หลักการ/แนวคิด/ทฤษฎี

หลักการ

Active learning เป็นวิธี

การสอนที่เน้นการมีส่วนร่วมของผู้เรียนในกระบวนการเรียนรู้มากกว่าการนั่งฟังบรรยายอย่างเดียว หลักการสำคัญของ Active learning ประกอบด้วย:

1. การมีส่วนร่วมของผู้เรียน: ผู้เรียนต้องมีส่วนร่วมในกระบวนการเรียนรู้ เช่น การอภิปราย การทำงานกลุ่ม หรือการตอบคำถามในชั้นเรียน

2. การเรียนรู้ผ่านการกระทำ: การเรียนรู้ผ่านกิจกรรมที่ต้องลงมือทำ เช่น การทำโครงงาน การแก้ปัญหา หรือการจำลองสถานการณ์

3. การสะท้อนและวิจารณ์ผลการเรียนรู้: ผู้เรียนควรสะท้อนและวิจารณ์ผลการเรียนรู้ของตนเองและผู้อื่น เพื่อพัฒนาความเข้าใจและทักษะการคิดวิเคราะห์

4. การสร้างประสบการณ์ที่เกี่ยวข้อง: การสร้างสถานการณ์หรือกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาการเรียน เพื่อให้ผู้เรียนเห็นภาพและเข้าใจในบริบทจริง

5. การทำงานร่วมกัน: การส่งเสริมการทำงานเป็นทีม เพื่อพัฒนาทักษะการสื่อสารและการทำงานร่วมกับผู้อื่น

อ้างอิง:

• Bonwell, C. C., & Eison, J. A. (1991). Active Learning: Creating Excitement in the Classroom. ERIC Digest.

แนวคิด

แนวคิดของการเรียนรู้แบบ Active learning เน้นการมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้นของผู้เรียนในการสร้างความรู้และทักษะต่างๆ โดยผ่านการลงมือปฏิบัติและการมีปฏิสัมพันธ์ในชั้นเรียน หลักการสำคัญของแนวคิดนี้ประกอบด้วย:

1. การมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้นของผู้เรียน: ผู้เรียนจะต้องมีส่วนร่วมในกระบวนการเรียนรู้ โดยการตั้งคำถาม อภิปราย และทำกิจกรรมต่างๆ ที่กระตุ้นให้เกิดความคิดเชิงวิเคราะห์และการแก้ปัญหา (Bonwell & Eison, 1991).

2. การเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติ: การเรียนรู้จะมีประสิทธิภาพมากขึ้นเมื่อผู้เรียนได้ลงมือทำกิจกรรมจริง เช่น การทำโครงงาน การทดลองในห้องปฏิบัติการ หรือการจำลองสถานการณ์ (Freeman et al., 2014).

3. การสะท้อนผลการเรียนรู้: ผู้เรียนควรสะท้อนและวิจารณ์ผลการเรียนรู้ของตนเองและผู้อื่น เพื่อพัฒนาความเข้าใจและทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ (Prince, 2004).

4. การทำงานร่วมกัน: การเรียนรู้แบบร่วมมือ เช่น การทำงานเป็นทีม หรือการทำกิจกรรมกลุ่ม ช่วยเสริมสร้างทักษะการสื่อสาร การแก้ปัญหาร่วมกัน และการทำงานร่วมกับผู้อื่น (Johnson, Johnson, & Smith, 1998).

5. การใช้เทคโนโลยีและสื่อการเรียนรู้: การนำเทคโนโลยีมาใช้ในกระบวนการเรียนรู้ เช่น ซอฟต์แวร์การศึกษา การเรียนรู้ผ่านออนไลน์ หรือการใช้สื่อดิจิทัล ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและการมีส่วนร่วมของผู้เรียน (Means et al., 2010).

อ้างอิง:

• Bonwell, C. C., & Eison, J. A. (1991). Active Learning: Creating Excitement in the Classroom. ERIC Digest.

ทฤษฎี

ทฤษฎีของการเรียนรู้แบบ Active learning มีรากฐานมาจากทฤษฎีการเรียนรู้ที่สำคัญหลายทฤษฎี ซึ่งเน้นการมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้นของผู้เรียนในกระบวนการเรียนรู้ หลักการและแนวคิดสำคัญเหล่านี้ประกอบด้วย:

1. ทฤษฎีการสร้างความรู้ (Constructivism): Jean Piaget และ Lev Vygotsky เป็นนักทฤษฎีสำคัญในแนวคิดนี้ โดยเชื่อว่าผู้เรียนสร้างความรู้ด้วยตนเองผ่านการปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมและประสบการณ์ต่างๆ การเรียนรู้แบบ Active learning สนับสนุนการมีส่วนร่วมของผู้เรียนในการสร้างความรู้ผ่านการทำกิจกรรมและการแก้ปัญหา (Piaget, 1972; Vygotsky, 1978).

2. ทฤษฎีการเรียนรู้เชิงสถานการณ์ (Situated Learning Theory): Lave และ Wenger เน้นการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นในบริบทจริง และการมีส่วนร่วมในชุมชนของการปฏิบัติ (community of practice) การเรียนรู้แบบ Active learning สนับสนุนให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องและมีความหมาย (Lave & Wenger, 1991).

3. ทฤษฎีการเรียนรู้ร่วมกัน (Collaborative Learning Theory): การเรียนรู้ร่วมกันเน้นการทำงานร่วมกันในกลุ่มเพื่อแบ่งปันความรู้และทักษะ การทำงานเป็นทีมช่วยให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้จากเพื่อนร่วมกลุ่มและพัฒนาทักษะการสื่อสารและการทำงานร่วมกัน (Johnson & Johnson, 1989).

4. ทฤษฎีการเรียนรู้โดยการปฏิบัติ (Experiential Learning Theory): David Kolb เสนอว่าการเรียนรู้เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นผ่านการประสบการณ์ตรง โดยมีวงจรการเรียนรู้ประกอบด้วยการมีประสบการณ์ การสะท้อนผลการเรียนรู้ การสรุปความรู้ และการทดสอบแนวคิดใหม่ (Kolb, 1984).

อ้างอิง:

• Piaget, J. (1972). The Psychology of the Child. New York: Basic Books.

จุดประสงค์ของแนวคิดการสอนแบบ Active Learning คือการเพิ่มความมีส่วนร่วมของผู้เรียนในการเรียนรู้ ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างการเข้าใจเนื้อหาได้ดีขึ้น ผ่านกิจกรรมที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้น เช่น การอภิปราย การทำงานกลุ่ม และการทดลองปฏิบัติ โดยมีวัตถุประสงค์หลักดังนี้:

1. การเพิ่มการมีส่วนร่วม: Active Learning ช่วยกระตุ้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมมากขึ้นในกระบวนการเรียนรู้ ซึ่งอาจช่วยให้พวกเขาสามารถเข้าใจและจดจำเนื้อหาได้ดีขึ้น (Freeman et al., 2014).

2. การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์: การเรียนรู้ที่ต้องคิดวิเคราะห์และแก้ปัญหาส่งเสริมทักษะการคิดเชิงวิพากษ์และความสามารถในการประยุกต์ใช้ความรู้ในสถานการณ์ที่แตกต่าง (Prince, 2004).

3. การเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้: Active Learning มีการวิจัยที่แสดงให้เห็นว่าการใช้แนวทางนี้สามารถเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้และผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาได้ (Freeman et al., 2014).

4. การเสริมสร้างทักษะการทำงานร่วมกัน: กิจกรรมกลุ่มและการอภิปรายช่วยพัฒนาทักษะการสื่อสารและการทำงานร่วมกันในกลุ่ม (Michael, 2006).

1. การมีส่วนร่วมของผู้เรียน: ผู้เรียนต้องมีส่วนร่วมในกิจกรรมที่ต้องใช้ความคิด เช่น การอภิปรายกลุ่ม การทำงานร่วมกัน หรือการตอบคำถามเพื่อกระตุ้นความคิดและความเข้าใจ (Freeman et al., 2014).

2. กิจกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลาย: การใช้กิจกรรมที่ช่วยให้ผู้เรียนได้ทดลองและปฏิบัติ เช่น การศึกษาเคส การทำโปรเจกต์ หรือการทดลองในห้องเรียน เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจเชิงลึก (Prince, 2004).

3. การให้ข้อเสนอแนะแบบทันท่วงที: การให้ข้อเสนอแนะแก่ผู้เรียนในระหว่างการทำกิจกรรมเพื่อให้พวกเขาสามารถปรับปรุงและเรียนรู้จากข้อผิดพลาดได้ (Hattie & Timperley, 2007).

4. การกระตุ้นให้คิดวิเคราะห์: การออกแบบกิจกรรมที่กระตุ้นให้ผู้เรียนต้องคิด วิเคราะห์ และแก้ปัญหาด้วยตนเองเพื่อพัฒนาทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ (Michael, 2006).

5. การสร้างการเชื่อมโยงกับโลกจริง: การออกแบบกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์จริงหรือปัญหาที่มีความหมายต่อผู้เรียนเพื่อให้การเรียนรู้มีความสัมพันธ์และเป็นประโยชน์ในชีวิตจริง (Kolb, 1984).

6. การทำงานร่วมกัน: การสนับสนุนให้ผู้เรียนทำงานร่วมกันและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ซึ่งช่วยพัฒนาทักษะการสื่อสารและการทำงานเป็นทีม (Johnson & Johnson, 2009).

บทบาทของผู้สอนและผู้เรียนใน Active learning มีความแตกต่างจากการเรียนการสอนแบบดั้งเดิม เนื่องจากการเรียนรู้แบบนี้เน้นการมีส่วนร่วมและการปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนและผู้สอนอย่างเต็มที่

บทบาทของผู้สอน

1. ผู้แนะแนวและผู้สนับสนุน (Facilitator and Guide)

- ช่วยแนะแนวทางการเรียนรู้และสนับสนุนผู้เรียนในการสำรวจและค้นคว้าหาความรู้ด้วยตนเอง

- กระตุ้นให้ผู้เรียนตั้งคำถามและคิดวิเคราะห์

2. ผู้จัดการสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ (Environment Manager)

- จัดเตรียมสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้เรียน

- ใช้เทคนิคและกิจกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลายเพื่อกระตุ้นความสนใจและการมีส่วนร่วมของผู้เรียน

3. ผู้ประเมินและให้ข้อเสนอแนะ (Assessor and Feedback Provider)

- ประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียนและให้ข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์

- ใช้การประเมินที่หลากหลาย เช่น การประเมินตนเอง การประเมินจากเพื่อน และการประเมินจากผู้สอน

4. ผู้สร้างแรงจูงใจ (Motivator)

- กระตุ้นและสร้างแรงจูงใจในการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน

- ช่วยผู้เรียนเห็นความสำคัญและคุณค่าของความรู้ที่ได้รับ

5. ผู้เชื่อมโยงกับชีวิตจริง (Connector to Real Life)

- ช่วยเชื่อมโยงเนื้อหาการเรียนรู้กับสถานการณ์จริงและชีวิตประจำวันของผู้เรียน

- ส่งเสริมการประยุกต์ใช้ความรู้ในสถานการณ์จริง

บทบาทของผู้เรียน

1. ผู้เรียนที่มีส่วนร่วม (Active Participant)

- มีส่วนร่วมในการตั้งคำถาม การอภิปราย และการทำกิจกรรมต่างๆ

- แสดงความคิดและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเพื่อนและผู้สอน

2. ผู้คิดวิเคราะห์และแก้ปัญหา (Critical Thinker and Problem Solver)

- คิดวิเคราะห์และประเมินข้อมูลและสถานการณ์ต่างๆ

- ใช้ทักษะการแก้ปัญหาในการค้นหาคำตอบและวิธีแก้ไขปัญหา

3. ผู้เรียนร่วมมือ (Collaborative Learner)

- ทำงานร่วมกับเพื่อนในกลุ่มและสนับสนุนซึ่งกันและกัน

- แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและประสบการณ์กับผู้อื่น

4. ผู้สร้างสรรค์และลงมือทำ (Creative and Hands-On Learner)

- ลงมือทำกิจกรรมและทดลองเพื่อสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ที่มีความหมาย

- ใช้ความคิดสร้างสรรค์ในการแก้ปัญหาและทำโครงการต่างๆ

5. ผู้สะท้อนและประเมินตนเอง (Reflective and Self-Assessor)

- สะท้อนผลการเรียนรู้ของตนเองและพิจารณาข้อดีข้อเสียในการเรียนรู้

- ประเมินความก้าวหน้าและความสำเร็จในการเรียนรู้ของตนเอง

6. ผู้เรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learner)

- มีความกระตือรือร้นและความรับผิดชอบในการเรียนรู้ของตนเอง

- พัฒนาทักษะการเรียนรู้และปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง

บทบาทเหล่านี้ช่วยส่งเสริมให้การเรียนรู้แบบ Active learning เป็นกระบวนการที่มีชีวิตชีวา ผู้เรียนและผู้สอนมีส่วนร่วมในการเรียนรู้และสร้างความรู้ร่วมกัน ทำให้การเรียนรู้มีประสิทธิภาพและยั่งยืนมากยิ่งขึ้น