Door gebruik te maken van XMLHttpRequest hoeft de webpagina niet opnieuw ververst te worden om nieuwe inhoud te krijgen. Google Suggest stelt bijvoorbeeld bij elke toetsaanslag een nieuwe reeks zoektermen voor zonder dat men de pagina hoeft te herladen. Zo'n pagina is te vergelijken met een applicatie die in de browser draait.

Ajax is een manier om interactieve webapplicaties te ontwikkelen door een combinatie van de volgende technieken te gebruiken:

De technieken waaruit ajax is samengesteld bestaan al langer dan de term ajax zelf. Ajax als zodanig werd vooral goed mogelijk met de komst van het XMLHttpRequest-object (als eerste ingevoerd door Microsoft in Internet Explorer 5) en de mogelijkheid om vanuit JavaScript het HTML-DOM-model te benaderen (W3C-aanbeveling van 1998).

Het principe dat een pagina niet ververst hoeft te worden is al ouder. Dit kon bijvoorbeeld al met behulp van een hidden frame.

Een API definieert de toegang tot de functionaliteit die er achter schuil gaat. De buitenwereld kent geen details van de functionaliteit of implementatie, maar kan dankzij de API die functionaliteit wel gebruiken. Een voordeel hiervan is dat met een API meerdere implementaties benaderbaar kunnen zijn, zolang deze maar voldoen aan de API.

Een voorbeeld van een generieke API is de WIN32-API van Windows. De onderliggende implementatie kan per machine verschillen, zonder dat de applicatie dit eigenlijk merkt: zowel Windows 98 als XP werkten met de Win32-API.

Een API kan worden beschreven in een Interface Definition Language (IDL). Dit wordt vooral gebruikt als meerdere programmeertalen van dezelfde API gebruik moeten maken of als er wordt gewerkt met een componenten-systeem, zoals COM of XPCOM.

Soms wordt als synoniem voor API de benaming bibliotheek gebruikt, maar dit is niet helemaal juist: een API vormt de toegang tot de bibliotheek. De API is daarbij de definitie van functies en andere objecten die in de bibliotheek beschikbaar zijn voor de applicatie.

Het is steeds gebruikelijker dat ook websites over een publieke open API beschikken. Deze kan dan benaderbaar zijn via een methode als SOAP, RSS of XML/RPC. Het formaat dat wordt teruggestuurd kan dan bijvoorbeeld XML of JSON zijn. Door een dergelijke API beschikbaar te stellen is het mogelijk om een mashup te maken, zoals een combinatie van de kaarten van Google Maps met de foto's van Panoramio. Dergelijke toepassingen zijn typisch voor de zogenaamde Web 2.0-gedachte. Open data worden doorgaans via een API ter beschikking gesteld.

Wanneer een website geen API aanbiedt, kan men nog trachten de data te verzamelen via web scraping.

The term representational state transfer was introduced and defined in 2000 by Roy Fielding in his doctoral dissertation.[2][3] Fielding used REST to design HTTP 1.1 and Uniform Resource Identifiers (URI).[4][5][6] The term is intended to evoke an image of how a well-designed web application behaves: It is a network of web resources (a virtual state-machine) where the user progresses through the application by selecting links, such as /user/tom, and operations such as GET or DELETE (state transitions), resulting in the next resource (representing the next state of the application) being transferred to the user for their use.

API staat voor Application Programming Interface. Wat voor een leek eigenlijk net zo verklarend is als de afkorting zelf… Heel simpel gezegd, is een API niets anders dan een ingang tot het systeem voor andere systemen. Als twee systemen met elkaar moeten communiceren, gebruikt het systeem een API om het andere systeem aan te spreken. 

Een API is volledig flexibel te ontwikkelen. Dat betekent dat er praktisch geen limieten zitten aan hoe open je de deur wilt zetten. Een voorbeeld van een API is bijvoorbeeld de mogelijkheid om in Windows iets op het clipboard te plaatsen vanuit je eigen geschreven applicaties. 

Als twee systemen via het internet het met elkaar moeten ‘spreken’, gebeurt dit vaak via een webservice. Webservices zijn API’s op afstand. Meestal kan deze API worden aangevraagd via een specifieke URL die dan een XML of JSON formaat terug geeft. Een voorbeeld van een webservice is http://xml.buienradar.nl/. Via de link vind je een XML beschrijving van het weer in Nederland. Je kunt op basis hiervan dus een applicatie ontwikkelen die het weer uitleest via deze API en het grafisch weergeeft in je eigen applicatie.

Standaarden in webservices zijn er in alle soorten en maten, maar tegenwoordig zijn de meest gebruikte soorten, SOAP en REST koppelingen. 

SOAP is een koppeling, waarin je strak vastlegt hoe je koppeling eruit ziet. Dat geeft structuur en controle. Nadeel hiervan is dat de koppeling zwaarder is dan REST koppeling. Je stelt een soort contract op over hoe de koppeling gebruikt moet worden. Als je een SOAP koppeling wilt uitlezen dan kan dat technisch gezien best een uitdaging zijn. Gelukkig zijn er wel veel goede hulptools.

REST API

Een REST koppeling is een stuk lichter, omdat je daar geen "contract" voor gebruikt. Nadeel van een REST koppeling is dat sommige complexe koppelingen daardoor ingewikkelder zijn om te ontwikkelen dan bij SOAP. Er is immers minder structuur.