- Hình ảnh lặp lại: “hoa đào nở” và “ông đồ”.

• - Nhấn mạnh sự đối lập: đầu bài “mỗi năm hoa đào nở, lại thấy ông đồ già”, cuối bài “hoa đào lại nở mà không thấy ông đồ xưa”.

  - Gợi sự tiếc nuối, xót xa cho một nét đẹp văn hóa đã dần biến mất.

Câu 2:

- Hình ảnh ông đồ đã trở thành quá khứ, chỉ còn lại trong kỷ niệm.

- Không chỉ là một con người cụ thể mà còn là biểu tượng cho cả một lớp người, một nét đẹp truyền thống đã mất đi theo thời gian.

Câu 3:

- Câu hỏi tu từ đầy day dứt.

- Thể hiện nỗi tiếc thương, xót xa, bâng khuâng trước sự phôi pha của thời gian.

- Đồng thời là nỗi trăn trở về sự mai một của truyền thống, văn hóa dân tộc.

Hình ảnh

•Khổ cuối lặp lại hình ảnh "hoa đào nở" ở câu đầu khổ thơ và hình ảnh "ông đồ" ở câu thứ hai của khổ thơ đầu, tạo ra kết cấu đầu cuối tương ứng.

Ý nghĩa:

•Sự lặp lại này không chỉ nhắc nhở về mùa xuân và sự xuất hiện của ông đồ như một nét đẹp truyền thống, mà còn nhấn mạnh sự đối lập giữa "hoa đào nở" - một biểu tượng của sự sống và mùa xuân

Tác giả gọi ông đồ là "ông đồ xưa" để nhấn mạnh rằng ông là một hình bóng của quá khứ, một nét đẹp cổ xưa đã không còn tồn tại trong hiện tại.

Tâm tư nhà thơ trong hai câu cuối: 

Câu thơ "Năm nay hoa đào nở / Không thấy ông đồ xưa"

diễn tả sự thảng thốt, ngạc nhiên của tác giả trước sự vắng mặt của ông đồ, đồng thời thể hiện sự tiếc nuối, xót xa khi nét đẹp truyền thống đang bị mai một.

Câu thơ "Những người muôn năm cũ / Hồn ở đâu bây giờ?“

là lời hỏi tu từ, mang nỗi niềm băn khoăn và xót xa. Tác giả không chỉ hỏi về sự vắng bóng của ông đồ, mà còn là nỗi lo lắng cho "hồn" của những người xưa, cho cả một lớp văn hóa, tinh hoa, một nét đẹp truyền thống đang dần phai nhạt và biến mất trong dòng chảy của thời gian, xã hội hiện đại.

Tác giả gọi nhân vật chính của bài thơ là "ông đồ xưa" để nhấn mạnh rằng hình ảnh người thầy đồ viết chữ Hán đã trở thành một biểu tượng của quá khứ. Từ "xưa" không chỉ là chỉ một khoảng thời gian đã qua, mà còn là nỗi hoài niệm, sự tiếc nuối của tác giả trước một truyền thống tốt đẹp đã không còn.

Tâm tư của nhà thơ được thể hiện sâu sắc nhất qua hai câu cuối: "Những người muôn năm cũ / Hồn ở đâu bây giờ?". Câu hỏi tu từ này không chỉ là nỗi băn khoăn về sự ra đi của ông đồ mà còn là nỗi trăn trở về số phận của những giá trị tinh thần, những nét đẹp văn hóa truyền thống. Tác giả không chỉ buồn cho cái cũ đã mất đi mà còn lo lắng về tương lai, khi mà "hồn" của văn hóa dân tộc có thể dần bị lãng quên.

• “Đào lại nở” → gợi nhớ hình ảnh hoa đào xuất hiện ở đầu bài thơ:
  "Mỗi năm hoa đào nở / Lại thấy ông đồ già..."

• “Ông đồ xưa” → lặp lại hình ảnh ông đồ từng xuất hiện khi mỗi độ Tết đến.

  Ý nghĩa của sự lặp lại:

  • Tạo nên kết cấu vòng tròn cho bài thơ, nhấn mạnh sự thay đổi của thời gian và sự mất mát của giá trị truyền thống.

  • Cho thấy sự đối lập giữa cái bền bỉ của thiên nhiên (hoa đào vẫn nở) và cái phai mờ của con người, văn hóa (ông đồ không còn xuất hiện).

  • Gợi cảm giác xót xa, tiếc nuối và trăn trở về sự mai một của những giá trị xưa cũ.

    2. Từ “xưa” cho thấy:

    • Ông đồ đã không còn hiện diện trong hiện tại, chỉ còn trong ký ức, hoài niệm.

    • Gợi lên sự lỗi thời, bị lãng quên, không còn phù hợp với xã hội mới đang thay đổi.

    • Tác giả thể hiện sự kính trọng và tiếc nuối với một con người từng mang đậm nét văn hóa dân tộc.

      3. Tâm trạng của nhà thơ là:

      • Bâng khuâng, xót xa, tiếc nuối cho một thời đã qua.

      • Trăn trở, hoài nghi không biết những giá trị văn hóa truyền thống ấy nay còn tồn tại trong lòng người không?

      • Là một lời hỏi nhưng không mong đợi câu trả lời, chỉ là nỗi day dứt và tiếc thương lặng lẽ.

2“Ông đồ xưa” vừa để chỉ những ông đồ của quá khứ, thời Nho học còn thịnh hành, vừa để khẳng định rằng trong hiện tại, hình bóng ấy chỉ còn là kỷ niệm, dần vắng bóng trong đời sống.

• Cách gọi này gợi lên sự hoài niệm, xót xa cho một lớp người đã từng có vai trò quan trọng trong xã hội nhưng giờ chỉ còn là “dấu xưa”.

3. Hai câu cuối: “Những người muôn năm cũ / Hồn ở đâu bây giờ?” thể hiện nỗi ngậm ngùi, tiếc thương trước sự phai tàn của một lớp người tài hoa, trước sự đổi thay nghiệt ngã của thời thế.

Đó cũng là nỗi niềm hoài cổ: nhà thơ day dứt, trăn trở về giá trị văn hóa truyền thống đang dần mất đi.

Nhà thơ đã sử dụng biện pháp nhân hóa, gán cảm xúc của con người cho đồ vật ("Giấy đỏ buồn", "nghiên sầu"). Điều này cho thấy nỗi buồn của nhà thơ không chỉ là cảm xúc cá nhân mà còn hòa vào nỗi buồn chung của thời đại, khi những giá trị truyền thống, những nét đẹp văn hóa đang dần mai một.

Cách gọi "ông đồ xưa" nhấn mạnh sự đối lập giữa quá khứ và hiện tại. Nó cho thấy hình ảnh ông đồ với bút mực, giấy đỏ là một nét đẹp đã thuộc về quá khứ, không còn phù hợp với cuộc sống hiện tại. Điều này thường thể hiện nỗi tiếc nuối, hoài niệm của tác giả về một truyền thống, một thời đại đã qua.