1. "Η συνάντηση της Καλυψώς με τον Οδυσσέα" (165-220)

2. "Η τελευταία πρόταση της Καλυψώς και η απάντηση του Οδυσσέα" (221-251)

3. "Προετοιμασία και κατασκευή της σχεδίας" (252-310)

ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΥΨΩΣ 

α) Η Καλυψώ δεν είπε τίποτα στον Οδυσσέα για την επίσκεψη του Ερμή.

β) Παρουσίασε στον Οδυσσέα την απόφαση για τον νόστο ως δική της (στ.178)

γ) Δήλωσε πρόθυμη να βοηθήσει με κάθε τρόπο το ταξίδι του Οδυσσέα, ενώ στην πραγματικότητα θα βοηθήσει υπακούοντας τις οδηγίες του Ερμή (179-184)

δ) Η Καλυψώ δεν αποκάλυψε στον Οδυσσέα ότι οι θεοί είχαν αποφασίσει τον νόστο του. (185-187)

ΜΕ ΠΟΙΑ ΤΕΧΝΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ Η ΚΑΛΥΨΩ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΜΕΤΑΠΕΙΣΕΙ ΤΟΝ ΟΔΥΣΣΕΑ;

1. Για να φανεί γενναιόδωρη και καλή, παρουσιάζει την απόφαση για τον νόστο του Οδυσσέα ως δική της. (178)

2. Δεν λέει στον Οδυσσέα ότι είναι σίγουρη η επιστροφή του στην Ιθάκη. Αντίθετα μιλά για τα δεινά του ταξιδιού του και για την αμφίβολη επιτυχία του, προκειμένου να τον φοβίσει. (185-187)

3. Είναι τρυφερή με τον Οδυσσέα και δείχνει να κατανοεί την δυσπιστία του χωρίς να εκνευρίζεται. Φθάνει μάλιστα στο σημείο να ορκιστεί, για να τον πείσει για τις καλές προθέσεις της. (199-201)

4. Προσφέρει στον Οδυσσέα πλούσιο δείπνο, για να του δείξει ότι μπορεί να απολαμβάνει δίπλα της όλα τα υλικά αγαθά 9212-216)

5. Δείχνει ότι εκτιμά και σέβεται τον Οδυσσέα, προσφωνώντας τον με επίσημους τίτλους (223)

6. Δείχνει να έχει καλό χαρακτήρα και να αγαπά τον Οδυσσέα με το να του εύχεται καλό ταξίδι (224-226)

7. Αντιπαραβάλλει την ευχάριστη και ξέγνοιαστη ζωή στην Ωγυγία με το δύσκολο και ριψοκίνδυνο ταξίδι που τον περιμένει (227-228)

8. Υπόσχεται να χαρίσει αθανασία στον Οδυσσέα (229-230)

9. Συγκρίνει τον εαυτό της με την Πηνελόπη, για να δελεάσει τον Οδυσσέα με την ομορφιά της. (232-2350

Η ΕΥΓΕΝΙΚΗ ΑΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ

1. Αδιαφορεί εντελώς για την προσφορά αθανασίας.

2. Αναγνωρίζει την ανωτερότητα της θεάς (Καλυψώ) απέναντι στη θνητή (Πηνελόπη), αλλά δηλώνει ότι λαχταρά να γυρίσει στην πατρίδα και την οικογένειά του, χωρίς να προσβάλλει την νεράιδα (237-243)

3. Δηλώνει μαθημένος στους κινδύνους και έτοιμος να αντιμετωπίσει όποιον νέο κίνδυνο προκύψει στο ταξίδι (244-248)

ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ ΤΟΥ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ (Ο ΑΝΘΡΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΕΠΟΥΣ)

Ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας του έπους φαίνεται ξεκάθαρα στην απάντηση του Οδυσσέα (242-243), όπου απορρίπτει την πρόταση της Καλυψώς να γίνει αθάνατος ζώντας στην ουσία πάνω σε έναν επίγειο παράδεισο. Ο Οδυσσέας προτιμά να παραμείνει θνητός και δοκιμάσει κι άλλα μεγάλα βάσανα, ελπίζοντας ότι θα φτάσει στην αγαπημένη του πατρίδα. Η απόφασή του πάρθηκε ελεύθερα και υπεύθυνα, χωρίς μάλιστα να γνωρίζει ότι οι θεοί θα τον βοηθήσουν. Ο Οδυσσέας με αυτό τον τρόπο έμεινε σταθερός στα δύο του ιδανικά : την πατρίδα και την οικογένεια.

Η ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ (ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ)

Συστολή του χρόνου έχουμε όταν σε λίγους στίχους ο ποιητής αφηγείται γεγονότα που είχαν μεγάλη διάρκεια (το αντίθετο της επιβράδυνσης). Στην ενότητά μας, ο Όμηρος αφηγείται τα γεγονότα 22 ημερών μέσα σε 146 στίχους. Για παράδειγμα, το δείπνο συνοψίζεται σε ένα μόνο στίχο (220), οι τρεις από τις τέσσερις μέρες κατασκευής της σχεδίας σε ένα στίχο (289) και το ταξίδι του Οδυσσέα που κράτησε 17 μέρες πάλι συνοψίζεται σε ένα στίχο (306)

ΠΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ

α) οι νέες συμφορές του Οδυσσέα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού προς την Ιθάκη (227)

β) η επιστροφή του Οδυσσέα στην πατρίδα (228,243)

γ) η άφιξη του Οδυσσέα στο νησί των Φαιάκων (308-310)

ΕΠΙΚΗ ΕΙΡΩΝΕΙΑ

α) Εμείς γνωρίζουμε τα πάντα για την επίσκεψη του Ερμή στην Καλυψώ και την απόφαση των θεών για τον νόστο του Οδυσσέα, κάτι που αγνοεί ο ίδιος ο ήρωας, με αποτέλεσμα να θεωρεί αβέβαιο τον νόστο του (186)

β) Ο Οδυσσέας δυσπιστεί απέναντι στην Καλυψώ, ενώ εμείς γνωρίζουμε ότι η νεράιδα έχει δεσμευτεί στον Ερμή να τηρήσει την απόφαση των θεών (190-194)

ΑΝΘΡΩΠΟΜΟΡΦΙΣΜΟΣ

Η Καλυψώ συμπεριφέρεται σαν θνητή :

α) συνάπτει ερωτικές σχέσεις με έναν θνητό (171,251)

β) ορκίζεται (202-204)

γ) είναι τρυφερή (199-200)

δ) θυμώνει (201-202)

ε) ζηλεύει (230-233)

στ) γευματίζει (215-220)

ζ) βοηθά στην κατασκευή της σχεδίας (272)

η) έχει τη μορφή θνητής γυναίκας (233)

θ) ντύνεται με ρούχα που φορούν θνητές (254-256)

ΤΥΠΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΚΑΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ

κρατερός Αργοφονιάς (165) : τυπικό επίθετο

σεβαστή θεά (237) : τυπικό επίθετο

μεγαλόψυχο Οδυσσέα (166, 257) : τυπικό επίθετο

αρχοντική θεά (176, 199, 212, 222) : τυπικό επίθετο

πολύπαθος και θείος, ύστερα μίλησε ο Οδυσσέας (188-189, 218) : τυπική έκφραση

μίλησε ο Οδυσσεύς, και πέταξαν τα λόγια του σαν τα πουλιά (189) : τυπική έκφραση

τον λόγο πήρε η Καλυψώ, αρχοντική θεά, του είπε (222) : τυπική έκφραση

Λαερτιάδη διογέννητε, πολύτροπε Οδυσσέα (223) : τυπική έκφραση

Ανταποκρίθηκε μιλώντας ο Οδυσσέας πολύγνωμος (236) : τυπική έκφραση

η Καλυψώ θεόμορφη (267, 272, 290) : τυπικό επίθετο

θείο κύμα (288) : τυπικό επίθετο

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΙ

1. Οδυσσέας : αρχικά, στεναχωρημένος, κλαίει και οδύρεται (167-169). Νοσταλγεί την Πηνελόπη (170-172), βρίσκεται σε απόγνωση (173-175). Δεν ενθουσιάζεται εύκολα στο άκουσμα της απόφασης της Καλυψώς, αλλά δείχνει να είναι καχύποπτος, δύσπιστος και πονηρός. Στη συνέχεια φαίνεται ευγενικός, αφού αρνείται με κομψό τρόπο την πρόταση της Καλυψώς να παραμείνει στην Ωγυγία. Είναι πολυμήχανος και ευφυής, αφού έχει την ικανότητα να αποφασίζει γρήγορα, να απαντά έξυπνα και αστραπιαία, χρησιμοποιώντας την κατάλληλη στιγμή κάποιο τέχνασμα (στην ενότητά μας, χρησιμοποίησε τον όρκο για να δεσμεύσει την Καλυψώ). Ακόμη, είναι θαρραλέος, αν και πολυβασανισμένος (246-247) και με την απάντησή του προς την Καλυψώ και την απόρριψη της αθανασίας γίνεται σύμβολο ήθους και αγωνιστικότητας (242-248). Τέλος, είναι εργατικός και έχει εξαιρετικές ναυπηγικές ικανότητες και ναυτικές γνώσεις. (252-299)

2. Καλυψώ : Παρουσιάζεται ανειλικρινής, καθώς κρύβει κάποια πράγματα από τον Οδυσσέα : είναι πονηρή, αφού δεν αποκαλύπτει την απόφαση των θεών και την παρουσιάζει ως δική της. Κρατά τη ψυχραιμία της και δεν οργίζεται με τον Οδυσσέα, όταν αυτός της ζητά να ορκιστεί. Αντίθετα, είναι περιποιητική (215-217), ευγενική και τρυφερή. Εμφανίζεται επίσης, φιλάρεσκη, γιατί τονίζει στον Οδυσσέα την υπεροχή της απέναντι στην Πηνελόπη, ζηλιάρα και ανταγωνιστική. Αγαπάει πολύ τον Οδυσσέα και ακόμα κι όταν αυτός την απορρίπτει, φαίνεται γενναιόδωρη, καθώς τον βοηθά στην κατασκευή της σχεδίας 9254-267, 272, 284-285, 290-295)

• 10η ΕΝΟΤΗΤΑ ε 421-552

ΕΝΟΤΗΤΕΣ
1. "Η επέμβαση της Αθηνάς" (421-442)
2. "Η θαλασσοταραχή επιμένει και ο Οδυσσέας προβληματίζεται" (443-492)
3. "Ο Οδυσσέας φτάνει στις εκβολές του ποταμού και ζητεί τη βοήθειά του" (493-519)
4. "Ο δεύτερος προβληματισμός του Οδυσσέα" (520-552)

ΑΝΘΡΩΠΟΜΟΡΦΙΣΜΟΣ
Οι θεοί εκδηλώνουν ανθρώπινα συναισθήματα και ανθρώπινη συμπεριφορά :
α) η Αθηνά βοηθά τον Οδυσσέα
β) ο ποταμός λυπάται και εισακούει την ικεσία του Οδυσσέα




ΤΟ ΤΥΠΙΚΟ ΤΗΣ ΙΚΕΣΙΑΣ
α) Επίκληση στον θεό (497)
β) Οι προσφορές του ικέτη προς τον θεό (498-501)
γ) Η παράκληση (502-504)


ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ (ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ)
Μέσα σε τρεις στίχους (428-430) ο ποιητής συνοψίζει την πάλη του Οδυσσέα με τη θάλασσα που διήρκεσε δύο ολόκληρες μέρες.




ΠΑΡΟΜΟΙΩΣΕΙΣ
1) 435-441
Αναφορικό μέρος : Πόση αγαλλίαση...αγάλλεται
Δεικτικό μέρος : τόση αγαλλίαση...δασωμένης
Κοινός όρος : η χαρά και η ανακούφιση που νιώθει κάποιος όταν ξεπερνά τον κίνδυνο
Άλλοι δευτερεύοντες κοινοί όροι : 
α) Η μακροχρόνια αρρώστια του πατέρα = η μακροχρόνια ταλαιπωρία του Οδυσσέα
β) Ο δαίμονας που βασανίζει τον πατέρα = ο Ποσειδώνας που βασανίζει τον Οδυσσέα
γ) Οι θεοί που σώζουν τον άρρωστο πατέρα = Η Αθηνά, η Λευκοθέη και ο ποταμός που σώζουν τον Οδυσσέα
δ) Τα παιδιά που χαίρονται όταν ο πατέρας τους γίνεται καλά = η χαρά του Οδυσσέα

2) 546-549
Αναφορικό μέρος : Πώς κάποιος έκρυψε...απ'αλλού ν'ανάβει
Δεικτικό μέρος : με ένα δαυλό παρόμοιος...με φύλλα
Κοινός όρος : ο τρόπος με τον οποίο κάτι σκεπάζεται καλά
Άλλοι δευτερεύοντες κοινοί όροι : 
α) Η μαύρη στάχτη = τα φύλλα
β) το απόμερο κτήμα = ο Οδυσσέας που είναι μόνος
γ) Η προσπάθεια να σωθεί το σπέρμα της φωτιάς = η προσπάθεια του Οδυσσέα να προστατευτεί από το κρύο.




ΤΥΠΙΚΕΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΥΠΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ
Η Αθηνά, του Δία η κόρη (421) : τυπική έκφραση
μαύρη μοίρα (425) : τυπικό επίθετο
ο θείος Οδυσσεύς (426) : τυπικό επίθετο
η Αυγή με τους ωραίους πλοκάμους (430-431) : τυπική έκφραση
μεγάλο κύμα/μέγα κύμα (428, 446) : τυπικό επίθετο
τότε του λύθηκαν τα γόνατα, λύγισε κι η καρδιά του (450) : τυπική έκφραση
τον θυμό του Κοσμοσείστη (472) : τυπική έκφραση
η θεά Αθηνά, τα μάτια λάμποντας (477, 488) : τυπική έκφραση
ποταμέ βασιλικέ μου/ποταμέ μου, βασιλιά μου (497, 503) : τυπική έκφραση
αθάνατοι θεοί (500) : τυπικό επίθετο
βασανισμένος ο Οδυσσέας (543) : τυπική έκφραση




ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΙ
1. Οδυσσέας : Έχει μεγάλη αγωνιστικότητα και θέληση. Αρχικά αισθάνεται χαρά και αγαλλίαση μόλις αντικρίζει την ακτή. Ένα όμως μεγάλο κύμα τον κάνει να απογοητευτεί (443-450). Εκφράζει τα παράπονά του στο μονόλογο και ευχαριστεί τον Δία που τον αξίωσε να δει στεριά (451-461). Προβληματίζεται απέναντι στις δυσκολίες με ψυχραιμία και καταλήγει στην καλύτερη λύση (462-472, 489-492, 521-537). Είναι ευσεβής προς τον ποταμό, όπως φαίνεται στην ικεσία του (497-504). Θυμάται να πετάξει το μαγνάδι κι αυτό δείχνει ότι σέβεται και δε ξεχνά τους θεούς (513-515). Τέλος συγκινείται ιδιαίτερα όταν φθάνει στη στεριά και γι'αυτό σκύβει και φιλάει το χώμα.
2. Αθηνά : Αποφεύγει την αντιπαράθεση με τον Ποσειδώνα και περιμένει να απομακρυνθεί ο θεός για να παρέμβει η ίδια (421-422). Δεν είναι επιθετική και επιπόλαιη, αλλά συμπεριφέρεται με σύνεση και προσοχή. Επίσης, πρέπει να προσέξουμε ότι δεν προσφέρει έτοιμη τη λύση στον Οδυσσέα, αλλά συγκινημένη από τον αγώνα του για επιβίωση, φωτίζει το μυαλό του, ώστε αυτό να λάβει την ορθότερη απόφαση (476-477, 487-488). Τέλος, είναι στοργική και τρυφερή μιας και  προσφέρει ύπνο στον Οδυσσέα για να ξεκουραστεί.

ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΑΘΗΝΑΣ

Ο μύθος προωθείται (προχωράει) με την αποχώρηση του Ποσειδώνα και τη δραστηριοποίηση της Αθηνάς υπέρ του Οδυσσέα (όσο είναι παρών ο Ποσειδώνας, η θεά δεν επεμβαίνει, δεν θέλει να συγκρουστεί με το μεγάλο θεό της θάλασσας και θείο της): 421-426.

Η Αθηνά, εκτός από την επέμβασή της αυτή, φωτίζει το νου του ήρωα σε κρίσιμες στιγμές: 477, 488 (για να προβεί αυτός σε ενέργειες που ο ίδιος είχε μελετήσει, στηριζόμενος ασφαλώς σε δικές του δυνάμεις.  Είναι ο προσωπικός του αγώνας, λοιπόν, νοητικός και σωματικός, που δίνει λύση στο πρόβλημα.  Οι ομηρικοί θεοί βοηθούν τον άνθρωπο, για να κάνει όμως αυτό που θα έκανε και χωρίς αυτούς)

428: 29^η και 30^η  μέρα  της Οδύσσειας (σύνοψη χρόνου)

430: 31^η μέρα, αντικρίζει τη χώρα των Φαιάκων

1^ο πρόβλημα: η έξοδος στη στεριά.

-- Μετά την αγαλλίαση στη θέα της στεριάς (στίχοι 440-441) αντιλαμβάνεται τις δυσκολίες: στίχοι 443-449

Λύγισε τότε η καρδιά του και μονολογεί (στίχοι 453-470) εξετάζοντας τις επιλογές του και τις δυσκολίες της καθεμιάς.

-- Πριν προλάβει να αποφασίσει, κινδυνεύει να τσακιστεί στα βράχια, αλλά με τη φώτιση της Αθηνάς γλιτώνει από αυτόν τον κίνδυνο.   Το κύμα στη συνέχεια τον  πήγε ξανά στα βαθιά.  Και πάλι με τη φώτιση της θεάς επιλέγει τη δεύτερη από τις δυνατότητες που είχε προαναφέρει στο μονόλογό του, να κολυμπήσει προς τα έξω και λοξά ψάχνονας να βρει κάπως απάνεμο ακρογιάλι ή και λιμάνι.

-- Τελικά, φτάνει στις εκβολές ενός ποταμού, στον οποίο απευθύνει δέηση σωτηρίας: στίχοι 497-504.

-- Ο ποταμός ανταποκρίνεται, ανακόπτει τη ροή του και τον δέχεται στις εκβολές του.

  Έτσι, λύνεται το πρώτο πρόβλημα του Οδυσσέα και βρίσκεται πλέον στο νησί των Φαιάκων.  Συμπληρώνεται έτσι το προγραμματισμένο εικοσαήμερο ταξίδι του Οδυσσέα.

•   Ακολουθεί η εικόνα του εξαντλημένου Οδυσσέα (508-512), 

•   ο οποίος, μόλις συνέρχεται, εκπληρώνει το αίτημα της Ινώς  (513-517) κίνηση που

υποδηλώνει την ευσέβειά του.

• Τη συγκίνησή του παρακολουθούμε να την εκδηλώνει στους στίχους 519-519.

2^ο πρόβλημα: η διανυκτέρευση

2^ος μονόλογος Οδυσσέα: στίχοι 521-529.  Αγωνιά στην αρχή, αλλά  σταθμίζει/ζυγίζει τις επιλογές του. Μετά από συλλογισμό καταλήγει στην καλύτερη λύση (χωρίς θεϊκή φώτιση αυτή τη φορά)

Ο αφηγητής μας πληροφορεί για τη χαρά που νιώθει τελικά ο ήρωας.

Η  διεξοδική παρομοίωση των στίχων 546-549 υποδηλώνει ότι ο ήρωας, χωμένος μέσα στα φύλλα, θα διατηρήσει τη σπίθα της ζωής, όπως ο αναμμένος δαυλός διατηρεί τη σπίθα της φωτιάς μέσα στη στάχτη.