- Thấp: Lượng mưa nhiều; Cao: Lượng mưa ít

- Khí áp thấp thường kéo theo sự bốc hơi mạnh và ngưng tụ, tạo điều kiện cho mưa nhiều. Ngược lại, khí áp cao tạo ra không khí khô, ít mây và ít mưa.

2. Frong, dải hội tụ nhiệt đới

- Có frong và dải hội tụ nhiệt đới: Lượng mưa nhiều

- Sự gặp nhau của các khối khí khác nhau tại các frong hoặc dải hội tụ nhiệt đới tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành mây và gây mưa lớn.

3. Gió

- Gió mùa, tây ôn đới: Lượng mưa nhiều; Gió mậu dịch: Lượng mưa ít

- Gió mùa và gió tây ôn đới thường mang hơi ẩm từ biển vào đất liền hoặc đi qua các vùng biển rộng, gây mưa nhiều. Gió mậu dịch là gió khô, thổi từ vùng áp cao cận nhiệt đới về vùng áp thấp xích đạo, thường gây mưa ít.

4. Dòng biển

- Nóng: Lượng mưa nhiều; Lạnh: Lượng mưa ít

- Dòng biển nóng làm tăng nhiệt độ và độ ẩm của không khí bên trên, tạo điều kiện cho mưa nhiều khi không khí di chuyển vào bờ. Dòng biển lạnh làm giảm nhiệt độ không khí, khiến hơi ẩm ngưng tụ ít hơn và gây mưa ít.

5. Địa hình

- Sườn đón gió: Lượng mưa nhiều;Sườn khuất gió: Lượng mưa ít

- Không khí ẩm từ biển gặp địa hình cao bị đẩy lên cao, ngưng tụ và gây mưa nhiều ở sườn đón gió. Khi vượt qua đỉnh núi, không khí trở nên khô và ít ẩm, gây mưa ít ở sườn khuất gió (hiệu ứng phơn).

-Đông Nam á có gió mùa mang hơi ẩm, gần biển, nên mưa nhiều

• Phần lớn Bắc Phi nằm trong vùng áp cao chí tuyến, nơi không khí hạ xuống và khô nóng, rất ít mưa.

• Diện tích Bắc Phi rộng lớn, khiến hơi ẩm từ biển khó lan tỏa vào sâu bên trong đất liền.

• Một số vùng ven biển Bắc Phi chịu ảnh hưởng của dòng biển lạnh, làm cho không khí khô và ít gây mưa. 

  * ĐÔNG NAM Á CÓ LƯỢNG MƯA NHIỀU

• Gió mùa mùa hạ từ đại dương thổi vào đất liền mang theo lượng ẩm dồi dào, gây mưa lớn cho khu vực.

• Đông Nam Á được bao bọc bởi nhiều biển và đại dương, đặc biệt là Biển Đông, nơi cung cấp hơi nước và làm cho không khí ẩm hơn.

• Các dòng biển nóng chảy ven bờ mang theo hơi nước, làm tăng cường lượng ẩm và gây mưa.

• Các núi cao tạo nên sự phân hóa mưa.

  => Lượng mưa thấp ở Bắc Phi và lượng mưa cao ở Đông Nam Á trên cùng vĩ độ là do sự khác biệt về vị trí địa lý, ảnh hưởng của các dòng biển và gió mùa.

Đông Nam Á lại nằm trên đường đi của gió mùa ẩm từ biển, có dải hội tụ nhiệt đới đi qua và có nhiều núi gần biển đón gió. Những điều kiện này giúp không khí ẩm, bốc lên mạnh, tạo ra lượng mưa rất lớn nên mưa nhiều.

*Đông Nam Á

Khu vực này chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của khí hậu nhiệt đới gió mùa.

Vị trí địa lí giáp Biển Đông và các đại dương rộng lớn, nguồn nhiệt và ẩm dồi dào, các khối khí di chuyển qua biển được cung cấp hơi ẩm, mang lại lượng mưa lớn.

Gió mùa mùa hạ thổi từ biển vào đất liền mang theo hơi nước gây mưa nhiều.

*châu Phi

Phần lớn châu Phi, đặc biệt là Bắc Phi, nằm trong khu vực áp cao chí tuyến, nơi không khí khô và ổn định, ít mưa.

Lãnh thổ rộng lớn, hình khối, đường bờ biển ít bị cắt xẻ, khiến ảnh hưởng của biển khó xâm nhập sâu vào nội địa.

Nhiều khu vực ven biển châu Phi có các dòng biển lạnh chảy qua, làm giảm sự bốc hơi nước và ngăn cản sự hình thành mây mưa, tạo nên các hoang mạc ven biển.

Địa hình cũng đóng vai trò, ví dụ như dãy Himalaya ở châu Á ngăn không khí lạnh, trong khi địa hình ở châu Phi có đặc điểm khác biệt.

1. Bắc Phi mưa thấp vì:

- Nằm trong đai áp cao cận chí tuyến, không khí hạ xuống nên sẽ khô và khó mưa.

- Chịu ảnh hưởng của dòng biển lạnh, làm hơi nước ngưng tụ tại chỗ gây không khí càng khô.

- Nằm xa đại dương, không nhận được gió ẩm thổi vào.

2. Khu vực Đông Nam Á mưa nhiều vì:

- Chịu tác động của gió mùa mang hơi ẩm lớn từ Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.

- Khí áp thấp mùa hạ hút gió ẩm vào mạnh hơn nên tăng lượng mưa tăng

- Địa hình nhiều núi chặn gió nên không khí ẩm bốc lên và ngưng tụ tạo ra mưa lớn.

Đông Nam Á mưa nhiều vì chịu tác động của gió mùa ẩm, gần biển nên nhận nhiều hơi nước và có địa hình núi ven biển làm tăng lượng mưa ở sườn đón gió

* Bắc Phi mưa ít do

- Nằm ở vùng áp cao cận chí tuyến quanh năm, khí ít bốc hơi => mưa ít

Gió mùa đông bắc từ lục địa Á-Âu thổi vào Bắc Phi rất khô, không mang theo hơi nước

* Đông Nam Á mưa nhiều do

- Nằm tiếp giáp với nhiều biển và đại dương lớn

- Gió mùa tây nam thổi từ đại dương vào đất liền mang theo lượng hơi nước lớn

Đông Nam Á :Gần áp thấp xích đạo => không khí bốc lên => mưa nhiều .. gió tín phong=> mưa nhiều , nhiều núi đảo đón gió

Đặc điểm:

• Lượng mưa cực thấp

• Đây là vùng khô hạn nhất thế giới

• Xa biển, gió ẩm khó xâm nhập.

• Có nhiều hoang mạc rộng lớn.

• Kết luận: Đây là vùng khô hạn – hoang mạc, mưa cực ít.

Vùng thứ hai: Đông Nam Á

Đặc điểm:

• Mưa nhiều

• Địa hình núi đón gió làm mưa tăng mạnh.

• Là vùng Nhiệt đới gió mùa → độ ẩm cao.

• Kết luận: Đây là vùng mưa nhiều – khí hậu gió mùa ẩm.

- Nằm trong đai áp cao cận chí tuyến, không khí hạ xuống nên sẽ khô và khó mưa.

- Chịu ảnh hưởng của dòng biển lạnh, làm hơi nước ngưng tụ tại chỗ gây không khí càng khô.

- Nằm xa đại dương, không nhận được gió ẩm thổi vào.

2. Khu vực Đông Nam Á mưa nhiều vì:

- Chịu tác động của gió mùa mang hơi ẩm lớn từ Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.

- Khí áp thấp mùa hạ hút gió ẩm vào mạnh hơn nên tăng lượng mưa tăng

- Địa hình nhiều núi chặn gió nên không khí ẩm bốc lên và ngưng tụ tạo ra mưa lớn.

• Khu vực phân bố: Bồn địa Amazon, bồn địa Congo, quần đảo In-đô-nê-xi-a.

• Khoảng vĩ độ: Từ 5 độ Bắc đến 5 độ Nam

Cận Xích đạo (CẬN XĐ):

• Khu vực phân bố: Nam Á, Đông Nam Á, một phần châu Phi, châu Mỹ.

• Khoảng vĩ độ: Từ 5 độ Bắc đến 10 độ Bắc và Từ 5 độ Nam đến 10 độ Nam

Nhiệt đới (NĐ):

• Khu vực phân bố: Phần lớn châu Phi, Tây Á, Nam Á, Trung Mỹ, Nam Mỹ.

• Khoảng vĩ độ: Từ 10 độ Bắc đến 23,5 độ Bắc (chí tuyến Bắc) và từ 10 độ Nam đến 23,5 độ Nam (chí tuyến Nam)

Cận nhiệt đới (CẬN NĐ):

• Khu vực phân bố: Nam Trung Quốc, Đông Nam Hoa Kỳ, Địa Trung Hải, Đông Nam Australia.

• Khoảng vĩ độ: Từ 23,5 độ Bắc đến 30 độ Bắc và từ 23,5 độ Nam đến 30 độ Nam

Ôn đới (ÔĐ):

• Khu vực phân bố: Phần lớn châu Âu, Bắc Á, Bắc Mỹ.

• Khoảng vĩ độ: Từ 30 độ Bắc đến 60 độ Bắc và từ 30 độ Nam đến 60 độ Nam

Cận cực (CẬN CỰC):

• Khu vực phân bố: Bắc Canada, Alaska, Bắc Âu, Bắc Á.

• Khoảng vĩ độ: Từ 60 độ Bắc đến 66,5 độ Bắc (Vòng cực Bắc) và từ 60 độ Nam đến 66,5 độ Nam (Vòng cực Nam)

Cực (CỰC):

• Khu vực phân bố: Greenland, châu Nam Cực, Bắc Băng Dương.

• Khoảng vĩ độ: Từ 66,5 độ Bắc đến 90 độ Bắc (cực Bắc) và Từ 66,5 độ Nam đến 90 độ Nam (cực Nam).