During the course of an illness, then, hope can be imagined as a domino effect, a chain reaction in which each link makes improvement more likely. It changes us profoundly in spirit and in body.

Jerome Groopman

https://www.amazon.com/Anatomy-Hope-People-Prevail-Illness/dp/0375757759

https://www.amazon.com/Learned-Optimism-Change-Your-Mind/dp/1400078393

Về mặt kết quả, những gặt hái cho đến nay cũng không có gì đáng phàn nàn. Nhưng đọng lại trong tôi là sự kiểm điểm: tôi đã không hoàn toàn làm chủ được những trạng thái tâm trí của mình, cũng như một số quyết định của tôi đã có phần thụ động. Tôi nói "Có" với một số dự án mà quên nhìn lại sức lực và thời gian của mình một cách thực tế.

Thật may, những quyết định quan trọng nhất thì tôi đã đủ tỉnh táo để thực sự lựa chọn chính xác với tâm hồn mình.

Tôi muốn tận dụng mốc thời gian giữa năm vừa điểm để ý thức rõ hơn về đời mình. Một hy vọng dâng lên cho nửa sau của năm 2025 này: Tôi hy vọng mình sẽ chủ động và lựa chọn thật ý thức đầu tư thời gian, tâm hồn mình cho những điều thật sự có giá trị, bền vững, chứ không để thế giới bên ngoài dẫn dắt nữa.

Hy vọng này có tích cực chăng? Có tiềm ẩn nguy cơ nào không?

Hy vọng này chỉ phụ thuộc vào tôi để thực hiện. Nó lại còn đủ rộng, không quá chi tiết để trói buộc hành động. Hy vọng rằng đây là một hy vọng tốt 😁

Một định nghĩa rất thực tế: Hy vọng là nghĩ về một mục tiêu, có động lực để tiến gần đến mục tiêu đó, và thậm chí hình dung được về con đường mình có thể đi.

Một định nghĩa khác không quan tâm đến thực tế mà nhấn mạnh vào niềm tin: Hy vọng là tin rằng điều bạn muốn sẽ xảy ra.

Bạn thuộc trường phái nào, phái thực tế hay phái niềm tin?

Mỗi hướng đều có sức mạnh của nó, và cả hạn chế của nó. Chúng ra rất nên nhìn thấu định nghĩa mình mang trong lòng là gì, và sức mạnh cũng như sự hạn chế của nó.

Mời bạn dùng vài phút suy nghĩ về điều này, viết ra, suy ngẫm... để khởi đầu tháng 7 Hy vọng này, bạn nhé.

---

Tôi ngẫm về định nghĩa thực tế có nêu ở trên, và thấy ưu điểm của nó là rất chắc. Loại hy vọng này có thể dựa vào mà ít bị nhầm, bị bất ngờ. Nhưng, nếu ta chỉ dám hy vọng khi đã nhìn thấy con đường, thì ta ít dám hy vọng về những điều cao, xa, táo bạo, đột phá. Lắm khi, chân phải cất bước thì con đường mới lộ diện.

Còn nếu ta sống theo kiểu Hy vọng hoàn toàn dựa trên Niềm tin. Niềm tin đây có thể là beliefs, xuất phát từ những sự kiện ít ỏi ta từng trải nghiệm trong đời riêng của mình (thường là hạn chế, và có thể tiêu cực nên bóp nhỏ hy vọng lại), hoặc faith, khi ấy mới được rộng cao và hùng mạnh. Nếu bạn thuộc hệ tin, thì bạn hãy thử ngẫm về một hy vọng hiện tại của mình để xem thử đó là belief hay faith nhé.

“Có những câu hỏi soi sáng, và có những câu hỏi hủy hoại. Chúng ta nên chọn dùng loại câu hỏi đầu tiên.”

— Isidor Isaac Rabi, Giải Nobel Vật lý, 1944

Trong một thế giới ngày càng ồn ào và đầy bất trắc, câu nói này như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng sâu sắc: hãy sống có chủ đích. Ai cũng đang mệt mỏi vì phải cố gắng từng ngày để giữ mình vững vàng, để không bỏ cuộc vào những thời khắc quá thử thách, để giữ lại chút hy vọng giữa bao điều khiến ta chao đảo.

Hy vọng không phải chỉ là một cảm xúc thoáng qua hay chỉ là một điều mơ hồ. Nó là thứ giữ chúng ta neo vào một tương lai tươi sáng hơn mà ta dám tưởng tượng. Trong từng hành động nhỏ, từng cuộc trò chuyện, từng bước đi... hy vọng hiện lên rõ ràng như một sợi dây dẫn về tương lai, giúp ta lần theo nó mà đi tới.

Ta để tâm điều gì, ta đặt ra câu hỏi nào, ta chọn nhìn về đâu... tất cả đều là những lựa chọn có sức nặng. Chúng định hình cách ta hiểu thế giới, cách ta kết nối với người khác, và cách ta bước tiếp với sự rõ ràng và ý nghĩa.

Phải có dũng khí để dám hy vọng. Đây là điều mà chúng ta của hiện tại rất cần. Và may mắn thay, chúng ta có thể cùng học hỏi và giúp nhau đắp xây hy vọng.

Ý từ Hope as a Lifeline: One Verb At A Time. Đọc thêm ở đây.

Hôm đó, chúng tôi đã gợi ý về hai cách định nghĩa rất khác nhau, cái này rất thực tế, và cái kia hoàn toàn dựa trên niềm tin.

Khi chúng ta hy vọng quá thực tế (ví dụ: có cả con số lẫn con đường cần đi để đạt được nó), thì bạn hãy nghĩ đến áp lực chúng ta đè trên vai mình trên đường đi lẫn sự thất vọng khi chúng ta không đạt được đúng mức đã vạch ra, và sự giới hạn sáng tạo (nhỡ có những con đường khác tốt hơn thì sao). Loại hy vọng này rất gần với kỳ vọng, thường đi kèm áp lực và nhiều nguy cơ thất vọng.

Khi chúng ta quá đặt nặng về niềm tin, không có gì khác, chúng ta sẽ làm gì khi điều ấy không đến... cũng có biết làm gì, đi đường nào đâu. Hy vọng kiểu này ta ở vị trí khá thụ động, khá là phó thác cho hên xui... và khi xui, ta sẽ tuyệt vọng.

Giữa hai con đường đó, chắn chắn là sẽ có những con đường trung dung hơn chứ, bạn nhỉ. Có đường nào giữ được những mặt tốt mà tránh (hoặc giảm) được khả năng thất vọng, tuyệt vọng?

Nếu, ta

• hy vọng bằng niềm tin trước

• sau đó hình dung cụ thể hơn về (những) con đường đến được điều mình muốn

• mục tiêu cũng nên linh hoạt đôi chút, không cứng nhắc theo chuẩn nọ chuẩn kia, mà quan trọng chỉ là đáp ứng được giá trị cốt lõi mà chúng ta cần, gia giảm điều chỉnh đôi chút cũng không sao

• dùng năng lượng của hy vọng để hành động mỗi ngày

Loại hy vọng này năng động hơn, chủ động hơn biết bao.

Make your hope a daring kind of hope that pushes you into action. Let your hope for the best challenge you to be your best.

~ Ralph Marston

Thực hành

Bạn hãy xem lại một hy vọng quan trọng nào đó mà bạm đang mang vào lúc này. Nó đã đủ chủ động, năng động chưa? Bạn có muốn điều chỉnh gì không?

Suy ngẫm

Cho những điều quan trọng đặc biệt, bạn sẽ trao tặng gì thêm nữa để chứng tỏ thành ý của mình?

(Chẳng hạn: Nếu cần chuyển hóa mình thành phiên bản tốt hơn, ta chuyển. Nếu cần bền bỉ đúng hướng thì thậm chí ta nghiên cứu tạo bộ thói quen mới và cam kết với chúng. Như thế này thì bạn nghĩ điều bạn hy vọng có sớm trở thành sự thật không?!!)

​This is not an ordinary book. It is a rare, exceptional treasure chest of learning from a man whose creative, diverse brilliance will inspire you to ignite your own person growth and well-being.

- Độc giả Judy Krings, Ph.D., CMC, PCC

Xem thêm bình luận về sách, và mua sách tại đây.

Hope = Cảm nhận có thể xoay sở + Một kế hoạch

Công thức này biến hy vọng từ trừu tượng, mơ hồ thành cụ thể, thực tế.

"Cảm nhận (tôi) có thể xoay sở" (một cách dịch thoáng của từ agency) là niềm tin rằng bạn có thể hành động, rằng bạn đã làm, đang làm và sẽ tiếp tục làm những gì quan trọng cho tình huống.

Ở đây, ta thấy lại ý kiến rằng hy vọng cần có một kế hoạch, hay khả năng nhìn hoặc định hình một con đường phía trước, ngay cả khi con đường đó có thể chỉ là bạn biết cần làm gì trong mười phút tiếp theo, đơn giản như hít thở sâu, gửi tin nhắn hoặc uống thong thả một ly nước.

Hy vọng kiểu này thực tế và có định hướng rõ ràng. Tuy nó có thể không đột phá, nhưng đã là rất có giá trị rồi.

Định nghĩa được kể ở trên sẽ rất hữu ích nếu chúng ta đang ở trong trạng thái rất ỉu xìu, "xẹp lép", hoặc chúng ta đang tìm cách giúp một người trầm cảm xây dựng lại dần cảm nhận về hy vọng.

Bạn có thể đọc thêm về ý kiến của C. R. Snyder ở đây.

Thực hành suy ngẫm

Bạn hãy nhớ về những tình huống mình đã cảm nhận hy vọng, hoặc đã cảm nhận tuyệt vọng.

Khi ấy, lòng tin của bạn về khả năng mình có thể xoay sở co hiện diện hay là không?

Vì sao bạn tin như thế, hoặc vì sao bạn không tin?

Bạn có nhớ những thời kỳ mình đang mang hy vọng tràn trề về những điều tốt đẹp? Phải chăng đó cũng là những giai đoạn mà bạn thấy sức khoẻ tinh thần của mình tốt hơn?

Thực hành
Dành 10 phút nhìn lại một tuần vừa qua. Lấy giấy bút, chia giấy thành hai cột đơn giản:

• Cột 1: Những tình huống trong tuần khiến bạn cảm thấy căng thẳng, chán nản hoặc mất động lực.

• Cột 2: Với mỗi tình huống đó, ghi rõ điều bạn đã nghĩ hoặc làm để vượt qua (dù nhỏ nhất).

Sau khi hoàn tất, nhìn kỹ vào cột thứ hai. Bạn sẽ nhận thấy bản thân mình đã luôn thực hiện các hành động hoặc suy nghĩ để bước tiếp về một kết quả tốt hơn. Đó chính là dấu hiệu bạn luôn ngầm mang hy vọng. Nhìn thấy điều đó (mặc dù trước kia bạn có thể không lưu ý đến) là một hành động tự công nhận chính mình, một cái gật đầu tỏ ý "thấy rồi nhé, cảm ơn", tâm hồn bạn sẽ thấy vui hơn và, rất có thể nó sẽ tăng hy vọng để đáp lại.

Suy ngẫm
Bạn hãy tưởng tượng: bạn luôn làm điều tốt cho một ai đó, nhưng họ chỉ thấy và cảm ơn bạn có mỗi một lần thôi. Sao lại thế nhỉ, kỳ ghê?

Sẽ ra sao nếu cuối mỗi ngày, bạn nhớ tự hỏi mình câu này trước khi đi ngủ:

"Ngày hôm nay, tôi đã làm hành động nào dù nhỏ nhưng đã giúp tôi tiến gần hơn tới điều mình thực sự mong muốn?"
Quan sát câu trả lời ấy. Nó là bằng chứng rõ ràng cho thấy hy vọng đã hiện hữu trong những hành động nhỏ của bạn. Cảm ơn tâm hồn mình.

Thực hành thường xuyên điều này sẽ khiến tâm hồn bạn hào hứng mà đãi bạn nhiều "vitamin hy vọng hơn. Ít nhất, ta hãy làm điều đó trong tháng 7 của Satsang hy vọng này. Đây có lẽ là sự đầu tư cho sức khoẻ tinh thần rất đơn giản mà có ý nghĩa, bạn ngẫm xem có phải không?

Hy vọng có thể là một sức mạnh bên trong, âm thầm, kiên trì để giữ ta không rơi sâu thêm, không nằm dưới hố sâu quá lâu.

Hy vọng có thể không hứa hẹn một kết quả cụ thể, chỉ là một sợi chỉ bướng bỉnh nối về "một tương lai tốt hơn nếu mình còn kiên trì bước tiếp.” Người có hy vọng thường phục hồi nhanh hơn sau biến cố, vì họ có một lý do để tiếp tục hành động, và một vài con đường khác để thử nghiệm. Trong trị liệu tâm lý, khơi gợi hy vọng là một bước đầu thường khá hữu hiệu để chăm sóc những người trầm cảm và lo âu.

Thực hành
Nhớ lại một thất bại cá nhân khiến bạn (ít nhiều) mất niềm tin vào chính mình.

Viết ra hy vọng của bạn về một kết cục khác đi. Sau đó, dùng thời gian để tìm ra ba điều (lớn hay nhỏ không quan trọng) bạn nghĩ mình có thể làm khác đi để điều bạn hy vọng có thể xảy ra. Ví dụ: “Mình sẽ luyện tập nhiều hơn một chút", "mình sẽ tìm cách quản lý cảm xúc để bình tĩnh hơn”, “Mình sẽ tìm thời gian học lại cho kỹ cái điểm đó”…
Viết xong, nhắm mắt lại, hít thở sâu, và tưởng tượng ra bạn thực hiện điều chỉnh vừa được viết ra. Hình dung về kết quả tốt hơn nếu bạn làm được như thế.

Suy ngẫm
Nếu hy vọng có thể giúp bạn vượt qua thất bại này, liệu nó cũng có thể giúp bạn hồi phục sau một vụ tình bạn rạn nứt? Một lời từ chối? Một ngày kiệt sức?
Bạn sẽ nhớ thực hành ngày hôm nay để còn thực hiện lại khi bạn cần sau này chứ?

Khi bạn cần một nguồn hy vọng nào đó để kéo mình lên trong một giai đoạn tuyệt vọng, bạn có biết cách tìm và "thắp" nó lên không?

Hãy đọc về thực hành sau đây, và tưởng tượng từng bước một theo sự dẫn dắt.

Thực hành

Vào một tối nào đó, bạn mệt mỏi quá và nhìn về tương lai thì chỉ thấy mù mịt, bạn hãy ngăn không cho mình bước thẳng vào giường và ngủ trong trạng thái tuyệt vọng ấy.

Trước khi vào giường, bạn hãy dành vài phút yên tĩnh một mình. Chuẩn bị một cây nến nhỏ hoặc một chiếc đèn bàn. Tắt bớt hầu hết các nguồn sáng khác.

Gợi chính mình nhớ về những lần trong quá khứ, bạn đã từng đứng lên được từ những hố sâu tâm hồn. Chắc chắn đã từng có những lúc như vậy. Bạn đã vượt qua hết thảy những lần ấy, vì thế bạn mới còn sống đến bây giờ. Bạn từng nhiều lần mạnh mẽ đấy chứ, phải vậy không?

Bây giờ, chậm rãi thắp sáng cây nến, hoặc trân trọng bật chiếc đèn lên.

Nhìn vào ánh sáng đó, bạn tự hỏi mình chậm rãi:

"Điều gì đang chờ đợi mình ở tương lai, mà mình mong muốn hướng đến?"

Ngồi yên vài phút, hình dung rõ nét một điều cụ thể nào đó bạn muốn đạt được.

Nhớ lại sự mạnh mẽ của chính mình, vì bao hố sâu quá khứ đã không cầm chân được bạn.

Lần này nữa cũng sẽ như thế.

Trong quầng ánh sáng, hình dung tương lai mà bạn đang mong muốn hướng đến. Từ đó một sợi chỉ vàng óng vươn đến bạn của hiện tại. Cầm sợi dây tưởng tượng đó quấn quanh cổ tay mình.

Giờ bạn có thể đi ngủ. Bạn đã được nối với tương lai, hy vọng đang trong tim bạn. Hãy nghỉ ngơi thật tốt, ngày mai bạn sẽ cố gắng thêm lần nữa.

Suy ngẫm

Bạn đã duyệt một lần trong tâm trí bài tập này. Bạn có đang cần "một liều vitamin hy vọng" trong giai đoạn này không? Có cần làm bài tập này ngay tối nay không?

Mỗi lần bạn hình dung và tin tưởng vào khả năng của tương lai tốt đẹp, bạn đang chủ động tạo thêm sức mạnh cho tâm hồn mình. Nếu hình dung ấy lại đi kèm các cử chỉ mang tính biểu tượng (ví dụ ở đây: thắp nến = thắp lên hy vọng) thì nó lại càng có tác dụng kích hoạt cảm xúc mạnh mẽ.

Ta hạ thủy một con thuyền mới đóng với bao công sức. Tạo vật ta nâng niu này, từ nay phải nương theo dòng nước. Vào giây phút đó, ta có căng mắt đến đâu thì cũng không thể nhìn thấy những cơn bão nào nó sẽ phải trải qua, bến bờ nào nó có thể may mắn đến được.

Ta có dành thời gian và tâm sức đến đâu cho một mối quan hệ cũng không thể đảm bảo cho nó một kết cục hạnh phúc.

Ta chỉ có thể

ân cần tưới nước cho hạt mầm, rồi lại tưới cho mầm non mới nhú, rồi cho cây con... bởi cây cần nước, mỗi ngày

hạ thủy chiếc thuyền, cầu nguyện cho nó, và để nó nhập dòng nước...

dành thêm thời gian, rồi lại thêm thời gian, ân cần, hết lòng chăm sóc... bởi "chính thời gian chú đã bỏ ra tưới nước, bắt sâu cho đóa hồng của chú là thứ làm cho đóa hồng đó trở thành quý giá, duy nhất" (Hoàng tử bé)...

Hy vọng mầm nhỏ sẽ thành cây xum xuê, thuyền sẽ vượt trùng khơi đến được bến bờ cần đến, tình cảm sẽ bắt rễ nở hoa.

Hy vọng chỉ có nếu ta hành động bây giờ. Nếu không có hành động, mọi hy vọng biến mất.

---

(Chút suy ngẫm từ một bài thơ tôi đọc được hôm nay

"Blessing the Boats"

may the tide
that is entering even now
the lip of our understanding
carry you out
beyond the face of fear

may you kiss
the wind then turn from it
certain that it will
love your back

may you
open your eyes to water
water waving forever

and may you in your innocence
sail through this to that

Lucille Clifton

Chúc bạn ngủ ngon!)

Whitney Houston & Mariah Carey

Một bài hát mà tôi có cảm giác thỉnh thoảng muốn nghe, nó cứ ở đó, như một món quà an ủi khi tôi cần cũng có khi đang vui nghe để khẳng định, kìa thấy chưa, đã nói thế mà. Từng bước mà cũng có những lúc thấy đường dài ghê, điều ta mong chờ có cái đã đến tốt hơn dự định và có cái thì chưa đến, dù vẫn biết là sẽ đến khi đúng thời điểm, mà lúc này thì ta vẫn còn trên đường, dù gì cũng đang trên đường rồi. Tiếp tục vừa làm vừa học vậy.

Chấp nhận ư?

Không còn hy vọng nữa sao?

Tôi cũng như bạn, từng ở trong tình thế ấy. Vậy mà hôm nay khi tìm học về hy vọng, tôi vừa học được điều này:

Chấp nhận có thể đại khái xếp vào 2 kiểu:

• Chấp nhận thụ động: đi kèm là không còn hy vọng nữa, cũng không còn hành động.

• Chấp nhận chủ động: phân tích tình hình, nhìn rõ khả năng xấu nhất, nhận thức rõ những phần mình phải chấp nhận. Tìm những điểm còn có thể thay đổi. Giữ hy vọng về một kết cục đẹp hơn cái xấu nhất, giữ niềm tin. Và rồi, hành động.

  
  

Tôi ngẫm thấy rằng: Ít nhất có hai niềm tin mà chúng ta có thể tin, không thể sai, thuộc loại nguyên tắc lõi:

• Tin ở nguyên tắc rằng vạn sự trên đời này đều thay đổi. Và cả những tình huống trông tuyệt vọng nhất, nó cũng đang có những thay đổi, có thể nhỏ bé, còn khó nhận ra...

• Tin ở mình: dù tình thế có như thế nào, tôi cũng có thể tìm cách làm chủ đáp ứng của chính mình

Học được thêm điều này (đọc từ Tiny experiments, tác giả Anne-Laure Le Cunff), tôi bỗng thấy như thể năng lực hy vọng của mình tăng lên một mức.

Mời bạn suy ngẫm cùng tôi:

Trong đời ta, có tình huống nào trông như tuyệt vọng mà sau đó đã có chuyển cơ?

Hiện tại, đời ta có mắc kẹt ở chỗ nào không? Ta có thể áp dụng "chấp nhận chủ động" như thế nào ở đó, được nâng đỡ bởi cảm xúc hy vọng?

Trước những biến động toàn cầu, ta dễ rơi vào hai cực đoan: hoặc tê liệt trong vô vọng, hoặc cố lạc quan một cách giả tạo. Cả hai thái cực này đều gây mệt mỏi.

Joanna Macy (một triết gia và nhà hoạt động môi trường) gợi ý một con đường khác: hy vọng chủ động. Đây là loại hy vọng không cần ta tin rằng mọi thứ sẽ ổn, mà chỉ cần ta quyết định tiếp tục làm điều đúng. Đó không phải là tinh thần tích cực mù quáng, mà là đạo đức trong hành động. Đây là sự lựa chọn có chủ đích: giữ gìn, vun trồng, phục hồi... dù không có bảo đảm nào cho kết quả.

Trồng một hạt giống vào đất không phải là điều lớn lao gì mấy. Nhưng, hành động ấy có thể là hình thức sâu sắc nhất của văn minh. Qua đó, ta như tuyên bố rằng: “Tôi chọn hy vọng vào tương lai, bằng cách chăm sóc hiện tại.”

Thực hành

Hôm nay, hãy làm một hành động nào đó mà bạn sẽ không chứng kiến được kết quả (một cách trực tiếp). Ví dụ như:

• Trồng một hạt giống cây thân gỗ mọc chậm nào đó mà có lẽ người đời sau sẽ được ngồi dưới bóng mát.

• Gửi tặng một cuốn sách cho một đứa trẻ chưa biết đọc.

• Ghi chú lại cách bạn đã vượt qua một giai đoạn khó khăn, cho vào một phong bì, dán kín lại, như một món quà cho người sau. Sau khi bạn chết, người ta sẽ tìm thấy trong đồ đạc của bạn để lại, và thể nào cũng sẽ mở ra xem.

Suy ngẫm

Có lẽ ta không chỉ cần hy vọng như một cảm xúc tích cực, mà còn cần ngày càng nhiều người nhìn hy vọng như một bổn phận. Giống như tổ tiên ta từng xây những ngôi nhà kiên cố đến mức là chỗ che mưa nắng cho nhiều thế hệ sau, ta cũng có thể hỏi mình:

"Tôi đang xây điều gì mà nó có thể có lợi cho một ai đó chưa từng biết đến tôi?"

Trả lời xong, nếu bạn còn thực hiện luôn hành động ấy thì nó chính là một hình hài cụ thể của hy vọng.

Trong những lúc cá nhân dường như ở trong ngõ cụt, câu trả lời thường đến từ... những người khác.

Ta có thể được động viên, trở lại với hy vọng nhờ lời khuyên của một ai đó rất yêu thương ta, hoặc rất thông thái.

Ta cũng có thể đưa mình vào một trạng thái tinh thần thuận lợi hơn nhờ để tâm giúp đỡ ai đó, gieo hy vọng cho họ.

Ý này có vẻ bất ngờ hơn, bạn nhỉ? Tôi đang ở tình trạng như thế này, mà lại có thể gieo hy vọng cho người khác ư?

Dĩ nhiên là chúng ta có thể.

Ta bị kẹt ở một điểm, không có nghĩa là ta kẹt mọi đường. Ta vẫn có nhiều điểm mạnh, nhiều khả năng, chắc chắn hỗ trợ được nhiều người.

Điều đó giúp ta tạm thời không chăm chăm nghĩ về thế kẹt của mình nữa, phấn chấn tinh thần hơn. Khi giúp đỡ người khác, ta sẽ được cộng hưởng cảm xúc, tươi tỉnh hơn, sáng tạo hơn...

We really do get hope by giving hope.

~Jeff Bell, nhà sáng lập tổ chức phi lợi nhuận Adversity 2 Advocacy Alliance và là tác giả của quyển When In Doubt, Make Belief.

Jeff Bell còn tạo ra một dự án có tên là Project Hope Exchange (Trao Đổi Hy Vọng), một sáng kiến chung giữa tổ chức phi lợi nhuận của chính ông (The Adversity 2 Advocacy Alliance) và tổ chức Life Vest Inside.

Ý tưởng rất đơn giản: thu thập, tổng hợp và chia sẻ những đoạn ghi âm dài 30 giây chứa đựng thông điệp hy vọng – được gửi từ những người đã từng vượt qua nghịch cảnh – dành cho những ai hiện đang phải đối mặt với cùng loại nghịch cảnh đó.

Thông qua việc chia sẻ này, bất kỳ ai, ở bất kỳ nơi đâu, đều có thể cảm nhận được hiện tượng “trao đổi hy vọng”.

Đó là một người có ý tưởng hay đã bắt tay vào hành động. Còn chúng ta, chúng ta có thể làm gì?

Đo điều đó bằng cách nào? Câu hỏi khó như thế mà cũng đã có những nhà nghiên cứu trả lời rồi đó. Bạn có thể đo thử với Test Snyder đo Hy vọng ở người lớn ở link này (hiện tại mới chỉ có phiên bản tiếng Anh). Có cả phiên bản dành cho trẻ em từ 8 đến trước 16 tuổi, bạn nào muốn thì có thể giúp con em mình test thử.

Nhiều nhà nghiên cứu về Hy vọng sử dụng bảng câu hỏi này, và Liên hiệp quốc cũng dùng test này trong cuộc vận động mới đây, nhân dịp họ công bố ngày 12/07 sẽ là Ngày Hy vọng quốc tế (năm 2025 sẽ là lần đầu tiên ngày này được ra mắt).

Nếu nhiều người làm test, LHQ sẽ có thêm dữ liệu để hiểu mức độ hy vọng của toàn cầu đang ở đâu.

Nếu chúng ta làm test này bây giờ và sau này, ta có thể theo dõi được những chuyển biến của chính mình theo thời gian.

Ta cùng làm, bạn nhé!

"Điều gì cho ông thấy ánh sáng, cho ông niềm hi vọng?

Ánh sáng đến từ những người chung quanh ta. Ở Ukraine, thế giới bây giờ nhỏ lắm: rất nhiều người vắng bóng, họ đã chết hay đang chiến đấu, họ đã sang tỵ nạn ở nước khác. Một số vẫn còn đó nhưng họ đã thay đổi. Chiến tranh thay đổi con người, đánh gục, huỷ hoại họ. Những người chúng ta còn giữ liên lạc ít hơn nhưng gần gũi hơn nhiều. Nghĩ đến họ cho phép hướng tới tương lai. Chúng ta biết mình không cô độc. Không nhất thiết cần họ giúp đỡ, nhưng cần biết họ có đó, chia sẻ suy nghĩ, hiểu như nhau những gì đang xảy ra, hi vọng như nhau. Đấy là cái làm nên cộng đồng."

(Trò chuyện với Andreï Kourkov: Bút ký chiến tranh)

Tôi nghĩ, nếu tôi hoặc bạn bè mình được ở VN những tháng ngày an bình này mà còn thở than, thiếu vắng hy vọng, thì hẳn là có điều gì đó không được ổn lắm với cách suy nghĩ của chúng tôi.

Chuyển ngoại cảnh khó hơn nhiều so với chuyển cách suy nghĩ của chính mình. Ngoại cảnh đang không ngặt nghèo, sao tâm trí mình bó chặt?

Học về hy vọng là để đừng tự vấp vào những cái hố thật sự không đáng... hoặc chẳng có cái hố nào cả.

Học về hy vọng là để xoay chuyển được suy nghĩ nhanh hơn, đánh thức được hy vọng thậm chí trong những tình huống ngặt nghèo. Học như thế này chưa đủ, tôi e là vậy. Tôi sẽ trả lời ra sao khi một người bạn nhắn tin, báo rằng họ vừa mất việc? Có lẽ tôi, chúng ta, cộng đồng của chúng ta cần giỏi giang "kỹ năng hy vọng" thêm nữa.

Liên Hiệp Quốc có thể nhận ra được sự cần thiết, tạo Ngày Quốc tế Hy vọng, có thể đưa những hướng dẫn chung. Nhưng đưa được điều đó thành một khả năng cụ thể, hầu như luôn dùng được khi cần, chắc chắn là cả một hành trình.

Khi nói đến cảm xúc, nhiều người thường có một số suy nghĩ hơi thiên lệch hoặc thiếu cơ sở, rằng cảm xúc là đối lập của lý trí, rằng cảm xúc là não phải còn lý trí là não trái...

Có thể đúng một phần, với một số loại cảm xúc (ví dụ, khi giận dữ, khả năng suy nghĩ có logic của chúng ta giảm hẳn), nhưng trường hợp của Hy vọng lại là chuyện khác.

Khoa học thần kinh đang bắt đầu chứng minh rằng Hy vọng không nằm dưới sự ảnh hưởng của Amygdala (hạch hạnh nhân) nhiều như các cảm xúc khác. Hy vọng kích hoạt các vùng não khác như vỏ não trán-ổ mắt (orbitofrontal cortex), nhân accumbens, vùng vỏ não trước trán giữa (medial prefrontal cortex) và vùng mái não (ventral tegmental area - VTA). Đặc biệt, vì có liên quan nhiều đến vỏ não trán trước, nên khi kích hoạt hy vọng, chúng ta cũng có xu hướng lập kế hoạch theo mục tiêu và ra quyết định sáng suốt hơn. Khi ấy, dù các cảm xúc khác liên quan đến hạch hạnh nhân có thể đồng hiện diện (ví dụ: cảm xúc sợ), vỏ não trán trước cũng dễ ức chế xuống, nên chúng ta có thể "dẹp đi" một số cảm xúc tiêu cực mà tập trung vào theo đuổi mục tiêu.

Hơn nữa, cơ chế "thưởng" của bộ não cũng tham gia tích cực. Dopamine được giải phóng khi chúng ta có hình dung được hoặc đặt kỳ vọng vào tương lai tích cực, vì vậy, mỗi lần ta có cảm xúc hy vọng thì não bộ lại thưởng cho ta cho ta có cảm giác khoan khoái. Ta sẽ nhớ điều này, và lần sau có xu hướng nhắc nhở mình hy vọng để lại được cảm thấy khoan khoái nữa.

Bạn thấy đấy, một khi đã đi được một số bước đầu tiên để làm chủ "khả năng hy vọng", chúng ta bước vào một xoắn ốc đi lên, được hỗ trợ bởi hệ thần kinh của chính ta.

Và chúng ta có thể thoải mái chơi với cảm xúc hy vọng mà không lo điều này tổn hại đến lý trí và tư duy logic.

Hết sức tích cực và phấn chấn, phải không bạn?

(Ví dụ: bạn chỉ chắc chắn là mình sẽ làm hết sức, còn thì bạn không nắm chắc được thời tiết, rằng bạn có nhức đầu đau bụng gì không, hoặc đề thi sẽ ra sao, hoặc những người khác trong cuộc sẽ hành động như thế nào...)

Khi ấy, bạn sẽ cầu nguyện cho sự may mắn chứ? May mắn có thể đến, hoặc không. Và có một số người trong chúng ta không thích nghĩ về cuộc đời như trò chơi của may rủi.

Với cảm xúc hy vọng, chúng ta có thể thử một điều khác, chắc chắn và vững vàng hơn. Chúng ta có thể thực hiện một nghi thức để thắp lên Hy vọng và để sức mạnh của nó nâng đỡ mình cho sự kiện quan trọng mà không chắc chắn ấy.

Bạn thử hình dung cùng tôi nhé:

Bạn có thể vào một góc phòng riêng tư, nơi bạn có thể thắp một ngọn nến, nhìn ngắm và thư giãn, hoặc tự nhiên viết nhật ký mà không ai ngó nghiêng gì.

Bước vào trạng thái yên tĩnh.

Hít thở vài lần, chậm và sâu.

Nghĩ đến sự kiện ngày mai. Nhớ về thành ý của chính mình, mong những điều tốt đẹp sẽ đến và nguyện làm những điều cần thiết về phần mình.

Thì thầm với chính mình, hoặc viết thong thả vào nhật ký:

Tôi chào đón những bí ẩn đang định hình nên ngày mai.

Trái tim tôi vững vàng, dù kết quả có như thế nào.

Hy vọng của tôi đặt ở niềm tin của tôi vào mình, vào bản chất của thế giới.

Những gì tôi làm với lương tâm, sự cẩn trọng và lòng thương yêu sẽ lan toả, không quan trọng ai sẽ đo lường kết quả.

Nếu bạn thì thầm, hãy lặp lại vài lần và chú tâm lắng nghe những lời ấy vang trong không gian. Nếu bạn viết, hãy viết thong thả, chăm chú, để ý nghĩa những gì bạn viết thấm vào tim bạn, vẽ thêm vài gợn sóng, vài vòng tròn đồng tâm. Ý định chân thành của bạn đang tạo sóng lan toả, góp phần định hình nên ngày mai.

Và rồi, tắt nến, cất sổ nhật ký đi, không suy nghĩ gì nữa. Bạn xứng đáng có một buổi tối bình an, một giấc ngủ ngon.

Hope you feel less stressed...

https://pixelthoughts.co/

Trang web nhẹ bẫng, tồn tại đã hơn 10 năm nay rồi, đơn giản, tinh tế và dễ thương. Người dùng được mời viết một suy nghĩ lo âu của mình lên một vì sao, ngắm nó (nhận thức về nó), hít thở sâu, ngắm ngôi sao mang suy nghĩ lo âu đó nhỏ dần, nhỏ dần... Thư giãn trong tiếng nhạc nhẹ nhàng, bạn nhớ về sự mênh mông vô bờ của cuộc sống, về những gì vẫn đang ổn, nhớ rằng suy nghĩ này rồi cũng sẽ biến đi... như một ngôi sao nhỏ không còn thấy rõ giữa vũ trụ mênh mông... Câu cuối là Hope you feel less stressed, and more connected.

Tôi cảm thấy quý người đã code ra trang web này (Marc Balaban) và đặt nó free trong thế giới mạng, chẳng đòi hỏi gì từ người dùng, không hỏi tên, không cố gắng buôn bán thứ gì.

Tôi nghĩ mỗi khi ta chúc lành cho ai đó: Hy vọng là bạn sẽ... nếu câu ấy cũng đi kèm một hành động dễ thương hoặc chút ít công sức để góp phần cho điều hy vọng có thể diễn ra, thì điều đó thật lay động lòng người biết mấy.

Nhận món quà nhỏ dễ thương từ Marc Balaban xong, tôi viết xuống ý của post này để chia sẻ cùng các bạn hôm nay, và suy ngẫm về những cách mình cũng có thể làm tương tự. Thật là một đêm tốt lành.

1. Điều gì làm tôi cảm thấy tuyệt vọng?

2. Điều gì làm cho tôi cảm thấy hy vọng?

---

Đối với tôi, (1) là khi tôi đọc thấy trong mắt người mà tôi đang tiếp xúc sự đóng, cố chấp, không cho thông tin mới hoặc những tín hiệu của hiện thực thấm vào mình. Và (2) là khi tôi thấy họ mở ra, cập nhật cái nhìn của họ về hiện thực. Tôi sẽ tràn trề hy vọng về khả năng sinh tồn và tiến hóa của họ, của con người, của chính mình. Tôi có tin chứ, nhưng thỉnh thoảng vẫn rơi vào tuyệt vọng, rồi lại hy vọng... Hai câu hỏi đơn giản, thế mà tôi nhận ra định hướng của nhiều việc mình làm trong cuộc đời này chạy quanh trục từ số 1 đến số 2. Nếu dẫn được chính mình từ 1 đến 2 thì hạnh phúc biết mấy, nếu nhiều người cũng đi cùng, hạnh phúc càng đậm thêm.

Cuối hôm nay, tôi nhận được cảm hứng và hai câu hỏi này từ Krista Tippett qua một podcast. Cô ấy kể đã thử hỏi hai câu này với nhiều khách mời podcast của mình, và nhận ra rằng nguyên nhân một người tuyệt vọng (1) và hy vọng (2) thường là liên quan đến nhau. Và cô còn nhận ra: hy vọng thường tỏa sáng trên một nền nhiều tuyệt vọng, nó là một lựa chọn (trong số nhiều cách phản ứng trước tuyệt vọng), nó hướng đến một tương lai khá hơn và nó cần người ta nỗ lực để dám chọn nó, và đi với nó.

Chộp lấy hy vọng bằng cả hai tay, vọt lên bằng tất cả sức mình... đó là cách ta bứt mình ra khỏi vũng lầy tuyệt vọng. Hôm nay tôi học được metaphor đắt giá này. Cảm ơn Krista Tippett.

Hành trình của dự án Satsang này có thể giúp cộng đồng chúng ta sống với sức khoẻ tinh thần tốt hơn? Có thể lan toả đến bạn bè chúng ta? Đến bạn bè của bạn bè? Sẽ có nhiều người hơn nhận ra rằng cảm xúc trong lòng ta, ta có quyền quyết định? Sẽ có nhiều người hạnh phúc hơn, và từ đó làm việc hiệu quả hơn, có các mối quan hệ có chất lượng hơn? Chỉ ít phút học hỏi và luyện tập một ngày, kết quả có thể thú vị đến như thế sao?

Hãy hy vọng chứ, bạn nhỉ? Và nếu cảm xúc Hy vọng được thắp sáng lên ở quy mô xã hội, chúng ta sẽ được là nhân chứng cho những chuyển biến thú vị nào trong thời gian tới?

Hôm nay, chúng tôi chia sẻ đến bạn một hướng dẫn thực hành cho 7 tuần liên tục.

Hướng dẫn này được soạn từ loạt 7 buổi nói chuyện The Hope portal của Krista Tippett trên podcast On being.

https://onbeing.org/programs/krista-tippett-hope-portal-episode-1/

Mỗi tuần, bạn sẽ tìm được những ý tưởng sâu sắc từ những con người thú vị, và có những câu hỏi dẫn bạn suy ngẫm thêm về những khía cạnh đặc biệt của Hy vọng. Bạn có thể vào thẳng booklet và suy ngẫm theo gợi ý, bạn cũng có thể nghe trước từng tập podcast The Hope portal trên Spotify (hoặc trên trang web của On being) để lấy cảm hứng suy tư. Trong số những người chia sẻ và gợi ý câu hỏi, bạn sẽ gặp gỡ cả Ocean Vương, một nhà văn gốc Việt nổi tiếng gần đây.

Nếu có thời gian, hãy đón nhận lời mời gọi thực hành hy vọng như một hành động bắt đầu bằng trí tưởng tượng rồi tiến vào thực tại, hành động và tạo ra tác động thực tế trong thế giới này.

Nhưng những mơ mộng ấy không khiến chúng ta trở thành giàu hy vọng. Chúng ta có thể vẫn mơ mộng nhiều và vẫn thường xuyên sống trong trạng thái bị động, không thay đổi gì ở tình huống, tâm trạng chán nản, ẩn bên dưới là thấp thoáng tuyệt vọng "rồi chuyện sẽ như thế này mãi thôi", "đời là thế", "tôi là vậy"...

Để xứng đáng được gọi là hy vọng, theo đúng tầm cỡ thực của cảm xúc này, cần làm gì để chuyển hóa những mơ mộng ấy?

Bạn hãy hình dung: bạn muốn "kéo" một tương lai tốt đẹp hơn về phía mình (hoặc đu mình lên vách đá ấy để lên đến trên kia, ở đấy bạn sẽ chạm được điều bạn hy vọng). Thế thì đôi cánh tay bạn phải có sức cơ đủ mạnh. Cơ muốn kéo được thật mạnh ư? Nó cần có điểm tựa như một nơi để gân cơ bám vào(niềm tin) và từ đó làm việc cật lực (những nỗ lực hành động cần thiết). Và nó càng hoạt động nhiều thì lại càng trở nên mạnh mẽ.

Vậy là hôm nay chúng ta có thêm một hình ảnh rất trực quan để làm chủ Hy vọng một cách thực tế, một cách sẽ đem lại được hiệu quả thực tế.

Mơ mộng các thể loại tương lai tốt đẹp xong, ta (1) chọn trong số đó một tương lai cụ thể (ngôi sao), (2) nhìn lại để củng cố niềm tin (điểm tựa) của mình, và (3) bắt đầu hành động kiên trì (co cơ lại để kéo ngôi sao ấy về gần lại).

Cảm ơn Krista Tippett về ẩn dụ "a muscular type of Hope"

Đọc đến đây, bạn đang liên tưởng đến điều gì trong cuộc sống của chính mình?

Khi bạn sử dụng ngôn ngữ, bạn có thể kiến tạo với nó, dùng nó để chia rẽ con người, để dựng nên những bức tường, hoặc bạn có thể dùng nó cho chuyển hóa, giúp mọi người nhìn thấy nhau rõ ràng hơn, có thể kết nối họ như một cây cầu.

Chúng ta thường nói với học sinh: “Tương lai nằm trong tay các em.” Nhưng tôi nghĩ, tương lai thực ra nằm trong miệng các em.
Trước tiên, bạn phải tả ra được thế giới mà bạn muốn sống trong đó. Điều đó toát lên qua cách bạn nói.

(Ocean Vương trả lời phỏng vấn Hope portal)

Hôm nay, chúng ta hướng hành trình tháng Bảy của mình về khía cạnh thú vị này nhé: Hy vọng trong ngôn ngữ, trong cách chúng ta nói, viết.

Làm thế nào để xây dựng cho mình một bộ từ vựng thường dùng chất chứa nhiều khả năng, thường xuyên hướng chúng ta suy nghĩ theo chiều hướng thuận lợi hơn cho hy vọng nảy mầm và được nuôi dưỡng?

Trong NLP (Neuro-Linguistic Programming), việc sử dụng từ ngữ như thế nào, đặt câu ra sao, khi nói thì đặt trọng âm ở chữ nào... rất được chú ý. Các nhà ngôn ngữ học phối hợp cùng các nhà tâm lý để đưa ra những nguyên tắc giúp người thường có thể sử dụng ngôn từ một cách có chủ đích hơn và hiệu quả hơn.

Tìm sẵn một bộ công cụ NLP liên quan đến hy vọng thì không có, nhưng từ những nguyên tắc cơ bản này, chúng ta sẽ tự xây dựng được chứ, bạn có nghĩ vậy không?

Một ví dụ:

Khi nghe ai đó nói: Tôi không làm được điều đó, chúng ta có thể nhẹ nhàng giúp họ sửa lại câu này, thành:

• Tôi chưa làm được điều đó (hàm nghĩa: tôi có thể làm được nếu được hướng dẫn chi tiết, có thêm thời gian, thêm luyện tập, v.v.)

• Tôi chưa có động lực đủ để làm việc đó (hàm ý: tôi cần được thuyết phục tốt hơn, hoặc tôi cần đưa mình vào trạng thái cảm xúc thích hợp, cần biết tự động viên mình hiệu quả hơn, v.v).

Đây chính là một dạng chủ động nói khác đi để hy vọng có thể được mở ra.

Còn các bạn, các bạn có suy nghĩ, cảm nhận hoặc trải nghiệm gì về điều này? Bạn có thường quan sát cách dùng từ, cách mình suy nghĩ... và tự hỏi mình đang tự dẫn mình về đâu hay không?

Điều này không hẳn là dễ dàng.

Có không ít người trong thế giới hiện đại của chúng ta đã bị suy giảm khả năng vốn dĩ là bẩm sinh này (khi còn là trẻ con, đa số chúng ta tưởng tượng tốt hơn bây giờ nhiều, đó có phải là trường hợp của bạn không?)

Trong những giai đoạn mà tâm trạng chúng ta đã thấp, tiêu cực một từ thời gian rồi, khả năng tưởng tượng càng bị ảnh hưởng trầm trọng. Nó có thể bị giảm sút. Nó cũng có thể bị kích hoạt quá mức lên mà lại về hướng tiêu cực. Khi ấy, chúng ta có thể liên tục hình dung ra những khả năng cực đoan và đáng sợ, có hại, đau khổ, v.v.

Nếu ai đó mang trong lòng một nền tảng lo âu, đa nghi, chúng ta có thể đoán là chọn được một ngôi sao hy vọng tích cực sẽ là chuyện khó. Đối với trường hợp có Rối loạn nhân cách hoang tưởng (Paranoid personality disorder), nội dung của những tưởng tượng của người này hầu như thường trực nghiêng về hướng tiêu cực, họ hình dung nhiều người xung quanh muốn hại họ, có ý xấu. Dù nhận thông tin như mọi người, họ hình dung ra những điều mờ ám, tồi tệ phía sau bề mặt. Họ chủ động nuôi dưỡng những luồng suy nghĩ này, hoặc tìm thêm những ý kiến tương tự, và ngày càng chìm sâu hơn vào bong bóng hiện thực của những thuyết âm mưu.

Chính vì vậy, nỗ lực nâng cao khả năng Hy vọng tích cực, cũng phải bao gồm:

• nỗ lực kích hoạt lại trí tưởng tượng ở nơi mà nó đã bị "suy dinh dưỡng", hoặc

• chuyển hướng trí tưởng tượng phong phú để nó không lạc vào bong bóng tiêu cực rồi bị giam ở đấy.

Có một ví dụ đời thật rất thú vị về chuyện điều hướng sự tưởng tượng này, đó là The heroic imagination project, khởi xướng bởi Philip Zimbardo. Không dễ để một người hiện đại bình thường có thể bứt ra khỏi những trì trệ, thụ động, bàng quan... đã thành thói quen bỏ mặc dòng đời tiêu cực xô đẩy. Dự án này hướng người ta lại có thể tưởng tượng, và tưởng tượng mình anh hùng vươn ra tạo một tác động gì đó dù nhỏ nhoi. Kết quả nhiều nghiên cứu cho thấy tác động tích cực có thật của project này. Chúng ta có thể tìm đọc thêm, đó cũng là một cách cụ thể để nâng tâm trạng.

We do not need magic to change the world, we carry all the power we need inside ourselves already: we have the power to imagine better.

~J.K. Rowling

Bạn nghĩ gì về khả năng tưởng tượng của chính mình? Nó thường được hướng về đâu?

Chọn ngôi sao nào chính là công việc của cảm xúc.

Nếu bạn lo sợ, chùm sao "nhỡ đâu", "thảm hoạ này có thể đấy chứ"... bay vun vút đến. Tuy bạn cho rằng mình đang tránh chúng, nhưng thực ra bạn đã "liếc thấy" và bị chúng ám ảnh rồi. Xéo xắt hơn, có thể có phần tâm hồn nào đó của bạn sẽ tiếp tay kéo ngôi sao phiên bản xấu đó lại gần bạn, chẳng qua để chứng minh: Thì tôi đã bảo mà!

Nhưng nếu tò mò tràn ngập lòng bạn, những ngôi sao "thú vị đấy", "cơ hội học hỏi đây, có mạo hiểm tí cũng không hề gì"... lấp lánh nháy mắt với bạn.

Nếu bạn đang tha thiết yêu mình hoặc đang cảm nhận tự hào về mình, thường là những phiên bản hạnh phúc hơn, bình an hơn, dũng cảm hơn... của chính bạn sẽ vẫy gọi.

Nếu bạn yêu ai đó, những khả năng tương lai mà bạn sẽ chăm sóc họ, họ sẽ được hỗ trợ đạt tiềm năng - được bảo vệ - được hạnh phúc... sẽ quyến rũ đến mức dù đường đi có gian nan đến đâu, bạn vẫn dấn bước lòng đầy hy vọng.

Bạn thấy đấy, hành trình Satsang 2025 với nhiều cảm xúc tích cực sẽ góp một tay vào những lựa chọn tương lai của bạn nhiều đến thế nào.

Bây giờ, bạn hãy thử kiểm tra lại những lĩnh vực quan trọng của đời mình (sự nghiệp, tài chính, sức khoẻ, tình yêu, v.v.): Bạn hình dung được những tương lại nào cho những lĩnh vực đó? Khi bạn hình dung như thế, tâm trạng và cảm xúc của bạn đang ra sao?

Nếu không có điểm tựa, các thớ cơ sẽ không có cơ sở để bám vào mà phát huy tác dụng.

Tâm hồn chúng ta bám vào đâu để cố gắng vươn đến tương lai mà mình đặt hy vọng? ? Chúng ta dùng niềm tin để bám vào những điều chúng ta tin tưởng.

Chúng ta tin ở những luật của cuộc đời. "Có công mài sắt có ngày nên kim" ... vì vậy mà dù cố gắng hôm nay chưa đưa lại ngay những kết quả rõ ràng, chúng ta vẫn kiên trì. Tin "có vay có trả", nên ta không nóng nảy trả đũa sâu cay, cũng bình tĩnh hơn khi chính mình (dường như) đang nhận trừng phạt, hy vọng rằng thời kỳ trả giá rồi cũng qua và những ngày tươi đẹp hơn sẽ tới.

Chúng ta tin "chỉ cần mình sống tốt, trời xanh ắt sẽ có an bài", nhờ vậy chúng ta vẫn vững lòng vượt qua những hiếp đáp, thiệt thòi, thiếu công nhận, hy sinh.

Chúng ta tin ở sức mạnh, sức bật, bản chất thiện lương của người khác, nên kiên trì hy vọng người khác sẽ dần chuyển mình, sẽ có ngày hướng thiện... dù hiện tại có đắng cay, phũ phàng.

Chúng ta tin ở mình, nên có thể cúi đầu mà đi dưới những giông tố sấm sét của cuộc đời, nghiến chặt răng tự động viên mình bằng tầm nhìn chỉ riêng mình thấy.

Chỉ kể một vòng (chưa đầy đủ) ví dụ thôi, hẳn các bạn đều giật mình nhận thấy một điều: có phải ai cũng được hạnh phúc là được sống với tin tưởng đâu. Biết bao thảm kịch cá nhân có thể xảy ra với ta, hoặc ta chứng kiến chúng xảy đến với người khác mà lòng đầy xúc động. Khi ấy, niềm tin có thể bị phá huỷ.

Mất niềm tin, ta mất luôn hy vọng.

Mà mất niềm tin dường như là một căn bệnh ngày càng trầm trọng hơn ở loài người hiện đại?

Bạn nghĩ thế nào? Chuyện riêng của bạn thì sao?

Chúng ta sợ điều này theo bản năng, dù có thể việc này chưa xảy ra với chính ta bao giờ. Ta có thể học được sợ hãi khi quan sát người khác bị phản bội đau thương. Khắc cốt ghi tâm nhất là nỗi sợ của người đã từng tự mình nếm trải.

Nhưng ngẫm mà xem, bị phản bội thì đã đau thương lần ấy rồi, đã nhận đầy đủ cú đánh của số phận. Nếu ta lại còn vì thế mất cả điểm tựa cho hy vọng trong đoạn đời sau đó, thì việc đó cứ như thể một ai đó đã đâm ta một lần, buông rơi dao và chạy đi, rồi ta nhặt dao lên và tiếp tục đâm mình nhiều lần nữa...

Qua ẩn dụ này, người mất niềm tin có thể chợt nhận ra sự kì quái của tình huống, và có động lực nhất thiết xoay chuyển tình thế. Phải ngưng tiếp tục đâm mình. Cần tìm lại niềm tin để được sống với hy vọng và tận hưởng bao nhiêu lợi ích của hy vọng mới được chứ.

Để trả lời cho nhu cầu này, chúng tôi có 3 ý lớn gợi ý:

1. Người có self esteem tốt, biết tự hào về mình sẽ ít bị sụp đổ hơn khi bị phản bội. Họ cũng hồi phục nhanh hơn. Do đó, luyện bản lĩnh Tự hào (cảm xúc của Satsang tháng 6) sẽ rất hữu ích. Nếu sau đó họ được những người thương yêu hỗ trợ xây dựng lại sự công nhận chính mình, tự hào, được trân trọng... thì phục hồi cũng nhanh hơn.

2. Có thể ta vẫn cảm ơn niềm tin một thời ta đã có. Nhờ nó, có thể ta đã có những tháng ngày bình an trước khi sự cố xảy ra. Nhờ nó, có thể ta đã có hy vọng mạnh mẽ, đã lập được những kỳ tích. Dù sau đó ta có thể ngỡ ngàng nhận ra mình tin nhầm, nhưng những lợi ích trước đó ta đã kịp đạt được thì nào có mất đi đâu được. Không vì đau lòng mà ta phủ nhận tất cả. Thế thì cho tương lai: nếu dám lại đặt lòng tin là ta đã được thuận lợi và bình an ngay lập tức rồi, còn sau đó thì có sự cố nào chăng... ta cứ sống rồi mà xem. Bớt cực đoan, bớt phủ nhận... thì cũng sẽ giảm sợ hãi.

3. Thực sự học hỏi từ sự cố cũ, và chữa lành cho mình một cách tận tâm, thương mình. Như thế, không những bạn có thể hồi phục (và con tim tin trở lại được), mà bạn còn có thể trở nên bản lĩnh hơn, thông thái hơn. Trước đây, bạn không hiểu biết như bây giờ mà còn dám trao lòng tin cơ mà. Phiên bản thông thái bây giờ của bạn càng có quyền tin ở cuộc đời còn hơn trước kia đúng không nhỉ, đó là logic. Còn học hỏi và chữa lành như thế nào ư? Post sau của chúng tôi sẽ phân tích chuyện này, bạn nhé.

Nếu bạn không thích bị nhức nhối trái tim khi phải cảm nhận về sự phản bội thì bạn đừng click vào nghe bài hát ở link trên (nhưng, Yao si ting hát thật là hay quá. Bạn có thấy ngộ không, sao lại có quá nhiều bài hát hay mà chủ đề buồn thật là buồn).

Post này sẽ bàn luận về tầm quan trọng của việc tái xây dựng niềm tin sau một lần bị phản bội.

Thật đau đớn. Chúng ta không chỉ mất đi một người, mà có thể ta đánh mất cả niềm tin vào con người nói chung. Thậm chí, ta nghi ngờ mình. Ta run rẩy hỏi chính mình: Nếu mình đã bỏ lỡ những dấu hiệu một lần, làm sao có thể tin ở sự nhạy bén của bản thân thêm lần nữa?

Niềm tin không phải là thứ ta đơn giản có thể trao lại. Nó là thứ cần được xây dựng lại một cách chậm rãi, rõ ràng, với rất nhiều dũng cảm và chăm chút.

Và việc xây dựng đó không phải hoàn toàn là công việc mà người đã phản bội ta phải làm, mà cần được bắt đầu từ cách ta nhìn nhận những gì đã xảy ra. Hãy bắt đầu với phần này trước, vì đó là điều chúng ta có thể chủ động được.

Về phía mình, ta có thể làm gì?

1. Hãy tha thứ cho chính mình trước.

Bạn không ngây thơ, mà là bạn đã yêu thương. Bạn đã làm điều cần phải làm là mở lòng, vì bạn muốn có sự thân mật đích thực với người đó. Đó là dũng cảm, không phải khờ dại.

2. Không khái quát hóa nỗi đau.

Trái tim bị phản bội đau đớn rên rỉ: "Ai cũng tồi tệ cả/Phụ nữ thật không đáng tin/Tin người là giết mình"... Nhưng rõ là không phải ai cũng vậy. Chúng ta cần chống lại khuynh hướng biến một vết thương thành cả một thế giới quan u ám.

Thay vào đó, hãy học hỏi. Quan sát để tìm ra điều cần đúc kết (mô thức): Liệu người ấy có hay tránh né? Phải chăng vì cả ta và người ấy đã quá sợ xung đột? Có bên nào cảm thấy không thoải mái với tình yêu, co lại hoặc hung hăng khi người kia tiến lại quá gần?

Chắc chắn có những dấu hiệu, và ta có thể học cách đọc chúng rõ ràng hơn cho lần sau.

3. Hãy cảnh giác, mà vẫn có thể vẫn mở lòng.

Tin tưởng không có nghĩa là từ bỏ sự thận trọng. Bạn có thể yêu một người, hôn thì nhắm mắt, nhưng sau đó thì mở mắt ra. Awareness. Sự nhận thức điềm tĩnh không phải là hoài nghi, mà là trí tuệ.

4. Biết rằng bạn sẽ vượt qua.

Sự thật quan trọng nhất sau một lần bị phản bội là nó không làm bạn chết. Bằng chứng là bạn vẫn ở đây, đọc những dòng này. Bạn đã vượt qua những giây phút tồi tệ nhất. Và sự thật đó sẽ mãi ở bên bạn.

Bạn hãy hít thở sâu và kiểm tra: sau một lúc ngẫm thật sâu và mong muốn khắc cốt ghi tâm những điều này, có phải sự căng thẳng của bạn đã giảm xuống?

Tin tưởng trở lại không có nghĩa là quên đi mình từng bị thương như thế nào. Chọn đặt lòng tin lần nữa nghĩa là ta chọn ghi nhớ bản chất của con người là có phạm lỗi, nhưng cũng biết học hỏi và sửa sai. Ta biết điều mình cần: ta tìm kiếm tình yêu, điều này không thể đến nếu ta không mở lòng và tin. Một khi đã bước vào tình yêu rồi thì lần này ta sẽ yêu một cách thông thái: không ảo tưởng, không hoảng loạn, không mờ mịt, đầy kiên nhẫn và nỗ lực giao tiếp.

Nhẫn nại, thương mình, cho cơ hội để mình và cuộc đời hòa thuận lại với nhau, bạn nhé. Và, một ý phụ nữa nhưng cũng cho ta thêm động lực: cách chúng ta vượt qua phản bội, lấy lại niềm tin có thể là hình mẫu để người khác học theo và vượt qua những hố sâu riêng của họ một ngày nào đó, bởi những thử thách này chẳng phải dành riêng ai.

Tôi thấm thía về một sự sang trọng có thể được tìm thấy không quá khó vào những ngày cuối tuần, không tốn kém gì: cho mình một buổi sáng sống chậm rãi. Pha cà phê cũng không cần phải vội vàng. Đọc chầm chậm, vừa đọc vừa ngẫm. Tìm đọc một bài thơ. Viết từ tốn và để tâm hồn mình vào nhiều hơn một chút so với những ngày hối hả.

Tôi nghĩ về vùng đất lo âu mà tâm trí tôi hay lang thang vào chơi mỗi khi tôi không quá bận rộn đáp ứng với cuộc sống. Với một số người, khi lo âu là thói quen, nhiều khi bị làm trầm trọng thêm bởi điều kiện cơ thể, vấn đề sức khỏe, các vấn nạn cuộc đời... thì cứ hở ra là lại lo. Nói gì đến những người lo âu có tính gia đình, di truyền xuyên thế hệ 😁!

Ôi những lối mòn tâm trí đã quá quen!

Muốn quang cảnh nội tâm của mình khác đi, có lẽ ta cần tìm các điểm đến mới, và dắt luồng tâm trí mình đến đó chơi thường xuyên đến nỗi cuối cùng nó cũng trở thành vùng quen thuộc, đến nỗi, cứ rảnh rang tâm trí ra là ta lại bình an, lại hy vọng...

Sometimes” by Sheenagh Pugh

Sometimes things don't go, after all,
from bad to worse. Some years, muscadel
faces down frost; green thrives; the crops don't fail,
sometimes a man aims high, and all goes well.

A people sometimes step back from war;
elect an honest man; decide they care
enough, that they can't leave some stranger poor.
Some men become what they were born for.

Sometimes our best efforts do not go
amiss; sometimes we do as we meant to.
The sun will sometimes melt a field of sorrow
that seemed hard frozen: may it happen for you.

Đúng vậy, lắm khi những điều đẹp tươi vẫn đến. Có nhiều khả năng là hoa sẽ nở tưng bừng, tôi đang thấy điều này trong những giọt nước tưới cây lấp lánh dưới ánh mặt trời. Giờ vẫn đang còn là hành trình vỡ đất, học từng chút một cải tạo, chăm sóc tưới tắm, lau lá bắt sâu, ngắm mưa nghe gió... từng bước một. Ngày cuộc đời hào phóng nở hoa tràn trề dưới nắng tươi có thể còn lâu mới đến, nhưng tôi đã có thể dẫn tâm mình dạo chơi trong khu vườn lộng lẫy ấy vào đúng lúc này.

Khi nghĩ đến phản bội, ta nghĩ ngay đến một ai đó. Ý nghĩ đầu tiên của nhiều người là một vụ bội phản trong tình yêu, một số ít người nghĩ đến tình bạn.

Khi nhìn lại khuynh hướng kể trên, các bạn có nhận ra không: thường thì chúng ta loại mình ra khỏi bức tranh. Khi ấy, chúng ta nhìn ra bên ngoài nhiều hơn, cảm thấy cuộc đời và con người "xô đẩy" mình, và dễ rơi vào lo âu .

Đôi mắt ngẩng lên nhìn tương lai là đôi mắt của chính ta, đôi tay nỗ lực kéo tương lai lại gần cũng là đôi tay ta. Xây dựng lại niềm tin ở cuộc đời, ở con người cho bên vững nhất cần cái nền mạnh mẽ là tin ở chính mình.

Nếu là vừa nhìn, vừa nỗ lực mà lại chỉ tin nửa vời, thì sao? Trầm trọng hơn, có người hoàn toàn không đặt lòng tin ở chính mình, đến nửa vời cũng không có được. Khi ấy, nếu họ có hy vọng thì cũng giống với ao ước viển vông hơn. Con người hy vọng chủ động có gốc rễ niềm tin trong chính mình phát triển mạnh dày. Gốc rễ này chính là điều các nhà tâm lý như Martin Seligman chú tâm tìm hiểu. Họ quá hiểu một cảm nhận bất lực học được (learned helplessness có thể phá hỏng những điều tích cực từ ngoài vào, và khiến những lời khuyên thiện ý, những hình mẫu tốt đẹp, những nỗ lực training bị phí hoài, không tạo được tác động.

Suy ngẫm:

Bạn có nghĩ là bạn tin ở chính mình nhiều không? Có lĩnh vực nào mà bạn không có lòng tin ở chính mình không? Có bao giờ bạn cảm thấy bất lực?

Bài tập:

Hôm nay, hãy tìm hiểu về hai khái niệm agency (cảm nhận mình có thể xoay sở - đã được giới thiệu sơ trong một post vào đầu tháng này) và self-efficacy (cảm nhận mình hiệu quả). Khi nào thì ta có chúng, khi nào thì không? Vì sao?

Họ là những nhà lãnh đạo tự thân (chứ không thuộc nhóm thừa kế cơ đồ một cách không xứng đáng), những người giỏi bươn chải kiếm sống, những người thành thạo phiêu lưu trong môi trường hoang dã, những thiếu niên thanh niên dám đi nhiều và trải nghiệm học hỏi liên tục... bạn đã từng gặp những người có bản lĩnh tương tự như vậy trong cuộc đời rồi, phải không?

Bản lĩnh có thể đã hình thành từ bé, với những trẻ từng được khuyến khích đưa ra lựa chọn và quyết định (trong bối cảnh vừa sức), có học được từ kết quả trung thực (chứ không có người chăm chăm bọc lót những cú rơi), và được hỗ trợ vừa đúng mức để không cho hậu quả nặng nề quá đến mức bị nhát sợ quá đáng sau đó. Các em cũng được khen vì kết quả, nhưng thường nhấn mạnh nhất là khen quá trình các em đã cố gắng, đã tỉnh táo học hỏi từ hiện thực. Được khen, các em nhận thức được bí quyết sức mạnh của mình là từ đâu đến, ưa thích cảm nhận high agency này, và dần ghi tâm khắc cốt một điều: dù hoàn cảnh có thế nào, tôi vẫn có lựa chọn, và những lựa chọn ấy quyết định cuộc đời tôi nhiều hơn may rủi.

Bản lĩnh có cũng có thể được giúp xây dựng lại cho những người đã không có thời thơ ấu lý tưởng như vừa được tả (mà bị bóp nghẹt không cho tự quyết định, hoặc bị trừng phạt nếu kết quả không như ý, hoặc liên tiếp thấy nỗ lực của mình thất bai trong hoàn cảnh sống quá khó khăn mà không ai hỗ trợ, v.v.), nhưng cần khéo léo và dụng tâm sức. Người coach, trainer, sếp, bạn bè... có thể giúp họ bằng cách:

• Thu hẹp việc cần lựa chọn hoặc ra quyết định (không "trao một chùm" gây hoang mang)

• Nối họ với một số thành tựu quá khứ có chọn lọc, đánh thức lại niềm tin ở bản thân

• Đề cập thẳng thắn về cảm nhận hoang mang, mất tự tin, bất lực... để có thể tái định khung, chứ không né tránh và để những cảm xúc khó ấy trở thành bóng tối và gây hại ngầm

• Dẫn hướng bằng câu hỏi, dẫn dắt suy ngẫm, "xây giàn leo" với những hướng dẫn vừa sức liên tiếp, chứ không "ấn một phát" những lời khuyên sẵn có.

Nguyên tắc chung có thể cô đọng như thế này: thiết kế môi trường học qua trải nghiệm (thực chiến) giúp người ấy cảm nhận rõ ràng bản lĩnh của chính mình lớn dần theo thời gian.

Post này đã hơi dài hơn thường lệ. Sau khi đọc, bạn có liên tưởng gì với cuộc sống của chính mình không? Bạn có nảy ra ý tưởng gì để ứng dụng cho chính mình hoặc cho người nào đó mà bạn quan tâm không?