұл гуманизм, рационализм және скептицизм идеялары, еркін ойлау, діни төзімділік, адам құқықтары, дәстүрлі билікке сыни көзқарас және сенімдер, әлеуметтік мораль мен адамгершілікті жақсарту алалаушылықпен, надандықпен және ақымақтық, ақылға жүгіну.
Ағарту-адамның жетілген санасы, оның тәрбиесі, Білім және мәдениет.

Білім және ғылым

arsenashmatulla — 2022-10-05 15:04:51 UTC

Ғылым.
Қазіргі ғылымның орны бөлек, ол болған ғылымнан ерекшеленеді бір ғасыр немесе тіпті жарты ғасыр бұрын пайда болсада. Оның бүкіл келбеті мен қарым-қатынасының сипаты қоғам осы уақытқа дейн өзгерді деп айтса болады.
гипостаздар:
Бұл нақты білім (мысалы, биология, физика, химия және т. б.)
Бұл белгілі бір танымдық қызмет (таным)
Бұл әлеуметтік институт (адамдар мен қатынастар
олардың арасында).
Ғылым білім ретінде-ерекше форма ретінде қарастырылады қоғамдық сана және кейбір білім жүйесін білдіреді.

Ғылым әлеуметтік институт ретінде-ерекше пайда болады ғалымдар арасындағы өзара әрекеттесу түрі, нормалары және ғылыми еңбек принциптері (ғалымның жауапкершілігі).
Мұндағы ғылым мекеменің формасын алады: ғылыми-зерттеу институты немесе ғылыми мектеп.
Ғылымның әлеуметтік ретінде бірқатар функцияларын ажыратуға болады институт:
- қоғамдық дүниетанымды қалыптастыру, ғылыми әлем суреттері;
- ғылым жаңаларын жасайтын өндірістік күш ретінде технология;
- ғылыми әдіснаманы қолдануды кеңейту, оны қоғам мен әлеуметтік талдау үшін пайдалану.
Біріншіден, қызметкерлерге деген талаптар артты . Олар үлкен білімді қажет етеді, ал сондай-ақ жаңа технологияларды түсіну процестер қарастырады.
Екіншіден, жұмысшылардың үлесі ақыл-ой еңбегі артты , жұмысы талап етілетін адамдар терең ғылыми білімді болып келді.
Үшіншіден, ғылыми-техникалық прогресс арқылы әл ауқаттың өсуі сенім тудырды адамдар ғылымның проблемаларды шешу қабілеті адамзат және өмір сапасын арттырды. Мұндай ғарышты игеру, құру сияқты жетістіктер атом энергетикасы саласындағы алғашқы жетістіктер робототехника сөзсіз деген сенім тудырды.

Диалектика теория және әдіс ретіндетаным

arsenashmatulla — 2022-10-05 15:16:04 UTC

Диалектика (басқа грек. διαλεκτική " өнер дауласу, пайымдау") - туралы ілім дамудың ең жалпы заңдары мен формалары табиғат пен қоғамдағы байланыстар, сондай-ақ осы ілімге негізделген таным әдісі.
Сократтық диалектика-қарастыру әр түрлі жақтағы ұғымдар, оны зерттеу әр түрлі жағдайлар.
Диалектика-философиялық таным әдісі, оған метафизика қарсы тұрады.

Диалектиканың үш кезеңі.
1. Стихиялық антикалық диалектика (Гераклит: "бәрі ағып жатыр, бәрі өзгереді", " бір өзенге кіруге болмайды екі рет").
2. Неміс тіліндегі идеалистік диалектика классикалық философия (Гегель бірінші берді жалпыға ортақ және саналы бейнелеу қозғалыс формалары / "Логика ғылымы")
3. Материалистік диалектика (Маркс жасады идеалистік материалистік қайта өңдеу г.Гегельдің диалектикасы) Маркс былай деп жазды: "Гегельдің қолындағы диалектика бастан өткерген жалғандық оның жалпы қозғалыс формаларын жан-жақты және саналы түрде бейнелейтін бірінші Гегельдің болуына кедергі болмады. Гегельдің басында диалектика бар. Мистикалық қабықтың астындағы ұтымды астықты ашу үшін оны аяғына қою керек " / Маркс к."Капиталдың" 1–томының екінші неміс басылымына кейінгі сөз.

Диалектикаға қарсы метафизика.
Метафизика-ойлаудың белгілі бір тәсілі, құбылыстарды олардың өзара байланыстарынан тыс қарастыру және дамудан тыс.
1. Диалектика жалпыға ортақ қатынастан туындайды
метафизика оларды зерттеуге болады деп санайды
оқшауланған, бөлек.
2. Диалектика тұтастық төмендемейді деп санайды
бөлшектердің қосындысы, метафизика-тұтастықты түсінуге болады, оның бөліктерін зерттеу.
3. Диалектика шындықты қарама-қайшы деп санайды
процестер, метафизика қайшылықтарды қарастырады
ойлау қателіктерінің белгісі.
4. Диалектика дереккөз деп санайды объектінің дамуы-оның ішкі процестер, метафизика-сыртқы әсер ету.
5. Диалектика таным деп санайды – бұл шындыққа шексіз жақындау, метафизика-шындықты білуге болады бірден.

Диалектиканың негізгі принциптері.
1. Жалпы байланыс принципі: бүкіл әлем біртұтас, бір организм. Бұл принцип дәуірде көрінеді жаһандану және экологиялық дағдарыс.
2. Жүйелілік принципі: объектілер арасындағы байланыс
реттелген, әлем-басқарылатын біртұтас жүйе жалпы заңдар.
3. Себептілік принципі-кез-келген адамның пайда болуы
нысан табиғи түрде шартталған. Дәл солай ештеңе пайда болмайды.
4. Жалпыға бірдей даму принципі - әлемдегі барлық нәрсе дамиды.
5. Историзм принципі-мәнін түсіну зерттелетін объектінің тарихын ашу керек даму.

Диалектика категориялары.
Категориялар-бұл ғылыми ұғымдар, ең жалпы және негізгі өрнектер объективті қатынастар мен байланыстар шындық.
Әр Білім саласының өзіндік ерекшелігі бар ғылыми ұғымдар (категориялар): физикада – "атом", "масса" және т. б.
Философия категориялары әмбебап сипат, өйткені олар барлық салаларда қолданылады адам білімі.

ДИАЛЕКТИКА ЗАҢДАРЫ.
объективті, қажетті, арасындағы тұрақты, қайталанатын байланыстар бұл заңдар субъектілерімен ерекшеленеді әмбебаптық және әмбебаптық.
қарама-қайшылықтардың бірлігі мен күресі (даму көзін көрсетеді);
санның сапаға ауысу коэффициенті (көрсетеді даму қалай, қалай жүреді);
теріске шығару теріске шығару (көрсетеді бағыт, циклдік,
даму сабақтастығы).

Синергетика спецификация ретіндедиалектика

arsenashmatulla — 2022-10-05 15:19:44 UTC

Белгілі бір жағдайларда жүйелер ауыса алады хаостан тәртіпке дейін. Хаос тәртіпті тудырады. Хаос туа біткен шығармашылық күшке (қабілетке) ие жаңа тәртіп. Бұл құбылыс өз атын алды өзін-өзі ұйымдастыру.
Жас ғылым (ХХ ғасырдың соңы.), Біріккен өзін-өзі ұйымдастыруға байланысты әрекет деп аталады
Синергетика (ежелгі грек тілінен аударғанда "бірлескен"). Оның принциптері мен тұжырымдамалары биология және физика, тарих пен экономикаға.
Синергетиканың негізін қалаушылар Герман болып саналады Хакен және Илья Пригожин.
Синергетика-бұл өзін-өзі ұйымдастыру туралы ғылым және өзін-өзі ұйымдастыратын жүйелер.
Синергетика терминдері: сызықтық жабық процестер
сызықтық емес ашық процестер, хаос, өзін-өзі дамыту,
тербеліс, бифуркация нүктесі.
Синергетика тәртіпсіздік процестерін зерттейді және ашық жүйелердегі тұрақсыздық.
Синергетиканың пайда болуы бастауды білдіреді жаңа ғылыми революция, өйткені ол өзгереді ғылыми таным стратегиясы және дамуға әкеледі әлемнің түбегейлі жаңа бейнесі және жаңа негізгі принциптерді түсіндіру
жаратылыстану ғылымдары.
Ашық жүйелерде шешуші рөл-бірге табиғи және қажет-олар ойнай алады тербелмелі (кездейсоқ) факторлар және процестер.
Теңгерімсіздік селективтілікті тудырады жүйелер, оның ерекше (болжау мүмкін емес) қоршаған ортаның сыртқы әсерлеріне реакциялар.
Ашық жүйелер пайда болуымен сипатталады және
ауытқулардың өсуі - кездейсоқ ауытқулар орташа мәндерден физикалық шамалар жүйесі.
Ауытқулар энтропияның жоғарылауына әкеледі –
(хаотикалық, тәртіпсіздік), пайда болуы жүйедегі хаос.
Жаңа тәртіп әрқашан қалпына келтіріледі хаос.
Ауытқулар жүйені босатады, ол айналады тұрақсыз және кез келген шамалы әсер оны өзін – өзі жоюға, содан кейін таңдауға итермелейді жолдар.
Жүйе бифуркация (таңдау)нүктесіне келеді, мұнда бірнеше балама бар одан әрі дамыту.

Синергетиканың еңбегі:
өзін-өзі ұйымдастыратындарды ашты және зерттеді процестер ең қарапайым түрде және бірліктің ашылуына ықпал етті және жансыз және тірі арасындағы байланыс
табиғат.
процестерді зерттеуге мүмкіндік береді заттың нүктеден асқынуы мен эволюциясы оның өзін-өзі ұйымдастыруының әртүрлі көзқарастары оның даму деңгейлері.
философиялық және дүниетанымдық маңызы: оның
қорытындылар мен нәтижелер табиғи түрде қызмет етеді- өзін-өзі басқаруды ғылыми растау және заттың ішкі белсенділігі.

Жоспар

alinakairgeldi — 2022-10-06 04:37:02 UTC

Антропология

arsenashmatulla — 2022-10-11 05:10:24 UTC

Гректің антропос – «адам» және логос «ілім» сөзінен құралған, антропология дегеніміз – адам туралы ғылым.

Антропология адамның табиғи құрылысын, оның бейімдері мен дағдысын, тілін, өнерін, діні мен өркениетін зерттейді.

Антропологияның үш маңызды бағыты бар.
Біріншісі, адамның табиғаттағы орнын қарастырып, басқа тіршілік иелерінен айырмашылығын анықтайды. Осы мақсатта адамның табиғи қасиеттері мен дамуының, өркениетінің өзара байланысына назар аударады.

Екіншісі, адамның нәсілдерін анықтап, жүйелеумен тығыз байланысты. Ол этнология деп аталады. Алғашқы адамдардың қаңқасы мен бассүйектерін қазіргі адамдармен салыстыра отырып, әртүрлі халықтар мен нәсілдердің дәстүрлері мен дінін зертейді. Сөйтіп, әр халықтың өзіндік тарихи, мәдени ерекшеліктерін анықтайды.

Үшінші бағыт антропометрия деп аталады. Бұл ғылым адамның табиғи өлшемдерін бойын, салмағын, әртүрлі нәсілдің өкілдерінің сүйектерінің көлемін зерттейді.

Адам - философияның өзекті, байырғы және өте маңызды мәселесі. Философияның адам мәселесін арнайы зерттейтін бөлігі антропология деп аталады. Оның негізгі сұрағы – «Адам дегеніміз не» мәселесі. Адам туралы толық мәліметті пәнаралық зерттеу аясында көптеген ғылымдардың көмегімен жинақтауға болады. Сондықтан да соңғы жылдары адамтану ғылыми танымның ерекше саласы және оқу пәні ретінде жеке қарастырылады. Философия адамды тиянақты, бүтін, біртұтас жүйе деп анықтап, барлық мәндік қасиеттері мен құбылыстарының өзіндік рухани – практикалық іс - әрекетінің жүйесі ретінде, көпжақты, әмбебап жан етіп көрсетеді

Н.Н.Моисеев «әмбебап эволюционизм»

arsenashmatulla — 2022-10-11 05:15:06 UTC

Н.Н.Моисеев «әмбебап эволюционизм» теориясын жасады. Оның идеяларының бастауын В.И.Вернадский мен Н.Ф:Федоров еңбектерінен табуға болады. Моисеев адамды жер мен космостың қасиеттері жиынтығының өзара тоғысуының нәтижесі деп қарастырады. Адамның қалыптасуымен материя өзін - өзі түсініп, даму заңдылықтарын білім арқылы бақылауға мүмкіндік алды. Тіршілік пен адамның қалыптасуы - әлем тарихындағы ең үлкен төңкеріс.

Тейяр де Шарден «эволюциялық мәре

arsenashmatulla — 2022-10-11 05:23:37 UTC

Тейяр де Шарден «эволюциялық мәре» теориясын ұсынды. Ол Адам мен әлемнің пайда болуын түсіндіру үшін ғылым мен дінді, ақыл – ой мен мистиканы өзара біріктіруге тырысты. Тейярдың ойынша, әлемнің тарихы – оның ұдайы күрделене түсуінің және саналылыққа ұмтыла түсуінің тарихы. Осы тарихи процесте әлем дамуының белгісіз бір бағыты, косомстық діңгек қалыптасты. Соның аясында тіршілік пен сананың негізгі болатын Жер рухы пайда болады.

Осының нәтижесінде туындаған Адам өзінің даму эволюциясында ең соңғы нүктеге, яғни «Омега нүктесіне» жетуге ұмтылады. Философтың ойынша, «Омега» нүктесі эволюцияның аяқталып, сүйіспеншілік негізінде бір – біріне ұмтылатын жалпы бірігу мен әлемдік гармонияның бастауы болып табылады. Бұл әлем бөлшектерінің бірін – бірі іздестіріп, өзара гармонияда бірігуі. Омега нүктесі - Әлем мен Адамзаттың болашағы, эволюцияның ең жоғарғы полюсі. Онда барлық индивидтер мен халықтардың өзара келісуі болады. Барлығы сүйіспеншілік арқылы бірігеді. Православие дінінің көрнекті уағыздаушысы. А.Меньнің пікірінше «Адамның әлемдегі орны туралы тейярдизм ілімін», «оптимистік мәре» деп атауға болады.
Омега нүктесі – бұл жарық.

aslanibadulla — 2022-10-11 06:41:14 UTC

Б.Хамзеева өзінің мақаласында антропология ғылымына анықтама береді. Оның ойынша Антропология дегеніміз адамзат тарихы мен адам мəдениетін ғылыми зерттеу. Сөзбе-сөз адам туралы ғылым дегенді білдіреді. Шын мəнінде тарихи тұрғыдан өзгеріске түскен тұрғындардың əлеуметтік жəне биологиялық сипаттамасын зерттеуге арналған ғылыми білімнің бір бұтағы. Антропология салааралық пəн. Ол адамдардың биологиялық, мəдени жəне əлеуметтік дамуын зерттейді. Алғашқы кезде антропология адамның пайда болып дамуы туралы ғылым ретінде түсінілді. Оның əлеуметтік-мəдени сипаттамасы ескерілмеді. Ал қазіргі антропология ежелгі жəне қазіргі қоғамның алуан түрлі типтерінің экономикалық жүйесін, əдет- ғұрыптардың, діни наным-сенімдердің, өмірдің алуан-түрлі əлеуметтік формаларының ұқсас- тықтары мен айырмашылықтарын табуға ұмтылады.

Антропосоциогенез

alinakairgeldi — 2022-10-13 03:21:09 UTC

Абай 15-ші қара сөз

arsenashmatulla — 2022-10-17 20:07:49 UTC

Абайдың он бесінші қара сөзімен танысып, үлкен ойда қалдым. «Өз ісіме есеп бере алам ба? Қымбат уақытымды дұрыс пайдаланып жүрмін бе, әлде «қолымды мезгілінен кеш сермеп» окініп қалам ба?» деген ойлар мазалап отыр. Дәл бугінге дейінгі жасаған істерімді қарасам, біртіндеп көтерілу бар. Бірақ, әлі де көп іздену, талпыну, талаптану керек. Ата-анамнын умітін ақтауым керек.

Акыннын он бесінші қара сөзінде адамның өзін-өзі тәрбиелеуі, өз ісіне өзі сынмен қарауы, өзінен-өзі есеп алуы керек деген пікір өте орынды деп ойлаймын. Өзін-өзі тексермеген адам, өз ісіне жауапкершілікпен қарай алмаған адам Адам емес. Өзін-өзі тексеру не ушін керек? Абайша айтқанда «не білімге, не ахиретке, не дуниеге жарамды іс істедін бе, осыларға пайдалы өмір сүрдін бе» соны ажырату ушін керек екен. Кара создін негізінде жаткан осы бір маржан ойды менгерту – Абайдың басты максаты деп ойлаймын.

Ж.П.Сартр.ЭКЗИСТЕНЦИАЛИЗМ – ЭТО ГУМАНИЗМ.

arsenashmatulla — 2022-10-17 20:21:11 UTC

Сартр философиясының негізгі мағынасы - еркіндік ұғымы болып табылады. Сартрдың ойынша адам баласы еркін болуы үшін дүниеге келген. Еркіндікті адамнан тартып алуға болмайтын, таңдау құқығы болып есептеледі. Адам өзінің еркін екенін өзінің саналы іс-әрекеттерімен көрсетуі қажет. Экзистенциализм-гуманизм. Мен осы жерде экзистенимге айтылған бірқатар жаман пікірлерлерге қарсы өз ойымды айтқым келеді: біріншіден, экзистенциализмде үмітсіздік кейіпіне енуге шақырды делінген, ешбір мәселелер мүлде шешілмейтіндіктен, іс-әрекеттің мүмкіндігі де болуы мүмкін емес болып келеді. Екіншіден, адамдар сыпайы болуды алға тартады, кей жерлерде қараңғылықты, жабырқаулықты көрсетіп, кейбір әдемі көріністерге мән бермейді деп жаман пікірлерде айтылған. Христиандар да өз тараптарынан - бізде адам шындығы мен маңыздылығын жоққа шығарамыз деп қорлайды. Себебі, біз өсиеттер мен құндылықтарды бұзып, озбырлықтан өзге ештеңені қалдырмаймыз. Әр адам өз қалауынша істегісі келгенді істеуге құқысы бар және ешкімде адамның іс-әрекетіне шағым айта алмайды. Осы жаман пікірлердің барлығына жауапты экзистенциализм-гуманизм еңбегім деп атадым. Адамдардың арасында экзистенциалистердің екі түрі кездеседі. Біріншісі, христиандық экзистенциалистер, оларға Ясперс пен Габриэль Марсельді жатқызамын. Екіншісі, экзистенциалист-атеисттер, оларға Хайдеггер мен француз экзистенциалистерін жатқызуға болады

Экзистенциализм жайлы

kuandykduisek — 2022-10-19 19:37:33 UTC

Экзистенциализм мақсаты
Французский философ Жан-Поль Сартр говорил, что есть “Я”, которым мы являемся в определённый момент, потому что существуем, и есть “Я”, которым мы становимся, потому что работаем над собой;

Экзистенциализм проблемалсы

kuandykduisek — 2022-10-19 19:45:23 UTC

Өмір мен өлім мәні, мәселесі.

2022-10-19 20:13:51 UTC

Әр адам өмірінде кем дегенде бір рет өмір мен өлімнің мәні туралы ойлады. Әрине, бұл сұрақтарға жауап беру мүмкін емес. Біреу өз отбасында өмірдің мәнін көреді, Біреу махаббатта, біреу достықта, біреу Отанды қорғауда, біреу кедейлерге, науқастарға және кедейлерге көмектесуде, ал біреу өмір сүріп, өмірден бәрін, дәлірек айтсақ, барлық ләззаттарды алуда бұл әлем. Бұл адамдардың әрқайсысы өзінше дұрыс, өйткені жоғарыда айтылғандардың бәрі біздің өміріміздің құрамдас бөліктері болып табылады.

Өлімнің өзі жұмбақ. Сондай-ақ, өмірдің мәні сияқты, адам да өлім туралы басқаша ойлайды. Мысалы, біреу сені өмір сүрді және жоғалып кетті деп санайды, басқаша айтқанда, сен жоқсың. Адамдардың тағы бір бөлігі, әсіресе діндар адамдар, өлім – бұл өмір кезеңі, дәлірек айтсақ, жердегі өмірден көктегі өмірге көшу, бұл жердегі өмірден әлдеқайда жақсы деп санайды. Алайда, ол жер бетіндегі өмірден де жаман болуы мүмкін, өйткені егер сіз өзіңізді жер бетінде орынсыз ұстасаңыз, онда сіз жұмаққа кіресіз немесе тыныштық табасыз, бірақ егер сіз жердегі лас, арсыз, азғын, жүрексіз өмірді енгізсеңіз, онда сіз тозаққа түсуіңіз мүмкін, немесе сіздің жаныңыз азап шегеді, немесе одан да көп егер сіз жерде тұрсаңыз.

Өмірдің мәнін таңдауда адамның рухани дамуы маңызды емес. Біздің планетамыздың көптеген тұрғындары әдеттер, тілектер мен сезімдерге ие жануарлар сияқты әрекет етеді. Өмірдің әрбір жаңа кезеңі бізге рухани дамуға мүмкіндік береді, ал адам белгілі бір жағдайдан дамуды немесе деградацияны таңдайды.

Алайда, біздің тарихымызға, дәлірек айтсақ, кез-келген адам сияқты өмірдің мәні, Өлім, адамның руханилығы туралы ойлаған философтарға жүгінейік.

Өмір мәселесі. Белгілі философ Сократ өмірдің мәні ізгі өмірде, мемлекет қабылдаған заңдар мен адамгершілікті сақтауда көрінетін бақытта жатыр деп есептеді. Платон өмірдің мәні оның жанына қамқорлық деп сенді. Аристотель өмірдің мәнін ізгі адам және жауапты азамат болуға ұмтылудан көрді:" басқаларға қызмет ету және жақсылық жасау " . Эпикур өмірдің мәнін әлемде бақытты және бақытты өмір сүруден тапты. Синоптық Диоген өмірдің мәні ішкі еркіндік пен байлыққа деген елес деп санайды. Кант үшін өмірдің мәні моральдық парыз қағидаттарын орындау болды:" моральдық заң адамның ойлау болмысы ретіндегі құндылығын арттырады " . Фейербах үшін өмірдің мәні болды бақытқа ұмтылу адамдардың бір-біріне деген жалпы сүйіспеншілігіне негізделген.

Маркстің коммунизм үшін күрестен тұратын өмірдің мәні туралы теориясы қызықты болды. Өмірдің мәні билікке деген ерік деп санайтын ерекше көзқарасқа ие болды. Өмірдің мәні пайда мен жетістікке жету деп санайтын Бентам, Милл сияқты ағылшын философтарын да атап өтпеске болмайды.

Өлім мәселесі. Эпикур өлімнен қорқудың мағынасы жоқ деп уағыздады, өйткені біз тірі кезімізде ол жоқ, ал ол болған кезде ол жоқ біз: "өлімнің бізге ешқандай қатысы жоқ; біз болған кезде өлім әлі жоқ, ал өлім келгенде біз енді жоқпыз" . Сондай-ақ, өлім минуттарында адам өзін ашып, шындыққа көз жүгіртіп, жанын біліп, соңында еркіндік пен тыныштыққа ие бола алады. Ол үшін маңызды болған көптеген құндылықтар мағынасын жоғалтады және қажетсіз болады. Яғни, экзистенциалистік философтар үшін өлім маңызды, ол адамға өзін табуға және шын мәнінде құндылығы бар нәрсені түсінуге көмектесетін қасиетті рәсім сияқты.

aslanibadulla — 2022-10-20 03:34:38 UTC

Артура Шопенгауэр адам өлімін антропологиялық тұжырымдаманың бастапқы нүктесі ретінде сипаттайды. Шопенгауэр үшін адам “animal metafisicum” демек ол дегеніміз өлімнен қорқатын философиялық жануар. Шопенгауэр өзінің "Бейбітшілік ерік-жігер мен өкілдік ретінде" атты негізгі еңбегінде: "Егер біздің өміріміз аяқталып, азап шекпесе, ешкім әлемнің неге бар және дәл осы қасиеттерге ие екендігі туралы ойланбауы мүмкін – мұның бәрі өздігінен түсінікті болар еді. Тиісінше, біз философиялық, сондай-ақ діни жүйелерге деген қызығушылық, ең алдымен, өмірді жалғастыру және өлім туралы белгілі бір догмадан туындайтынын анықтаймыз. Ең алдымен, Шопенгауэр адамдардың, ең болмағанда, Еуропадағы пікірлері өлімді абсолютті жою ретінде түсіну мен "біздің өлместігімізге" деген сенімділік арасында толығымен және жақын екенін айтады. Алайда, Шопенгауэрдің пікірінше, екеуі де бірдей дұрыс емес, сондықтан ол алдыңғы екеуі де "өздері құлап кететін"жоғары көзқарасқа көтерілуді мақсат етеді. Осы мақсатта ол өлім құбылысын екі аспект бойынша талдайды: эмпирикалық және метафизикалық тұрғыдан. Біріншісіне сәйкес, өлім - үлкен зұлымдық. Табиғат тілінде бұл жойылуды білдіреді. Жануарларға, сондай-ақ адамға тән өмірге деген ерік өлімнен қорқады. Ең үлкен қорқыныш-өлімнен қорқу. Шопенгауэр өлім жазасының көрінісінен гөрі қорқынышты ештеңе жоқ. Бірақ сана, керісінше, өмірдің маңыздылығын ашады және бұл белгілі бір дәрежеде өлім қорқынышын жеңеді. Демек, біздің қорқаққа деген жеккөрушілігіміз өмірге жабысып қалады. Осылайша, өлім мәселесінде ерік-жігер таныммен араздасады. Бірақ мүмкін, болмысқа деген құштарлық біз оны дәмін татып, қалағанымызды тапқаннан кейін пайда болған шығар? Жоқ. Өмір соншалықты жаман, егер сіз табыттарды қағып, өлгендерден қайта тірілгісі келетінін сұрасаңыз, онда олар бастарын теріс шайқайды. Сондықтан біз бұдан былай болмайтын уақыт туралы қайғыру біз әлі болмаған уақыт туралы қайғырғанымыз сияқты күлкілі. Міне Шопенгауэр өлімді осылай сипаттайды.

Пайымдауларға жауабым

arsenashmatulla — 2022-10-20 04:33:40 UTC

Экзистенциализм

alinakairgeldi — 2022-10-20 04:34:17 UTC

Экзистенциализм философиясы – бостандық философиясы және адам индивидінің бірегейлігі мен тәуелсіздігіне сену.
Нағыз өлім – адам өмірінің соңы. Қараңғылық.

Экзистенциализм дегеніміз не?
Экзистенциалдық философия дүние өзінің бастапқы мағынасын жоғалтты дейді. Адам – дүние мен оның бар болмысын білмейтін жаратылыс. Ол өзін бұл дүниеде тастап кеткендей сезінеді. Бізден ешкім туылғымыз келе ме, жоқ па деп сұраған жоқ.

Дүниенің мағынасыздығынан біз алаңдаушылықты, өзімізді түсінбеушіліктен - үмітсіздікті сезінеміз. Бірақ өлім мәселесі және оған біздің реакциямыз экзистенциалды ойдың орталығына айналады. Өлгеннен кейін ештеңе болмайды, бірақ кереғар, өлім әрекетінде адамның болмысы туады.
Дүниеде және өзімізде мағынаның жоқтығы экзистенциалды ойды толық еркіндік постуляциясына әкеледі. Біз өзіміз туралы ештеңе білмегендіктен және әлемде ешқандай бастапқы мағына болмағандықтан, біз абсолютті еркіндігімізбен 1:1 болып қала береміз. Бізді ештеңе алдын ала белгілемейді, бізді ештеңе шектемейді, бізді ештеңе қолдамайды. Бостандығыма мен және мен ғана жауаптымын. Әр нәрсенің экзистенциалисті үшін бостандық жауапкершіліктің ауыртпалығымен байланысты. Экзистенциализм сыртқы инстанцияларға: Құдай, заң, тәртіп, билік немесе құмарлық болсын, жауапкершіліктен бас тарту әрекеттерін бұзады. Мен барлық істеріме жауаптымын. Немесе Сартор айтқандай: «Бостандық - бұл мен жасаған нәрседен өзім жасаған».

Жан-Поль Сартр
«Существования предшествует сущности»
«Человек появляется в этом мире, действует и только потом определяется. Мы есть то, что мы делаем. Именно наше существование, наш постоянный выбор и есть мы».
Бастапқыда адам ештеңе, тек адам болудың жобасы. Біздің өмірімізде біз әрекеттер жасаймыз, таңдау жасаймыз. Олардың әрқайсысы біздің болмысымызды құрайды.
Ал мен өлген бойда – менің тіршілігім бітеді, мен өзімнің басты қасиетім – «болу еркіндігінен» айырыламын. Міне, дәл осы сәтте менің мәнім пайда болады. Яғни, менің болмысым өмірімнің аяқталуымен ғана пайда болады, өйткені оны өзгерту мүмкін болмайды.
Біздің болмысымыздың басты ерекшелігі неде? Бостандықта.
«Адам еркін болуға сотталған»
Бостандық адамға керемет жауапкершілік жүктейді, өйткені біздің әрбір шешіміміз өзімізде қалады, содан кейін біз бостандыққа сотталамыз, бірақ біздің бостандығымыз абсолютті.

Нәтижесінде, экзистенциализм - бұл мағынасыз әлемге лақтырылған бірегей адам жеке тұлғасының еркіндік философиясы және оған өзін және өзінің болмысының мәнін жасау ғана қалады.

Кемелбай Санжар

2022-10-26 19:40:21 UTC

Алғаш рет құндылық туралы Сократ айта бастады (б.з.д. 469-399 жж.). Ол рухани саланы тәуелсіз шындық ретінде ашты. Сократтың арқасында

" жан " ұғымы моральдық және этикалық мәнге ие болды, өйткені ол үшін жан саналы, жоғары интеллект, ар - ождан, мораль болып есептелінді. Рухани ізгілікке жетелейді, ол жанды жақсы және кемелді етеді деп айтты.

Қазір материалдық құндылықтар рухани жағынан басым, сондықтан адамдар мейірімділік, мейірімділік, жомарттық, әділеттілік, азаматтық және патриотизм идеяларын бұрмалайды.

Ұлы жазушы және философ Шәкәрім Құдайбердиев былай деп жазды: "адамның жақсы өмір сүруінің негізі адал еңбек, ар-ождан ақыл, шынайы жүрек болуы керек. Міне, бәріне үстемдік етуі керек үш қасиет… жас кезінен адамдарда жоғары адалдық, өзін-өзі бағалау сезімін тәрбиелеу керек, бұл жануарлардың инстинкттерінен (жабайылық) арылуға, зиянды құмарлықтарды жоюға көмектеседі".

Барлық ұлы жазушылар, ақындар, философтар адамдарды ар-ұжданымен өмір сүруге шақырды. Уильям Шекспир "ар – ұждан-махаббаттың Қызы"деп жазды. Виктор Гюго үшін жердегі жоғарғы сот-ар-ұждан соты. "Ар-ұждан дегеніміз не, ол туралы барлық уақытта әркім өзінше, қашан және қалай ыңғайлы деп түсіндіреді, және ол өздігінен, табиғаттың алдында, тарихтың алдында, әлемнің болашағы мен Құдайдың алдында, ақыры бізді жаратқан және Біз Жаратқан нені білдіреді?"- деп сұрайды қазіргі заманның көрнекті жазушысы және ойшылы Шыңғыс Айтматов.

Жалпыадамзаттық рухани құндылықтарға мыналар жатады: отбасы, махаббат, достық , Бостандық, гуманизм, жауапкершілік, Ар-намыс, қадір-қасиет, сенім.

Жалпы адамзаттық құндылықтардың негізгі категориясы-өмір. Қазіргі философия өмірді адам болу процесі ретінде, белсенді, қозғалмалы бастауы бар әлемнің абсолютті, шексіз бастауы ретінде қарастырады. Бұл белсенді, қозғалмалы принципті білу, мүмкін, түйсігі арқылы, тәжірибе арқылы. Өмір-адам үшін ең қымбат құндылық, оның тіршілігінің негізі, оның әлемде болуы. Бостандық - адам болудың тағы бір маңызды құндылығы. Бостандық-бұл адамның өмір сүру жағдайларын игеру, табиғи және әлеуметтік күштерге тәуелділікті жеңу, өзін-өзі анықтау, өз әрекеттері мен әрекеттерін таңдау мүмкіндіктерін сақтау қабілеті.

Құндылықтарды өз бойымызда тәрбиелеу, дамыту, санамызға сіңдіру бізді рухани дамуға жетелейді. Және де рухани адамгершілік тәрбиелеудің негізі болып табылады.

kuandykduisek — 2022-10-26 21:26:16 UTC

Кант үшін адам ең жоғарғы құндылық болып саналған. Өйткені оның өзінің өмір сүріу мақсаты бар.
Кант «мәдениет» ұғымын «құндылық» ұғымымен біріктіріп, мәдениет «шын мәнінде адамның әлеуметтік құндылығынан тұрады» деп атап көрсетеді.
Кант адамның құндылықтар туралы барлық тұжырымдамалары дұрыс деп санамайды. Құндылықтар ойдан шығарылған, елес болуы мүмкін. Ойшыл соңғысына, мысалы, «амбиция елесі» – «атақтар мен ордендерге құмарлық» жалған құндылықтар ойлап табуы мүмкін.

Құндылықтар

aslanibadulla — 2022-10-27 02:05:05 UTC

Құндылық — объектінің жағымды немесе жағымсыз жақтарын білдіретін философиялық-социологиялық ұғым.

Философия тарихында құндылық көрінісінің заңдылықтары туралы жалпы түсінік 19 ғасырдың ортасында пайда болды. Құндылық ұғымына тұңғыш философиялық анықтаманы Р.Лотце мен Г.Коген берді. Ежелгі филосиялық көзқарастарда құндылықтың әр түрлі көріністеріне жататын және табиғи, қоғамдық құбылыстарды, адамның іс-әрекетін бағалауда пайдаланылатын сұлулық, қайырымдылық, мейірімділік секілді этикалық және эстетикалық ұғымдар қолданылды. Құндылық объектінің адам үшін қаншалықты маңызды екендігін айқындайды. Ол пәндік және субъективтік деген екі бөліктен тұрады. Пәндік және субъективтік құндылық — адамның дүниеге қатынасының екі жағы, біріншісі — оның объектісі, екіншісі — субъектісі. Сондықтан пәндік құндылық баға берудің объектісі, ал субъективтік құндылық олардың өлшемі мен әдісі болып табылады. Пәндік құндылыққа заттардың табиғи қажеттілігі, өнімнің өзіндік құны, әлеуметтік игілік, ғасырлар бойы қалыптасқан мәдени мұралар, ғылыми ақиқаттың теориясы маңызы мен тәжірибелік пайдасы, адамдардың іс-әрекетіндегі жамандық пен жақсылықтың іске асуы, табиғи және қоғамдық объектілердің эстетикалық қасиеттері жатады. Санадағы құндылық ұғымына қоғамдағы ойлау мен бағалау, мақсат және оған жетудің жолдары, қоғамда кездесетін түрлі нормалар жатады. құндылықтар өмірге, еңбекке, шығармашылыққа, адам өмірінің мәніне, т.б. баға беру қатынасынан тұрады. Құндылықтар қоғам үшін ең маңызды деген әдет-ғұрыптар, нормалар мен мән-мағыналар қызметін өзіне бағындырады және реттейді. Құндылықтар адам мүддесінің объектісі бола тұра, әлеуметтік, заттық ортадағы күнделікті тіршілікте бағыт беру рөлін атқарады. Адам өзін қоршаған заттық және рухани әлемді құндылықтар арқылы бағалайды. Оның шынайы өмірге құндылықтық қатынасы тек сана негізінде болуы мүмкін. Құндылықтық сана заттың біз үшін қаншалықты бағалы, оның құндылығы неде екенін зерттейді.

aslanibadulla — 2022-10-27 02:20:16 UTC

Вебердің пікірінше, құндылық біз үшін маңызды нәрсені, өмірімізде не нәрсеге назар аударатынымызды және нені ескеретінімізді білдіреді. Ол адамның ойлау тәсілі. "Кеңістік" және "уақыт" канттық категориялары сияқты, Вебердегі құндылық адамға өз ойларының, әсерлері мен тілектерінің "хаосын" реттеуге, құрылымдауға мүмкіндік береді. Бұл ғалымға да, қарапайым адамға да бірдей тән "әлемді түсінудің таза логикалық әдісі".

Адам құндылықтардың тасымалдаушысы болып табылады және олар оның алдына қойған мақсаттарын анықтау үшін қажет. Олардың іс-әрекетті ынталандырудағы орны мақсаттар мен мүдделерге қарағанда әлдеқайда терең, өйткені адамның еркі құндылықтарға бағытталған.

Веберді түсіндіруінде құндылықтардың, нормадан айырмашылығы бір жақты түсінікті бұйрық бола алмайды,ол әрқашан тілек. Оны белгілі бір себептермен қабылдап, өз өмірін жүзеге асыратын адам міндетті түрде қажет. Сонымен қатар, құндылықтарды таңдаудың өзі "дұрыс" пен "бұрыс"арасындағы таңдау ғана емес. "Дұрыс" құндылықтар-жомарттық пен үнемділік, мейірімділік пен әділеттілік, зұлымдықпен белсенді күресу және зорлық-зомбылыққа қарсы тұру.

Дегенмен, әрбір нақты жағдайда адам бір-бірімен үйлесуі қиын екі қасиеттің бірін таңдауы керек. Сонымен қатар, құндылықтардың өзі бағыт бермейді, тек бағытты саналы түрде таңдауға мүмкіндік береді. Сондықтан адамның алдында тұрған балама бостандыққа жүгіну ретінде ғана мағынасы бар, сонымен қатар таңдау мағынасындағы еркіндік балама бар жерде ғана мүмкін болады.

Құндылық

arsenashmatulla — 2022-10-31 19:33:13 UTC

Әлемдегі кез - келген саланың өзіне белгілі бір құндылықтарын зерттеуден ақиқатта негізделуден басталады. Әр саланың, мысалы: әдебиет саласына әдемілік, әсемдік, болу игерілсе, құқықтық салада әділеттілік, шынайылық, факт, дәлел көрініп тұруы тиіс.
Жалпы, құндылық дегеніміз ғылым салаларынын ішіндегі ең маңызды гуманитарлық ортақ сала.
Екі мыныңшы жылдарга дейін құндылық тақырыбын тек философия ғылымы зерттеп, өз теорияларын ұсынып келген. Х ғасырда құндылықтар жұйесі әлеуметтік -
гуманитарлык ғылымдардың ортақ теориясына ауыса бастады.
Ен манызды кундылык улт рухы тарихынан бастау алады. Ұлт тарихынын ең негізгі белгілері әлеуметтік идеологиясы қалыптаскан терең зерттеуі өмірдің қағидаттарын
сараптаумен байланысты.

Еркіндік

arsenashmatulla — 2022-10-31 19:41:58 UTC

Заман өзгерген сайын “еркіндік” философиясы алдыңғы қатарға шығып келеді. Қазақ қоғамының бұл ұғымға қатысты көзқарасы жылдан-жылға өзгеріп жатыр. Құлағымыз үйреніп, санамызға сіңіп қалған “қызға қырық үйден тыйым”, “көп сөйлеп, орынсыз күлме”, “қыз ұлдың, ұл қыздың киімін кимеуі қажет” деген секілді көптеген тыйым сөздер бар. Қазақтың тыйым сөздері адамның еркіндігін шектей ме?

Байқасаңыз қазір тыйым сөздер көп айтылмайды. Күннен күнге адам өз жүрек қалауын, жан таңдауын істеп келеді. Біздің әке, анамызға үлкендер тарапынан айтылған тыйымдар бізге айтылмайды. Керісінше, “қазіргінің балалары бәрін біледі, жастардан үйрену керек” сынды сөздерді естіп жатамыз. Бір адам өз қажеттілігі үшін басқаның еркін шектемеуі қажет. Бұл жас, жыныс, ұлт талғамайтын түсінік.

Еркіндік ұғымы жайлы ойшылдар түрлі пікір айтқан. Ағылшын ойшылы, ғұлама Томас Гоббс: “еркіндік - әр адамның түсінігі мен өз ойы бойынша істеуге болатын әрекеттерді атқару. Осы кезде сырттан басқа кедергілердің болмауы” деп түсіндірген екен. Сонымен қатар Гоббс еркіндік пен қажеттілік үйлесе алатынын алға тартады. Еркін адам - өзінің қажетін, қоғамға қалай пайдалы бола алатынын түсінген адам. Неміс философы Фридрих Энгель өзінің «Анти-Дюринг» атты еңбегінде еркіндік әлдебір нәрседен тәуелсіздік нышаны емес, керісінше, ол адамның жаратылыс күштеріне, қоғамдық қарым-қатынастарға және өз болмысына үстемдігі дейді. Яғни біз еркіндік арқылы қоғамдағы байланысымызды реттеп, өз орнымызды таба аламыз. Еркіндік жауапкершіліктен қашырмауы тиіс. Еркін екенмін деп қоғамға, ұлтқа зияны тиетін әрекеттер жасау құпталмайды. Еркін адам ретінде саналы ғұмыр кешуді игеруіміз қажет.

Адам жәнеоның еркіндігі(Б.Спиноза)

arsenashmatulla — 2022-10-31 19:52:09 UTC

Еркіндік мәселесі Б.Спиноза (1632-1677) мұрасында кеңінен қарастырылған. Ол Амстердамда еврей отбасында дүниеге келіп, әуелі сауда-саттықпен айналысқанымен, кейінірек философияға біржола бет бұрды. Оның ілімінде алғашқы кезде жаратылыстану мәселелері көбірек болғанымен, ол бірте-бірте этикалық доктрина қалыптастыру, адам мәселесін тереңдеп зерттеу ісіне басты назар аударды. Негізгі еңбегі – «Этика».

Спиноза адам табиғаттың ажырамас бөлігі екеніне сенімді. Табиғатта механикалық заңдар үстемдік құрса, адам қызметінде оған ойлау қосылады. Спиноза адамгершілік принциптерінің табиғи сипатын ерекше атап кәрсетеді. Бірақ оның философиясында құдай – табиғаттың өзі. Ол субстанция, құдайы табиғатта кездейсоқ ештеңе жоқ, адамдардың құдай деп жүргендері өздері түсінбеген табиғат. Спиноза адамгершіліктік ережелердің құдайдан туындайтындығын теріске шығарғанымен, оның философиясынан жеке эгоизм идеясын кездестірмейміз.

Ең бастысы Спиноза адамның еркіндігін, оның ақыл-ойының еркіндігін жария етеді. Оның ойынша, адам адамгершілікті өз бойында еркін қалыптастыруға қабілетті, қорқыту, үрей (мемлекет және басқа адамдар тарапынан) арқылы адамгершікке тәрбиелеу мүмкін емес, себебі оның табиғаты ізгілікті. Адам өмірінің мәнін Спиноза бақытқа жету деп түсінді, осы бақытқа жету жолында оның ақыл-ойы адамгершілік ережелерін ту-ындатады. Спиноза сезімді парасаттан төмен қойып, адамгершілікті ақыл-оймен байланысты қарастырады. Ақыл-ой белсенді, оның күші танымның дамуы процесінде өсе түседі. Еркін ақыл-ойға ие адам еш қысымсыз басқа адамдармен тамаша қарым-қатынас орната алады, яғни ақыл-ойдың көмегімен рахатқа бөленеді. Осыдан Спинозаның мемлекет туралы пікірі туындайды, ол мемлекеттің мақсаты – адамның еркіндігін қамтамасыз ету деп тұжырымдайды.

Спиноза адамды өмірдің барлық жағдайында да еркін болуға шақырады. Тіпті өлімнен де қорықпау керек, себебі мәңгілік ештеңе жоқ. Сондықтан да еркін адам өлім туралы мейлінше аз ойлайды, өлім туралы күні-түні қайғырып, мұңға бату – құлдықтың бір түрі. Спиноза адамдарды өз бақытсыздықтарына салыстырмалы түрде қарауға шақырады (біз «философиялық» деп атап жүрген көзқарас). Бір қарағанда үстіртіндеу болғанымен, Спинозаның бұл философиясы өмір туралы ойланған адамның жан жарасын жеңілдетуге біршама пайдалы. Ол адамды тәуелсіз, еркін, ешкімге де, ештеңеге де жалтақтамай өмір сүруге үйретеді және дүниедегі құбылыстардың, адам өміріндегі проблемалардың бәрі де уақытша, өтпелі екендігін дәлелдейді.

aslanibadulla — 2022-11-02 15:17:53 UTC

Бердяевтің еркіндігі адамның жеке қасиеттерімен, оның рухани қасиеттері мен құндылықтарымен байланысты. Бердяев еркіндікті жақсы көрді. Оның жеке басы қоғамның бөлігі ретінде емес, қоғам оның бөлігі ретінде әрекет етеді. Бердяевтің бостандығы иррационалды және трансцендентті шексіздіктен бастау алады. Бұл адам өмірінің негізі және анықтаушы қасиеті.Бердяев бостандықтың мәні туралы ойлана отырып, бостандықты Құдай жаратпайды, керісінше, Құдай бостандықтан пайда болады деген қорытындыға келеді. Ешнәрсе емес және сонымен бірге бәрі бар бостандықтан Құдай әлемді жасайды. Бірақ бостандықты Құдай жаратпайды, ол бастапқы, демек, Құдайдың да оған күші жоқ. Бостандыққа биліктің болмауы бостандықтың зұлымдықтың қайнар көзі болуына әкеледі.
Бердяевтің объективтілік ұғымы Бостандық тақырыбымен тығыз байланысты. Оның көзқарасы бойынша, адам көретін нәрсе объективті шындық емес. Бұл оның ойлауының жемісі, сананың Елесі..

aslanibadulla — 2022-11-02 15:23:37 UTC

Алаш партиясын құру кезінде басшылыққа алынған негізгі мақсат - қазақ халқының тағдыры, аумағы мен мемлекеттілігі бай басқа да дамыған жоғары мәдениетті халықтармен тең дәрежеде тәуелсіз мемлекет құру болды. Алаш қайраткерлері жоғары білімді адамдар, әлеуметтік - гуманитарлық және жаратылыстану - ғылыми білімде терең біліма бар нағыз эрудиттер болды. Алаш қозғалысының көптеген көшбасшылары тек құқық қорғаушылар, саяси және қоғам қайраткерлері ғана емес, ірі ағартушылар, публицистер, газеттер мен журналдарды шығарушылар, ойшылдар, ақындар, педагогтар, ғылыми зерттеулердің, кітаптар мен оқулықтардың авторлары болды. Қазақ халқы көшбасшы деп таныған Әлиханның негізгі философиялық идеясы ел еркіндігін қорғау, соның ішінде сайлауға қатысуға баршаға бірдей құқық беру, барлық ұлтты тең дәрежеде көру дегенге саяды. Міржақып Дулатов “ мен құлдықта болған, езілген халқыма осы құл мәртебесінен шығуға көмектесуді өзімнің парызым деп санадым… Саяси саладағы оқиғаларды уақытында болжадым деп ойламаймын; қазір лкеңестік билікке қарсы күрес ретінде не ұсынылатыны, менің қазақ ұлтын дербес, тәуелсіз, бақытты көруге деген ниетім ғана” деген болатын. Ал, Мұстафа Шоқай 1938 жылы өзінің арманына сеніп, туған халқын бірлік пен тәуелсіздікке шақырлы: “… азаттық пен тәуелсіздік күні көтеріліп, біз, қарапайым балуандар… туған жерімізде, туған халқымызда боламыз”. Әлихан мен Міржақыптан өзге де Алаш зиялыларының философиясындағы еркіндік идеясы, азаттық жолындағы күресі әр сөзінен, әр ісінен қылт етіп көрініп отырды. Бүгінгі бейбіт күніміз сол идеяның ең тәтті жемісі, сол философияның жеткен жеңісі.

Концептуальная карта. Жеке жұмыс !

kuandykduisek — 2022-11-02 17:23:02 UTC

https://www.mindomo.com/mindmap/8bb1d1b2d06a4c5ca076c8e9de2cf172

Философия свободы и творчества Бердяева

kuandykduisek — 2022-11-02 17:59:07 UTC

Еркіндік Бердяев үшін негізсіз болып саналған. Оны немістің Ungrund сөзіне негіздеген. Ungrund-түбі жок, тұңғиық деген мағынада. Бердяев бойынша Еркіндік бастапқы болып саналған, Құдай адам еркіндігімен ештенке істей алмайды. Ол да біз сияқты еркіндіктін тұтқыны. Және ол еркіндікті әртүрлі қолдануға болады. Бердяев үшін еркіндіктін екі түрі болған..... Жалғасы вордтағы пайымдауда

Пайымдау

kuandykduisek — 2022-11-02 18:49:02 UTC

философиядағы ағартушылық мәселелері

Ashmatulla — 2022-11-02 20:05:57 UTC

Ағарту-Батыс мәдениетіндегі маңызды кезең, бұл ғылым мен өнердің өрлеуі. Ағарту-бұл индустрияландыру жолына түсетін кез-келген мемлекеттің мәдени дамуындағы табиғи кезең, ол демократияға бет бұрумен, қоғамның кең топтарының мәдениеті мен ғылымымен, рационализммен және адамның шексіз қабілеттеріне Сенумен сипатталады. "Ағартушылықтың" отаны Франция, мұнда ағартушылық дүниетанымның негізгі идеялары жасалды: ақыл-ойдың басымдығы, еркін ойлау, догматизмге қарсы, атеизм (Құдайдан бас тарту) және антиклерикализм (шіркеуге қарсы ілім) идеяларын дамыту. Ағарту философиясының негізгі мәселелері: адам мен мемлекет, адам мен адамгершілік, адам және Құдайды түсіну, адам мен табиғат.

Вольтер Құдай мен ақыл-ойды анықтады, ол: "Мен бармын, сондықтан мәңгілік нәрсе бар", - деді. Құдайдың болуы мүмкін. Бірақ ол үшін Құдайдың болуы-бұл сенім емес, ақыл-ой фактісі. Құдай-шығармашылық күш, тәртіп, жақсылық, Құдай-бәрінің басты себебі. Құдай жанды тыныштандыру үшін қажет, ол "Егер Құдай болмаса, оны ойлап табу керек еді"деп жазады. Алайда, адам Құдайдың болмысының табиғатын түсіне алмайды. Құдайды мойындай отырып, Вольтер католик дінбасыларының белсенді қарсыласы (антиклерикализм), ол өзінің "Философиялық хаттарында" өзінің шіркеуге қарсы Доктринасын баяндайды, Вольтер діни қызметкерлер адамды құлдыққа алды дейді, ол: "гадинаны ұсақтау", яғни шіркеу. Дін, оның пікірінше, "фанатизмнің анасы, азаматтық жанжал, адамзат баласының жауы".

Руссо христиан дініне рационалды-философиялық сын айтты. Құдай, оның пікірінше, адам қиялының өнімі. бірақ ол атеист емес еді, ол арнайы "азаматтық дінді" ұсынды (теңдік пен бостандық діні): әлемді күшті материалдық күш басқарады, ол жанның өлмейтіндігі бар жақсы Құдай", – деді ол. Барлығы мейірімді, өйткені ол Жаратушының қолынан келеді, бірақ бәрі адамның қолында азғындайды. Сондықтан ең бастысы-жеке тұлғаны тәрбиелеу, еркін, төзімді. "Егер біз шынайы азаматтарды тәрбиелесек, бізде бәрі болады". Ол өзінің педагогикалық теориясын "Юлия" және "Эмиль немесе Тәрбие туралы"философиялық романдарында баяндады. Ол теңдікті жақтады, таптық артықшылықтарға қарсы, ең бастысы-адам бойындағы ар-намыс, бастама, жеке адамға құрмет сияқты қасиеттерді тәрбиелеу. Адам тек тәрбиелі және білімді болмауы керек, ол адамгершілікке ие болуы керек.

Дидро сенімді материалист және атеист. Ол Құдайдан бас тартты. Ол материяны жалғыз зат деп таныды, ол жаратылмаған Мәңгілік, бәрі оның бір түрінде өліп, екіншісінде қалпына келеді. Әлем-бұл қозғалыстағы материя, әлемдегі барлық нәрсе "табиғаттың Мәңгілік ағымы мен өзгеруі"," материяның ашытуы ғаламды тудырды", сондықтан ол материяның ішкі белсенділігі идеясына келеді. "Сезімталдық", дидроның пікірінше, материяның негізгі қасиеті бәрін, тіпті тасты да сезінеді (ГИЛОЗОИЗМ идеялары). Сезімдердің көмегімен адам табиғатты біле алады. Ол былай дейді: "Біз сезіну және есте сақтау қабілеті бар құралдармыз. Біздің сезімдеріміз-айналамыздағы табиғат соққан кілттер". Сонымен, сезімдер барлық білімнің қайнар көзі болып жарияланады. Дидроның таным әдісі-эксперимент, ал мақсаты-шындық.

Ф. Ницше философиясындағы "Асқан адам"

alinakairgeldi — 2022-11-03 03:34:47 UTC

Бостандық философиясы

sanzharkemelbay — 2022-11-03 03:42:22 UTC

Бүгінгі қоғамда біз адам және азамат құқықтарының бірі ретінде ресми түрде қабылдайтын жеке бас бостандығының құндылығын қалпына келтіруге тырысамыз. "Жеке бас бостандығы" ұғымы бұқаралық ақпарат құралдарында, саяси көшбасшылардың сөздерінде жиі қолданылады және біздің мемлекетіміздің Конституциясымен жарияланады. Алайда, бұл тұжырымдамаға әртүрлі адамдар енгізген мағына әртүрлі, көбінесе адам бостандығы мәселесін шешудің ең қарама-қарсы жолдары ұсынылады. Бірақ сонымен бірге Бостандық категориясының өзі айтарлықтай талдауға ұшырамайды.
Бостандық негізгі философиялық категориялардың бірі ретінде адамның мәнін және оның бар болуын сипаттайды. Философиялық ой тарихында бұл ұғым ұзақ эволюциядан өтті - "негативтен" (Бостандық) "позитивтіге" (еркіндік үшін) дейін. Бостандық философиясы Кант пен Гегель, Шопенгауэр мен Ницше, Сартр мен Ясперс, Бердяев пен Соловьевтің ойларының тақырыбы болды. Бұл ұғымды түсіну ауқымы өте кең – еркін таңдау мүмкіндігін толығымен жоққа шығарудан (бихевиоризм тұжырымдамаларында) "бостандықтан қашу" негіздемесіне дейін (Е. Фромм) қазіргі өркениетті қоғам жағдайында.

Бостандық философиясын қарастыра отырып, Н. А. Бердяевтің еңбектері туралы айтпауға болмайды. ол былай деп жазады:"бостандық идеясы мен үшін кемелдік идеясынан гөрі, өйткені мәжбүрлі, зорлық-зомбылықты қабылдау мүмкін емес". Мүмкін, сондықтан да біз оның ғасырдың бірінші жартысында бостандық тақырыбын философиялық ойдың орталық проблемасы ретінде бөліп, оны шешу жолдарын ұсынған көрнекті орыс философтарының бірі ретіндегі көзқарасына қызығушылық танытамыз.
Бердяев шығармашылығының көптеген зерттеушілері атап өткендей, оның жеке басының бостандығы идеясы тікелей қарама-қарсы көңіл-күймен боялған: трагедия және "рух төңкерісін" жасауға деген шешім, жалғыздық тәжірибесі және барлық жеңіске жететін соборлыққа серпін, болмыс пен тарихтың құлдырау сезімі және адам бостандығының өзгеретін және құтқарушы күшіне сену.

Неміс философы Эрнст Кассирердің "қазіргі саяси мифтердің техникасы" еңбегінде "Бостандық" сөзін философияда ғана емес, саясатта да ең түсініксіз және екіұшты сөздердің бірі ретінде бағалағаны кездейсоқ емес. Тұжырымдаманың семантикалық "ұтқырлығы" мен "нақтылығының" дәлелі-бұл әртүрлі оппозицияларда пайда болу фактісі. Философияда "Бостандық", әдетте," қажеттілікке", этикада – "жауапкершілікке", саясатта – "тәртіпке" қарсы тұрады. Сөздің мағыналы интерпретациясының өзінде әртүрлі реңктер бар: оны толық ерік-жігермен байланыстыруға болады, оны саналы шешіммен, адам іс-әрекетінің ең жақсы мотивациясымен және саналы қажеттілікпен анықтауға болады.
Әр дәуірде бостандық мәселесі әртүрлі тәсілдермен, көбінесе қарама-қарсы мағынада, қоғамдық қатынастардың сипатына, өндіргіш күштердің даму деңгейіне, қажеттіліктер мен тарихи міндеттерге байланысты қойылады және шешіледі. Адам бостандығы философиясы Кант пен Гегель, Шопенгауэр және Ницше, Сартр мен Ясперс, Бердяев және Соловьев сияқты әртүрлі бағыттар бойынша зерттеу тақырыбы болды. Соңғы жылдары философиялық әдебиетте бостандық мәселесі бойынша бірқатар басылымдар пайда болды. Бұл Г.А.Андреевтің "Христиандық және бостандық мәселесі", Н. М. "Марксистік-лениндік философия тарихындағы әлеуметтік детерминизм және адам мәселесі", В. Н. Голубенко "қажеттілік пен бостандық" және т.б. бұл мәселеге Анисимов, Гаранжа, Спиркин, Шлайфер монографиялары мен тарауларында айтарлықтай назар аударылады.

Шопенгауэр еркіндік ұғымының теріс мәселесін ұсынады, яғни еркіндіктің мазмұнын ұғым ретінде анықтау, мүмкін адамның өзін-өзі жүзеге асыруына кедергі келтіретін белгілі бір кедергілерді ғана көрсету. Яғни, Бостандық қиындықтарды жеңу ретінде айтылады: кедергі жойылды – Бостандық дүниеге келді. Ол әрқашан бір нәрсені жоққа шығару ретінде пайда болады. Еркіндікті өзіңіз арқылы анықтау мүмкін емес, сондықтан сіз мүлдем басқа, бөгде факторларды көрсетіп, олар арқылы Бостандық ұғымына Тікелей жетуіңіз керек. Н.А. Бердяев неміс философына қарағанда бостандықтың оң және мағыналы екенін баса айтады:" Бостандық озбырлық пен кездейсоқтық патшалығы емес " [Бердяев 1989: 369Б].

Ф. Ницше "Так говорил Заратустра"

alinakairgeldi — 2022-11-03 03:50:17 UTC

«Заратуштра осылай сөйледі»
Асқанадам - күшті ерік-жігері бар дана адамның бейнесі. Міне, дәл осы образ Ницше адамзатты ең биік мақсат етіп қояды. Дарвиннің революциялық теориясына ұқсастығы бойынша Ницше адам дамуының келесі кезеңі «Асқанадам» болады деп есептейді. Қазіргі адам, философтың айтуынша, көптеген ғасырлар бойы әлсіз және аянышты күйде болды. Бұл негізінен кішіпейілділікті, әлсіздікті, теңдік пен рухты идеалға әкелетін христиандық моральға байланысты. Ол сол адамнан күрес, күш, әділеттілік пен тәннің рухпен үйлесімін әкелетін ең жақсы адамның бейнесін көреді.

Заратуштра адам дамуының 3 кезеңін санайды. Түйе, арыстан және бала.
Түйе - тәжірибенің мойынсұнғыш сақтаушысы, ол адамзаттың барлық қалыптасқан көзқарастарын сіңіреді және қабылдайды.
арыстан. Бұл күйде адам гелист емес және барлық моральдық нормалар мен құндылықтарды бұзушыға айналады. Бірақ мәселе оның қалай жасау керектігін білмеуінде. Дәл осы жетіспеушілік соңғы кезеңдерде, балада түзіледі.
Бала нөлден бастап өзіндік құндылықтар жүйесін, өзінің мораль мен өз ережелерін жасайды. Бұл ішінара суперадамның мәні, оның бейнесіне Ницше бойынша, адамзат ұмтылуы керек.

Осылайша, Ницше Асқанадам идеясымен өз заманының адамына ең жоғары мақсат қояды. Және бұл ретте оның дамуына болжам жасайды. Ол оны 19 ғасырдың аяғында маңызды болған оқиғалардың негізінде жасайды.
1. Осы уақытқа дейін адамзат ғылыми білімнің лайықты даму қарқынына ие болды және бұл қарқын экспоненциалды түрде өсуде. Осылайша, ғылыми білімнің пайдасына догматикалық сенімнен біртіндеп бас тарту байқалады.
2. Социалистік қозғалыстар халықтың кең бөлігін сүйреп, күш ала бастады. Осылайша, тарихта мәдени ыдырау бар. Бір кездері тәуелді күйде болған адамдар рөл ойнай бастайды және өз ережелерін айтады.
Ницше өз заманындағы процестерді бақылай отырып, қорытынды жасайды. Адамзат барлық құндылықтарды түбегейлі қайта бағалауға және екі жолдың бірін таңдауға тап болады. Қожайындардың имандылығын таңдау немесе құлдардың имандылығына бағыну. Ницше адам не арыстанның сатысынан өтіп, бала болу керек, не болмаса түйе болып қала береді дейді.
Ғылыми білімнің ықпалының өсуі мыналарға әкеледі: білімнің диктаты жаңа құбылысқа әкеледі: нигелизм. Бұл – ғалам туралы ескі ұғымдарды жоққа шығару, белгілі бір уақытқа дейін мызғымас моральдық-этикалық нормаларды жоққа шығару. Сондықтан оның әйгілі: «Құдай өлді». Ол қайтыс болды, өйткені жаңа дүние туралы білім оны жай ғана ығыстырып, оны қосымша элементке айналдырды.
Бірақ жаппай адамның жұқтыруы, Ницшенің пікірінше, адамзатты одан да үлкен құлдырауға - декодандарға әкеледі. Ницше бұқаралық адамның құндылықтарын зиянды деп санайды.

Адамзат Ницшенің ойынша, шеберлердің моральына ұмтылуы керек. Бұл ерік-жігері күшті ақсүйектердің адамгершілігі. Негізінде, бұл дерлік «супермендер» және олардың азшылығы. Олардың басқалардан басты айырмашылығы – ешқандай моральдық-этикалық көзқарастарға тәуелді емес. Олар тіпті белгілі бір мағынада жақсылық пен жамандық сияқты категориялардан тыс. Бұл күшті, бастамашылдықты, өзін-өзі қамтамасыз етуді және өмірдің өзін құндылықтары ретінде жариялаған адамдар.

Ницшенің айтуынша, екі жол бар. Біріншісі: адам ескі діни құндылықтардан бас тартып, шынайы, адами құндылықтарға жүгінуге мәжбүр болатын жол. Яғни, адамгершіліктен жоғары болу, құндылықтарды қайта бағалау және шеберлердің моральдық қасиеттерін қабылдау. Немесе Ницше мүлде қаламайтын нәрсені адамға жаңа әлемдегі христиандық құндылықтарды қайта пішімдеуге, яғни әлеуметтік, топтық қозғалыстарға бағынуға, барлығының теңдігін жариялайтын демократияны қабылдауға тура келеді.

sanzharkemelbay — 2022-11-03 03:52:03 UTC

Ф. Ницше “Асқан адам”

aslanibadulla — 2022-11-06 12:29:37 UTC

Диоген. Переоценка ценностей.

alinakairgeldi — 2022-11-08 06:52:17 UTC

Диоген грек философиясының кезеңіне кірген «Переоценка ценностей» ең алдымен өркениеттің дәстүрлі құндылықтарын қабылдамау және «табиғатқа» бет бұруға шақыру арқылы көрініс тапты. «Киник» лақап аты Киносарг атындағы гимназияда орналасқан Антисфен мектебінің атынан шыққан деп есептеледі. Ол Афины алаңында саздан жасалған бөшкеде өмір сүрді. Ол уақытының көп бөлігін Грецияны аралап, өзін полиция мемлекетінің емес, бүкіл ғарыштың азаматымын - «космополит» деп атады.
Диоген ілімінің негізгі мазмұны табиғатқа сәйкес өмір идеалын моральдық уағыздау және дене қажеттіліктеріне байланысты барлық нәрселерде аскеттік абстиненция болды. Диоген адамның байлыққа, сән-салтанатқа әуестенуге, сонымен қатар қарапайым дүниелік уайымдармен өмір сүруге деген ұмтылысын өте қатал мазақ етті. Оның халық арасынан адам табу қиын деген сөзін жерлестерінің көпшілігінің өмір жолын айыптау деп бағалауға болады. Олардың бүкіл өмірі босқа күнделікті істермен өтеді. Олардың артында, сондай-ақ тауарларға деген ұмтылыс пен қажеттіліктерді қанағаттандыру, байқалмайтын қызықсыз өмір өтеді. Көптеген адамдарда жаман қасиеттер бар: зинақорлық, сараңдық, көреалмаушылық, жауыздық, дұшпандық. Диоген бұл келеңсіздіктерді де айыптаса керек. Ал оны қоршап алған қалың жұрттың ішінде жалпыадамзаттық имандылық заңдары бойынша өмір сүруге, күнделікті нанын ғана емес, жан дүниесін де күтуге тырысқандар аз болды. Диогеннің бұл сөздерін біздің заманымызға сәйкес қолдануға болады (бәлкім, кез келген басқа сөздер сияқты). Қазіргі әлемде көретініміз: байлыққа деген шексіз құмарлық, орыс өмірінің барлық салаларында олигархтардың үстемдігі; шоу-бизнесте қандай баға болса да атақты болуға ұмтылу, заманауи саясаткерлерге үстемдік етуге ұмтылу; жерлестеріміздің жартысына жуығында ақша жинауға, икемділікке ұмтылу; жамандықтың үстемдігі – маскүнемдік, жезөкшелік, адам саудасы, қазіргі құлдық. Индивидуализм, адамның жеке басының бәрінен бұрын - қазіргі әлемде үстемдік ететін нәрсе. Өзі үшін ғана емес, өзгелер үшін де өмір сүретін, ақылды, білімді, достықты, мейірімділікті, өзара түсіністікті бағалайтын адамды кездестіру өте қиын. Қазіргі әлемде Диоген-ойшылдар, тәлімгерлер, пайғамбарлар жетіспейді.

arsenashmatulla — 2022-11-09 13:00:04 UTC

Өнер философиясы-өнер, әдебиет, музыка ғылымы негізінде өнердің мағынасын зерттейтін философияның бір саласы, сонымен бірге мәдениеттегі және құндылықтардың бүкіл аясындағы өнердің функцияларын ескере отырып. Өнер философиясын екі негізгі салаға бөлу әдетке айналған:
- өнер түрлері мен көркемдік бейнелеу әдістері мен әрекеттерін түсіндіру;
- өнердің этикаға, дінге, метафизикаға және дүниетанымға қатынасын зерттеу.

Айналадағы әлемді бейнелейтін өнер адамдарға оны білуге көмектеседі, саяси, адамгершілік және көркемдік тәрбиенің құдіретті құралы ретінде қызмет етеді. Шындықтың құбылыстары мен оқиғаларының әртүрлілігі, сондай-ақ оларды көркем шығармаларда көрсету тәсілдерінің айырмашылығы өнердің әртүрлі түрлері мен жанрларын өмірге әкелді: көркем әдебиет, театр, музыка, кино, сәулет, кескіндеме, мүсін.

Канттың пікірінше, өнер талғамға параллель. Дәмі де-автономды қабілет те, өнер де-басқа құбылыстарға тән және төмендетілмейтін әрекет. Ол табиғаттан, ғылымнан, Қолөнерден және техникадан ерекшеленеді. Өнер-Бостандық арқылы ұрпақ, яғни ақыл-ой әрекетіне негізделген әрекет. Сондықтан аралар дұрыс салған балауыз жасушаларын тек өнерге ұқсастығы бойынша өнер туындылары деп атауға болады: олар тек табиғаты мен өзіне тән инстинктінің өнімі. Кант бейнелеу өнерін жағымды өнерден ажыратады. Жағымды өнерде ләззат тек сезім түрінде біздің идеяларымызбен бірге жүреді. Бейнелеу өнерінің мақсаты-таным түрі ретінде біздің идеяларымызбен бірге ләззат алу. Бейнелеу өнерінің жағымдыдан бұл айырмашылығы Канттың өнердің әлеуметтік қызметі туралы ойы: өнер туындысы өздігінен жасалғанымен, ол әлі де адамдар арасындағы қарым-қатынас үшін ақыл-ой күштерінің мәдениетіне ықпал етеді. Өнер туындыларымен жеткізілетін ләззат туралы хабарлаудың өзі, Канттың пікірінше, өнер туындыларының ерекше, таңғажайып қасиетіне негізделген: табиғаттан түбегейлі өзгеше, бұл туындылар бізге табиғаттың өзі сияқты көрінеді; егер ол бір уақытта өнер болып көрінсе, табиғат әдемі, ал егер өнер керемет болса біз ондағы өнерді көреміз бірақ ол бізге табиғат сияқты көрінеді

Өнер философиясы

sanzharkemelbay — 2022-11-09 16:19:30 UTC

https://youtu.be/5UW3Yu5E5N8

Көптеген философтар әр уақытта "өнер" терминін әртүрлі тәсілдермен анықтады. Алдымен олар өнер еліктеу қажеттілігінен туады деп сенді, бірақ кейінірек бұл қате екенін түсінді, өйткені тіпті қарабайыр адам да өз жұмысына қиял енгізді. ХVІІ ғасырда өзгерістер болды және өнерді түсіну де басқаша болды. Француз философы Жан Жак Руссо өнерді сыртқы әлемді сипаттау ретінде емес, ең алдымен адамның құмарлықтары мен эмоцияларының көрінісі ретінде анықтады. Неміс философтары да осындай көзқарасқа ие болды (Иоганн Гердер, ақын Иоганн Гете және т.б.). Олар өнердің басты мақсаты сұлулықты жаңғырту және сыртқы шындықты көрсету емес, адамның ішкі өмірін бейнелеу деп есептеді.
Қазіргі мағынада өнер-бұл эстетикалық құндылықтардың белгілері бойынша кез-келген материалда өзін көрсете білу. Сондай-ақ, "өнер" ұғымын тұтастай алғанда көркемдік шығармашылық деп атауға болады. Бұл шығармашылықтың немесе өнердің көптеген түрлері бар: әдебиет, сәулет, мүсін, кескіндеме, графика, өнер және қолөнер, театр, музыка, балет, кино, би, цирк және т.б. адамның шығармашылық іс-әрекетінің барлық түрлері әлемді бейнелейді. Сурет-бұл өнер экспрессивтілік пен эстетикалық құндылық беретін көркемдік көзқарас пен тәжірибенің шоғыры. Көркем шығармашылықтың ерекшелігі-өнер адамы-суретші, оның дүниетанымы, ойының тереңдігі ашылатын жаңа көркемдік формалар жасайды. Ол осы бейнелермен ойлайды.
Сондықтан өнердің құндылығы суретші – өнер қайраткерінің философиялық көзқарастарына байланысты деп айтуға болады.
Өнердің құндылықтары техникаға да тікелей байланысты. Шынында да, инженер, дизайнер және т.б. үшін өнер туындысы мен техникалық өнімнің ұқсастығы өте маңызды. Суретші де, техник те шебер шеберлер, олардың қызметінің мақсаттары ғана әртүрлі.
Өнер туындысының мақсаты-оның сұлулық символы ретінде әдемі ретінде жұмыс істеуі. Өнер-сұлулық заңдарына сәйкес әлемді құруға мүмкіндік беретін құрал. Өнер мен сұлулық-бір-бірімен тығыз байланысты екі ұғым.
Біз сұлулық әлемінде өмір сүріп жатырмыз, ол бізді қоршап тұр. Алайда, Сұлулық ұғымы көптеген адамдар ойлағаннан гөрі тереңірек. Сұлулық-бұл әдемі, биік, эстетикалық нәрсе.
Эстетикалық-бұл сезім-бұл сезімнің қоздырғышына бағытталған және қажетті жетілу дәрежесіне жеткен құндылық.
Эстетика - "сезімге қатысты" дегенді білдіретін грек сөзі. Бірақ бұл сезім тек практикалық іс-әрекеттің сәті деп саналды. Космос сұлулықтың көрінісі деп танылды, қалғанының бәрі ғарыштың үйлесімділігіне жақындағандай әдемі болып саналды. Өнер табиғатқа еліктеуге де ұмтылды.
Орта ғасырларда барлық әдемі заттар Құдайдың рухани сұлулығының жарқырауы болып саналды, көрінетін Сұлулық көрінбейтін сұлулықтың көрінісі ретінде танылды. Өнердің мақсаты адамды Құдайға жақындату болды.
Жаңа заманның эстетикасында (Ренессанс) сұлулықтың үлгісі адамның өзі, оның денесі деп жарияланды. Сол кезде классицизм өзінің гүлденуіне қол жеткізді, ол гармоникалық айқындықты, логикалық қарапайымдылық пен формалардың қатаңдығын, стильдің тектілігін, табиғатқа адалдықты талап етті. Өнердегі классицизмнің өкілдері Шиллер, Гете, Моцарт, Бетховен, Фонвизин, Державин және басқалар болды. Олардың орнына өнерді тікелей ақылға қонымды түсінуден бас тартқан романтиктер келді. Олар Гюго, Лермонтов, Вагнер және басқалар сияқты адамдар болды. Олар жеке тұлғаның әртүрлі қабілеттерін босатуға тырысты.
ХХ ғасырда философияда, сәйкесінше өнерде өзгерістер болды. Романтизмнің орнына реализм келді. Ресейде бұл социалистік реализм болды-тарихи материализм философиясының эстетикалық тіліне аудармасы.

"Асқан адам" Ф.Ницше

kuandykduisek — 2022-11-09 20:26:16 UTC

Философия творчества Н.А. Бердяева

kuandykduisek — 2022-11-09 20:50:51 UTC

Бердяев өнерде адамға еркіндік беретін, өміріне мән беретін күшті көрді.

aslanibadulla — 2022-11-10 00:53:37 UTC

Бұл кітаптың авторы бір кездері бейнелеу өнерінің тарихы мен теориясы туралы ең танымал кітаптардың бірі, көрнекті француз философы және тарихшысы Ипполит Тэн (1828-1893) Әлемдік өнертану ойының классигі болып саналады. Ол алғаш рет 1880 жылы Париж бейнелеу өнері мектебінде 1864-1869 жылдары оқыған дәріс курстары негізінде шығарылды.
Өзіне тән әдеби шеберлігімен Тэн өнер туындыларын жасау процесінің мәні, ерекшеліктері мен сипаты, көрнекті итальяндық және голландиялық суретшілердің, ежелгі грек мүсіншілерінің шығармашылық зертханасы туралы қызықты әңгімелейді. Кітапта ежелгі Грецияның, Италияның және Нидерландының орта ғасырлардағы және қайта өрлеу дәуіріндегі өмірі мен ең жарқын оқиғалары бейнеленген, олардың мәдениеттің дамуына әсері көрсетілген.
Тарих және өнер философиясының өзіндік нұсқасын аша отырып, Тэн "негізгі сипат" ұғымын алға тартты . Бұл белгілі бір қоғамда пайда болатын, содан кейін өнерде қайталанатын адамның басым түріне қатысты болды.Түсіндірілетін сипаттағы антропологиялық мазмұнға үш фактор әсер етеді: нәсіл, яғни тұқым қуалайтын қасиеттер, орта және сәт, қарапайым тілмен айтқанда, тарихи дәуір.Тэннің ойы мәдениеттегі көптеген процестер ұжымдық бейсаналық деңгейде пайда болатындығын жоққа шығармайды. Біз, мысалы, ғасырлар тереңінен келе жатқан белгілі бір дәстүрлердің авторы кім екенін білмейміз. Мәдени құбылыстар көбінесе психиканың тереңдігіне оралады. Ұлттық, нәсілдік компоненттер жалпы әлеуметтанулық факторлармен бірдей дәрежеде өте маңызды. Тэн нәсілдік және қолданыстағы Тарихи жағдайлардан басқа, қоршаған орта ұғымына, яғни психикалық, рухани, мәдени, әлеуметтік ортаға үлкен мән берді. "Моральдық температура" немесе "ақыл мен мораль жағдайы" өте маңызды болды.

От Джотто до Тициана. Титаны Возрождения.

alinakairgeldi — 2022-11-10 03:31:47 UTC

Қайта өрлеу дәуірі – адамзат тарихындағы ең прогрессивті және революциялық кезең. Қайта өрлеу дәуірінің суретшілері - Сандро Боттичелли мен Леонардо да Винчи, Рафаэль мен Тициан, Иероним Бош және Питер Брюгел ақсақал - ешқашан жай суретшілер болған емес. Олар философ болды, оларға сол заманның негізгі және негізгі мәселелері жүктелді. Антикалық мұраттарға орала отырып, олар ішкі бірлігі бар дүниенің интегралды концепциясын жасады, дәстүрлі діни сюжеттерді жердегі мазмұнмен толтырды.
Ренессанс Титандары. Әрине, бұл Леонардо да Винчи: «Рух суретшінің қолын жетелемеген жерде өнер де жоқ» деген. Ол әмбебап адам болды: суретші, мүсінші, сәулетші, инженер, табиғат зерттеушісі... Ол өз заманынан әлдеқайда озып кеткені сонша, оның көптеген идеялары XV ғасырға емес, ХХ ғасырға сәйкес келді. Осы арқылы ол Қайта өрлеу дәуірін дәріптеген дарынды тұлғалардың арасынан айқын көзге түсті. Бірақ басқалары да болды: Боттичелли, Микеланджело, Рафаэль, Тициан, Бош, Брюгель, Эль-Греко, Веронезе... Альбрехт Дюрер деген неміс суретшісі болды, оның есімі өзінің маңыздылығы жағынан Леонардо да Винчи есімімен тең болуы мүмкін. Бұл кісілердің есімдері «данышпан» сөзінің баламасы. Олар абсолютті адамдық данышпандықтың көрінісі, олардың есімдері бес ғасырдан астам уақыт өтсе де, бәріне белгілі - тіпті өнерге өте аз қызығушылық танытатындар да.
Жалпы, Қайта өрлеу дәуірі – адамзат тарихындағы ерекше кезең. Бұл туралы А.И.Куприннің бір әңгімесінің кейіпкері былай деді:
«Өнер мыңдаған жылдар болды және ол адам төрт аяғынан екі аяққа тұрған кезден басталды. Тас дәуірінен бері. Ежелгі пирамидалар мен көне саркофагтарда алдымен шебер ойылған скарабтар, мистикалық қоңыздар бар. Сонда өнер көтеріледі. Перғауындардың ішкі ант берген қабірлерінде өлгендердің ақыреттік еркін бұза отырып, ғалымдар ғасырлар күлінің астынан таңғажайып тас тақталарды қазып, сол кездегі суретшілер ең ұлы билеушілердің аңшылықтарын, мерекелерін және соғыстарын ойып, береді. оқиғалар қазір бізге түсініксіз сұлулық пен шартты адалдық.

Жоба-презентация

alinakairgeldi — 2022-11-10 05:01:55 UTC

arsenashmatulla — 2022-11-11 14:40:43 UTC

Н. А. Бердяев орыс діни және саяси философы әлеуметтанушы; орыс экзистенциализмі мен персонализмінің өкілі болды. Бердяев өзінің "өмірге деген ерік және мәдениетке деген ерік" кітабында қоғамның өркениет пен мәдениетке деген ұмтылысын салыстырады. Оның пікірінше, өркениет жақсы өмірдің мәнін бейнелейді, бірақ ол қоғамның рухани мәдениетін өлтіреді. Батыс пен Шығыстың қарама-қайшылығы мысалында ол бұл шын мәнінде екенін көрсетеді екі қоғамның қарама-қайшылығы қарама-қайшылыққа ұмтылатындар. Батыс өркениеттің бейнесі ретінде мәдениеттен алыстап бара жатқанда, Шығыс мәдениет пен руханилықты бағалайды. Белгілі бір дәрежеде ол шіріген Батыс туралы теория өркениеттің мәдениетін жоғалтып, сондықтан Ресейге қарсы екендігіне негізделген деп жазады. Сонымен қатар, Бердяев ұлы ойшылдар туралы Гете және Шопенгауэр ретінде жазады. Оның пікірінше, қоғамда мұндай адамдардың болуы Германияда ағарту дәуірінде мәдениеттің болғанын дәлелдейді. Алайда, Германия өркениетке қарай дами бастағанда, социализм, күшті экономика, үлкен қалалар, билік пайда болды, бірақ Гете мен Шопенгауэр енді болмады. Осылайша, Бердяев өркениеттің қоғамдағы мәдениетті өлтіретінін дәлелдейді. Ресейге келетін болсақ, Бердяев Ресейде мәдениет өліп, өркениет құрылып жатқанын жазады, бірақ бұл Батыстан айырмашылығы варварлық. Жалпы, Бердяевтің пікірінше, қоғамда әрқашан болады мәдениет пен өркениеттің қарама-қайшылығы біреуі екіншісін жеңгенге дейін.

arsenashmatulla — 2022-11-13 07:49:24 UTC

Тарих тұжырымдамасы адамның ойлауында негізгі рөл атқарады. Ол адамның ерік-жігері, өзгерістері, адам істеріндегі материалдық жағдайлардың рөлі және тарихи оқиғалардың болжамды мәні туралы түсініктерге жүгінеді. Бұл "тарихтан сабақ алу"мүмкіндігін арттырады. Бұл біздің қазіргі жағдайымызға әкелген күштерді, таңдауларды және жағдайларды түсіну арқылы өзімізді қазіргі уақытта жақсы түсінуге мүмкіндік береді. Сондықтан философтардың кейде тарихи білімнің тарихы мен табиғатын зерттеуге тырысуы таңқаларлық емес. Бұл ойларды "тарих философиясы"деп аталатын жұмыс көлеміне біріктіруге болады. Тарих философиясындағы ең танымал кітап - "тарих философиясындағы дәрістер", Джордж Вильгельм Фридрих Гегельдің ірі туындысы. Ол әлемдік тарихты Гегель философиясы тұрғысынан ұсынады, бұл оқиғаның ақыл-ойдың бұйрығымен жүретіндігін және оқиғаның табиғи прогресі абсолютті рухтың көрінісіне байланысты екенін көрсетеді. Гегель бізге тарихты зерттеудің екі түрлі әдісі бар екенін айтады. Куәгердің куәлігіне ұқсас түпнұсқа оқиға бар. Бұл нақты уақыт режимінде жазылады. Содан кейін рефлексивті оқиға бар. Бұл оқиғадан кейін біраз уақыттан кейін оның салдарын оқиғаның өзі аясында көруге және қабылдауға болатындай етіп жазылған. Оның айтуынша, тарихты түсіну үшін алдымен әлемге деген ниетті - үлкен суретті түсінуіміз керек. Зұлымдықты түсіну үшін оның себебін түсінуіміз керек. Осылайша, Гегель зұлымдықтың вакуумда бар екеніне сенбейді. Гегель философиялық тарихқа сенеді, өйткені тарихшы өзінің пікірлері мен сезімдерін біржола қойып, оның орнына оқиғаларға өз көзқарасын таңдамай, қатысқан адамдардың ортақ ниеттері мен идеяларын іздеуі керек.

Қазақстандағы қазіргі білім берудің қалыптасуына ағартушылық әсері

kuandykduisek — 2022-11-16 18:18:46 UTC

arsenashmatulla — 2022-11-16 18:50:13 UTC

Дін философиясы - "діни дәстүрлерге қатысты орталық тақырыптар мен ұғымдарды философиялық зерттеу". Дін философиясы жалпы діннің табиғатына қатысты мәселелерді талқылауға тырысады. Ол өзін сенушілер немесе сенбейтіндер деп санайтындар оны еріксіз орындай алатындай етіп жасалған. Дін философиясы Құдай туралы балама түсініктерді, діни тәжірибенің түрлерін, ғылым мен діннің өзара әрекеттесуін, жақсылық пен жамандықтың табиғаты мен ауқымын, туылу, тарих және өлім туралы діни түсініктерді қамтиды. Бұл салаға діни міндеттемелердің этикалық салдары, сенім, ақыл, тәжірибе мен дәстүр арасындағы байланыс, ғажайып, қасиетті аян, мистицизм, күш пен құтқарылу ұғымдары кіреді. Негізгі тақырыптар-Құдайдың бар болуы, Құдайдың табиғаты және Құдай туралы білім.
Құдайдың бар болуы туралы:
Құдайдың бар екендігі дін философтарын осы көзқарасты түсіндіруге тырысқанда тығырыққа тіреді деген орталық тұжырым. Пікірталас әрқашан Құдайдың төрт атрибутына бағытталған, олар мыналарды қамтиды; құдіреттілік, бәрін білу, ізгілік және мәңгілік. Бұл атрибуттардың әрқайсысы жұмбақтарды тудырады: неге Құдай өзі көтере алмайтындай ауыр тасты Жаратқан немесе неге Құдай өзі білмейтін құпияларды білетін адамды жаратқан. Мысалы, бәрін білудің атрибуты Құдай менің ертең не істейтінімді біледі ме деген сұрақтарды тудырды. Құдайдың табиғаты туралы тағы бір даулы мәселе-мәңгілік. Құдай мәңгілік деп аталады, бірақ сұрақ туындайды: егер ол жамандық жасай алмаса, Құдай жақсылық жасағаны үшін неге мақталады?

Августин Аврелий "Құдай қаласы" трактатындағы қоғам

kuandykduisek — 2022-11-16 19:43:06 UTC

«Құдай қаласы» трактатында адамзат тарихы құдай патшалығы мен ібіліс патшалығының ымырасыз күресі болып табылады. Оның философиясының негізгі жақтары: Қоғам өмірі – екі қарама-қарсы патшалықтардың күресінен тұрады, Жергілікті және Құдайлық қалалар. Жердегі қала – жауыздар мен перілердің әлемі, онда басқарушылар мен оларға бағынышты халықты басқару жүзеге асады.Құдай қаласы – бұл адамгершілік пен құдай әлемі, сүйіспеншілік бойынша басқарылады, құлдық етеді. Құдай патшалығы – шіркеу, ал мемлекет – күнә патшалығы. Себебі мемлекет пенденің өзімшілдігіне негізделген. Мысалға Рим империясы мемлекеттің жоғарғы сатысы. Римнің құлауы заңды. Өйткені Рим мемлекетінің тарихы ібілістік негізде құрылған. Адамзат тарихын ол алты кезеңге бөлді. Бес кезеңді Көне өсиет тарихымен байланыстырады. Алтыншы кезең Иисустың бірінші келуімен басталып, Иисустың екінші келуі сот күнімен аяқталады.

Хантингтон. Столкновение цивилизации.

alinakairgeldi — 2022-11-16 20:38:38 UTC

Хантингтон концепциясы бойынша қазіргі әлемде мемлекеттердің күресі адамның мәдени құндылықтары мен қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін әртүрлі өркениеттік топтар арасындағы күреспен ауыстырылды. Қазір күрес әртүрлі саяси және әлеуметтік-экономикалық жүйелер арасында емес, өркениеттердің әртүрлі мәдениеттері арасында жүріп жатыр деп айта аламыз.
Ең жоғары мәдени қауымдастық ретіндегі өркениеттер осы кітаптың тақырыбы болып табылады; дегенмен бәрі емес, адамзат тарихындағы басты өркениеттер болып саналатындары. Батыс өркениеті ерекше рөл атқарады. Бірнеше жүз жыл бойы басқа өркениеттердің батыстыққа бағыныштылығы болды. ХХ ғасырда. басқа барлық өркениеттерге бағытталған басқа саясат қалыптасып, орталық батыс ұғымы жойылып, «барлық өркениеттер арасындағы алуан түрлі, қарқынды және үздіксіз қарым-қатынастар кезеңі» басталады. Халықаралық жүйе Батыстан асып кетті, полицивилизацияға айналды. Бүгінгі таңда әрбір өркениет өзін әлемнің орталығы санап, «өз тарихын бүкіл адамзаттың орталық тарихы ретінде жазады».
Осыған сәйкес әлем қауіпсіздігіне қатер төндіретін жаңа, өткір қайшылықтар мен қақтығыстар туындауда.
Батыс мәдениетінің әмбебаптығына сенудің қателігі Хантингтон кітабының ірге тасы болып табылады. Батыс өркениеті әмбебаптығымен емес, шын мәніндегі бірегейлігімен құнды. Батыс христиандығы, плюрализм, жеке бас бостандығы, саяси демократия, заң үстемдігі, адам құқығы – бұл басқа өркениеттің емес, батыс өркениетінің негізгі құндылықтары мен негізгі сипаттамалары. Сондықтан Батыс елдерінің басшыларының басты жауапкершілігі – Батыстың құлдырап бара жатқан күшінен жоғары – басқа өркениеттердің бейнесін қайта құруға тырысу мүлде емес, Батыс өркениетінің қайталанбас қасиеттерін сақтау, қорғау және жаңарту.
Осылайша, С.Хантингтон өз еңбегінде жалпыға бірдей қабылданған әмбебап өркениеттің жоқтығы туралы терминді растайтын өркениеттік қайшылықтардың әртүрлі түрлерін қарастырды. Әрбір өркениет бірегей және қақтығыстардың алдын алу үшін оларды біріктіретін ортақ жақтарды іздеген жөн. Батыс басқа өркениетті қолдауға, қарым-қатынас орнатуға, халықаралық институттарды нығайтуға кірісуі керек және басқа өркениеттерді өзінше реттеуге тырыспауы керек.

aslanibadulla — 2022-11-17 02:10:55 UTC

К.Поппердің "ашық қоғам" кітабы, былайша айтқанда, жетілген жасына қарамастан, өзектілігін жоғалтқан жоқ. Бұл әрдайым адамның алдында тұрған проблемалармен айналысатын көрнекті философиялық жазбаларда болады. "Ашық қоғам" мұндай жазбаларға толық құқықпен жатқызылуы мүмкін және болуы керек. Бұл терең философиялық зерттеудің тақырыбы — жабық және ашық қоғам дегеніміз не және олардың қайсысында адам өмір сүруге мәжбүр болды — ежелгі грек саясатының ойшыл азаматтары бізді қазір қалай қызықтырса, солай қозғады. Адамзат өз тарихында қаншалықты маңызды жол жүрсе де, тоталитарлық немесе шынайы демократиялық мемлекеттік құрылымның мәселелері әлі де көптеген онжылдықтар бойы және мүмкін, ғасырлар күн тәртібінде болады.

қоғам және мәдениет

sanzharkemelbay — 2022-11-17 04:37:51 UTC

мәдениет пен қоғам арасындағы байланыс ол өте тар, сондықтан біз басқалары туралы айтпай сирек сөйлей аламыз. Қоғам мен мәдениеттің күрделі қатынастарын әртүрлі тұрғыдан сипаттауға тырысатын көптеген жарияланған еңбектер мен кітаптар бар.

Көптеген авторлар адамзат мәдениетін түсінбей адамзат қоғамын түсіну мүмкін емес деген пікірге келіседі. Шындығында, әлеуметтану, психология немесе антропология сияқты пәндер мәдениет пен қоғам арасындағы қатынастарды зерттеу объектісі болып табылады.
Адам - мәдени құрылыстың жалғыз аңы және оны ұрпақтан-ұрпаққа таратады, оны уақыт өте келе сақтау үшін белсенді және серпінді ұстайды. Қоғам - бұл жеке адамдардың ұйымы, оның мінез-құлық режимі мәдениет.
Мәдениет пен қоғам арасындағы байланыс
Қоғам - бұл белгілі бір жерде, мейлі ол қала, қала немесе елде тұратын адамдардың жиынтығы. Екінші жағынан, мәдениет - бұл ойлау, өзін-өзі ұстау тәсілі, музыка, дәстүр, әдет-ғұрып, гастрономия және қоғамның бір бөлігі болып табылатын халықты құрайтын басқа аспектілер.
Мәдениет пен қоғам арасындағы жалпы элементтер

Бірінің екіншісіз болмайтынын түсініп, мәдениет пен қоғамға ортақ кейбір элементтер: тіл, наным-сенімдер және құндылықтар.

Тіл

Тіл мағынаны беру үшін, яғни біздің әлемді қоршап тұрған заттарды атау үшін қызмет ететін рәміздерден тұрады. Қоғам бұл белгілерді күнделікті өзара әрекеттесу үшін бөліседі. Бұл рәміздердің жасалуы мен эволюциясы әртүрлі қоғамдар арасындағы ерекше мәдени элемент болып табылады.

Бұл вербалды және вербальды емес, жазбаша, ымдау немесе тиімді қарым-қатынас үшін қызмет ететін кез-келген қалыптастырушы тілге қатысты. Мысалы, итальяндық қоғам кездейсоқ түрде қолды қолдануға және шамадан тыс гестикуляцияға негізделген вербалды емес тілді дамытты.
Сенімдер
Мысалы, байырғы қоғамдар табиғат туралы жоғары түсінікке ие, сондықтан олардың жер-анамен байланысы тепе-теңдікке және оны мүмкіндігінше аз өзгертуге деген құрметке негізделген.

Сенімдер немесе идеологиялар - бұл қоғам дұрыс деп санайтын ойлар. Оларды сол қауымдастық мүшелері интеграция мен одақтың мәдени элементі ретінде қабылдайды.

Проект экзамен

kuandykduisek — 2022-11-17 05:36:07 UTC

Конец истории и последний человек. Фрэнсис Фукуяма. Қысқартылған 89 беттік версиясы.

kuandykduisek — 2022-11-21 17:03:11 UTC

Ясперс К. Смысл и назначение истории.

alinakairgeldi — 2022-11-22 06:22:40 UTC

Ясперс оның бірлігін анықтауға бағытталған бүкіләлемдік тарихи процесс тұжырымдамасын алға тартады. Бұл бірлік қатаң схема бойынша белгілі бір тұтастықтың өзін-өзі орналастыруының нәтижесі ретінде емес, адамның семантикалық мәселелерінің жалпы нәтижесі ретінде түсіндіріледі. Ясперс тарихты төрт кезеңге бөледі: Тарихқа дейінгі кезең, ежелгі Ұлы мәдениеттер дәуірі, "осьтік уақыт" (осевое время) және ғылыми-техникалық дәуір. Тарихқа дейінгі кезең - отты меңгеру кезеңі ("Прометей дәуірі"), тілдердің пайда болуы, құралдарды қолданудың басталуы, "өзін-өзі қалыптастыратын зорлық-зомбылықтың" пайда болуы, топтар мен қауымдастықтардың қалыптасуы, мифтің пайда болуы. Бұл дәуірде тарих пен тарихи сана сөздің өз мағынасында жоқ, өйткені тарихты, дәстүрді, құжаттаманы, оның тамыры мен болып жатқан оқиғаларды түсіну ол кезде болмаған. Адамның тарихқа дейінгі қалыптасуы - адамның түр ретінде қалыптасуы, оның нәтижесі - биологиялық тұқым қуалайтын қасиеттердің қалыптасуы. Тарих, Ясперстің пікірінше, біздің дәуірімізге дейінгі 5-3 мыңжылдықтарда жоғары мәдениеттердің пайда болуымен пайда болады (шумер-Вавилон және Египет мәдениеттері және Эгей әлемі; Үнді алқабының арийге дейінгі мәдениеті; Ежелгі Қытай). Тарихтың басталуының тікелей себептері Ясперс орталықтандырылған мемлекеттік жүйені құруды (суару мәселелерін шешу мақсатында), жазудың ашылуын (және жазушылардың рухани ақсүйектерінің қалыптасуын), ортақ тілмен, ортақ мәдениетпен және ортақ мифтермен бірлігін білетін халықтардың пайда болуын, жылқыны қолдануды қарастырады. Келесі тарихи кезең - "осьтік уақыт" - біздің дәуірімізге дейінгі 8-2 ғасырлардағы қытайлар, үндістер, ирандықтар, яһудилер мен гректер кіретін "осьтік халықтар" арасында параллель және тәуелсіз адамзаттың рухани принциптерінің қалыптасуымен байланысты. Дәл осы кезеңде қазіргі антропологиялық тип биологиялық емес, рухани мағынада қалыптасады. "Осьтік уақыттың" серпілісі, Ясперстің пікірінше, адамның "өзін-өзі сипаттайтын экзистенцияға негізделген еркін тұлғаға" айналуын қалыптастырады. Мифологиялық сана жойылып, адам үшін оның бар болуын проблемалайды. Бұл кезеңде Конфуций, Лао-Цзы, Будда, Заратустра, еврей пайғамбарлары, грек ойшылдары өркендейді. "Адам жалпы болмысты, өзін және оның шекарасын біледі. Оның алдында әлемнің сұмдығы мен өзінің дәрменсіздігі ашылады. Тұңғиықтың алдында тұрып, ол түбегейлі сұрақтар қояды, босатуды және құтқаруды талап етеді. Өзінің шекараларын біле отырып, ол өзіне жоғары мақсаттар қояды, өзін-өзі тану тереңдігінде және трансценденттің айқындылығында абсолюттілікті біледі". "Осьтік уақыттың" салдары бүкіл әлем үшін іргелі болды және оның түпкілікті мәні, Ясперстің пікірінше, әлі толық көрінбеді. Бұл кезеңде тарих алдыңғы кезеңнің жергілікті тарихына қарағанда әлемдік тарихқа, біртұтас адамзат тарихына айналады. Ясперстің ғылыми-техникалық дәуірінің қалыптасуы 17-18 ғасырларға жатады. Ғылым мен техника адамзат дамуының түбегейлі жаңа факторына айналуда. Ғылымның пайда болуы Ясперс "құпия тарих" деп санайды, бірақ оның пайда болуына түрткі болған факторларды атайды. Олардың негізі - шындыққа ұмтылу, әлемді тану және оның идеалдары мен принциптері үшін күмән тудыратын күрес рухын тудырған библиялық дін. Алайда, терең мағыналы өмірлік бағдарлардың жоғалуы ғылыми-техникалық прогрестің теріс салдарына, массаға, жеке тұлғаны теңестіруге әкелді. Осылайша, адамның тарихпен, адам рухының шыңдарымен байланысы жоғалады. Адам ғылым мен техниканың билігіне түседі, оларды бақылауды жоғалтады ("техниканың демонизмі"). Қазіргі әлемнің жағдайы бұқараның үстемдігімен, дәстүрлі құндылықтардың ыдырауымен, мағыналы өмір саласындағы нигилистік тенденциялармен сипатталады. Бұл жағдайдың тамырын Ясперс ағартушылықтың, француз революциясының және философиялық идеализмнің әсерінен ашады. Теріс әлеуметтік-мәдени тенденцияларды жеңу философтың еркіндікті сөзсіз мақсат ретінде қабылдауымен байланысты. Қазіргі әлемде бостандыққа қол жеткізуге социализм, әлемдік тәртіп және сенім идеялары ықпал етуі мүмкін. Социализм ұтымды жоспарлау принципін білдіреді. Әлемдік тәртіп бүкіл әлем үшін ортақ проблемаларға кешенді көзқарастың қалыптасуымен байланысты. Бұл әлемдік империя емес, егемен мемлекеттердің жаһандық мәселелерді шешуге бағытталған күш-жігерінің бірлігі. Әлемдік тәртіп идеясы қызметте күш, төзімділік пен руханилық беретін сенімсіз мүмкін емес. Ясперстің пікірінше, сенім нанымдарды біріздендіруді қамтымайды; олардың әлемдік тәртіпке деген көзқарасындағы барлық нанымдардың ортақ ерекшелігі тек әлемдік қауымдастықтың принциптерін қабылдау болуы мүмкін, онда әрбір сенім бейбіт рухани құралдар арқылы ашылуға мүмкіндік алады. Ясперс адамзаттың махаббат пен еркін қарым-қатынас негізінде адамзаттың бірлігін құратын жаңа "осьтік дәуірге" қарай жылжу ықтималдығын көрсетеді.

arsenashmatulla — 2022-11-22 14:52:54 UTC

«Қазақстан жолы – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына Жолдауында Елбасы «Мәңгілік Ел» ұлттық идеясын айқындап берді. Шын мәнінде, бұл ұлттық идея біздің халқымыздың сан ғасырлық арманына ғана емес, сондай-ақ Тәуелсіздік жылдарындағы Қазақстанның дамуының нақты нәтижелеріне негізделетін мемлекетіміздің мемлекеттік идеологиясы.
Бүгінде біздің еліміздің осы даму кезеңінде нақты тұжырымдалған «Ұлттық идея» неге қажет болды деген сұрақтар көптеп қойылуда.
Жаһандану жағдайында полиэтникалық Қазақстанның болашақта бәсекеге қабілетті болуы, 2050 жылға қарай елдің әлемдегі ең дамыған отыз мемлекеттің қатарына кіруі осы ұлттық идеяның қалыптасып, дамуына байланысты. Қазақстанда бұл процесс тәуелсіздік алған сәттен басталды. Кейінгі жылдардың стратегиялық құжаттары Қазақстанның болашақ құрылысы моделінің мүмкін нұсқаларын және мемлекеттік идеология үшін қажетті құндылықтарын қарастырады.

arsenashmatulla — 2022-11-22 14:55:35 UTC

«Рухани Жаңғыру» - мазмұны терең, ауқымы кең, ұлт руханиятын ғасырлар биігіне көтеретін өте маңызды бағдарлама. Елбасы ХХІ ғасырдағы жаңа ұлттың, жаңа қазақтың феноменін анықтап берді. Жаңа дәуірдегі ұлттың рухани жаңғыру жолының алты бағдарын атады.
Бүгінгі мақсатымыз – Ұлы Дала елінің бойында белгілі тарихи себептермен қалғып кеткен прагматизмді ояту арқылы ұлттық, қоғамдық ойға, іске сілкініс әкелу, тәуелсіз елдің санасы мен ағзасын отаршылдық, кембағалдық, бойкүйездік комплекстерінен арылту. Мемлекет басшысы қазақтың ежелгі «дәстүрдің озығы бар, тозығы бар» қағидасын мықтап ұстануға шақырды.
«Ұлттық код» және «Ұлттық мәдениет»: осы екі маңызды мәселеге ерекше ден қойды. Халықтан соларды сақтауды талап етті. «Мен қазақстандықтардың ешқашан бұлжымайтын екі ережені түсініп, байыбына барғанын қалаймын. Біріншісі – ұлттық код, ұлттық мәдениет сақталмаса, ешқандай жаңғыру болмайды. Екіншісі – алға басу үшін ұлттың дамуына кедергі болатын өткеннің кертартпа тұстарынан бас тарту керек» деп нақтылап айтты. Ең бастысы, сананың ашықтығын, яғни әлемдік озық жаңалықтарға, ғылым-білімге құшақты айқара ашу керектігін нақтылады. Сондай-ақ, осы бағдарламаның маңызды идеяларының бірі Қазақстандағы бәсекелестік пен бәсекеге қабілеттілік болып табылады. Бұл өндіріске де, саудаға да, саясатқа да қатысты. Бағдарламаның принципі-ата-бабалар үлгісі бойынша ашықтық пен адалдық. Қорытындылай келе, қазіргі уақытта екі бағдарлама да Қазақстан бағытталған курс екенін айтқым келеді.

arsenashmatulla — 2022-11-22 15:11:40 UTC

Байтұрсынов 1872 жылы Қостанай облысының шағын ауылында дүниеге келген. Ол өзінің оқытушылық қызметін 1895-1909 жылдары Ақтөбе, Қостанай, Қарқаралы аудандарындағы орыс-қазақ мектептерінде бастады және Қарқаралы қалалық мектебінің директоры болды.

Байтұрсынов Ұлт ұстазы (Ұлт мұғалімі)деп танылды. Ол 20 ғасырда қазақ сауаттылығын дамыту үшін басқа лингвистерге қарағанда көп жұмыс жасады. Өзінің бүкіл мансабында бұқаралық сауаттылықты дамыту оның басты мақсаты болды.

Байтұрсыновтың бұл істегі жетістігі араб әліпбиін қазақ тілінің орфографиялық және фонетикалық ерекшеліктеріне бейімдеу үшін көптеген жылдар бойы қолданылып келген трансформация болды.

Араб жазуын реформалаудың негізгі себептері қазақ және араб тілдеріндегі дыбыстардың сәйкес келмеуі және жалпыға бірдей танылған әліпбидің болмауы болды. Мысалы, бір дыбысты әр түрлі мұғалімдер әр түрлі әріптермен жаза алады. Дауысты дыбыстарды білдіретін әріптер жетіспеді. Тек үш таңба (a, y, i) қазақ тіліндегі тоғыз дауысты дыбысты белгілеуге арналған.

Осыған байланысты дыбыстарды ажыратуда және оқуда қиындықтар туындады және бұл жаппай сауаттылыққа кедергі болды. Байтұрсынов сауаттылықты ұлттық деңгейге көтеру үшін қазақ тілінің фонетикалық заңдарына сәйкес араб әліпбиін реформалауға шешім қабылдады.

Бүгін белгілі болғандай, Байтұрсынов әліпбиі 1912 жылы қолданысқа енді. "Жана Емле" (жаңа емле) деп аталатын жаңа алфавит 24 әріптен және бір арнайы белгіден тұрды. Ол әліпбиден қазақ тіліне сәйкес келмейтін артық әріптерді алып тастап, қазақ тіліне тән әріптерді қосты. Қазақ халқын ағартуға деген үлкен желылас Байтұрсыновты өзінің жақын достары және әріптестері Әлихан Бөкейхан және Міржақып Дулатұлымен бірге 1913 жылдан 1918 жылға дейін араб әліпбиін пайдалана отырып, қазақ тілінде басылып шыққан "Казак" алғашқы апталық жалпыұлттық қоғамдық-саяси және әдеби газетін құруға алып келді. Байтұрсынов ақын және аудармашы ретінде де берік беделге ие болды. Бұл әрекетте ол қазақтың ұлы ақыны Абайдың жолымен жүріп, орыс әдебиетінің ұлы шығармаларын, атап айтқанда орыс ақыны және фабулист Иван Крыловты аудару арқылы қазақ халқының жүрегіне жетуге тырысты. Крылов ертегілерінің қазақша аудармасы 1909 жылы Санкт-Петербургте "қырық ертегі"деген атпен жарық көрді. Ертегілердегі жануарлар туралы әңгімелер бірлік, білім, руханият, адамгершілік, мәдениет, қажырлы еңбек және отаршылдық саясатты нәзік сынау тақырыптарын ұсынды.

Білім мен әдебиеттен басқа, Байтұрсынов Қазақтың ұлттық-мемлекеттік идеясын қалыптастыруға белсенді қатысты. Байтұрсыновтың саяси қызметі 1905 жылы басталды. Ол Қарқаралы петициясының авторларының бірі болды, онда жергілікті әкімшілікке, мемлекеттік білім беру жүйесіндегі өзгерістерге және жаңа заңдардың қабылдануына қатысты мәселелер көтерілді. Бұл әрекет кейінірек оның автономды өзін-өзі басқару идеясын таратқаны және ұлтаралық араздықты қоздырғаны үшін 1909 жылы Семей түрмесіне бірінші рет қамауға алынуына және түрмеге жабылуына әкелді. 1917 жылғы Қазан төңкерісі Уақытша үкіметтің құлатылуына және кеңестердің билігінің орнауына әкеліп соқтырды, Байтұрсыновты мемлекеттің тұрақсыздануынан, шамадан тыс радикалданудан және сенімді билік болмаған кезде елдің ыдырауынан қорқуға мәжбүр етті. Байтұрсынов, Бөкейхан және Дулатұлы қиын жағдайдан шығудың жалғыз жолы - қазақ халқы мойындайтын берік билікті ұйымдастыру екенін көрді. Байтұрсынов, қазақ зиялыларының көптеген өкілдері сияқты, сталиндік қуғын-сүргіннің құрбаны болды. 1929 жылы Байтұрсынов контрреволюциялық қызмет және қазақ даласында қарулы көтеріліс дайындады деген айыппен қайтадан қамауға алынды. Ол ату жазасына кесілді, бірақ 1931 жылы оның үкімі 10 жылдық лагерьлерге ауыстырылды, ал 1932 жылы ол Архангельск, содан кейін Томск қалаларына жер аударылды.

1934 жылы Халықаралық Қызыл Кресттің өтініші бойынша Байтұрсынов босатылып, отбасымен қауышу үшін Алматыға оралды. Алайда, 1934 жылдан бастап Байтұрсынов өмірінің ең қиын жылдарын бастан өткерді. Репрессияның құрбаны бола отырып, ол өмірінде денсаулығы мен тұрақтылығынан айырылды. Оның саяси "сенімсіз" өткені оның қалыпты жұмысқа орналасу мүмкіндігін азайтты. Билік оның адамдар арасындағы ықпалы мен құрметінен қорықты, сондықтан Байтұрсынов жұмысын жиі ауыстырып отырды: ол Орталық мұражайдың сақтаушысы, билет бақылаушысы және туберкулез диспансерінде санитар болып жұмыс істеді.

Ол 1937 жылы 8 қазанда қайтадан қамауға алынып, желтоқсанда атылды. 1988 жылы ғалым ақталды және ұлттық деңгейде лайықты деп танылды.

sanzharkemelbay — 2022-11-23 15:53:59 UTC

Тарих философиясы - («тарих философиясы» ұғымын Вольтер енгізді, нақты түрде антикалық кезеңге жатады)- тарихты бағалау мен талдау философиясы, яғни көп жағдайда тарихи зерттеулер мен тарихты түсіндіру нәтижелері. Тарих философиясы деген термин екі түрлі мағынаға ие: біріншіден, тарихты онтологиялық және гносеологиялық талдау; екіншіден, 19-шы ғасырдың аяғы және 20-шы ғасырдың басы кезеңіндегі философиялық бағыт. Тарихты басқарушы күш әртүрлі түсіндірілуі мүмкін. Идеалистік философияда тарихты басқаратын күш абсолютті рух (Гегель) деп қарастырылды. Рационалистер тарихты басқаратын күш ақыл-ой деп санады. Натуралистік бағыттардың өкілдері тарихты басқаратын күш табиғи заңдылық деп түсіндіреді. Қалай дегенде де бұл күштер тарихтан сыртта деп қарастырылады. Олар тарихты басқаратын күштер тарихтың өзінің ішінде құрылады деп есептемеді. Тарих философиясының классикалық жобаларында дұрыс пікірлер де болды. Мысалы, француз ағартушылары ХVIII ғасырда прогресс теориясын дайындап шығарды. Оның алғашқы авторы Кондерсе болды. Гердер процестің бірлігі туралы ілімді ашты. Сол уақытта мәдениет философиясының да ірге тасы қаланды. Оны ашқан Вольтер болатын. Вольтер мәдениет философиясын саясат философиясына қарсы қойды. Тарих философиясының рационалистік нұсқасынан романтикалық нұсқа ерекшеленді. Романтикалық нұсқада тарихи кезеңдердің ішкі байланысы, сабақтастығы, көптүрлілігі ашылды. Георг Вильгелм Гегель тарихи процеске байланысты еркіндік және қажеттілік ұғымдарының қатынасын терең талдап көрсетті. Бірақ олар метафизикалық көзқарастардан арыла алмады.

Тойнби Арнольд Джозеф

aslanibadulla — 2022-11-23 19:47:41 UTC

Кітап А.Дж. өркениеттер теориясының тұсаукесеріне арналған. Тойнби. Автор өркениеттерді бағалау критерийлерін ұсынды: уақыт пен кеңістіктегі тұрақтылық, басқа халықтармен шақыру және өзара әрекеттесу жағдайлары. Өркениеттің мағынасын ол тарихтың салыстырмалы бірліктері (монадалары) дамудың ұқсас кезеңдерінен өтетіндігін көреді. Табысты дамып келе жатқан өркениеттер пайда болу, өсу, сыну және ыдырау кезеңдерінен өтеді. Өркениеттің дамуы өркениеттің шығармашылық азшылығының табиғи әлем мен адам ортасының сын-қатерлеріне жауап таба алатындығымен анықталады. Тойнби қиындықтардың келесі түрлерін атап өтеді: қатал климаттың шақыруы (Египет, шумер, Қытай, Майя, анд өркениеттері), жаңа жерлердің шақырылуы (миноан өркениеті), көрші қоғамдардан кенеттен соққылардың шақыруы (Эллиндік өркениет), тұрақты сыртқы қысымның шақыруы (Орыс православие, Батыс өркениеті) және қоғам жоғалған кезде қысымға ұшырау өмірлік маңызды нәрсе өз энергиясын жоғалтуды өтейтін қасиеттерді өндіруге бағыттайды. Қазір тірі өркениеттер Тойнби бойынша өркениеттік триадалардың соңғы мүшелері болып табылады. Бұл тізбектер: Мино—эллиндік-батыс өркениеттері, Мино—эллиндік-православиелік өркениеттер, Мино—сириялық—ислам өркениеттері, шумерлік—Үнді—индуизм өркениеттері.

Пайымдау

kuandykduisek — 2022-11-24 03:45:59 UTC

aslanibadulla — 2022-12-01 00:19:15 UTC

Карен Армстронг. Иерусалим. Один город, три Религии еңбегі

kuandykduisek — 2022-12-01 03:08:37 UTC

Фридрих Ницше. Антихрист. Проклятие христианству.

alinakairgeldi — 2022-12-01 04:45:19 UTC

Ницше бұл кітапты автордың жүйеленген дінге, әсіресе христиан дініне деген менсінбеуін білдіру үшін пайдаланған. Өзінің алғашқы жылдарында Ницшеге Рихард Вагнердің еңбектері мен Дарвиндік теориялар әсер етті. Ол христиан дінінен шыққан болса да, ол көп нәрсені біліп, ашқан жаңалықтары туралы эссе жазған кезде сеніміне күмән келтірді.

Бұл шығармада негізінен оның шығармаларында айтылған нигилистік және экзистенциалистік идеологиялардың көрінісі екені анық. Шығарманың бастапқы мақсаты христиандық пен моральді надандықтың бір түрі ретінде сынау болды. Ницше өзінің жаңа жаңалықтарында адамның Құдайға деген сенімі негізсіз және қате, мораль, мағына мен мақсатты түсіну осыдан туындайды деген қорытындыға келді.

Антихрист христиандық ізгілік болуы керек жерде әлсіздіктерді қояды деп болжайды. Ұйымдасқан дінге және архетиптердің құндылықтарына жүгінудің орнына, ол ғылымды қорғап, батыс христиандықтың «құлдық моральын» талқандады. Адам тәжірибесіне қалай қарау керектігі туралы осы қарабайыр идеялардың орнына Ницше 30 жыл бұрын «Түрлердің шығу тегі» кітабында тұжырымдалған дарвиндік көзқарасқа негізделген баламалы дәлелді ұсынады, ол өмір дамуының негізгі функциясын тірі қалу деп санайды. бәсекелестік нәтижесі бойынша ең қолайлы.

Ницше іс-әрекет пен өзіне деген сенімділік адамдарға күшті болуға мүмкіндік береді деп сенді. Христиандық күш пен өміршеңдікке депрессиялық әсер ететін және өмірдің алға жылжуына кедергі келтіретін аяушылық діні ретінде қарастырылады. Ол сондай-ақ айқын жойылуға ұшырайтын әлсіздерді қорғайды. Сондықтан христиан діні ізгі мораль мен табиғи заңдарға қарсы, өйткені ол бақытсыздықты насихаттайды және декаденцияның өсуінің негізгі құралы болып табылады.

Кітап осы аргументтің салдары туралы тартымды түрде баяндалғанымен, оның әдеби-философиялық қауымға қосқан басты үлесі – христиандықты әлсіздерге артықшылық беретін дүниетаным ретінде түсінуінде. Бұл концепциядағы христиандық ойдан шығарылған және табиғат ақиқатына қайшы келеді, яғни өмірдегі жалғыз моральдық құндылық билік пен бақылау.

Кемелбай Санжар

2022-12-07 12:05:42 UTC

Философиядағы сана мәселесі–философиядағы негізгі мәселелердің бірі. Философияда сана мәселесіне әр түрлі көзқарастар бар, олар физикализм; солипсизм; объективтік идеализм; материализм деп бөлінеді.

Физикализм –сана жеке субстанция ретінде, сана материяның туындысы және тек физика тұрғыдан түсінуге болатынын қарастыратын, сананың мидағы физиологиялық процестермен байланысты екенін пайымдайтын бағыт. Сана– ми қызметінің жемісі. Бұл көзқарас ғылыми жаратылыстану ғылымдардың нәтижелеріне, соның ішінде мына фактілерге негізделген: адамның миы–табиғаттың күрделі "механизмі", материяның жоғары ұйымдасқан деңгейі; ми болмаса әр адамның санасы өмір сүре алмайды, ми-биологиялық орган; адамзат жасанды интеллект жасауға мүмкіндігін алды, ол материалдық объект - машина (компьютер); дәрілердің адамның организміне әсері санада бейнеленуіне әкеледі (мысалы, психотроптық заттарды қолдану). Физикалистердің негізгі мәселесі— ол идеалдық сана: адам ойындағы образдардың материалдық сипаттамасы жоқ, мысалы - массасы, иісі, өлшемдері, формалары жоқ; сана образарды өзгерте алады — үлкейту, кішірейту, өшіру сияқты, ешбір адам басқа адамның санасын "көрмеген" (миге операция жасаған хирург, микроскоптан тек затты — нейрондерды көреді, бірақ ол операция жасаған адамның образдардарын, не ойларын көре алмайды).

Материализм теориясы (мысалы, Фохтың пайымдауынша ой мидан бөлініп шыққандықтан ойдың өзі ерекше түрдегі зат). Ой мен материя сапалық жағынан өзара тең ұғымдар. Психикалық құбылыстарды физиологиялық құбылыспен, ойды затпен теңестіру арқылы материализмді идеализммен байланыстырды.

Солипсизм —индивидтың санасы— жалғыз нақты реалдылық, а материалдық дүние — оның туындысы деп есептейтін бағыт (субъективтік идеализм — Беркли, Юм, Фихт).

Философиядағы сана мәселесінде сананың қалыптасуы туралы әр түрлі көзқарастар бар. Солардың бірі сананың космостан (не құдайдың ақылынан) пайда болды деген көзқарас. Сана барлық тірі организмдерге тән немесе сана тек адамның қасиеті. Сана космостан (құдайдың ақылынан) пайда болғаны туралы көзқарас: монадалар теориясы (монадология) - Лейбниц негізін салды, Даниил Андреев оны ары қарай дамытты. Дүниеде бөлінбейтін және мәңгілік монадалар бар — алғашқы рухани бастамалар,олар сананың негізі; Шарден теориясы, бұл теория бойынша сана— адамнан тыс мән, материяның "ішкі түрі", "миы"; Толбет теориясы, бұл теория бойынша Әлем— гиганттық ақыл, сана—материяны жасайтын өзара өрістердің нәтижесі; Гилозоизм теориясы, бұл теория бойынша барлық материяның (тірі, өлі табиғат) жаны бар, табиғаттың жаны бар болуы — материяның қасиеті.

Сана ұғымына биологиялық көзқарас яғни сана -тірі табиғаттан пайда болуы және барлық тірі организмдерге тән делінеді. Сана — тек адамның қасиеті туралы көзқарас. Сана — тек адам миының жемісі және адамға ғана тән, ал жануарларда сана емес, инстинкт бар. Сана—объективті дүниенің субъективті бейнесі. Ал, бейнелеу- материалдық объектілердің басқа объектілерге өзара қатынастардың арқасында із қалдыру мүмкіндігі. Бейнелеулің қарапайым формалары механикалық; физикалық; химикалық болып бөлінеді.

Сана - биологиялық бейнелеудің жоғарғы түрі. Жануарлардың санасынан адамның санасының айырмашылығы тереңдігімен, еңбекке қабілеттілегімен, абстракциялау мүмкіндігімен, сананы жеткізу мүмкіндігімен ерекшеленеді. Адамның санасының негізгі қасиеттері: идеалдық; интенционалдық; идеаторлық болып жіктеледі.

Идеалдық —сананың ерекше, материалдық емес мәні. Өзінің табиғаты бойынша идеалдық сана: материалдық дүниеге қарама қарсы ; материядан тәуелсіз; материалдық құралдармен танылмайды;

Интенционалдық - обьектіге деген бағыт. Сана затсыз, обьектісіз болуы мүмкін емес. Интенционалдық сана: сана обьектісі; түрлері. Сананың негізгі түрлері: қабылдау; түсіну; бағалау; еске алу; фантазия; өмірлік тәжірибе. Сананың обьектісі: қоршаған дүние, оның заттары,құбылыстары; ерекше, тәуелсіз рухани әлем.

Идеаторлық сана — идеяларды жасау және жаңғырту қабілеті — қарапайым бейнелеудің шеңберінен шығатын ішкі өзіндік жұмыс. Абстракциялдық идеяларды дамыту қабілеті — адамның санасының жануарлардың санасынан негізгі айырмашылығы.

Сана рухани таза жанға тән, жалпы алғанда сананы үшке бөлуге болады: материалдық болмысқа жататын сыртқы тән сезімі; ішкі ой-өріс сезімі; рухани болмысқа жататын алғашқы таза сана — рухани сана. Сана құрылымына эмоциялық, соның ішінде адамның көңіл-күйлері сезімі,сонымен бірге ерік процестері,ол адамның алдына қойған мақсатына ұмтылуы, талаптануы және соған байланысты әрекет жасауы жатады. Өзіндік сана –адамның өзін тұлға ретінде түсіну және бағалау, адамның өзінің іс-әрекеттері мен олардың нәтижелерін, өзінің өзге адамдармен өзара әрекетін және өзіне қатынасын құратын, индивидтің өзі туралы шартты түрде тұрақты, азды-көпті ұғынылған түсініктерінің қайталанбас жүйесі. Л.С.Рубинштейн былай дейді: «өзіндік сананың дамуының нағыз қайнар көзі мен қозғаушы күшін - оның айналасындағылармен өзара қатынасының өзгеруінде көрінетін индивидтің шын мәніндегі дербестігінен іздеу керек». Өзіндік сана тұлғаның әрі қарай дамуына әсер етеді, ал өзіндік сананың дамуындағы жағымсыз ауытқулар тұлғаның үйлесімді құрылымын бұзып, мінезінің бұрыс қалыптасуына алып келеді.

Кемелбай Санжар

2022-12-07 12:12:15 UTC

Онтология пәнін дәстүрлі түрде анықтау мүмкін емес. Бұл жалпы болмыс, себебі ол ешқандай себепсіз. Болудың себебі болуы мүмкін емес. Бұл өзі үшін және барлық нәрсе үшін себеп. Бар-бәрі бар. Болмыс-бастапқы, болмыс — екінші. Онтология болмыс пен болмыс арасындағы байланысты зерттейді. Онтология мәселелеріне сұрақтар жатады: болмыс бар арқылы қалай көрінеді? Ол қандай формаларды алады? Қандай үлгілер бар? Бұл жағдайда болмысты табиғи тұтастыққа бөлуге болады және адам біледі. Тар мағынада онтологияның пәні-болмыс пен болмыстың, болмыстың және болмаудың қарама-қайшылығы. Қарапайым тілмен айтқанда, онтология тар мағынада " не бар, не жоқ?"Онтологияның негізгі категориялары онтология болмысты тану процесінде қандай категориялар мен негізгі ұғымдарды кеңінен қолданады? Бұл негізінен философиядан алынған ұғымдар: жоқтық-толық және абсолютті ештеңе емес. Бірақ болмыс тек болмыс аясында ғана танылады. Ештеңе-болмыстың әсерінен пайда болатын бос орын. Бар-барлық бар заттар мен процестерді көрсету үшін қолданылатын категория. Кейбір онтологиялық ұғымдарда бар болмыстың синонимі ретінде қолданылады, ал басқаларында оған қарама — қайшы келеді. Мәні немесе "өзіндегі нәрсе". Бұл категория заттардың ішкі болмысын сипаттайды және көбінесе болмыстың синонимі ретінде қолданылады. Материя-бұл объективті шындықта бар және адам сезім мүшелері арқылы білетін барлық нәрсе. Қозғалыс-кеңістік пен уақыттағы бар нәрсенің өзгеруі. Кеңістік-материалдық әлемнің объектілері мен элементтерінің өзара орналасуы. Уақыт-процестердің ұзақтығын анықтауға арналған санат. Зат-материалдық және рухани болуы мүмкін ғаламның негізі. Онтологияның негізгі ұғымдарымен танысқаннан кейін сіз осы ғылымның тұжырымдамаларын қарастыра бастай аласыз.

Кемелбай Санжар

2022-12-07 12:17:43 UTC

Что такое гносеология?

Данный термин имеет греческое происхождение. Он образован от слов γνω̃σις (гносис – знание) и λόγος (логос – учение). Таким образом, гносеология – это учение о знании. Если быть более точным, это раздел философии, в рамках которого изучается познавательная деятельность человека, характерные для неё процессы и определяющие её механизмы.

Ключевая задача гносеологии заключается в изучении того, как устроена и как работает познавательная деятельность, какими возможностями она обладает и какими пределами ограничена, какие критерии истинности и достоверности использует. Основным предметом её изучения является научное знание. Гносеология изучает специфику научного знания, его отличия от обыденного знания, многообразие его видов и взаимосвязь между ними.

Существует смежное понятие – эпистемология. Иногда её отождествляют с гносеологией, но это не совсем правильно. Основное различие между ними состоит в том, что гносеология изучает познание, а эпистемология – знание.

Гносеология изучает и сравнивает различные способы познания, стараясь найти оптимальные варианты, обеспечивающие высокий уровень точности и достоверности. Познание в рамках гносеологии рассматривается не как цель, а как инструмент, направленный на получение знания. Поэтому возможности и средства познания для данного учения более важны, чем его виды.

Что изучает гносеология?

Гносеология – это философская дисциплина, изучающая сущность познания человеком окружающего мира. Эта функция обеспечила ей одну из главных ролей в развитии философии. Именно она занималась оценкой и обоснованием различных критериев познания. А поскольку познание на всех этапах развития человеческой цивилизации было важнейшим компонентом человеческой деятельности, именно гносеология определяла направление развития философии и других наук, постепенно обретавших самостоятельность.

Интересно, что до недавнего времени гносеология была преимущественно теоретической наукой, поскольку люди мало что знали о том, как устроен и как работает наш мозг. Но в 20 веке понимание того, что такое гносеология поменялось, поскольку она получила мощный фундамент, обеспеченный новыми знаниями о когнитивной деятельности. Кроме того, она активно пользуется знаниями из психологии, позволяющими лучше понять, как и почему возникают заблуждения. Сегодня гносеология активно взаимодействует с современными науками, но несмотря на это, сохраняет свою специфику философской дисциплины.

Кемелбай Санжар

2022-12-07 12:32:54 UTC

Француз философы Огюст Конт (1798-1857 жж.) барлық дәлелденген білімді – ғылым деп есептеген дедік. Сөйтіп ол білім мен ғылым арасын ажыратпады. Барлық өмірде дәлелденген білім қашанда оңды (позитивті) олай болса, ол ғылым деп дәлелдеді. «Позитивизм» деген алты томдық еңбек жазды. Бірақ, тарих бұл пікірдің қате екенін көрсетті. Әрине, ғылымның бәрі білім. Бірақ, білімнің бәрі ғылым емес. Білімнің ғылым болуы үшін объектінің сыртқы байланысын байқау жеткіліксіз, оның ішкі заңдылығын ашу керек. Заңдылығы ашылмаған тек себеп- салдарға негізделген білім ғылым емес. Ол өткенді талдап, болашақты айқындап айта алмайды. Әрине, бір нәрседен …бір нәрсе болатынын байқау қиын емес, ол – білім. Бірақ ол әлі ғылым емес. Бәлкім содан болса керек Ю.М. Давид себеп-салдар дүниеде жоқ, ол тек санада қалыптасқан дегені. Бірақ, мәселе олай емес. Себеп-салдар әлемде бар құбылыс. Тек оның заңдылығын ашу қажет. Ол ғылымға тән. Білім оны тек сезеді, бірақ ашпайды.

Білім таным арқылы ғылымға ұласады. Ғылым табиғатқа екпінді араласады, оның даму барысында әсер етеді, объектіні өзгертеді, жаңалық ендіреді. Ғылым – шығармашылық. Білім танымнан басталады, таныммен шектелетін болса, ғылым танымнан басталып объектінің ішкі құрылымын ұдайы қарастырып, жаңалық ашады. Бұл мәңгі процесс, ілгеріге ұмтылыс.

Сонымен білім үйренуге, есте сақтауға негізделген болса, ғылым байқаудан, таңданудан басталып, тәжірибе жасауға шығармашылыққа негізделген.

Кемелбай Санжар

2022-12-07 12:37:25 UTC

Философиялық антропологияның негіздері: адамның табиғаты және мәні.

1. Адамның табиғи, биологиялық, психологиялық, әлеуметтік өлшемдері.

2. Адамның мәндік сипаттары.

3. Адамның рухани мәні.

Адам – ғылымда ақылды Адам деп бағаланатын биологиялық тіршілік иесінің бірі. Оның табиғи, биологиялық, психологиялық, әлеуметтік өлшемдері бар: бойының биіктігі – 160-180 см., өмір сүруінің орташа ұзақтығы 65-85 жас.

С.Э.Крапивенскийдің «Әлеуметтік философия» оқулығында А.Роза (АҚШ) мен Я.Шепаньскийдің (Польша) еңбектерінен алынған Адам организмінің бірнеше маңызды ерекшеліктері көрсетілген:

А) тік тұру адамның негізгі анатомиялық ерекшелігі ретінде оған қоршаған ортаны оңтайлы қабылдауына мүмкіндік берді, өз қолымен қарапайым құралдар жасауына алып келді;

Б) күрделі де нәзік қимылдарды орындай алатын берік қолдар;

В) кеңістікте жақсы бағыт беретін және үш өлшемді де көре алатын алдына бағытталған көзқарас;

Г) психикалық өмір мен интеллектің жоғары дамуына жағдай жасайтын үлкен ми мен күрделі жүйке жүйесі;

Д) ерін, көмекей күрделі өзгеріске түсіп, сөйлеу қабілетінің қалыптасуы;

Е) балалардың ата – аналардан ұзақ уақыт бойында бағыныштылықта болуы, өсу мен жетілудің ұзақ уақытқа созылуы;

Ж) туа біткен импульстер мен қажеттіліктердің икемделуі;

З) сексуалдық құмарлықтың тұрақтылығы, тағы да басқа ерекшеліктер.

Адамда туа біткен және жүре пайда болған рефлексінің тетіктеріне өте зор мән берді. Өйткені бұл рефлекстерді ұғыну адамдық әрекеттің филогенездік негізін құрайды және адамның өзін толық танып, жете меңгеру қабілеттерін жетілдіреді.

Организмнің туа біткен іс - әрекеті сақталыс және қорғаныс рефлекстері болып екі үлкен топқа бөлінеді.

Сақталыс рефлекстер қатарына организмге тағам немесе оттегі келуімен байланысты тыныстық іс - әрекеттің ыдырау өнімдерін шығару (дем, зәр), тұқым жалғастыру және сақтау (жыныстың, ұрпаққа қамқорлық) әсерленістері жатады.

Қорғаныс рефлекстері организмді қатерлі,зиянды тітіркендіргіштердің ықпал өрісінен алыстатады, зиянды заттарды шығарады.

Туа біткен рефлекстер организмнің даралық қасиетін және түрін сақтауды, қамтамасыз етеді.

Адамның көру, есту және иіс сезу рефлекстері бағдарлау рефлекстері деп аталады.

Инстикт – ырықсыз сезім – адамның жағдай – күйіне қарай немесе осы жағдайда сәйкес жүзеге асырылатын қозғалыс әрекетінің және күрделі мінез – құлқының жиынтығы. Инстинкт туа бітеді.

Мінез – құлықтың табиғи құрамында түр сақтайтын және тұқым жалғастыратын эволюциялық дамудың тәжірибесі сақталады.

Мінезді жете тексеретін, оның шығу тетіктерін зерттейтін ғылым этология деп аталады. Этологиялық зерттеудің нәтижесінде мінез – құлықтың ішкі қажеттілік арқасында пайда болатындығы дәлелденеді, инстинкт әсерленуді іске қосатын қозғағыш күш – сыртқы түрткілер. Әрбір қозғағыш түрткі өзіне лайықты стереотиптік әрекеттерді қосады.

Орталық жүйке жүйесі іштегі үстемді талапқа сәйкес мінездің тиісті әрекеттерін жүзеге асырады. Мидың мінез құратын іс - әрекеті даярлық және атқарушы болып бөлінеді. Даярлық іс - әрекет көбінесе ішкі мұқтаждық сезімдері арқылы қанағаттанады.

Танымдық және сезімдік жүйелерде мидың әртүрлі құрылымдары қатысады. Танымдық жүйе орталық жүйке жүйесінің арнайы бөлімдері, ал сезімдік жүйе мидің торлық құрылымы, мимбия жүйесі арқылы қызмет атқарады.

Ашығу, шөлдеу, үрей, ләззат, агрессия, жыныстық, ата- аналық, жылулық сияқты организмнің жетекші мұқтаждықтары биологиялық мотивация деп аталады. Бұлардың барлығы да туа пайда болады және тұқым қуалау негізінде қалыптасады.

Білім алу, мамандықты игеру, көркемөнер, әдебиетке әуестік т.б. биологиялық мотивациядан ерекше, қоғамдық тәрбие арқылы қалыптасады.

Ми іс - әрекетінің ең тартымды құбылыстарының бірі – оның қабылдаған ақпаратты сақтау және еске түсіру, яғни зерделік қабілеті. Зерде дегеніміз – жүйкенің ақпаратты код ретінде сақтап, нақтылы бір жағдайда оның қасиеттері мен көшірмесін өзгертпестен қайта жаңғыртуы.

Зерде ақпаратты сақтау ұзақтығына қарай, қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді болып бөлінеді.

Адам зердесінің барлық түрі қисынды – мағыналық және сезімді бейнелік болып екіге бөлінеді. Бұлардың біріншісі ұғымдарға, екіншісі елестетуге сүйенеді. Адам үшін зерденің қисынды мағыналық типі ең жоғары түрі болып есептеледі.

Анализ және синтез үлкен ми сыңары қыртысының өте маңызды қызметі. Организм өзінің тіршілік іс - әрекетінде сыртқы және ішкі ортаның тітіркендіргіштеріне үнемі анализ – синтез жасап отырады.

Анализ - әркелкі сигналдарды айыру, бөлу, организмге тиетін әралуан әсерді ажырату. Синтез – біріктіру, талдау, қорыту, ми қыртысының әртүрлі бөліктерінде туатын қозуларды бірлестіру.

Адамның психикасы мен мінез құлқының ерекше кескінін олардың табиғи темпераменті мен бойындағы мінезі жасайды.

Адам мінезі сангвиник (ширақ), флегматик (салмақты), холерик (ұстамсыз), меланхолик (әлсіз) деп бөлінеді.

Темперамент адамның әлеуметтік мәнділігін білдіре алмайды, өйткені оның мінез – құлығын санасы басқарып отырады.

Дін философиясы

sanzharkemelbay — 2022-12-07 13:46:28 UTC

Дін философиясы негізгі философиялық пәндер қатарында1, бұл ерекше аймақ және философияның ерекше түрі2. Оны тек діни дүниетанымның "философиялық элементі" ретінде түсінуге болмайды (және әрбір жеткілікті дамыған діни жүйеде философиялық "элементті" ажыратуға болады - оны көбінесе "діни философия" деп атайды); оны ең алдымен философияның "бөлігі" деп түсіну керек, ол өзінің танымдық күш-жігерінде дінге бет бұрады.

Бұл емдеу екі есе болуы мүмкін. Философия үшін дін

а) немесе қарым-қатынас нысаны ретінде,

б) немесе зерттеу пәні ретінде.

Демек, "Дін философиясы" терминін кең (көрсетілгендердің біріншісі) немесе тар (екінші) мағынада түсінуге болады.

Дінге қандай да бір қатысы бар және білдіретін Философия-сөздің кең мағынасында Дін философиясы; бұл дінге қатысты айқын және жасырын философиялық көзқарастардың жиынтығы; бұл дінге қатысты философиямен айналысатын жалпы ұстаным, дін туралы философиялық мәлімдемелердің қосындысы (бірақ жүйесі емес) 3. Дінге қатысты белгілі бір ұстаным кез-келген философиялық доктринада кездеседі. Философия әрқашан дінге қызығушылық танытты және көрсетеді; сонымен қатар, философия өзінің бір аспектісінде Дін философиясы бола алмайды: философия сөзсіз дінге деген көзқарасты қамтиды. Бұл жағдай үшін (яғни, философия әрқашан өзін дінге жатқызады) екі шарт маңызды болып табылады4.

Бірінші шартты "генетикалық" деп атауға болады. Өзінің қалыптасуының бастапқы кезеңінде философиялық ой мифология мен діннен әлі толық бөлінбегені белгілі, ол миф пен логостың жеткіліксіз бөлінуі жағдайында жұмыс істейді. Осы кезеңдегі Философия дінмен генетикалық байланыстың ізін қалдырады. Бұл, ең болмағанда, оның тақырыптары мен сұрақтары бұрынғы мифологиялық тәжірибенің, діни даналықтың мазмұны мен культтік тәжірибенің компоненттеріне айналатындығында көрінеді. Философияның діни-мифологиялық мәдениеттен басқа еш жері болған жоқ, сондықтан философияны діннен оқшаулау философияның дінге қатынасының алғашқы көрінісі болды. Философия әлемді сезіну актілерін дене әрекеттері мен психикалық стихиялылық аймағынан сана, ұтымды рефлексия саласына ауыстыруды жүзеге асырды. Діннен бөлек, философия өзінің егемендігін түсінеді және білдіреді, Өзін және оның тәуелсіздігін, ең алдымен, дінге қатысты анықтайды. Сонымен, философияның дінмен генетикалық байланысы, теориялық сабақтастық, содан кейін жалпыадамзаттық мәдениеттің шекарасында рухани өмірдің осы формаларының үнемі қатар өмір сүруі философияның дінге деген алғашқы назарының алғашқы шарты болып табылады (яғни, басқаша айтқанда, дін философиясының кең мағынада өмір сүруінің алғашқы шарты).

Екінші шартты "ресми" деп белгілеуге болады. Өзін рухани қызметтің тәуелсіз саласы ретінде тани отырып, философия шындықтың кез - келген құбылысы үшін Ақтау мен санкцияға өз талаптарын қояды, барлық нәрселердің өлшеміне айналады; "саналы Рефлексия, Рефлексия қабілетіне байланысты, - деп жазады Владимир Соловьев, - адам өзінің ішкі және сыртқы өмірінің барлық нақты деректерін бағалайды және бағалайды"5. Бұл немесе басқа құбылыс енді оның шындығын философия растаған жағдайда ғана жарамды деп санауға болады (басқаша айтқанда, философиялық адам ақыл-ойы). Еуропалық философия өзін жоғары танымдық күш ретінде бекітеді6, адамның барлық басқа күш-жігерін басқарады. Сонымен, философияның назары мен қызығушылығы саласына барлық шындық енетіндіктен, дін де осындай сыни назардың тақырыбына айналады.

Осылайша, философия әрқашан және (оның ішінде) дін философиясы болып табылады, алайда, біз көріп отырғанымыздай, тек жалпы мағынада, тек өзінің "табиғатына" байланысты, мәжбүрлі түрде. Философия - бұл барлық нәрсеге, демек дінге деген ерекше қатынас, сондықтан философия қандай да бір жолмен Дін философиясы болып табылады. Мұндай пайымдау сөздің кең мағынасында тек Дін философиясы туралы түсінік береді. Дін философиясының Конституциясы осы пәнді кең және белгісіз түсінуден оны тар және нақты мағынада түсінуге көшуді талап етеді, өйткені оның пәні де, принциптері мен әдістері де бар философияның нақты және жеке түрі. Басқаша айтқанда, дін философиясынан кең мағынада (көзқарас пен тұжырым) дін философиясына тар мағынада (зерттеу, тұжырымдама, теория) логикалық және әдіснамалық ауысу қажет.

Сөздің тар (өзіндік) мағынасындағы Дін философиясы - бұл жалпы философиядан оқшауланған және айқын (саналы және қасақана) автономияның едәуір дәрежесіне ие ерекше философиялық пайымдау. Бұл тақырыптар мен мәселелердің жиынтығымен жеткілікті түрде оқшауланған философиялық пән ("сала"). Бұл философия өзінің пәні бойынша дінге ие, ал философияның дінге бет бұруы мұнда қарым-қатынас емес, зерттеу сипатына ие; мұнда тек дін туралы ғана емес, оған бағытталған шоғырлану бар.

Әрине, дін философиясы тар мағынада дін философиясының кең мағынада болуын жоққа шығармайды. Дін философиясы тар мағынада белгілі бір тақырып немесе әмбебап философиялық жүйелердің арнайы бөлімі ретінде өмір сүре алады (мысалы, Гегельде), яғни "аймақтық" философия7. Екінші жағынан, жалпы философиялық жүйе, әсіресе оның негізгі постулаттарында, дін философиясының тар мағынада" ажырамас бөлігі " бола алады - оның дүниетанымдық немесе әдістемелік кіріспесі ретінде. Дінге деген жалпы дүниетанымдық, жалпы философиялық қатынасты діннің нақты философиялық зерттеуінде білдіруге, қолдануға, қолдануға және растауға болады. Сонымен, кез-келген философия өзінің "табиғатына" байланысты кең мағынада Дін философиясы болып табылады (контекст ретінде); дін философиясы тар мағынада пайда болады ал аталған контексттің нақты тақырыпталуы.

Болашақта біз сөздің өзіндік (тар) мағынасында Дін философиясы туралы айтатын боламыз. Сонымен, діннің түсінікті философиясы тәуелсіз бөлім және философияның ерекше түрі болып табылады, яғни ол философиядан тұтастай алғанда "сандық" және "сапалық"түрде ерекшеленеді. Дін философиясының сандық сенімділігі оның танымдық күш-жігерінде қарастырылған тақырыппен анықталады. Бұл тақырып дін. Діннің өзі философиялық зерттеудің пәні ретінде екіұшты қарастырылуы мүмкін. Біріншіден, бұл жалпы дін, дін, оның мәні бойынша дін, яғни абстрактілі, абстрактілі, метафизикалық мағынада. Екіншіден, бұл белгілі бір дін (діни жүйе, діни дәстүр), яғни тұтастай алғанда белгілі бір инкарнацияда, өзінің жеке нұсқасында қабылданған дін. Діннің мәнін әр нақты діни формада білдіру дәрежесі бойынша (яғни метафизикалық мәннің эмпирикалық нақтылануының толықтығы дәрежесі бойынша) бұл нұсқаларды логикалық түрде жүйелеуге болады. Айтпақшы, дін философиясының тақырыбын анықтау оның басты мәселелерінің бірі болып табылады.

Дін философиясының сапалық сенімділігі оның әдістері мен принциптерімен белгіленеді. Діннің философиялық теориясын құру және қолдану әдістері (яғни оның әдістемесі), әдетте, осындай теория пайда болатын және құрылатын философиялық жүйенің жалпы сипатымен анықталады. Бұл ретте дін философиясын сапалы негіздеу ғана емес, сонымен қатар дін туралы философиялық білімнің барабарлығын қамтамасыз ету де маңызды. Егер бұл жағдайда танымның ақиқаты (адекваттылығы) формальды-теориялық дәйектілік ретінде анықталса, онда белгілі бір философиялық жүйе негізінде құрылғаннан кейін осы жүйеге қайшы келмейтін (контекстен шықпайтын) философиялық-діни теория (тұжырымдама) барабар деп саналуы керек. Алайда, бұл жағдайда біз діннің өзінен гөрі осы нақты философиялық жүйе және оның дінге қатынасы туралы көбірек біле аламыз. Көріп отырғанымыздай, дін философиясының мәртебесін тар мағынада ресми түрде талап ете отырып, діннің дұрыс және дәйекті құрылған философиясы, дегенмен, кең мағынада дін философиясының нұсқасы ғана болып шығады, яғни бұл жағдайда ол дінді зерттемейді, оны оған деген көзқарасын білдіру үшін қолданады. Бұл жағдайда, әрине, тақырыптың көзқарасы ғана көрінеді және расталады; зерттеу пәнінің өзі зерттеушінің аталған пәнге қатысты бастапқы көзқарасын білдіруге себеп ретінде ғана әрекет етеді; осылайша, нәтиже тақырыптың өзі сияқты емес, оған деген көзқарас ретінде сипатталады

Рухани жаңғыру

sanzharkemelbay — 2022-12-07 13:50:06 UTC

«Рухани жаңғыру» - жарқын болашақ, кемел келешек

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың бағдарламалық мақаласы «Болашаққа бағдар: қоғамдық сананы жаңғырту»- «Рухани жаңғыру» бүкіл елдің сапалы түрде қайта жаңғыруына негіз бола алатын идеялық бастау.

Тәуелсіз еліміздің тұңғыш президенті аталмыш жаңғырудың негізгі қызметі мен ерекшеліктеріне ой жүгіртіп, бұл жаңғырудың маңыздылығына тоқталады: «Жаңғыру атаулы бұрынғыдай тарихи тәжірибе мен ұлттық дәстүрлерге шекеден қарамауға тиіс. Керісінше, замана сынынан сүрінбей өткен озық дәстүрлерді табысты жаңғырудың маңызды алғышарттарына айналдыра білу қажет. Егер жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды. Сонымен бірге, рухани жаңғыру ұлттық сананың түрлі полюстерін қиыннан қиыстырып, жарастыра алатын құдіретімен маңызды». Саяси, экономикалық реформаларда егеменді еліміз бірқатар жақсы нәтижелерге қол жеткізгені баршаға мәлім. Ол адами құндылықтар, рухани қазына, жастарды тәрбиелеу, олардың бойына патриоттық рухты сіңіре білу жұмысында рухани салаға басымдық берудің қажеттілігін алға қойып отыр. Бұл дегеніміз – ұлтымыздың барлық ұлттық салт-дәстүрлерін, мемлекеттік тіліміз бен әдебиетімізді, мәдениетімізді, ұлттық рухымызды жаңғырту деген асыл ұғымға келіп саяды. Елбасымыздың рухани жаңғыруға, руханиятқа, білім, ғылымға маңыз беруі – үлкен көрегендік пен ұлттың алға ілгерлеуін жылдам қарқынмен жылжытатын қозғаушы күш. Бұл – тәуелсіз еліміздің бақытты болашағы мен алаңсыз келешегі үшін жасалып жатқан жұмыс. Өйткені, рухани байлықтың кемел болғаны бұл жеке азаматтарымыз үшін де, әрбір жеке тұлғадан құралған қоғам, туған еліміз үшін де өте маңызды үдеріс.

Бүгін де қазақстандықтар еліміздің тарих толқынында жаңа біркезеңнің дүниеге келгеніне куәгер. Оның мықтылығы жаһандану үрдісінде Президент жария еткен үш бағыттың бір уақытта жүзеге асуы: экономиканың жаһандануы, үлкен саяси жаһанданудың негізін салған конституциялық реформа және қоғамдық сананың жаһандануы. Үш тұғырдың ішінде ең соңғысы ең күрделісі, ең қиыны. Себебі дәл мұндай тапсыпма қазақстандықта бұрын- соңды болмаған. Әр бөлімнің жаһанданудың жүзеге асуына септігін тигізетін қолғанаттары іспеттес жобалары бар. Олардың ішіндегі ең маңыздыларының бірі- «Туған жер». Жобаның мақсаты- қазақстандықтарда шынайы патриотизмге тәрбиелеу. Бағдарламалық мақалада: «Патриотизм өз өлкеңе, ауылыңа, қалаңа, өңіріңе, туған жерге деген ыстық махаббаттан басталады»,- делінген.

«Туған жер» бағдарламасы өте жоғары назарда қабылданды. Қазіргі таңда, Қостанай қаласының балалар шығармашылығы мектебінде, мектеп басшысы Баймусина Ляззат Ибраевнаның бастамасымен «Мәртебелі қонақ» шығармашыл қонақүйі қызметін атқаруда. Оның жұмысы- аталған бағдарламаны жүзеге асыру. Шығармашыл қонақүйде іс- шаралардың бірқатары- қостанайдың жас таланттарымен кездесулер өткізіп келеді. Өз мақаласында Н.Назарбаев айтқандай: «Мен қоғам назарын біздің жаңа заманға, заманауи жастардың тарихына аударуды ұсынамын». Қостанай облысы үшін мұндай заманауи жастар, әрине, Қостанайды күллі Қазақстанға, тіпті, шетелдерге паш етіп жүрген жас дарындар, тума таланттар: жазушылар, ақындар, музыканттар, спортшылар, суретшілер, актерлер. «Мәртебелі қонақ» шығармашыл қонақүйінің оқу жылындағы жұмыс жоспарында жұртшылыққа танымал дарындармен емес, талант тұнығы шайқалмаған, ел көзіне түсе қоймаған дарын иелерімен өскелең ұрпақты таныстырып, жас аға- әпкелерінен үлгі алуға шақыратын кездесулер өткізу жазылған. Жас дарындардың қазіргі жетістіктеріне қалай қол жеткізгендерін, биік шыңға қандай қиындықтар арқылы шыққандарын кішкентайларға тыңдата отырып, өмірдің талай белесін бағындырған таланттардың небір қырларымен таныстыру- біздің шығармашыл қонақүйдің міндеттерінің бірі.

Мәңгілік ел

sanzharkemelbay — 2022-12-07 13:51:07 UTC

«Мәңгілік ел» идеясы – халықтың мүддесіне, қоғамдағы тыныштық пен ынтымақтастыққа қызмет ететін, бағыты мен бағдары анық жол, бейбітшілік пен келісімді, ұлтaрaлық татулық пен төзімділікті сақтaп, сындарлы сәттерден сүріндірмейтін ұлы мұрат.

Бұрынғы-соңғы білімдарлардың пайымдауынша, елді ілгері сүйрейтін идея мемлекеттік сипат алып, қоғам мүшелерінің көңілінен шығуы үшін негізгі екі талап орындалуы тиіс екен.

Оның біріншісі – сол мемлекетте өмір сүріп отырған халықтың болмысымен, мақсат-мүддесімен толық сәйкес келуі;

Екіншісі – мемлекет тарихымен сабақтасып, ұзақ мерзімдер бойы сол қоғамда қалыпты, жетекші идеологиялық мәні болуы.

Ұлы қағанат құрған түркілер осы екі қағиданы да ұстанған екен.

Қазақ халқы Түркі қағандары мен Қазақ хандарының, Абай мен Алаш қайраткерлерінің ізгі арманы болған ұлттық идеологияны қалағандықтан, «Мәңгілік Ел» идеясын ту етіп көтеру қажеттілігін сезінді.

Қазақ елінің бүгінгі басты мақсаты –бірлігі жарасқан, экономикасы мығым,әлеуеті жоғары, бәсекелестікке қабілетті, алдыңғы қатарлы отыздыққа ену. Қазақтың біртуар перзенті Нұрсұлтан Әбішұлы тәуелсіздік алған күннен бастап құндылықтарымызды қадірлеп, асылымызды ардақтауға үндеп келеді. Бүкіл әлем қызыға қарайтын елдегі тыныштық пен тұрақтылық, экономикалық даму, ұлтаралық татулық – халқымыздың салқынқанды сабырлылығы мен Елбасымыздың сындарлы саясаткерлігінің жемісі.

Мемлекеттің тірегі – халықтар достығы, ел бірлігі, қоғам тұтастығы. Осы үш тұғыр бекем болса, Мәңгілік елдің шаңырағы биік, келешегі кемел.

«Мәңгілік ел» – кемел келешектің жобасы, сондықтан оның ұрпақтар сабақтастығына ұласатыны мәлім. Ұлы Дала елінің ғаламат тарихы мен қайталанбас құндылықтарын ұрпаққа ұлағаттап, үлгі болатындай игі істер атқару – бүгінге міндет, келешекке – аманат.

«Мәңгілік Ел» идеясын іске асыруды бастау бақыты бүгінгі ұрпаққа бұйырса, бабалардың алдындағы қарызымыз бен балалардың алдындағы парызымыздың орындалғаны. Қазақстан әлемдегі алып елдердің қатарынан өз орнын алса, әлемге танылған елдің өрендері ел мен жердің иесі болатындай намысты болып жетілсе, ұлттық дәстүрлі құндылықтарымыз жоғалмай, ұрпақтан-ұрпаққа беріліп отырса, «Мәңгілік ел» болашағы баянды, келешегі нұрлы болары айқын.

aslanibadulla — 2022-12-08 02:53:45 UTC

Монография тарауларында “Мәңгілік ел “ идеясының шығу тарихы, оның түркі философиясында көрініс табуы, ұлттық идея ретінде қалыптасуы және оның басты құндылықтарына зерттеу жүргізіледі. Әсіресе, «зайырлы мемлекет», «Астана», «қазақ мәдениеті», «мәдени құн дылықтар» жекежеке талданады. Сонымен бірге, «Мәңгілік Ел» идеясының контексінде Қа зақстанның экономикалық дамуы, құқықтық жүйе, мәдениет, саясат салалары қарастырылады. Өз кезегінде ақпараттық және этнопедагогикалық мәселелер тұрғысынан осы идеяның маңыз дылығы анықталады.
Монография жоғары оқу орындарының оқытушылары мен студенттеріне, ғылыми қызмет керлерге, сондайақ, осы тақырыпқа қызығушылық танытқан орталық және жергілікті басқару органдарына арналған.

kuandykduisek — 2022-12-08 03:37:18 UTC

kuandykduisek — 2022-12-08 04:21:08 UTC

https://youtu.be/1bTa2Dm95sw

kuandykduisek — 2022-12-08 04:43:55 UTC