Đoạn thơ trên trích trong bài thơ “Chuyện cổ nước mình” của nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ (THIẾU CẢM XÚC CHUNG VỀ NỘI DUNG CỦA ĐOẠN THƠ). ĐOẠN THƠ TRÊN, TÁC GIẢ ĐÃ SỬ DỤNG THÀNH CÔNG NGHỆ THUẬT SO SÁNH, HOÁN DỤ)  TRướC HẾT LÀ NT SS//.......Hai câu thơ đầu được sử dụng biện pháp hoán dụ và so sánh. Nhà thơ đã khẳng định khoảng cách giữa ông cha và con cháu trong hai CÂU thơ đầu tiên. Một khoảng cách trừu tượng nhưng được cụ thể qua hình ảnh so sánh “con sông với chân trời đã xa” thể hiện sự xa xôi, dài rộng. Nhưng nhờ có chuyện cổ đã nối liền giữa hai thế hệ. Thật kì diệu khi qua những trang sách đó, con cháu hiểu hơn được hơn về những phẩm chất tốt đẹp của ông cha. Nhờ vậy mà thế hệ sau sẽ biết kính trọng những người đi trước, sống tốt đẹp hơn. Đoạn thơ đã thể hiện được bài học thật sâu sắc cho mỗi người đọc. Cảm nhận của em về đoạn thơ là em thấy đây là một đoạn thơ rất hay và ý nghĩa, nó thể hiện nét đẹp truyền thống đáng tự hào của dân tộc ta!

-  Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam) 

-  Chùm ca dao về quê hương đất nước 

-  Chuyện cổ nước mình (Lâm Thị Mỹ Dạ) 

2.  Thực hành tiếng Việt 

-  Cụm từ 

-  Hoán dụ 

3.  Viết 

-  Viết đoạn văn thể hiện cảm xúc về một bài thơ lục bát (giới hạn trong các bài ca dao – khoảng 8 câu) 

-  Viết bài văn kể lại một trải nghiệm của em (khoảng một trang giấy) 

1.  Dạng bài đọc hiểu: HS cần nắm vững đặc trưng thể loại truyện, thơ, thơ lục bát để khai thác giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản (03 văn bản trong SGK và ngữ liệu ngoài có thể loại tương tự). 

2.  Dạng bài thực hành tiếng Việt: 

   + HS nhận diện được các yếu tố tiếng Việt: cụm từ, biện pháp tu từ hoán dụ.    + HS phân tích được tác dụng của việc sử dụng cụm từ, biện pháp tư từ hoán dụ trong văn bản. 

3.  Dạng bài viết: HS cần nắm được yêu cầu và thực hành các bước viết đoạn văn thể hiện cảm xúc về một bài thơ lục bát và bài văn kể lại một trải nghiệm của em. 

1.  Hình thức: - Trực tuyến (nếu HS chưa được đến trường học): 45 phút 

                        - Trực tiếp (nếu HS đã được đến trường học): 60 phút 

2.  Hướng ra đề: - Trực tuyến: 100% trắc nghiệm  

                            - Trực tiếp: 100% tự luận 

   …….……………Hết…………………. 

 

Đề bài: Viết đoạn văn (khoảng 5-8 câu) cảm nhận của em về đoạn thơ sau:

         Đời cha ông với đời tôi
 Như con sông với chân trời đã xa
       Chỉ còn chuyện cổ thiết tha
 Cho tôi nhận mặt ông cha của mình

- Nội dung đoạn văn: trình bày suy nghĩ về nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ.

- Đoạn văn phải sử dụng 5-8câu
Tìm ý, dàn ý:

Mở đoạn: Giới thiệu đoạn thơ trích trong tác phầm nào, của ai, đoạn thơ nói về điều gì? 

- Trong hai dòng thơ đầu, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ gì? Biện pháp tu từ đó đã đem lại đã đem lại hiệu quả gì trong việc thể hiện tư tưởng tình cảm của tác giả?

- Vì sao tác giả khẳng định những câu chuyện cổ giúp chúng ta gặp lại cha ông, thấy được diện mạo tinh thần của những thế hệ đi trước. “Nhận mặt ông cha” là cảm nhận, thấu hiểu, trân trọng, kết thừa truyền thống, phong tục, tinh thần của dân tộc

- Em có cảm nhận gì về giọng điệu của đoạn thơ? (Tâm tình, nhắn nhủ)

Kết đoạn:
- Đoạn thơ đã khơi gợi cho em những tình cảm  gì đối với những câu chuyện cổ?  (yêu mến, tự hào, biết ơn cha ông; trân trọng giữ gìn chuyện cổ,và nét đẹp truyền thống của văn hóa dân tộc)

         Những câu thơ trên trích trong bài thơ “Chuyện cổ nước mình” của nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ; chỉ với bốn câu thơ nhưng tác giả đã khái quát giá trị tinh thần, ý nghĩa nhân sinh sâu sắc của kho tàng chuyện cổ dân tộc với con người (1). Bằng giọng thơ vừa tâm tình vừa bày tỏ suy ngẫm, triết lí, nhà thơ đã bày tỏ lòng biết ơn, lòng yêu mến đối với những chuyện cổ, nhờ đó mà thế hệ nhà thơ mới biết được bộ mặt tinh thần của cha ông (2). Hai câu thơ đầu sử dụng phép so sánh đặc sắc, tác giả so sánh mối liên hệ giữa “đời cha ông”- thế hệ đi trước với “đời tôi” – thế hệ sau  giống như mối liên hệ giữa con sông với chân trời đã xa(3).  Như dòng sông bắt đầu từ phía chân trời, cứ chảy mải miết theo dòng thời gian, ngày càng xa điểm khởi thuỷ, cuộc đời con người cũng vậy, các thế hệ đi trước rồi sẽ dần rơi vào chiều sâu quá khứ, thế hệ sau gánh vác trách nhiệm lịch sử của thế hệ trước, tiếp tục làm dày thêm truyền thống văn hoá (4). Khoảng cách thời gian giữa các thế hệ được ví với khoảng cách không gian địa lí con sông – chân trời;“Chỉ còn chuyện cổ thiết tha” câu thơ mộc mạc khẳng định giá trị của chuyện cổ, đây là sợi dây liên kết vô hình giữa cha ông ta với con cháu muôn đời sau(5). Đọc chuyện cổ chính là chúng ta “nhận mặt cha ông”, (một hình ảnh hoán dụ đặc sắc) của mình, tức là nhận ra, thấu hiểu được thế giới tinh thần, tâm hồn, lối sống, phong tục, tập quán, quan niệm nhân sinh… được ghi dấu trong những câu chuyện từ ngàn xưa (6). Lời thơ thể hiện  tình cảm yêu mến sâu nặng, tự hào, biết ơn của tác giả với  thế giới chuyện cổ nói riêng và  những giá trị văn hoá dân tộc nói chung (7). Lời thơ như nhắc nhở mọi người hãy trân trọng, yêu mến, tự hào về vẻ đẹp tâm hồn, về truyền thống văn hóa dân tộc trong chuyện cổ, đó là cách con người bày tỏ tình yêu và trách nhiệm của mình với quê hương đất nước (8).

b. Trong câu thơ “Trĩu cong như dáng lưng còng mẹ ta”, tác giả chọn “trĩu cong” mà không dùng “nặng cong” dù vẫn đảm bảo quy tắc phù hợp về thanh điệu trong câu bát vi “trĩu cong” gợi được dáng cong và độ sai trĩu của từng bông lúa. Còn “nặng cong” dường như chỉ gợi được sức nặng, dáng cong của từng bông lúa nhưng không thể hiện rõ sức nặng ấy là do sai trĩu mà nên. Vậy nên “trĩu cong” vẫn miêu tả được trọn vẹn, rõ ràng hơn dụng ý nghệ thuật của tác giả đoạn thơ.

 -Trong đoạn thơ trên, tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật điệp từ và so sánh.                                                                                     -Biện pháp điệp từ nhằm nhấn mạnh, nổi bật cho câu thơ đấy và giúp người đọc hiểu ra có rất nhiều bông lúa chín trên cánh đồng.             -Biện pháp so sánh nhằm lôi cuốn, gợi hình gợi cảm, đã ví những cây lúa như là lưng còng của người mẹ.

- Nội dung đoạn văn: trình bày suy nghĩ về nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ.

- Đoạn văn phải sử dụng 5-8câu
Tìm ý, dàn ý:

Mở đoạn: Giới thiệu đoạn thơ trích trong tác phẩm nào, của ai, đoạn thơ nói về điều gì? 

- Trong hai dòng thơ đầu, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ gì? Biện pháp tu từ đó đã đem lại đã đem lại hiệu quả gì trong việc thể hiện tư tưởng tình cảm của tác giả?
(Hình ảnh ẩn dụ: "năm nắng mười sương" -> Không chỉ nói tới nắng, sương mà h/ả đó còn ẩn duj nỗi vất vả nhọc nhằncuar người nông dân...họ vất vả như thế nào để làm ra hạt gạo dẻo thơm => lòng biết ơn ....
- Hai câu thơ sau:
+ Điệp ngữ :"từng bông" -> nhấn mạnh từng bông lúa nặng trĩu ->  oằn lưng vất vả sớm hôm cấy trồng....
+ So sánh: "trĩu cong như dáng lưng còng mẹ ta" => gợi ra sức nặng của bông lúa.... nỗi vất vả của mẹ -> cảm thương, lòng biết ơn đối với mẹ...nong dân

- Em có cảm nhận gì về giọng điệu của đoạn thơ? (Tâm tình, nhắn nhủ)

Kết đoạn:
- Đoạn thơ đã khơi gợi cho em những tình cảm  gì đối với những câu chuyện cổ?  (yêu mến, tự hào, biết ơn, trân trọng.,....)

Những phẩm chất tốt của cây tre là: giúp người dân có bóng mát,làm Lạt gói bánh trưng xanh,tre còn có thể làm đồ chơi cho trẻ em , tre  còn dùng làm vũ khí , Làm nhạc cụ , trẻ còn làm được cả con diều ,  và cuối cùng tre còn  thể hiện cho tính ngay thẳng bất khuất dũng cảm dám đương đầu với tất cả giống như con người Việt Nam ,kiên cường,chí khí .
Tổ 1 gửi phần thảo luận ạ 

-Tre là người nhà 
- Tre là đồng chí chiến đấu, là vũ khí 
- Tre cùng con người sống chết có nhau
- Cây tre là người bạn thân của nhân dân Việt Nam.

- Tre có mặt ở khắp nơi, tre đã gắn bó lâu đời và giúp ích cho con người trong đời sống hàng ngày, trong lao động sản xuất và cả trong chiến đấu chống giặc.

- Tre gắn bó với con người và dân tộc Việt Nam trong quá khứ, hiện tại và cả tương lai.
+ Trong mắt con người, tre thường được gọi là gì trong thời chiến tranh?
- Tre là bạn thân của con người.
- Tre là đồng chí chiến đấu của con người,

- Tre là đồng đội của con người.

- Tre là cấp dưới của con người.

- VỚI NHẬN THỨC (SUY NGHĨ, GÓC NHÌN)
+ giúp thay đổi suy nghĩ, quan niệm, góc nhìn.
+ giúp mang đến một nhận thức mới mẻ, chưa từng có.
+ giúp đem đến 1 bài học, 1 thông điệp từ con người/thiên nhiên/cuộc sống...
+ củng cố một niềm tin, một suy nghĩ, một góc nhìn đã có từ trước.
- VỚI CẢM XÚC (TÌNH CẢM, TÂM HỒN)
+ đem lại rung động đáng nhớ (khoảnh khắc)
+ đem đến một mối quan hệ, sự gắn bó, chia sẻ, đồng điệu về cảm xúc.
+ tác động trong đời sống tâm lý: nuôi dưỡng cảm xúc, tâm hồn, đem lại những cảm xúc trái chiều (nuối tiếc, ân hận...)
- VỚI HÀNH ĐỘNG
+ hình thành 1 thói quen tốt, tích cực, một kế hoạch hành động tích cực.
+ phá bỏ một thói quen xấu.
+ kết nối với mọi người trong 1 hành động/việc làm chung hướng về 1 đối tượng cụ thể nào đó.
+ hiểu/phát hiện vẻ đẹp trong hành động của 1 người khác.
- BAO QUÁT: ĐƯA ĐẾN 1 GIÁ TRỊ (THAY ĐỔI NHẬN THỨC + RUNG ĐỘNG, CẢM XÚC TÍCH CỰC + HÀNH ĐỘNG ĐẸP).

? MỌI THỨ TRONG CUỘC SỐNG THỰC RA ĐỀU LÀ TRẢI NGHIỆM, CÓ PHẢI TRẢI NGHIỆM NÀO CŨNG ĐÁNG ĐƯỢC KỂ RA HAY KHÔNG?

 

TUY NHIÊN CHÚ Ý 3 TỪ KHOÁ: THẬT – SÂU – ĐẸP

 - THẬT: đã trải qua, trực tiếp chứng kiến, nhớ một cách rõ nét các sự việc, diễn biến.
 - SÂU: tác động vào nhận thức và tình cảm, góp phần thúc đẩy hành động => ấn tượng, đáng nhớ.
 - ĐẸP: có giá trị, đem đến thông điệp/bài học tích cực (kể cả khi nó liên quan đến những sự việc tiêu cực: lỗi lần, sai sót, tổn thương...) - góp phần giúp cho người trải nghiệm thành 1 PHIÊN BẢN TỐT ĐẸP HƠN.

 

 

1.    HOẠT ĐỘNG NÓI & NGHE:

HS CÓ THỂ THỰC HIỆN:
 - Chiếc bình kí ức: viết vào giấy note một kỉ niệm là con nhớ nhất (thời thơ ấu, lúc đi học) - tại sao con nhớ?
- Kĩ thuật "show & tell" (trình bày và nói).
+ một bức ảnh (mỗi bức ảnh - một câu chuyện): chân dung, thú cưng, người thân, ban bè, phong cảnh, chính mình...
+ một đồ vật, đồ chơi (mỗi đồ vật - 1 kí ức): sách, đồ chơi, đồ cá nhân, lá thư...
- Kĩ thuật I see, i think, i remember (lấy những hình ảnh hoặc những đoạn video rất ngắn) - gợi liên tưởng, gơi kí ức cho hs.

 - Who (phần đầu của thân bài)
+ em trải nghiệm cùng với ai?
+ họ có mối quan hệ như thế nào với em?
+ bầu không khí giữa em và họ trong quá trình trải nghiệm diễn ra như thế nào (lấy tính từ để gọi tên).
- When - where (phần đầu của thân bài)
+ Không gian:
Trải nghiệm ở đâu?
Đó là một không gian như thế nào? (rộng, nhiều màu xanh...)
Mô tả một nét đặc biệt của ko gian trong 1 câu văn (hình ảnh, màu sắc, âm thanh, hương vị).
+ Thời gian:
Trải nghiệm diễn ra trong khoảng thời gian nào?
Thời gian có ý nghĩa đặc biệt gì không? có gắn với kỉ niệm/dấu mốc nào không?
- What - how (sự việc, cách ứng xử) - phần trọng tâm của thân bài.
+ Diễn ra sự kiện nào?
+ Người tham gia trải nghiệm ứng xử ra sao (lời nói, hành động, nét mặt, tâm lý, cảm xúc, sự thay đổi trong cảm xúc và hành động).
+ Đâu là sự kiện chính? trọng tâm? vì sao nó lại là trải nghiệm đáng nhớ?
- Why (cuối thân bài, kết bài)
+ Tại sao trải nghiệm này lại đáng nhớ/có giá trị (gắn với thông điệp, bài học, nhận thức, cảm xúc...)
3. CÁCH ĐỂ BÀI VIẾT HẤP DẪN, THÚ VỊ.
- Yếu tố mở rộng: câu thơ, câu hát, câu chuyện của người khác (truyện lồng trong truyện), liên tưởng, so sánh, tưởng tượng.
- Yếu tố diễn đạt: từ láy, biện pháp tu từ, trường từ vựng, câu cảm thán, câu cầu khiến...