endocitoza je proces ulaska makromolekula i otopina u stanicu

Proces kojim se veća količina tvari unosi u stanicu tako da se stanična membrana uvrće oko njih i stvara citoplazmatski mjehurić s unesenim sadržajem, vezikula se u citoplazmi spaja s drugim endocitotskim vezikulama

Važna je veličina čestica koja se unosi u stanicu

Može biti unošenje sitnih čestica ili pinocitoza (sićušnih čestica, otopljenih tvari i tekućina) te unošenje krupnih čestica (bakterije, stanice ili dijelovi raspadnuta tkiva) ili fagocitoza

ono se odvija se preko proteinskih kanala

ovim transportom prenose se čestice iona, velikih proteina i složenih šećera

kretanje molekula ili iona kroz membranu u smjeru suprotnom od koncentracijskog gradijenta uz pomoć enzima za korištenje stanične energije

prijenos koji nije moguć bez rada i energije

Uloga: Aktivni transport omogućava molekulama prijelaz kroz staničnu membranu i narušava ravnotežu uspostavljenu difuzijom

Najlakši oblik prijenosa, koji se zbiva bez utroška energije (tvari se kreću od područja veće koncentracije u područje njihove manje koncentracije), niz koncentracijski gradijent

spor i dvosmjeran proces

Glavni cilj: održavanje ravnotežne koncentracije

Plinovite i tekuće tvari kreću se slobodno i sudaraju te se šire u okolinu dok im se koncentracije ne izjednače

prenose se molekule topljive u vodi kao što su mali monosaharidi, lipidi, i ugljikov dioksid itd.

Uloga: Pasivnim prijenosom između citosola i izvanstaničnog okoliša održava se dinamička ravnoteža vode, hranjivih tvari, plinova i otpada

Prijenos iona iz tla u korijen biljaka

filtracija, olakšana difuzija, jednostavna difuzija i osmoza

Molekuli se kreću prema gradijentu koncentracije, a njihova sposobnost prolaska kroz membrane ovisi o veličini pora.

Npr. u Bowmanovoj čahuri bubrega, pore su izrazito male, dopuštajući samo prolazak albumina, najmanjih proteina.

Kretanje vode kroz selektivno propusne membrane:

• Difuzija otapala: Čestice otapala migriraju iz hipotonične prema hipertoničnoj otopini.

• Izotonična otopina sadrži jednak postotak otopljenih tvari kao promatrana otopina.

• Hipertonična otopina ima veću koncentraciju otopljenih tvari u usporedbi s nekom drugom otopinom.

• Hipotonična otopina ima manju koncentraciju otopljenih tvari u usporedbi s nekom drugom otopinom.

Prijenos iona Na+, K+, H+ i Ca2+ povezan je s hidrolizom adenozin-trifosfata (ATP) kroz specifične ATP-azne crpke u membrani.

Specijalizirani transmembranski proteini prepoznaju prisutnost tvari koje stanica zahtijeva i djeluju kao crpke transportnih molekula.

Primjer takvog proteina je Na/K crpka.

Na/K crpka izbacuje ione Na+ izvan stanice i ubacuje ione K+ unutar stanice.

Bez trošenja energije, čestice se spontano kreću s područja veće koncentracije prema području manje koncentracije dok se ne postigne ravnoteža

Kroz membranu, difuzijom prolaze male, nepolarne i nenabijene čestice otopljene tvari

Primjeri tih čestica uključuju plinove poput kisika (O2) i ugljičnog dioksida (CO2), te male nenabijene molekule poput vode i etanola

Ova vrsta prijenosa poznata je kao neselektivan prijenos jer propušta samo određene tipove molekula, a ne sve

dva glavna mehanizma prijenosa tvari preko membrane

Strukturirani proteini kanali omogućuju prolazak specifičnih molekula

Prenositelji proteini se otvaraju na jednoj strani membrane i prenose molekule na drugu stranu

Ova se pojava događa kroz selektivni prijenos, gdje su proteini izgrađeni na način koji omogućuje prolazak određenih molekula, poput glukoze, aminokiselina, nukleotida i iona, koji su preveliki ili suviše teški za prolazak između fosfolipidnih molekula membrane