Eğitim kişilerde istendik davranışları oluşturma sürecidir. Eğitim geniş anlamıyla; okulöncesinde aile ve çevre ile başlar, okul sırasında ve yaşamın tüm evrelerinde devam den bir süreçtir. Eğitim çağlar boyunca kültürel, toplumsal ve ekonomik gelişmenin gerektirdiği insanların yetiştirilmesi için gerekli olmuştur.

Kaynakça
Burcu YILMAZ Wordpress.com Geçmişten Günümüze Eğitim
Görsel Kaynak
www.yazi-yorum.net/wp-content/uploads/2022/04/GE%C3%87M%C4%B0%C5%9E.jpg

Songül KANLIKILIÇ
Devran KORKMAZ

Ahlaksal duyarlık aşılayan, kişinin başkalarına ve devlete karşı görevlerini öğreten bir eğitim anlayışı vardı. Uygarlığın başlangıcında bile uyumlu insan ilişkilerine, müziğe ve dinsel törenlere verilen önem eğitimde de kendini gösteriyordu.

Kolomb öncesi uygarlıklara ilişkin arkeolojik bulgular pek ipucu vermemesine rağmen Mayalar’ın ve İnkalar’ın çok gelişkin takvimler kullanmış olmaları astronomi ve matematikte çok ileri gittiklerini gösterir. Aztekler’in yapmış oldukları görkemli tapınaklar ve Mayalar’ın karmaşık yapı sistemi de iyi bir eğitimin kanıtlarıdır. Bu uygarlıklarda eğitimin mamacı meslek bilgisi vermek ve kişiliğin gelişmesine yardımcı olmaktı.

Kaynakça
https://dergice.com/dunden-bugune-egitim-sistemimizin-tarihsel-gelisimi

Görsel Kaynak
Çin Bilgisi

Songül KANLIKILIÇ
Devran KORKMAZ

En eski uygarlıklardan biri olan Hindistan’da katı kurallarla ayrı ayrı sınıflar vardı. Din adamı sınıfı Brahmanlar toplumda saygın bir konuma sahipti; din ahlakı, felsefeyi, hukuku ve yönetim kapsayıcı bir nitelikteydi. Eğitimde dinden kaynaklanıyordu. Çocuklar yedi yaşına kadar evde, yediden 16 yaşına kadar okulda, 16 yaşından sonra da ünlü düşünürlerin ve öğretmenlerin ders verdiği kurumlarda okurlardı. Öğretim kız çocuklarına yasak değildi, ama kız çocukları genellikle evde eğitilirdi. Bulundukları kasta göre eğitilecekleri konular değişirdi. Hangi kasttan olursa olsun öğrencinin sade bir yaşam sürmesi, sert bir yatakta yatması, süsten kaçınması beklenirdi. Daha sonraları Budacıhk’la birlikte eğitimde sınıflar arası ayrımlar kalktı. Manastırlar başlıca eğitim merkezleri konumuna geldi.

Yahudilerde eğitim aile içinde, annenin çocuklarına temel bilgileri öğretmesiyle başlardı. Baba ise oğullarını toplumun törelerine uygun biçimde eğitir, onlara din eğitimi ve el becerilerini öğretirdi. Din bilgisi veren okullarda Tevrat öğretilir, okuma, yazma ve matematik dersleri verilirdi. Eğitimin dine dayalı olması ulusal birliğin korunmasına yardımcı olmuştur.

Kaynakça
https://dergice.com/dunden-bugune-egitim-sistemimizin-tarihsel-gelisimi

Görsel Kaynak
https://www.bbc.com/turkce/articles/cd14lpl42xdo

Songül KANLIKILIÇ
Devran KORKMAZ

Eski Yunanda eğitim jimnastik ve müzik yoluyla insanın çok yönlü gelişimini amaç edinmişti. Sparta’da çocuklar yedi yaşına kadar ailenin yanında kalır, yedi yaşından sonra da devlete ait eğitim kurumlarına gönderilirdi. Bu kurumlarda 30 yaşına kadar okuma, yazma ve matematiğin yanı sıra, savaş ve devlet yönetimi üzerine de eğitim görürlerdi. Atina’da eğitim, Sparta’nın aksine bir devlet işi olarak değil, özel kişilerin işi olarak özgür bırakılmıştı. Bu kişilerin açtığı okullarda müzik, jimnastik, edebiyat, dilbilgisi, matematik ve felsefe gibi dersler de okutuluyordu. Eğitim iki yıllık askerlik dönemi ile sona ererdi. 

Roma’da eğitimin amacı iyi yurttaş yetiştirmekti. Bu görev aile kurumuna aitti. Kız çocuklar annelerinin yanında ev işlerini öğrenir, erkek çocuklar babalarıyla çalışır, sonrada bir ustanın yanında meslek öğrenirlerdi. Varlıklı ailelerin çocukları okula gidebilmekteydi. Okullarda okuma, yazma, edebiyat, konuşma sanatı, Latince, matematik, dilbilgisi ve din dersleri verilirdi. Manastırlar dinsel eğitime ağırlık veriyordu. Konstantinopolis, İskenderiye ve Antakya’da üniversiteler vardı. Bu üniversitelerde beşeri bilimler, Yunan klasikleri, konuşma sanatı, dilbilgisi, felsefe, geometri, astronomi, mantık ve şiir yazma dersleri verilirdi.

Kaynakça
https://dergice.com/dunden-bugune-egitim-sistemimizin-tarihsel-gelisimi

Görsel Kaynak
Gazete Bilkent

Songül KANLIKILIÇ
Devran KORKMAZ

Orta çağda Avrupa’da tarih felsefe, fen gibi konularda eğitimin yaygınlaştırılmaya çalışıldı, ancak bu çağda eğitimin temel öğesi din adamı yetiştiren manastırlardı. Bu manastırlarda okuma, yazma aritmetik gibi temel bilgilerle birlikte Latince dualar, dinsel metinler ve ilahiler öğretilirdi. 12. Ve 13. Yüzyıllarda bazı kentlerde üniversiteler ve bilimsel tartışmaya ağırlık veren kuruluşlar ortaya çıktı. Bu dönemlerde üniversiteler kadınlara kapalıydı.

Rönesans insanı temel alan görüşün yeniden önem kazanmaya başladığı bir dönemdir. Eğitimin amacı her yönüyle gelişmiş insanın yetiştirilmesiydi. Bu dönemdeki Hümanizm Akımı da eğitimin merkezine, Tanrı’ya, kilise öğretileri yerine insanı koymuştur. Baskıcı eğitim yapısı Rönesansla birlikte yerini giderek liberal bir eğitime bıraktı. Okullarda Yunan klasikleri okutuldu, yeni keşiflerle birlikte bilim dünyası zenginleşti, dilbilgisi, konuşma sanatı, mantık, geometri, aritmetik, müzik ve astronomi derslerine ek olarak tarih, beden eğitimi dersleri verilmeye başlandı. 

Avrupa’da 16. Yüzyılda başlayan Protestan reformunun eğitim üzerine kalıcı bir etkisi oldu. Protestanlar her ülkesin kendi inancını seçme hakkı olduğunu savundu, ulusçuluk düşüncesinin güçlenmesine yol açtı. Eğitimin yaygınlaşmasına önem veren Protestanlar pek çok ülkede, yoksul insanların çocuklarının eğitimi için okullar açtılar.

Kaynakça
https://dergice.com/dunden-bugune-egitim-sistemimizin-tarihsel-gelisimi

Görsel Kaynak
Evrim Ağacı

Songül KANLIKILIÇ
Devran KORKMAZ

Türklerin İslamiyet’ten önceki dönemlerinde, yaşam biçimlerinin etkisiyle, eğitimde toplumun töresi önemli rol oynamıştır. Alp insan tipine önem verilmiştir. Alp insan tipi; cesur olduğu kadar bilim sevgisi de olan kişi demektir. İslamiyet öncesi dönemde mesleki eğitim önemli bir yer tutmaktadır. Türkler bu dönemde göçebelik ve yöneticilikleri ile ön plana çıkmıştır. Bazı el sanatları ile birlikte çocuk yetirmedeki kuralları eğitime damgasını vurmuştur. Türklerin Müslüman olmadan önce tarihte uzun yıllar egemenliğini sürdürmüş olan en önemli devletler; Hunlar, Göktürkler ve Uygurlardır. Hunlar, sürü besleyen atlı göçebe kabilelerden oluşuyordu. Bu özellikleri komşuları Çin’e karşı korunmaların kolaylaştırdığı için Hunlar yerleşik değil göçebe bir yaşantıyı benimsemişlerdir. Bunun doğal sonucu olarak da savaşçılık, yöneticilik, bazı el zanaatları ile dini inanışlar ve çocuk yetiştirmeye ilişkin değerler eğitime damgasını vurmuştur. 

Türklerin Müslüman olmaları ve yerleşik hayata geçmeleri eğitim açısından büyük değişiklikleri yol açmıştır ama olumlu katkı sağlamıştır. Tek Tanrı düşüncesi, yoksulları doyurma düşünceleri, kurban törenleri ve bilim sevgileri İslamiyet’in kabulünü kolaylaştırmıştır. İslamiyet’in Tanrı anlayışı ile töre değişme yoluna girmiştir. Bu dönemde bulunan ve Aristo’dan sonra ikinci öğretmen olan Farabi’ye göre eğitimin amacı; mutluluğubulmak ve bireyi topluma yararlı hale getirmektir. İbn-i Sina ise eğitimin doğumla başlaması gerektiğini savunmuştur.

Kaynakça
Türk Eğitim Tarihi M.Ö.1000 – M.S 2012 Prof. Dr. Yahya AKYÜZ (Kitap)
https://dergice.com/dunden-bugune-egitim-sistemimizin-tarihsel-gelisimi

Görsel Kaynak
Derin Tarih

Songül KANLIKILIÇ
Devran KORKMAZ

Örgün eğitimin ilk örnekleri olan medreseler bu dönemde kurulmaya başlanmıştır. Temelde din eğitimine dayanmasına rağmen, bilim alanına da önem verildiği görülmektedir. Batı örnekleri olmayan medreseler sadece din eğitimi vermemiştir. Matematik, astronomi, tıp ve fen alanlarında çağının bilgilerini veren okullar olmuşlardır. 1046 yılında ilk Selçuklu medresesi Tuğrul Bey tarafından kurulmuştur. Eğitimde şans ve fırsat eşitliği gerçekleştirmeye çalışılmıştır. Bu dönemin bilim merkezi medreseler toplumu aydınlatmıştırlar ve Osmanlı medreselerine de örnek olmuşlardır. Sıbyan mekteplerinde öğretmenlik “muallimlik” olarak isimlendirilirken, medreselerde “müderrislik” olarak adlandırılmıştır. 

Eğitim sistemimizin dünden bugüne kadar tarihsel gelişimi Osmanlı döneminde önemli oranda etkilenmiştir. Osmanlılarda medreseler toplumu derinden etkilemiştir. Enderun eğitim kurumları kurularak azınlıkların çocuklarını yetiştirmek için kullanılmıştır. Eğitim öğretimin temel amacı dinidir ve ezbercidir. Azınlıklara ve yabancılara eğitim hakkı tanınmıştır. Osmanlı Döneminin bir kısmında eğitimde yenileşme gerçekleşmiştir ve 1776’da askeri okullar ile başlamıştır. Osmanlı Döneminde, Fatih Sultan Mehmet ilk kez öğretmenlik mesleğini dinsel ağırlıklı olmaktan çıkarıp öğretmenlik mesleğinin gelişmesini sağlamıştır. Laikleştirme konusunda önemli bir adım atmıştır. Bu adım aslında Türkiye’de öğretmenlik mesleği adına atılmış ilk gerçek atılımdır.

Kaynakça
https://dergice.com/dunden-bugune-egitim-sistemimizin-tarihsel-gelisimi

Görsel Kaynak
İstanbul Turist Rehberi

Songül KANLIKILIÇ
Devran KORKMAZ

Enderun okulları yüksekokul niteliğindedir. Fatih Sultan Mehmet tarafından açılmıştırlar. Bu eğitim kurumlarının içerisinde askerlik, yöneticilik, güzel sanatlar bölümleri bulunmaktadır. Hristiyan ailelerden gelen küçük çocuklar önce Müslüman Türk ailelerinin yanında kalır. Orada yetişenler daha sonra acemi oğlanlar saray ve kışlalarında eğitim görürler. Buralarda alınan eğitimden sonra çeşitli askeri zümreler içerisine gönderilirlerdi. Buralarda gösterdikleri başarı ve daha yüksek seviyede eğitilmek üzere Enderun’a alınırlardı. Amacı Hristiyan tebaadan alınan yetenekli çocukları iyi, güvenilir devlet adamı ve askeri olarak eğitmektir.

Lale Devri Avusturya ile imzalanan antlaşmayla başlamıştır. 1730 yılında gerçekleşen Patrona Halil İsyanı ile sona ermiştir. Ayrıca Lale Devri’nde bazı Avrupa başkentlerine, Paris ve Londra gibi yerlere geçici elçilik heyetleri yollanmıştır. Böylelikle Avrupa’yı daha yakından tanıma imkanı sağlanmıştır. Avrupa’dan matbaa getirilmiştir ve ilk kez çiçek hastalığına karşı aşı uygulanmıştır. İstanbul’daki büyük sorunlardan biri olan yangınları önlemek için yeniçerilerden Tulumbacılar adı verilen bir ocak kurulmuştur. Çini atölyeleri açılarak sanat için olanaklar arttırılmıştır. Kağıt fabrikası açılmıştır ve Üsküdar’da açılan Avrupa usulü askeri eğitim merkezleri bu alanlarda bir ilk olmuştur. Fakat yeniçeriler karşı çıktığı için kapatılmıştır.

Kaynakça
https://dergice.com/dunden-bugune-egitim-sistemimizin-tarihsel-gelisimi

Görsel Kaynakça
Gündem Lale Devri

Songül KANLIKILIÇ
Devran KORKMAZ

Osmanlı Devleti, batılı ülkelere karşı aldığı yenilgiler sonucunda başta askerlik olmak üzere çeşitli alanlarda birtakım yenilikler yapmanın gerektiğini hissetmiştir. Eğitimde yenilenmeye,
askeri okulları açılarak başlanmıştır. Askeri ıslahatlar çerçevesinde kurulan v e askeri eğitim veren kurumlar, klasik Osmanlı eğitiminden farklı olarak yeni bir eğitim anlayışı gelişmesine neden olmuştur. İlk uygulamaları mühendis hanelerde görülen yeni tarz bilim ve eğitim anlayışına değişiklik katmıştır. Bu dönemde ilk kez yabancı öğretmenler görevlendirilmiştir. 1826 yılında yeniçeri ocağı kaldırılmıştır. Ayrıca bu dönemde ilk kez ilköğretim zorunluluğu getirilmiştir. Tercüme odaları kurularak yabancı dil öğrenimi genişletilmiştir.

Ülkede yeniliklere gerekli bir ihtiyaç vardır. Osmanlı yönetimine ve Türklere karşı düşmanca davranan Avrupa kamuoyunu kazanmak istemiştir ve Avrupa devletlerinin baskıları nedeniyle de eğitimde yeniliklere gidilmiştir. Eğitim bir bilim olarak görülmeye başlanırken aynı zamanda eğitim bilimi kitapları da yazılmaya başlanmıştır. Azınlık ve yabancı okulları büyük gelişmeler göstermiştir. Bu gelişmeler artık devlet için bir tehlike haline gelmeye başlamıştır. Açılan yeni okulların ders programlarına hayata yönelik dersler eklenmiştir. İlk kez öğretmen yetiştirilen meslek okulları açılmıştır. Öğrenci ve öğretmenlerin kılık ve kıyafetleri belirlenmeye başlanmıştır. Disiplin şekli olarak görülen falaka yasal olarak kaldırılmıştır.

Kaynakça
https://dergice.com/dunden-bugune-egitim-sistemimizin-tarihsel-gelisimi

Görsel Kaynak
Türk toyu

Songül KANLIKILIÇ
Devran KORKMAZ

Atatürk başöğretmen olarak sayısal anlamda öneli gelişmeler sağlamıştır. 1924’te çıkarılan Tevhid-i Tedrisad Kanunu ile bütün okullar Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanmıştır. Böylelikle medreseler kaldırılmıştır. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e miras kalan doğmatik eğitim anlayışı son bulmuştur. Kadınların eğitimine önem verildiği için karma eğitime geçilmiştir. Eğitimde demokratik ve en önemlisi de laik adımlar atılmıştır. Latin harfleri kabul edilmiştir ve bu Türkiye’de geniş bir eğitim seferberliğine yol açmıştır. Batılı eğitimcilerden eğitimi geliştirmek için yardım talip edilmiştir. Bazı zamanlarda eğitim sorunlarının tartışılması için Şuralar toplanmıştır. Zaman zaman da partiler kendi isteklerini eğitime çok fazla yansıtmıştırlar ve durum böyle olunca istikrarlı milli eğitim politikası izlenememiştir. 

Dünden bugüne tarihsel gelişimi sürerken eğitim sistemimizin gelişmesine Atatürk’ün büyük katkıları olmuştur. Atatürk eğitimin bilimsel ilkeler uygun biçimde ve ulusal temelde ele alınması gerektiğine inanmıştır. Eğitim isteminin bu gönde şekillenmesi için çabalamış ve bunun için uğraş vermiştir. Kurtuluş Savaşı’nın en zor günlerinde bile eğitime verdiği önem sayesinde Ankara’da Maarif Kongresi toplamıştır. Orada öğretmenlere yeni nesil için esasları göstermiştir. Atatük7e göre eğitim toplumu cehaletten kurtarmalıdır. Onun düşüncesine göre eğitim toplumun bilgi ve ahlak düzeyini yükseltmelidir. Ayrıca çocukların kabiliyetlerini ortaya çıkarıp geliştirmelidir. Gelecek nesiller Türkiye’nin bağımsızlığını ve cumhuriyeti koruyacak şekilde yetiştirilmelidir.

Kaynakça
https://dergice.com/dunden-bugune-egitim-sistemimizin-tarihsel-gelisimi

Görsel Kaynak
youtube.com

Songül KANLIKILIÇ
Devran KORKMAZ