Bài thơ trên của nhà thơ Vân Thể đã giúp chúng ta nhớ về câu truyện truyền thuyết Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thuỷ, một câu truyện gắn liền với biết bao thời đại của nhân dân Việt Nam. Và cứ hễ khi nhắc đến câu truyện ấy, mỗi người chúng ta đều sẽ nhớ về một mối tình đầy bi thương và oan trái của nàng Mị Châu và chàng Trọng Thuỷ. Chính vì vậy, có lẽ rằng chính những tác giả dân gian cũng đã cảm nhận được mối tình dang dở này. Và ở phần kết của Truyện An Dương Vương và nàng Mị Châu – Trọng Thuỷ, hình ảnh nghệ thuật “Ngọc Trai và Giếng Nước” đã xuất hiện. Đây cũng chính là hai hình ảnh đẹp nhất của tác phẩm.
----------Ý 1
Như chúng ta cũng đã biết, chuyện tình giữa nàng Mị Châu và An Dương Vương vốn không có vạch xuất phát của tình yêu mà chỉ là mục đích cầu hoà giữa hai nước. Nhưng trong cuộc hôn nhân này, Mị Châu của chúng ta, nàng đã chọn đến với Trọng Thuỷ vì tình cảm vợ chồng, nhưng trái ngược lại với nàng, về phần Trọng Thuỷ, chàng lại chọn đến với Mị Châu chỉ vì nghĩa vụ của đất nước. Cũng chính vì hai sự lựa chọn khác biệt ấy mà đã dẫn đến bi kịch cho mối tình oan trái này.
----------Ý 2
Mị Châu với tình cảm vợ chồng trong sáng, nàng đã tin tưởng chồng của mình là Trọng Thuỷ nên mới cho chàng ta xem báu vật của quốc gia là chiếc nỏ thần. Nhưng Trọng Thuỷ chỉ xem tình cảm ấy của nàng là một thứ để chàng lợi dụng, lừa nàng cho xem để rồi đánh tráo thành đồ giả, đem về phương Bắc cho cha của mình. Và cũng từ chi tiết này đây, chúng ta có thể thấy được nàng Mị Châu của nước Âu Lạc chúng ta chỉ đơn giản là một cô gái trẻ ngây thơ, dành một tình yêu trong sáng, một lòng một dạ, tin tưởng chồng mình. Nhưng Trọng Thuỷ lại không như nàng, chàng ta chỉ lại lợi dụng lòng tin của nàng mà thôi.
----------Ý 3
Hay bên cạnh đó, hình ảnh nàng Mị Châu rắc lông ngỗng cũng thể hiện rõ hơn cho người đọc thấy về tình yêu của nàng dành cho Trọng Thuỷ dù Trọng Thuỷ cũng chính là người dẫn binh sang xâm lược đất nước đang vốn bình yên của vợ minh. Từ đây, chúng ta có thể nhận ra rõ hơn rằng, như sự lựa chọn ban đầu này, nàng Mị Châu chỉ đơn gỉan là một cô gái đang làm tròn đao lí vợ chồng. Nhưng cũng chính việc làm tròn đạo lí ấy đã khiến nàng vô tình quên đi trách nhiệm, nghĩa vụ của mình với đất nước. Trong khi đó, chồng nàng là Trọng Thuỷ lại hoàn thành được nhiệm vụ của đất nước, chàng đã gạt bỏ đi tình cảm cá nhân. Và cũng chính cả hai người họ đã nhận được hình phạt xứng đáng cho những lỗi lầm mà bản thân họ đã gây ra. Nhưng dù sao đi chăng nữa, Mị Châu và Trọng Thuỷ cũng đều chỉ là nạn nhân của cuộc chiến tranh phi nghĩa mà thôi. Chính vì vậy bên cạnh sự trừng phạt nghiêm khắc dành cho hai người thì nhân dân ta cũng đã bao dung và vị tha qua hai hình ảnh ngọc trai và giếng nước.
----------Ý 4 (ý quan trọng nhất bài)
Mị Châu với một tình yêu trong sáng và ngây thơ dành cho chồng mình là Trọng Thuỷ sau khi mất đã hoá thành ngọc trai như lời mà nàng đã thề –  đại diện cho sự quý báu và sự trong sáng của nàng. Còn chàng Trọng Thuỷ, sau khi hối hận với những lỗi lầm của mình, chàng đã hoá thành giếng nước, thể hiện cho sự tha thứ cuối cùng nhân dân dành cho kẻ biết nhận ra lỗi lầm và hối hận. Cuối cùng, cả hai hình ảnh Ngọc Trai và Giếng Nước đều đã thể hiện được cho cả hai nhân vật của họ. Một người với tình yêu trong sáng, trở thành viên ngọc trai quý báu thật đẹp. Một người hoá thành giếng nước, thể hiện cho sự nhận ra lỗi lầm và hối hận. Cả hai đều thật ý nghĩa và thật đẹp. 
----------Tổng kết
Hai hình ảnh nghệ thuật chứa đựng những hình ảnh ẩn dụ mà các tác giả dân gian đã truyền lại qua bao nhiêu năm của nhân dân Việt Nam.
----------Kết đoạn ??? (Thiếu)

 

 

 

 

Thủy ôm xác Mị Châu đem về táng ở Loa Thành, xác biến thành ngọc thạch.” Từ đó mà chi tiết có vai trò quan trọng, nếu không biến thành ngọc ngà, phải chăng Mị Châu sẽ mãi vẩn vương với nỗi oan ức? Dân gian qua đó mà cũng thể hiện rõ nét quan niệm đạo lý người có tội phải đền tội còn người có oan phải được giải oan. Sau nhường ấy bi ai, ngọc châu khi “lấy nước giếng rửa thì thấy trong sáng thêm”. Qua chi tiết ngọc trai - giếng nước, tác phẩm mở ra góc độ nhìn nhận đầy nghiêm khắc của dân gian nhưng vẫn cảm thông cho con người oan ức, chứa đựng niềm trắc ẩn của nhân dân ta. Chi tiết mang tính thẩm mỹ khi chứa đựng sự kì ảo, thể hiện tính sáng tạo và phong phú trong văn học dân gian. Có lẽ câu chuyện là một bài học lớn về lối nhìn nhận vấn đề đa chiều và suy xét trên nhiều phương diện, có giá trị cho đến ngày nay. Dẫu thời đại đã qua đi nhưng dấu ấn chi tiết ngọc trai - giếng nước để lại cho nhân dân thật giàu ý nghĩa, mãi không thể lụi tàn qua bước đi của thời gian.

(Chơi thành Cổ Loa, Nguyễn Tuân)

            Gần cuối truyện “An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy”, hình ảnh ngọc trai-giếng nước đã hiện lên như là sự lí giải hóa của một bi kịch tình yêu đầy oan khuất. Chi tiết ấy đã để lại trong lòng người đọc biết bao suy nghĩ, vừa căm ghét vừa đau xót thay cho một mỗi tình đầy bi thương. Về phía Mị Châu, hình ảnh ngọc trai – giếng nước có ý nghĩa giải oan, chiêu tuyết cho linh hồn nàng - người con gái có tâm hồn trong trắng. Rõ ràng, trước khi lưỡi gướm oan nghiệt của cha vung lên, Mị Châu đã khấn rằng: “… nếu có lòng phản nghịch mưu hại cha, chết đi sẽ biến thành cát bụi, nếu một lòng trung hiếu mà bị người lừa dối, chết đi sẽ biến thành châu ngọc để rửa sạch mối nhục thù.”. Có thể thấy, tội lỗi của Mị Châu không thể tha thứ nhưng nhân dân ta cũng đã hiểu rằng nàng vô tình mà mắc tội. Về Trọng Thủy, đến biển thấy cái xác không đầu của Mị Châu, Trọng Thủy đem về táng ở Loa Thành, ngày đêm “thương tiếc khôn cùng”, “khi đi tắm tưởng thấy bóng dáng Mị Châu bèn lao đồng xuống giếng nước mà chết”. Qua đó cho ta thầy, chính sự thức tỉnh của lương tri và của tình yêu chân thành đã làm nền cái ăn năn đau xót trong chàng. Cũng chính vì thế, hình ảnh ngọc trai – giếng nước đã thể hiện sự nhân hậu, bao dung, độ lượng đậm chất nhân văn của nhân dân ta với mối tình của Mị Châu – Trọng Thủy. Thái độ, đánh giá của nhân dân vừa thấu tình vừa đạt lí. Cuối cùng, hình ảnh ngọc trai – giếng nước còn thể hiện quan niệm về công lí của nhân dân: kẻ mang tội nặng phải bị trừng trị bởi án tử hình, nhưng người oan ức thì cũng cần được giải oan. Chi tiết ngọc trai – giếng nước đã đưa câu chuyện đến hồi kết với bi kịch cho một đạo nghĩa vợ chồng. Cái chết ai oán của Mị Châu đã chứng mình nàng đã bị lừa dối bởi chính sự tin người ngây ngô của chính mình. Song, người đọc đã chẳng oán trách mà còn thêm quý trọng bởi tính nhân văn mà truyện mang lại. Chi tiết cũng thể hiện thái độ lịch sử đúng đắn, nghiêm khắc nhưng thấu tình đạt lí của nhân dân. Kẻ có tội phải bị trừng phạt đúng với tội của mình, nhưng những nỗi oan tình khắc khoải cũng cần được hóa giải, bao dung. Điều này cũng cho thấy sự nhân hậu thấm đẫm tư tưởng nhân văn của tác giả dân gian.   

 

 

(Tản Đà)

Những câu thơ trên gợi cho ta nhớ đến chi tiết ở gần cuối truyện của hai nhân vật Mị Châu – Trọng Thủy và cái kết đầy bi thương của họ. Cái kết đó là một sự trừng phạt của nhân dân dành cho những kẻ bị kết tội là giặc. Và cặp hình ảnh ngọc trai – giếng nước đã cho thấy thái độ của nhân dân đối với Mị Châu – Trọng Thủy và nhiều điều ý nghĩa đáng để chúng ta chiêm nghiệm.
----------- Thân đoạn
----------- Ý 1
Đầu tiên ta có thể thấy được hình ảnh ngọc trai tượng trưng cho những phẩm chất của Mị Châu. Nàng là một người trong sáng, ngây thơ, có một tình yêu thuần khiết dành cho chồng. Còn hình ảnh giếng nước tượng trưng cho những giọt nước mắt của Trọng Thủy trong mối tình oan uổng này. Cặp hình ảnh đó không thể hiện cho mối tình chung thủy, tình yêu trung thành giữa hai người mà nó thể hiện cho tấm lòng nhân hậu, sự khoan dung, cảm thông của nhân dân dành cho hai nhân vật.
----------- Ý 2
Tuy nghiêm khắc nhưng nhân dân vẫn còn sự nhân văn và bao dung. Chi tiết “lấy nước giếng này mà rửa thì thấy trong sáng thêm”, thể hiện việc Mị Châu tha thứ cho Trọng Thủy và cho ta thấy được nàng vẫn yêu chàng, nhà thơ Anh Ngọc đã có một câu thơ: “Tình yêu bị lừa dối vẫn nguyên vẹn tình yêu”, có lẽ như dù bị phản bội nhưng nàng vẫn một lòng với chàng. Điều đó cũng thể hiện Mị Châu là một người trọng tình, trọng nghĩa, một cô gái tội nghiệp, đáng thương. Và có lẽ như nhân dân vẫn muốn giải oan cho Mị Châu bằng cách thể hiện qua hình tượng ngọc trai – giếng nước, thực hiện lời khấn của nàng: “Thiếp là phận gái, nếu có lòng phản nghịch mưu hại cha, chết đi sẽ biến thành cát bụi. Nếu một lòng trung hiếu mà bị người lừa dối thì chết đi sẽ biến thành châu ngọc để rửa sạch mối nhục thù”. Qua đó ta thấy được quan niệm công lí của nhân dân kẻ có tội phải bị trừng phạt, người oan ức phải được giải oan.
----------- Ý 3
Cặp hình ảnh ấy còn thể hiện sự hóa giải cho một mối tình đầy oan khuất. Viên ngọc càng rửa càng sáng đã nói lên tất cả, một mối tình oan uổng được hóa giải bằng chính nước mắt của Trọng Thủy, cuối cùng thì Mị Châu cũng đã tha thứ cho chàng.
----------- Tổng kết
----------- Kết đoạn
Và qua đó nhân dân muốn đưa đến một bài học về sự cảnh giác và ý thức bảo vệ, đặt quyền lợi của đất nước lên trên tình cảm cá nhân. Biểu tượng của cặp hình ảnh ngọc trai - giếng nước đã mang đến cho ta nhiều điểu ý nghĩa, thể hiện thái độ nghiêm khắc nhưng còn sự khoan hồng, ân xá của nhân dân, cho thấy được quan niệm về công lí vô cùng đúng đắn.