БИЛИМ БЕРҮҮНҮ РЕФОРМАЛООГО СИСТЕМАЛУУ МАМИЛЕ ЖАСАЛЫП ЖАТАБЫ?

Учурда кайсы гана мамлекеттин болбосун билим берүү системасынын алдындагы негизги да, абдан орчундуу да, маанилүү да, көйгөйлүү да, курч да турган маселе - бул билим берүүнүн мазмунунун ушунчалык тездик менен жаңылануусу, өзгөрүүсү. Билим берүүнүн мазмуну 5 жылдын ичинде олуттуу жаңыланып жатканын эске алсак, мектеп босогосун аттаган бала мектепти аяктагыча билим берүүнүн мазмуну эки жолу жаңыланууга дуушар болуп жатат. Андай болсо, эскирип кете турган билимди окуучуга берүүнүн зарылчылыгы канчалык?!.

Анткени мектепти аяктагыча эле анын алган билимдери эскирип, керексиз болуп калып жатпайбы. Демек, окуучу мектепти аяктаган кезде ага башка билимдер, билгичтиктер, көндүмдөр керек болот? Анда окуучуга кандай билимдерди берүү керек? Деги бул маселени кантип чечүүгө болот?!.

Билим берүү саясаты жаатындагы эл аралык деңгээлдеги эксперттер Майкл Барбер менен Мона Муршед 25 мамлекеттин билим берүү системаларын талдоого алышкан, ага эң мыкты билим берүү системасына ээ болгон 10 (Сингапур, Финляндия, Түштүк Корея, Кытай, Гонконг, Япония, Нидерландия ж.б.) жана билим берүү жаатында өзгөрүүлөргө жетишкен 15 мамлекет кирген.

• Билим берүүнү реформалоого системалуу мамиле

• Мыкты окутуу жана аны колдоого алуу (мыкты мугалим)

• Мектеп лидери (мыкты директор)

• Ар бир окуучунун сапаттуу билим алуусу

• Мониторинг жана түзөтүүчү чаралар

Эскертүү: Мында көрсөтүлгөн ар бир пункт боюнча өзүнчө макала даярдалды.

Ушул жыйынтык корутундулардан улам талдап, анын биринчи пунктуна көңүл бөлө турган болсок, учурда Кыргызстанда мектеп билим берүүсүн реформалоого карата кандай системалуу мамиле жасалууда, ага коомчулук канчалык тартылууда жана кайсы жылга багыт алуу менен билим берүүнү реформалоо ишке ашып жатат?

Ал аз келгенсип, «жамандын үйүн коногу бийлейт» дегендей, көп учурда донорлор, эл аралык долбоорлор өз ойлорун таңуулашат. Өзүбүздө алдыны так көрө билүү, билим берүү системасын терең талдоо болбогондуктан, алардын айтканына дээрлик бардык учурда макул болуудабыз. Бирок, абал жакшы жагына олуттуу өзгөргөн жери жок. Эгерде эл аралык изилдөөлөрдүн жыйынтыгы болбогондо, бизде билим берүү маселеси жайында, көптөгөн долбоорлор иштеп жатат деп талашып, моюн бермек эмеспиз. Бирок, PISA (окуучуларды эл аралык баалоо программасы), EGRA (кенже курактагы окуучулардын окуу көндүмдөрүн баалоо), SAM (мектеп жетишкендиктерине мониторинг жасоо), ОБЖУБ (окуучулардын билим алуудагы жетишкендиктерин улуттук баалоо) андай эмес экендигин, окуучулардын окуудагы жетишкендиктери абдан төмөн экендигин, билим берүү системасы жакшыруу жолуна түшө албай жаткандыгын сандар, фактылар менен көзгө сайып тастыктап жатат.

Билим берүүнү реформалоого карата системалуу мамилеге келе турган болсок, ар бир өзүн сыйлаган мамлекеттин жалпыланган эмес, так, конкреттүү жазылган билим берүүнү өнүктүрүү стратегиясы болуп, келген донорлор, долбоорлор ошол стратегиядан өзүнө орун таап, мамлекеттин колу жетпей жаткан иштерди аткарып, стратегияны ишке ашырууга салым кошушу, мамлекеттик түзүмдөр, уюмдар менен эриш-аркак иштеши керек эле. Мамлекет, мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдар жок дегенде алардан маалыматтарды чогултуп алып, бирдиктүү маалыматтар базасын түзүшү шарт эле. Ошондой эле бул ыйгарым укуктуу органдар мамлекеттик уюмдар менен донорлордун, долбоорлордун ишин шайкеш келтирип жөнгө салып туруусу зарыл болчу. Бирок, турмушта бул иш кандай ишке ашып жатат?

Ага бир нече мисалдарды келтирели.

Уландысы: https://www.bbc.com/kyrgyz/blog-43287737