- საზოგადოება პირდაპირ არის დამოკიდებული ადამიანის პიროვნებაზე, არავინ არ იბადება დამნაშავედ, ადამიანი ყოველთვის ყალიბდება პიროვნებად, ადამიანი შეიძლება ჩამოყალიბდეს დამნაშავედ თუ მას საზოგადოება ზურგს შეაქცევს, დაჩაგრავს და არაფრად არ ჩააგდებს, ასეთ ადამიანს შეიძლება სხვა გზა არ ჰქონდეს დარჩენილი გარდა ხელის ცუდი საქმისთვის მოკიდებისა, ის ასევე შეიძლება აუმტერდეს საზოგადოებას და საზოგადოების მტერი  ამავე საზოგადოებაში დამნაშავეა, მაგალითად ავიღოთ ილია ჭავჭავაძის მოთხრობა „სარჩობელაზედ“, აქ ეს ძმანი, ჩამოყალიბდნენ ქურდებად იმის გამო რომ მათ საზოგადოებამ ზურგი აქცია და სხვა გამოსავალი აღარ ჰქონდათ დარჩენილი, გარდა გადასარჩენად მოეპარათ, ხოლო როდესაც უფროსი ძმა ჩამოახრჩეს, უმცროსი ძმა კიდევ უფრო აუმტერდა საზოგადოებას, რომელმაც მისი ძმა ამ მდგომარეობამდე მიიყვანა, ილია კარგად აჩვენებს თუ რამხელა წვლილი შეაქვს საზოგადოებას ადამიანის დამნაშავედ ჩამოყალიბებაში, ხალხი, რომელიც ადამიანის სიკვდილის დასჯას გასართობად ხედავდა, პეტრე რომელიც ამ სიტუაციაში იმაზე დარდობდა თუ ხალხი მასზე რას იფიქრებდა, ადამიანები რომლებიც ძმებს ჩაგრავდნენ და არც კი ფიქრობდნენ თუ რას გრძნობდნენ ისინი. 

ე.ი ყველაფერი რომ შევაჯამოთ, ადამიანს აყალიბებს საზოგადოება და მათ დიდი წვლილი მიუძღვის ადამიანის დამნაშავედ ჩამოყალიბებაში.

ყველა ბავშვი ერთნაირი იბადება, მაგრამ თანამდეროვე ცხოვრებაზე და ადმიანებზე დაკვირვებით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ყველა ადამიანი განსხავავებული და არაიდენტურია. არსებობს მოვლენები,  რაც მათზე ზეგავლენას ახდენს. მაგალითად როგორიცაა: გარემო, რომელშიც ის იზრდება და ვითარდება, რომელსაც უდიდესი წვლილი მიუძღვის მის მომავალ განვითარებაშია.

ვინ არის დამნაშაავე? დამნაშავე არის ადამიანი, რომელიც თავისი არაგათვითცნობიერებული, უაზრო და უზნეო საქციელით სხვას აყენებს ზიანს და არღვევს სხვის უფლებებს. აქედან ჩნდება კითხვა თუ სად გარდაიქმნება ღირსეული და ზნეობრივი ადამიანი დამნაშავედ?

რატომ ხდებიან ადამიანები დამნაშავეები? ადამიანი დამნაშავედ შეიძლება ჩამოყალიბდეს თუ საზოგადოება მას გარიყავს, დაჩაგრავს, ზურგს შეაქცევს. ამ დროს ადამიანმა შეიძლება დანაშაულის ჩადენა გამოსავლად ჩათვალოს. ზოგიც კი დანაშაულს შურისძიების მიზნით ჩადის. ამიტომ შეიძლება ითქვას, რომ დანაშაული უმეტეს შემთხვევაში არჩევანი არაა.

 

ილია ჭავჭავაძის მოთხრობაში ,,სარჩობელაზედ“ ნათლად ჩანს თუ რა გავლენა აქვთ მშობლებს და საერთოდაც  ბავშვის გარშემო მყოფ ადამიანებს პიროვნების ფორმირებაზე. ნაწარმოებში ჩანს, რომ ბიჭები მამინაცვლის საქციელის გამო იძულებულები გახდნენ დამნაშავეები გამხდარიყვენენ და ეთქვათ უარი  თავიანთ ღირსებაზე, მაგრამ იმაში, რომ ისინი დამნაშავეები გახდენენ არამარტო მამინაცვალს მიუძღვის წვლილი ამაში მონაწილეობს საზოგადოების თითოეული წევრი და ძმების უსამართლობის განცდა ამიტომ არაა მათი ასეთი ქცევა გასაკვირი.

დასკვნის სახით ვიტყვი,  იმისთვის რომ დამნაშავეების რიცხვი შემცირდეს საზოგადოება უნდა იყოს ტოლერანტი და არ უნდა გარიყოს და გააბოროტოს ინდივიდი, ხოლო მას ვინც დანაშაული უკვე ჩაიდინა ხელი უნდა შეუწყოს მონანიებაში და სწორ გზაზე დაყენებაში.

                ილიას ნაწარმოებში ნათლადაა წარმოჩენილი მშობლის როლი ბავშის განვითარებაში, მოთხრობის მთავარ პერსონაჟებს მოუწიათ გამხდარიყვნენ ქურდები თვითგადარჩენისთვის. არამარტო მშობელს აქვს გავლენა პიროვნების ჩამოყალიბებაში, არამედ საზოგადოებასაც. განვიხილოთ ტექსტი. ნაწარმოებიდან აშკარად ჩანს, რომ საზოგადოებას შეეძლო ძმების დახმარება. დავაკვირდეთ იმდროინდელ საზოგადოებრივ ფსიქოლოგიას, იგი სრულიად ეყრდნობა გავრცელებულ დოგმას „ჩემი საქმე არ არის“. ეს იყო მიზეზი რატომაც გახდნენ ძმები ქურდები, მათ არ ჰქონდათ პატიოსნად შრომის საშუალება, პატარა დაბნეული კრავები, რომლებმაც დედა დაკარგეს და „ჰიენებად“ იქცნენ. საინტერესოა, რომ კრიმინალები და ბოროტმოქმედთა სამყარო მთლიანად ეყრდნობა სევდით, სასოწარკვეთითა და უიმედობით სავსე ისტორიებს. დიახ, რამდენადაც გასაკვირი უნდა იყოს ეს ან რა ძალიანაც არ უნდა გვსურდეს ამის უარყოფა, ჩვენი სოციუმი დიდ როლს თამაშობს ჩვენი პიროვნების ფორმირებისას. დანაშაულის ჩადენის მიზეზები და გზები მრავალგვარია, მაგალითისთვის განვიხილავ კორნელია ფუნკეს „ქურდების მბრძანებელს“. ამ ნაწარმოებში მთავარი გმირი, რომელიც რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს ბავშვია, აყალიბებს „კრიმინალურ დაჯგუფებას“ რომლის უმრავლესობას ობოლი ბავშვები წარმოადგენენ, რომლებიც ბედს არ შეეგუენ და ბავშვთა სახლიდან გამოიქცნენ. დაჯგუფების ლიდერი რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს ერთ-ერთი უმდიდრესი ოჯახის შვილია, რომელსაც უბრალოდ საკუთარი ეგოს დაკმაყოფილება და თვითშეფასების ამაღლება მარტივი მანიპულირებით სურს. მოდი აქ გავჩერდეთ და ყურადღება ეგოზე გავამახვილოთ. ილია ჭავჭავაძის ნაწარმოების დასასრულს ( „სარჩობელაზედ“) არის სცენა სადაც პეტრე, რომელიც „ჰიენებისა“ და ქურდობის მსხვერპლია, შეესწრება ძმების ჩამოხრჩობას, სახალხოდ სიკვდილით დასჯას... და უკვირს, როგორ მშვიდად უყურებს ამას საზოგადოება. საინტერესო ეს აღარ არის, ვფიქრობ საკმაოდ განვიხილე საზოგადოება ამ თემაში, საინტერესო ის სიმშვიდეა, რომლითაც პეტრე უყურებს ამ სცენას... დიახ ადამიანები ხშირად განვსჯით სხვებს იმის გამო, რაც შეიძლება ჩვენვე გავაკეთოთ.

                დასკვინისთის იმას ვიტყვი, რომ თუ პრობლემის გადაჭრა გვინდა, რომელიც საზოგადოებრივ მაშტაბებზეა, ამ პრობლემის მოგვარება ჩვენი თავებიდან უნდა დავიწყოთ. 

  ეს ძალიან კარგად არის გამოსახული ილია ჭავჭავაძის მოთხრობაში “სარჩობელაზედ”. მოთხრობაში არის ორი ძმა, რომლებიც საზოგადოების ზეგავლენის გამო ქურდები გახდნენ. ბიჭებს ძნელი ცხოვრება ჰქონდათ. მათი ოჯახი ღარიბი იყო და როცა პატარები იყვნენ მამა მოუკვდათ. როცა მათი დედა თავიდან გათხოვდა, ისინი ქალაქში გადიოდნენ სანამ ბიჭები სოფლად უპატრონოდ ეყრნენ, და როცა დაბრუნდებოდნენ, ცემას უწყებდნენ. მარტო მამინაცვალიც არ ცემდა, ყველა შინაური, ვისაც შეეძლო სცემდნენ. ბოლოს და ბოლოს, ბიჭებმა ეს ვეღარ აიტანეს და გაიქცნენ, მაგრამ სოფლის გარეთ მათი სიტუაცია უკეთესი არ იყო. გამოვიდნენ ბავშვები უფულოდ, უპუროდ, უბინაოდ და არავინ შეიცოდა. ყველა კაცი თავისთვის იყო, ფეხებზე ეკიდად სხვისი დარდები. ბიჭების გადასარჩენად სხვების გაქურდვა აუცილებელი გახდა. საზოგადოებამ ბიჭები ისეთ სიტუაციაში მიიყვანა, რომ დანაშაულის ჩადენის გარეშე, ლუკმა-პურს ვერ მოიპოვებდნენ, იქამდე მიიყვანა რომ დანაშაულის ჩადენა მათ სიცოცხლისთვის აუცილებელი გახდა, და საზოგადოებამ, თავისი დანაშაულის გამო, ბიჭები დასაჯა. თავიდანვე, უმცროს ძმას შეძულვილი ჰყავდა საზოგადება, მაგრამ როცა მისი ძმა სიკვდილით დასაჯეს, მას კიდევ უფრო შესძულდა მთელი სამყარო. საზოგადოებამ მას ზურგი შეაქცია, და ააცალა ერთადერთი ადამიანი, რომელიც მართლა მის მხარეს იყო, მისი ერთად-ერთი ძმა და გასართობად აქცია.

  აი ასე შეიძლება იქცეს ადამიანი დამნაშავედ. როცა საზოგადოება ყველაფერს მოგპარავს, ზურგს შეგაქცევს და არავის გიტოვებს.

ადამიანი არ იბადება დამნაშავედ ,არამედ ის ხდება დამნაშავე. ადამიანის პიროვნებად ჩამოყალიბებაში უდიდეს როლს ასრულებს საზოგადოება და მშობლები. ადამიანი ექცევა მის გარშემო მყოფი საზოგადოების გავლენის ქვეშ რამაც შეიძლება გამოიწვიოს მისი დამნაშავედ გადაქცევა. ილია ჭავჭავაძის მოთხრობაში „სახრჩობელაზედ“ აღწერილია ორი ძმის ცხოვრება საბჭოთა ეპოქაში. ამ ორ ბავშვს გარდაეცვალა მამა რის შემდეგაც მათი დედა მეორეჯერ დაქორწინდა. დედა და მამინაცვალი მათ საშინლად ეპყრობოდნენ და ცემდნენ. შემდეგ ისინი სკოლაში მიაბარეს სადაც ისინი დამცირების მსხვერპლნი იყვნენ. ამ ყველაფერმა განაპირობა ძმების დამნაშავეებად ჩამოყალიბება ,მათ ქურდობა უწევდათ იმისთვის რომ სასიცოცხლო ლუკმა პური მოეპოვებინათ. ეს ყველაფერი საზოგადოების და მშობლების ბრალია . საზოგადოება ძმებს არ გამოესარჩლა , არამედ უფროსი ძმა სიკვდილით დასაჯა. საზოგადოებამ განსაზღვრა ამ ძმების ბედი და მათი დახმარების მაგივრად სასიკვდილოდ გაწირა ხოლო სიკვდილით დასჯა გასართობ სანახაობად გადააქციეს. აქედან შეგვიძლია დავასკვნათ ,რომ ადამიანი ხდება დამნაშავე საზოგადოების დამოკიდებულების გამო.

  "სარჩობელაზედ"ში პირნათლად ჩანს ორი ძმის ცხოვრება, დაბრკოლებები რომელთა გადალახვა მათდანაშაულის ჩადენის გზით უწევთ, რათა პურის ფული იშოვონ. ტრავმირებული მოზარდები, რომლებსაცმოძალადე მამინაცვალი სკოლას მიაბარებს და აიძულებს სარჩენი ფული თავიანთი სახსრებით იშოვონ. ამ დროსრთულია იფიქრო მორალზე, სწორსა თუ არასწორზე. გადააფასო პრიორიტეტები, როცა საქმე გადარჩენას ეხება. ისინი გარშემო ხომ მხოლოდ ძალადობასა და სისასტიკეს ხედავდნენ. მართალია ამ რეალობაზე იმუნიტეტიგამოიმუშავებს, მაგრამ ამდენი უსამართლობა მათ გონებაში არასწორად ჩაილექა და გადაწყვიტეს, რომ ქურდობასაუკეთესო გამოსავალი იყო. მოზარდები, ჯერ კიდევ ცხოვრება დაუგემოვნებლები, კრიმინალებად იქცნენ. რამხელა ზეგავლენას ახდენს გარემო? აი ასეთ შედეგებამდე მიყვანის საშიშროებას ქმნის.

 ადამიანი არც დამნაშავედ იბადება და არც პატიოსნად. ის ყალიბდება მიღებული ინფორმაციების საფუძველზე. სად იბადება სწორი აზრი? განათლებულ საზოგადოებაში. ამიტომაცაა საჭირო ვიყოთ განათლებულები, რომამგვარი საფრთხეებისგან თავი მაქსიმალურად ავირიდოთ. პრობლემის გადაჭრა კი ჩაძიებითა და ჩაღრმავებითშეიძლება. ისე ვერასდროს გავიგებთ, რამ მიიყვანა დამნაშავე დანაშაულებრივ მდგომარეობამდე და თავზე ხელიააღებინა. 

როგორ შეიძლება იქცეს ადამიანი დამნაშავედ და ეს საკითხი როგორ აისახა ილია ჭავჭავაძის მოთხრობაში ,,სარჩობელაზედ"

დამნაშავედ ადამიანი არ იბადება, ის წარმოიქმნება ცუდად აღზრდის შედეგად. ცუდმა ბავშვობამ შეიძლება ტრაგიკულად შეცვალოს მისი მომავალი და ცუდ გზაზე დააყენოს, ამიტომ აუცილებელია მშობლებმა ბავშვებს დიდი ყურადღებით და სითბოთი მიმართონ.

ილია ჭავჭავაძის მოთხორობაში ,,სარჩობელაზედ" არის ამბავი მოთხრობილი ორ ძმაზე რომელთაც უჭირთ ცხოვრება სიღარიბეში. ამ ძმებს მამა გარდაცვლილი ყავდათ ხოლო დედა და მისი ქმარი მათ სათანადო ყურადღებას არ აქცევდნენ. ამ მიზეზის გამო ძმებმა ქურდობა დაიწყეს, გამოერიყნენ საზოგადოებას და ერთ-ერთი სიკვდილით დასაჯეს. ამ შემთხვევაში ძმები უდანაშაულოები არიან. აქ დამნაშავე ხალხია, რომლების სიკვდილით დასჯას გასართობად ესწრებოდნენ.

არასწორია ნებისმიერი ადამიანის სიკვდილით დასჯა და განსაკუთრებით იმ ადამიანის, რომელიც უდანაშაულოა. სიკვდილით დასჯის მაგივრად ამ ადამიანებს უნდა ესწავლათ ძმებისთვის თუ რა შედეგები მოყვება ქურდობას, დაასაქმონ და პატიოსნად გამოიმუშაოს ფული მნიშვნელოვანი მატერიისთვის, ამ შემთხვევაში ხალხი არასწორია. მათ დაიმეტეს ერთ-ერთი ძმა და არ მისცეს საშუალება გამოსწორებულიყო.

დიდი მწერლის ამ შემოქმედებამ კიდევ გვიჩვენა, რომ მიმტევებლები უნდა ვიყოთ და ძმები იმსახურებდნენ მეორე შანსს და ყველაფერი რაც მოხდა ყველაფერი მშობლების უყურადღებობის ბრალია.