Τα ψωμιά του γάμου (έθιμα-παράδοση)

Τα ψωμιά του γάμου ήταν επτάζυγα ή προζυμένια με αλεύρι από σιτάρι. 
Ζυμώνονταν σε αχρησιμοποίητη σκάφη και έπρεπε να φτάνουν για όλους. 
Να μοιραστεί η χαρά, να γίνει γλεντά μεγάλο και ανοιχτό, για να κυλήσει κι η ζωή των νιόπαντρων μέσα στη χαρά και την ευτυχία. 
Διαφορετικά τα σχόλια της μικρής κοινωνίας δεν έλειπαν για το γάμο, 
όπως μαρτυρά η ρήση: 
"χωστά τον έκανε ο Κωνσταντής το γάμο 
για τ' ήταν τα ψωμιά μικρά κ' το χωριό μεγάλο". 

Τη σημασία του ψωμιού για την ευτυχία των νεόνυμφων μαρτυρά 
η ευχή των γυναικών που κοσκίνιζαν το αλεύρι:
"Τρισεύγενη, στο γάμο σου, στα αρραβωνιάσματα σου, 
τα χιόνια αλεύρια να γεννούν και τα πουλιά γιοβάλια 
κι η θάλασσα γλυκό κρασί κι τα καράβια κούπες".

Για τη Μαγιά:



Για να ενεργοποιήσουμε τη μαγιά, τη διαλύουμε σε μπολ, πασπαλίζουμε με
λίγη ζάχαρη και ρίχνουμε λίγο νερό. Ανακατεύουμε να διαλυθεί. Σκεπάζουμε
με μεμβράνη και αφήνουμε για 10' να ενεργοποιηθεί. Όταν αφρίσει η
επιφάνεια είναι έτοιμη και την προσθέτουμε στο αλεύρι.







1. Κοσκινίζουμε το αλεύρι σε μια λεκάνη. Προσθέτουμε τη μαγιά, το αλάτι
και τη ζάχαρη και τ’ ανακατεύουμε. Προσθέτουμε το νερό λίγο λίγο και
ζυμώνουμε. Η ζύμη είναι έτοιμη όταν μαζευτεί σε μπάλα και καθαρίσουν τα
τοιχώματα της λεκάνης. Τη βγάζουμε στον πάγκο μας και τη ζυμώνουμε για
10΄ μέχρι να είναι εύπλαστη και να μην κολλάει στα χέρια.

2. Μαζεύουμε τη ζύμη σε μπάλα με τις ενώσεις προς τα κάτω. Τη βάζουμε
σε λαδωμένο μπολ και τη σκεπάζουμε καλά. Την αφήνουμε 40΄ να ανέβει.
Έπειτα τη βγάζουμε στον πάγκο και τη ζυμώνουμε για λίγο.

3. Τη χωρίζουμε σε 3 μέρη. Πλάθουμε καρβελάκι ή φραντζόλες και τα
κυλάμε σε σουσάμι. Τα αραδιάζουμε σε λαμαρίνα πασπαλισμένη με αλεύρι, τα
σκεπάζουμε και τα αφήνουμε να διπλασιαστούν σε όγκο. Όταν φουσκώσουν τα
καρβελάκια –από 1 έως 2 ώρες, ανάλογα με τη θερμοκρασία του χώρου– τα
χαράζουμε σε 2-3 σημεία και τα ψήνουμε στους 200^οC για 35΄-40΄.

Γίνονται: 3 καρβελάκια ή 3 φραντζόλες

Όταν ρωτά κανείς  ηλικιωμένους ανθρώπους για έθιμα που σχετίζονται με  το ψωμί, διηγούνται πολλές πράξεις που σχετίζονται με το σταυρό, το πανάρχαιο σύμβολο της ευδαιμονίας για τους αγρότες και αργότερα χριστιανικό σύμβολο. Το σύμβολο του πολλαπλασιασμού, συχνά σαν ρόμβος επί τρεις φορές, το ένα δίπλα στο άλλο, ήταν κάποτε σύμβολο της ανάπτυξης. Οι πρόγονοί μας το χάρασσαν στο ξύλο και την πέτρα, το ζωγράφιζαν σε πόρτες και πύλες και το έκαναν κινώντας π.χ., το χέρι πάνω από το ψωμί. Η χριστιανική θρησκεία το έκανε σύμβολο της σταύρωσης και της εξιλέωσης κι απόκτησε καινούρια σημασία.

Πριν από το ψήσιμο η αγρότισσα έκανε πάνω από τη φουσκωμένη ζύμη τρεις σταυρούς. Όταν έβαζε το ψωμί στο φούρνο, σημάδευε το πρώτο και το τελευταίο καρβέλι με τρεις σταυρούς ή έκανε με τα δάχτυλα τρεις τρύπες, το σύμβολο της αγίας τριάδας. Όταν ο αγρότης έκοβε για πρώτη φορά ένα καρβέλι, κάτι που ήταν κατά κανόνα δική του δουλειά, έκανε με το μαχαίρι μία ή τρεις φορές σταυρό πάνω από το καρβέλι.

Σε κάποιο λαϊκό βιβλίο του 1929 αναφέρεται : <<Ημέρες ζυμώματος ήταν συνήθως η Τρίτη  και η Παρασκευή, απέφευγαν όσο ήταν δυνατό την Πέμπτη, γιατί διαφορετικά θα συνέβαινε κάποιο κακό στο στάβλο ή θα εμφανιζόταν τυφλοπόντικας στον κήπο. Αυτό συνέβαινε ιδιαίτερα αν είχαν κάνει ψωμί αυτή τη μέρα περισσότερες από τρεις φορές το χρόνο. Πάνω στο προζύμι έκαναν το βράδυ το σταυρό και έλεγαν και κάποιο στίχο. Όταν έμπαινε το πρώτο καρβέλι της φουρνιάς στο φούρνο, τότε με τον αντίχειρα, το δείκτη και το μέσο έκαναν τρία σημάδια και έλεγαν:” Με τη βοήθεια του Θεού να ψηθεί “. Το πρώτο καρβέλι του πρώτου ψωμιού το έβαζαν στο τραπέζι ανάποδα, δηλαδή με το κάτω μέρος προς τα πάνω. Αν προσφερόταν σε επισκέπτη το πρώτο κομμάτι της πίτας, του έκοβαν ένα μικρό κομμάτι της μύτης. Την αξία που είχε το ψωμί, του οποίου η αργή χρονοβόρα δημιουργία απαιτούσε από τον αγροτικό πληθυσμό πολλή δουλειά καθόλη τη διάρκεια του χρόνου, χαρακτηρίζει το ρητό : “Kάθε κομμάτι ψωμιού που πετιέται παρακαλάει οχτώ φορές τον Θεό”».

Το «ψωμί του Χριστού» το έφτιαχνε, την παραμονή των Χριστουγέννων, η νοικοκυρά με ιδιαίτερη ευλάβεια και με ειδική μαγιά (από ξερό βασιλικό κ.λ.π.). Απαραίτητος επάνω, χαραγμένος ο σταυρός. Γύρω - γύρω διάφορα διακοσμητικά σκαλιστά στο ζυμάρι ή πρόσθετα στολίδια. Αυτά τόνιζαν το σκοπό του χριστόψωμου και εξέφραζαν τις διάφορες πεποιθήσεις των πιστών.

 Την ημέρα του Χριστού, ο νοικοκύρης έπαιρνε το χριστόψωμο, το σταύρωνε, το έκοβε και το μοίραζε σ’ όλη την οικογένειά του και σε όσους παρευρίσκονταν στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι.

Σε κάποιες περιοχές ο νοικοκύρης το έβαζε στο κεφάλι του και το πίεζε μέχρι να σπάσει στα δυο. ‘Αν το μεγαλύτερο μέρος ήταν στο δεξί του χέρι, πίστευε πως εκείνο το χρόνο θα γίνουν πιο πολλά σιτάρια, αν ήταν στο αριστερό του χέρι, πίστευε πως θα γίνουν πιο πολλά καλαμπόκια.

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ !!!

Τα είδη ψωμιού που υπάρχουν και καταναλώνονται ευρέως σήμερα:

Σταρένιο (λευκό): πρόκειται για λευκό ψωμί, από τα πλέον συνηθισμένα σήμερα που φτιάχνεται από λευκό αλεύρι, είναι πλούσιο σε ασβέστιο αλλά πιο φτωχό σε φυτικές ίνες, αφού παρασκευάζεται από αλεύρι που έχει υποστεί αφαίρεση φύτρου και έχει επεξεργαστεί.

Σικάλεως: υπερτερεί έναντι του λευκού ψωμιού σε σχέση με τις φυτικές ίνες, έχει σκούρο χρώμα και κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος στην αγορά.

Γερμανικό ψωμί: στην Γερμανία (όπως και σε αρκετές χώρες) το ψωμί παίρνει το όνομα του από το δημητριακό από το οποίο παρασκευάζεται.

Ψωμί από καλαμποκάλευρο: είναι γνωστή στους παλαιότερους και ως μπομπότα. Πρόκειται για μείγμα καλαμποκάλευρου και σιτάλευρου. Έχει κίτρινο χρώμα, χαμηλή διατροφική αξία και είναι φτωχό σε φυτικές ίνες. Στην Ελλάδα έχει συνδυαστεί με την Κατοχή και την έλλειψη τροφίμων που υπήρχε.

Πολύσπορο: πρόκειται για υψηλής θρεπτικής αξίας ψωμί, πλούσιο σε φυτικές ίνες, βιταμίνες, αμινοξέα και θρεπτικά συστατικά. Από το όνομα του καταλαβαίνουμε ότι παρασκευάζεται από διάφορα είδη δημητριακών.

Ολικής αλέσεως: πρόκειται για σταρένιο ψωμί, του οποίου όμως το αλεύρι δεν έχει υποστεί επεξεργασία (αφαίρεση φύτρου) και είναι πλούσιο σε φυτικές ίνες, σίδηρο και θρεπτικά συστατικά και φυλλικό οξύ, ενώ επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του στομάχου, του παχέος εντέρου και της ουροδόχου κύστης.

Ακόμη, υπάρχει το βιολογικό ψωμί, που έχει παρασκευαστεί από αλεύρι βιολογικής προέλευσης. Το αλεύρι έχει παραχθεί από σιτηρά που έχουν καλλιεργηθεί βιολογικά και έχουν πιστοποιηθεί για αυτή τους την καλλιέργεια. Αυτό μπορείτε να το βρείτε στα καταστήματα βιολογικών προϊόντων ή σε φούρνους που παράγουν τέτοιου είδους ψωμί.

Χωριάτικο: Σταρένιο ψωμί, λευκό, προτιμάται από τον περισσότερο κόσμο. Μπορεί να έχει μακρόστενο σχήμα ή κυκλικό. Έχει ξεροψημένη κόρα και σουσάμι μαύρο ή λευκό ή συνδυασμό τους για γαρνιτούρα.

Ψωμί για τοστ: Ειδική κατηγορία ψωμιού όπως λέει και το όνομα του, με χρήση σε τοστ και ορεκτικά. Μπορεί να έχει κόρα ή όχι, ενώ βγαίνει και σε ολικής άλεσης, σικάλεως εκτός από σταρένιο.

Με προζύμι: Ειδική κατηγορία ψωμιού, που ζυμώνεται αποκλειστικά με προζύμι. Μπορεί να είναι λευκό ή μαύρο.

Λιόψωμο: Ψωμί με ελιές. 

Σταφιδόψωμο: Ψωμί που έχει ζυμωθεί με σταφίδες. 

Καρυδόψωμο: Το τρίτο της παρέας (λιόψωμο, σταφιδόψωμο, καρυδόψωμο) αλλά σίγουρα όχι το τελευταίο. Συνήθως συνοδεύει κόκκινα, γλυκά κρασιά π.χ. Μαυροδάφνη. Εκτός από καρύδια έχει και σταφίδα ώστε να σπάει το ξερό του ψωμιού και του καρυδιού. Φτιάχνεται κυρίως σε γιορτές (Χριστούγεννα, Πάσχα) ή σε ειδικές περιπτώσεις και κατά παραγγελία. 

Μπαγκέτα: Γνωστή κυρίως επειδή χρησιμοποιείται σε σάντουιτς, αποτελεί μια ειδική κατηγορία ψωμιού. Λευκή ή μαύρη (ολικής άλεσης) με σουσάμι ή χωρίς αποτελεί την κύρια επιλογή για κολατσιό. Είναι μακρόστενη, τραγανή και όπως το ψωμί μπορεί να διατηρηθεί για λίγες μέρες φρέσκια.

Γεμιστό ψωμί: Όπως ακριβώς το λιόψωμο, σταφιδόψωμο, καρυδόψωμο, ένα ψωμί μπορεί να έχει γέμιση από ζαμπόν, τυρί, καρότο, μανιτάρια κ.α. Κάθε συνταγή, ανάλογα με τη γέμιση διαφέρει στα υλικά αλλά και στον τρόπο και την ώρα ψησίματος.

Χριστόψωμο: Είναι ένα ειδικό είδος ψωμιού, αφού φτιάχνεται κυρίως τα Χριστούγεννα. Πέρα από μαγιά, αλεύρι, έχει γιαούρτι, καρύδια, μπαχαρικά, μέλι, αλάτι.

Ψωμί με μπίρα: Μια ακόμα κατηγορία ψωμιού, με έντονη τη γεύση της μπύρας η οποία ζυμώνεται με τα υπόλοιπα υλικά.

Ψωμί με γιαούρτι: Το γιαούρτι έχει πραγματικά άπειρες χρήσεις στην μαγειρική και την ζαχαροπλαστική. Δεν θα μπορούσε λοιπόν να λείπει και από μια συνταγή ψωμιού!

Ψωμάκια για πρωινό: πολλά ψωμάκια τρώγονται για πρωινό όπως για παράδειγμα τα ψωμάκια κανέλας. Είναι στρογγυλά, καμιά φορά είναι γλυκά και είναι ιδανικά να συνοδέψουν τον καφέ, το τσάι ή το γάλα του πρωινού αλλά και ως ενδιάμεσο γεύμα πριν το μεσημέρι.

Λαγάνα: αποκλειστικά πασχαλινό ψωμί. Φτιάχνεται για κατανάλωση την Καθαρά Δευτέρα και δεν έχει μέσα γάλα ή αυγά παρά μόνο αλεύρι, μαγιά, αλάτι, ζάχαρη, ελαιόλαδο, γλυκάνισο, σουσάμι και καμιά φορά κρασί. Έχει παραλληλόγραμμο σχήμα συνήθως.

υλικά

3 φλυτζάνια αλεύρι για όλες τις χρήσεις

1/4κ.γ.μαγιά ξερή

1 1/4κ.γ. αλάτι

1 1/2φλυτζανι νερό

καλαμποκάλευρο για το αλεύρομα

ΕΚΤΕΛΕΣΗ:

1)Ανακατεύουμε τα στέρεα υλικά

2)Προσθέτουμε το νερό και ανακατεύουμε μέχρι να γίνει χυλός.

3)Το σκεπάζουμε με μια πετσέτα για 12-18 ώρες

4)την επαύριο διπλώστε τη ζύμη

5)Το σκεπάζεται πρόχειρα με μια πετσέτα για 15'

6)Μεταφέρεται τη ζύμη σε αλευρομένη πετσέτα

7) Το σκεπάζεται πάλι και το αφήνεται για 1 1/2ώρα

8)Προθερμαίνουμε το φούρνο στους 260 με την κατσαρόλα που θα το βάλουμε

9)Οταν είναι έτοιμος ο φούρνος βάζουμε το ζυμάρι και ψήνουμε για 30 λεπτά.

10)Βγάζουμε το καπάκι της κατσαρόλας και χαμηλώνουμε στους 230 για αλλα 15 λεπτά

11)Βγάζουμε το καρβελάκι απο την κατσαρόλα και το αφήνουμε να κρυώσει.

Σε όλους είναι γνωστό, ότι ο ελληνικός λαός και κυρίως ο αγροτικός πληθυσμός, έδινε μεγάλη αξία στο ψωμί και το ταύτιζε με την ίδια τη διατροφή. Δουλεύοντας στην ύπαιθρο και κάνοντας «διάλειμμα» το μεσημέρι για φαγητό, έλεγαν, θα φάμε ψωμί αντί του, θα φάμε φαΐ. Τόση σημασία έδιναν σε αυτή την πηγή. Μία πηγή όπου ο άνθρωπος αντλούσε τα κυριότερα θρεπτικά συστατικά. Κυριολεκτικά λοιπόν το λάτρευαν. Γι’ αυτό όταν επρόκειτο να αρχίσει το ζύμωμα του ψωμιού σταύρωναν το ζυμάρι και η κομμένη όψη του έβλεπε το κέντρο του τραπεζιού. Ή αν έπεφτε κάτω κομμάτι ψωμιού το φιλούσαν και το επέστρεφαν στο τραπέζι. Όσο για τα ψίχουλα, ποτέ δεν τίναζαν το βράδυ το τραπεζομάντιλο αλλά τα πετούσαν στον κήπο ή την αυτή, να τα φάνε τα πουλιά, το επόμενο πρωινό. Και βέβαια δεν ξεχνάμε το «αντίδωρο» δηλαδή «αντί δώρου» στη θεία κοινωνία το ψωμί συμβόλιζε και συμβολίζει το σώμα του Χριστού. Έτσι είχαμε τροφή (ψωμί) για την καθημερινότητα, για τις γιορτές αλλά και για την θρησκευτική ζωή. Η ιστορία του ψωμιού βέβαια αρχίζει χιλιάδες χρόνια πριν. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι στην Αίγυπτο το ψωμί χρησιμοποιούνταν για πληρωμή, δηλαδή ως είδος νομίσματος. Μαύρο ψωμί από κριθάρι για τους εργάτες, ψωμί από σιτάλευρο για τους αξιωματούχους. Βλέπετε οι ανισότητες προϋπήρχαν. Η φράση δε, «βγάζω το ψωμί μου» κρατάει από την Αίγυπτο, όπου σε αυτή ήταν οι μεγαλύτεροι σιτοβολώνες από τα Βυζαντινά χρόνια κι ιδιαίτερα τους πρώτους Χριστιανικούς αιώνες, όταν το σιτάρι συγκεντρωνόταν στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας και από εκεί περνούσε στην Κωνσταντινούπολη για να αποθηκευτεί στις αποθήκες του κράτους.Ο Ηρόδοτος επίσης αναφέρει ότι το ζύμωμα την εποχή αυτή γίνονταν με τα πόδια, κάτι βέβαια που συνέβαινε έως τις αρχές του αιώνα και στην Ευρώπη συμπεριλαμβανόμενης και της χώρας μας. Και ενώ το ψωμί στην αρχαία Ελλάδα παρασκευάζονταν και ψήνονταν στα σπίτια, τα πρώτα αρτοποιεία έκαναν την εμφάνισή τους στη Ρώμη (97-177μ.χ.) όπου αυτοκράτορας ήταν ο Τραϊανός. Από τον 2ο αιώνα εμφανίστηκαν αρτοποιεία και στην Ελλάδα. Η ιστορία του ψωμιού λοιπόν είναι τόσο μεγάλη ίσως όσο και η παρουσία του ανθρώπου στη γη.

   ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΨΩΜΙ

Πως φτιάχνω σπιτικό χωριάτικο ψωμί

Σήμερα θα σας δείξω πως να φτιάχνετε το δικό σας σπιτικό πεντανόστιμο χωριάτικο ψωμί. Είναι τόσο απλό, που σίγουρα θα δοκιμάσετε. Αναπόφευκτα θα κάνετε τις συγκρίσεις με το ψωμί που αγοράζετε από το φούρνο της γειτονιάς.

Υλικά για ψωμί

Τα υλικά που χρειάζεστε για να φτιάξετε το δικό σας πεντανόστιμο ψωμί είναι:

α) 1 κιλό σκληρό αλεύρι (στο παράδειγμά μου χρησιμοποιώ το "Αλεύρι για παραδοσιακά ζυμωτά" από το ΑΒ.

β) 1 κύβο φρέσκια μαγιά μπύρας (στο παράδειγμά μου χρησιμοποιώ την "το χελιδόνι" από το ΑΒ)

γ) περίπου 250+150 ml χλιαρό νερό

δ) λίγο αλάτι

Οδηγίες παρασκευής ψωμιού

Αδιεάζετε το αλεύρι μέσα σε ένα μπωλ (κρατήστε περίπου μιά χούφτα αλεύρι - θα το χρειαστούμε αργότερα). Το μπωλ θα πρέπει να έχει το διπλάσιο ύψος από όσο το ύψος που θα καταλάβει το αλεύρι. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και κατσαρόλα αντί για μπωλ.

Ζεσταίνετε περίπου 250 ml νερού σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι άνετα ανεκτό στο χέρι σας. Αν το νερό είναι πολύ ζεστό, θα κάψει τη μαγιά μπύρας και θα την αδρανοποιήσει. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα να μη φουσκώσει το ψωμί. Προσοχή λοιπόν στη θερμοκρασία.

Ρίχνετε το χλιαρό νερό μέσα σε ένα ποτήρι και προσθέτετε τη μαγιά μπύρας. Ανακατεύετε μέχρι να διαλυθεί πλήρως.

Ρίχνετε τη διαλυμένη σε νερό μαγιά μπύρας μέσα στο αλεύρι και ανακατεύετε καλά.  Σε αυτή τη φάση, προετοιμαστείτε να κολήσει το μίγμα στα δάκτυλά σας.

Είναι φανερό ότι το αλεύρι διψά για περισσότερο νερό.

Ρίχνετε λοιπόν στο μίγμα επιπλέον περίπου 200 ml ζεστού νερού και ανακατεύετε γρήγορα. Το νερό θα πρέπει να είναι πιο ζεστό από αυτό που χρησιμοποιήσαμε για να διαλύσουμε τη μαγιά μπύρας, αλλά όχι καυτό. Προσθέτουμε τόσο νερό ώστε η ζύμη να είναι σφυχτή. Δε θέλουμε να είναι χαλαρή.

Συνεχίζουμε το ανακάτεμα και περνάμε στην κλασική εικόνα του ζυμώματος. Ζυμώνουμε τη ζύμη με τις γροθιές μας. Ανακατεύουμε και ζυμώνουμε. Ζυμώνουμε και ανακατεύουμε. Όσο περισσότερη ώρα ζυμώσουμε τόσο καλύτερο θα γίνει το ζυμάρι και άρα το ψωμί μας.

Όταν η ζύμη έχει διαμορφωθεί, προσθέτουμε 1/3 του κουταλιού του γλυκού αλάτι και συνεχίζουμε να ζυμώνουμε ώστε το αλάτι να πάει σε όλη τη ζύμη..

Τώρα ήρθε η ώρα να αφήσουμε τη ζύμη να φουσκώσει.

Τοποθετούμε το μπωλ με τη ζύμη του ψωμιού μέσα σε μια σακούλα.

Τοποθετούμε το τυλιγμένο με τη σακούλα μπωλ μέσα σε μία κουβέρτα και την αφήνουμε σε ένα μέρος του σπιτιού που έχει ζέστη (δεν έχει ρεύμα και δεν είναι κρύο το δωμάτιο).

Μετά από περίπου μισή ώρα και αν όλα έχουν πάει καλά, αφαιρούμε το μπωλ από τη κουβέρτα. Αν η ζύμωση έχει γίνει, θα το καταλάβετε από τη μυρωδιά (μυρίζει ζύμη) και από την αύξηση του μεγέθους της ζύμης (δείτε την επόμενη εικόνα - Συγκρίνετε το ύψος που είχε προηγουμένως η ζύμη με αυτό που έχει τώρα).

Ξαναζυμώνουμε τη ζύμη. Αν κολλάει στα χέρια σας, βοηθά να αλείψετε τα χέρια σας με λίγο λάδι.

Πέρνουμε ένα ταψί και απλώνουμε μέρος από το αλεύρι που κρατήσαμε στο πρώτο βήμα. Το αλευρωμένο ταψί θα κάνει το ψωμί μας να μην κολλήσει. Η ζύμη θα πατήσει επάνω στο αλεύρι αντί στο μέταλλο.

Αφαιρούμε από τη ζύμη ένα μικρό κομμάτι (περίπου 100 ml) και την αποθηκεύουμε στο ψυγείο. Αυτό το μικρό κομμάτι ζύμης θα είναι το προζύμι μας για το επόμενο ψωμί.

Αν σκοπεύετε να κάνετε ξανά ψωμί μέσα σε 2 ημέρες, βάλτε το στη συντήρηση, διαφορετικά στην κατάψυξη.

Χωρίζουμε τη ζύμη στα δύο και πλάθουμε δύο μπαλίτσες. Από τις μπαλίτσες αυτές θα προκύψουν τα καρβελάκια το ψωμί.

Τοποθετούμε τις μπάλες της ζύμης επάνω στο αλευρωμένο ταψί και τις μετακινούμε πάνω κάτω - δεξιά αριστερά ώστε να βεβαιωθούμε ότι το αλεύρι ανάμεσα στη ζύμη και το ταψί θα πάει παντού.

Πέρνουμε το υπόλοιπο από το αλεύρι και το ρίχνουμε πάνω από τις μπάλες της ζύμης. Απλώνουμε ομοιόμορφα ώστε το αλεύρι να αγκαλιάσει όλη τη ζύμη.

Πέρνουμε ένα μαχαίρι και χαράσουμε ένα σταυρό σε κάθε μπάλα ζυμαριού.

Σε αυτή τη φάση ανάβουμε το φούρνο και τον ρυθμίζουμε στους 200 βαθμούς Κελσίου (πάνω-κάτω).

Μέχρι να ζεσταθεί ο φούρνος, αφήνουμε τη ζύμη μας να "ηρεμήσει". Μέσα σε αυτό το μισάωρο, θα δείτε τις μπάλες της ζύμης να μεγαλώνουν, να απλώνουν και ο σταυρός που κάνατε προηγουμένως, να μετατρέπεται σε χάσματα.

Όταν η θερμοκρασία του φούρνου φτάσει στους 200 βαθμούς Κελσίου βάλτε το ταψί μέσα.

Ψήστε για 45 λεπτά.

Θα έχετε το πιο νόστιμο ψωμί που έχετε φάει τα τελευταία χρόνια!

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

- Στις πρώτες προσπάθειες, να είστε προετοιμασμένοι και για αποτυχίες.

- Τις πρώτες φορές που θα επιτύχετε να κάνετε καλό ψωμί, θα ανακαλύψετε ότι θα τρώτε πολύ περισσότερο ψωμί από ότι συνήθως. Είναι φυσιολογικό. Απολαύστε τη νοστιμιά του χωρίς ενοχές. Συνοδέψτε το ζεστό φρεσκοψημένο ψωμί, με τυρί, βούτυρο, ντομάτες, λάδι, κ.λπ. Είναι τόσο νόστιμο...

- Καθώς θα το συνηθίζετε, θα επιστρέψει η κατανάλωση του ψωμιού στα φυσιολογικά επίπεδα!

- Θυμηθείτε να πείτε ένα "ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ" στους αγρότες που καλλιέργησαν τα σιτηρά από τα οποία έγινε το αλεύρι που χρησιμοποιήσατε. Χωρίς αυτούς, δε θα είχαμε σπιτικό, χωριάτικο ψωμί...

Το ψωμί στα έθιμα των Ελλήνων

Το ψωμί έπαιξε σημαντικό ρόλο στη ζωή του ανθρώπου από την αρχαιότητα. Με το πέρασμα των χρόνων μπορεί να άλλαξε μορφή, μα ακόμα και σήμερα παραμένει ιδιαίτερα σημαντική τροφή για τους ανθρώπους. Πάντα στο τραπέζι μας έχει μια θέση είτε σε καιρούς ευημερίας είτε σε καιρούς δύσκολους μιας και δεν κοστίζει αρκετά.

Όμως, το ψωμί δεν πρωταγωνιστεί μόνο στο τραπέζι και στη διατροφή μας, αλλά και στα έθιμά μας.Έχει συνδεθεί με σημαντικές στιγμές στη ζωή του ανθρώπου, όπως είναι ο γάμος, η γέννηση και ο θάνατος. Ο ρόλος του ψωμιού σε αυτές τις περιπτώσεις είναι να προστατεύει και να διώχνει το κακό. Έτσι σε κάθε περιοχή της Ελλάδας υπάρχουν διάφορα έθιμα. Για παράδειγμα παλαιότερα το κάλεσμα στο γάμο γινόταν με ψωμί και όχι με προσκλητήριο όπως συνηθίζεται σήμερα.

Δυστυχώς, αυτά τα έθιμα δεν τα γνωρίζουμε εμείς οι νεότεροι. Αυτό το κενό επομένως έρχεται να καλύψει το βιβλίο του Άγγελου Ν. Δευτεραίου με τίτλο “Το ψωμί στα έθιμα των Ελλήνων. Η συμβολική και μαγική χρήση του από τους Νεοέλληνες”. Μέσα σε αυτό το βιβλίο κρύβονται όλα όσα δεν γνωρίζαμε για αυτό το βασικό στοιχείο της διατροφής μας. Πόσο σημαντικό ήταν το ψωμί για την εγκυμονούσα, για το μωρό, για το ζευγάρι που επρόκειτο να παντρευτεί; Μέσα στις σελίδες του θα βρούμε όλες τις απαντήσεις.

Διαβάζοντας το, κάναμε ένα ταξίδι στο χώρο και στο χρόνο. Ταξιδέψαμε στην εποχή των προγιαγιάδων και των γιαγιάδων μας και γνωρίσαμε έθιμα από όλα τα μέρη της χώρας μας. Αναμφίβολα είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβάσει κανείς γιατί γνωρίζοντας τα ήθη, τα έθιμα και γενικά την παράδοσή μας γνωρίζουμε καλύτερα ποιοι είμαστε! 

Πάει ένας σε ένα φούρνο και λέει στο φούρναρη:
- Έχετε 100 κιλά ψωμί;
Και ο φούρναρης:
- Όχι.
Πάει και την άλλη μέρα και κάνει την ίδια ερώτηση και παίρνει την ίδια απάντηση. Αυτό επαναλαμβάνονταν για πολύ καιρό. Ο φούρναρης σκέφτεται να φτιάξει 100 κιλά ψωμί.
Πάει πάλι αυτός στο φούρνο και λέει:
- Έχετε 100 κιλά ψωμί;
Και ο φούρναρης:
- Ναι!
- Να δω που θα τα πουλήσετε!

Το ψωμί είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς της Αμερικής, της Μέσης Ανατολής (όπου έχει σχήμαπίτας) και της Βόρειας Αφρικής, σε αντίθεση με την ανατολική Ασία, όπου η βασική τροφή είναι τορύζι. Γνωστό και ως «η ουσία της ζωής», το ψωμί παρασκευάζεται εδώ και 30.000 χρόνια. Θεωρείται η πλέον πλήρης και φτηνή τροφή και θεωρείται βασικό βοηθητικό τρόφιμο σε περιόδους ακραίας διατροφικής ένδειας.

Υλικά

Για 4-6 άτομα

1-1/2 φλιτζάνι αλεύρι ολικής αλέσεως, διαιρούμενο
1/2 κουταλάκι του γλυκού αλάτι
1/2 φλιτζάνι καρύδα, χωρίς ζάχαρη, ψιλοκομμένο
1 φλιτζάνι του τσαγιού λιωμένη μπανάνα
2 κουταλάκι του γλυκού μπέικιν πάουντερ
3 κουταλιές φυτικό λάδι (σπορέλαιο)
1/2 κουταλάκι του γλυκού μαγειρική σόδα
1 κουταλιά της σούπας μέλι

Εκτέλεση

Ανακατεύετε μαζί το 1-1/4 φλιτζάνια αλεύρι, καρύδα, το μπέικιν πάουντερ, τη σόδα και το αλάτι σε ένα μπολ.
Σε διαφορετικό μπολ ανακατέψτε τη μπανάνα, το λάδι και το μέλι. Ρίχνετε το μείγμα μπανάνας στο μείγμα αλευριού και ανακατεύετε καλά με ένα πιρούνι.

Ρίχνετε το μείγμα σε μια μακρόστενη φόρμα για κέικ καλυμμένη με λαδόκολλα.
Ψήστε στους 160 βαθμούς για περίπου 45 λεπτά.
Αφήνετε να κρυώσει για 10 λεπτά. Αναποδογυρίζετε το ψωμί και αφήνετε να κρυώσει καλά πριν το κόψετε.

* Η συνταγή είναι κατάλληλη για διαβητικούς. Αν ακολουθείτε κάποιο συγκεκριμένο διαιτολόγιο συμβουλευτείτε τον διαιτολόγο σας.

Διατροφική Ανάλυση (ανά μερίδα)

Θερμίδες: 108
Πρωτεΐνες: 2 γραμμάρια
Λιπαρά: 4 γραμμάρια
Υδατάνθρακες: 16 γραμμάρια

Απαιτούμενος χρόνος: 45 λεπτά