• Łupieżcze wyprawy Tatarów i Kozaków

• Polsko-Turecka rywalizacja o Mołdawię

• Turecka polityka ekspansji

• Wspieranie Habsburgów przez polskich królów

27 września 1605 r. pod Kircholmem, wojska Rzeczypospolitej pod dowództwem hetmana Jana Karola Chodkiewicza, rozgromiły trzykrotnie liczniejszą armię szwedzką Karola IX Sudermańskiego.

-Jerzy Sebastian Bitwa pod Warką

-Bitwa pod Piławcami (1648)

-Bitwa pod Batohem (1652)

Powstanie Chmielnickiego, zwane także powstaniem kozackim, miało dalekosiężne skutki osłabiające Rzeczpospolitą. Po pierwsze, wojna wyczerpała zasoby państwa i podzieliła społeczeństwo. W wyniku walk, zniszczeń oraz kosztów wojennych doszło do znacznego zmniejszenia liczby ludności, zwłaszcza na terenach wschodnich (Ukraina), co miało wpływ na gospodarkę, a także na morale państwa. Straty wojenne oraz potrzeba odbudowy infrastruktury były dotkliwe.

2. Powstanie Kozackie a relacje z Czechem i Tatarami

W wyniku powstania doszło do utraty wpływów Polski na Ukrainie. Kozacy, pod wodzą Bohdana Chmielnickiego, początkowo walczyli z Polską, ale po porażkach zawarli sojusz z Tatarami, co wzmocniło ich pozycję na wschodnich rubieżach Rzeczypospolitej. Było to bardzo szkodliwe, bo doprowadziło do utraty części ziem ukraińskich (m.in. terenów Pomorza i Ziemi Kijowskiej) oraz zbliżenia do Rosji. To z kolei otworzyło drzwi dla dalszej destabilizacji.

3. Utrata terytoriów i początek rozbiorów

Po zakończeniu powstania i podpisaniu ugody z Rosją w 1654 roku, terytoria ukraińskie zostały de facto poddane kontrolowaniu przez Moskwę. Ukraina znalazła się pod wpływem Rosji, co miało negatywne skutki dla Polskiego Królestwa, ponieważ osłabiło to polskie terytoria wschodnie i doprowadziło do dalszego rozwoju rosyjskiej ekspansji na tereny wschodnie. To z kolei miało dalekosiężne skutki, prowadząc do późniejszych prób rozbiorów Polski przez państwa sąsiednie.

4. Zwiększenie wpływów Rosji

W wyniku powstania, Rosja stała się głównym graczem w regionie. Utrata części Ukrainy sprawiła, że Rzeczpospolita zaczęła coraz bardziej tracić swoją pozycję, a władze moskiewskie zyskały kontrolę nad Kijowem i innymi ważnymi terenami. To również miało duży wpływ na politykę zagraniczną Rzeczypospolitej w XVII wieku, szczególnie w kontekście rywalizacji z Rosją i jej rosnącej potęgi.

5. Społeczno-polityczne skutki wewnętrzne

Powstanie Chmielnickiego miało również znaczenie w sferze wewnętrznej polityki Rzeczypospolitej. Po wojnie, kiedy część Ukrainy przeszła pod rosyjską dominację, a władze polskie nie mogły powstrzymać masowych buntów, nasiliły się napięcia między szlachtą a chłopstwem. Powstanie pokazało również rosnący wpływ Kozaków i wschodnich ludów w polityce.

6. Rozwój tożsamości narodowej

Choć w czasie powstania i po jego zakończeniu powstały liczne podziały, to jednak ruchy narodowościowe w Ukrainie, zjednoczenie ludności w walce, także miały wpływ na dalszy rozwój tożsamości narodowej i poczucie przynależności u Ukraińców. To, w połączeniu z porozumieniami z Rosją, miało zasadnicze znaczenie dla kształtowania przyszłości Ukrainy, zarówno w kontekście jej samodzielności, jak i jako części większych państw.

Podsumowanie:

Powstanie Chmielnickiego miało zatem wielki wpływ na Rzeczpospolitą w XVII wieku. Choć początkowo mogło się wydawać, że skutki tego wydarzenia będą przejściowe, to w dłuższej perspektywie miało ono głęboki wpływ na polityczną, społeczną i gospodarczą sytuację państwa. Dla Polski był to krok ku dalszemu osłabieniu i dezintegracji, a także początek procesu, który ostatecznie przyczynił się do jej rozbiorów w XVIII wieku.

Ojciec Augustyn Kordecki - uwieczniony na kartach "Potopu" Henryka Sienkiewicza obrońca Jasnej Góry przed Szwedami w 1655 r., które trwało 40 dni - od 18 listopada do 27 grudnia. Późniejszy papież Karol Wojtyła nazwał heroicznego zakonnika tym, który "na wiele stuleci nauczył polskie pokolenia niepodległości ducha".