Câu 1: Giải thích ý nghĩa của các từ: mưu toan, thuận tiện, phong tục, phồn thịnh.

Câu 2: Chỉ ra phép liên kết hình thức trong đoạn trích trên.

Câu 3: Tác giả đưa ra những nguyên nhân nào khiến các vua thời trước quyết định dời đô?

Câu 4: Việc dẫn ra sự việc của những triều đại trước có ý nghĩa gì?

→ Biểu hiện tính sùng cổ trong văn học trung đại.

→ Nhấn mạnh tính thiêng liêng của việc chuyền dời: vâng mệnh trời, theo ý dân.

→ Thể hiện khát vọng độc lập: mưu toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho con cho cháu, vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh…

-        Mưu toan: Sắp đặt, tính toán mọi thứ để thực hiện ý đồ xấu, không chính đáng của mình

-        Thuật tiện: Tiện lợi và dễ dàng, không có khó khan

-        Phong tục: Thói quen có từ lau đời, ăn sâu và đời sống xã họi, được mọi người công nhận và làm theo

-        Phồn thịnh: Trạng thái phát triển tốt đẹp, ngày càng sung túc

Câu 2. Phép liên kết hình thức: Phép nối: Sử dụng các từ ngữ biểu hiện mối quan hệ giữa 2 câu

Câu 3. Nguyên nhân:

-        Muốn đóng đô ở trung tâm

-        Vâng mệnh trời, theo ý dân

-        Mưu toan nghiệp lớn, tính kế lâu dài cho con cháu

Câu 4. 

Việc dẫn ra sự việc của các triều đại trước khiến lập luận của Lý Công Uẩn

-        Tăng tính thuyết phục (có dẫn chứng kinh nghiệm của bậc đi trước)

-        Nhấn mạnh tính linh thiêng, quan trọng của việc dời đô

-        Thể hiện khát vọng độc lập, tính kế muôn đời cho con cháu

Câu 1: Tìm 01 cặp quan hệ từ dùng để liên kết câu trong đoạn trích trên.

Câu 2: Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích trên.

Câu 3: Nêu 01 câu cảm thán có trong đoạn trích.

Câu 4: Giải thích nghĩa của các từ: kinh đô, phong phú, thắng địa.

Câu 5: Đoạn trích đưa ra các thế mạnh nào của thành Đại La?

 

CẶP QUAN Hệ TỪ:  đã…lại

CÂU 2:

BIệN PHÁP TU TỪ: 

-liệt kê

-nói quá

CÂU 3:

CÂU CẢM THÁN:

“Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời”

CÂU 4:

GIẢI NGHĨA:

- kinh đô: chỗ vua đóng đô 

- phong phú: dồi dào, đa dạng

- thắng địa: chỗ đất có phong cảnh và địa thế đẹp

CÂU 5:

THẾ MẠNH ĐẠI LA

*Về chính trị- văn hóa: chốn hội tụ trọng yếu, dân an cư, muôn vật phong phú

*Về lịch sử: kinh đô cũ của Cao Vương (trung tâm đất trời, được thế rồng cuộn hổ ngồi)

*Về địa lý: nam bắc đông tây, tiện hướng nhìn sông dựa núi; rộng mà bằng, đất đai cao mà thoáng

=> Thành Đại La có đủ điều kiện để trở thành kinh đô

2.VIỆC XEN KẼ NHỮNG CÂU VĂN ĐÓ TRONG VĂN BẢN NGHỊ LUẬN "CHIẾU DỜI ĐÔ" CÓ TÁC DỤNG GÌ?

- "Phải đâu các vua thời Tam Đại theo ý riêng mình mà tự chuyển dời?"
- "Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đô."

- Thể hiện tình cảm của Lí Công Uẩn, rút ngắn khoảng cách giữa nhà vua và nhân dân, đồng thời tạo ra sự đồng thuận từ những người nghe.

CÂU VĂN CÓ TÍNH CHẤT ĐỐI THOẠI TÂM TÌNH, BÀY TỎ NỖI LÒNG TÁC GIẢ:

- “Phải đâu các vua thời Tam Đại theo ý riêng mình mà tự chuyển dời?”

- “Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi”
-"Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chỗ ở. Các khanh nghĩ thế nào?"

CÂU 2:

TÁC DỤNG:

- thể hiện tâm tư tình cảm của Lý Công Uẩn, tạo ra sự đồng thuận từ người nghe

- tạo sức thuyết phục,gần gũi; rút ngắn khoảng cách giữa vua và dân

 2.
- Tăng tính thuyết phục
- Thể hiện tình cảm tâm tư của Lí Công Uẩn, tạo sự đồng thuận từ người nghe.
- Rút ngắn khoảng cách giữa nhà vua và người dân.

- “Phải đâu các vua thời tam đại theo ý riêng mình mà tự chuyển dời?”

- “Trầm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đô”

Câu 2.

- Các tác dụng:

+ Tăng tính thuyết phục cho lời nói, giúp trở nên gần gũi hơn, rút ngắn khoảng cách giữa vua và nhân dân

+ Thể hiện tình cảm của Lý Công Uẩn

+ Tạo ra sự đồng thuận từ những người nghe

* Phản đề:
Nhiều bạn trẻ lại sẵn sàng chạy theo lối sống thực dụng, ăn chơi sa đọa, lãng phí, sống tự do, cá nhân, vô tổ chức...
-> Họ quên đi nguồn cội của mình, rời bỏ quê hương hoặc thậm chí là tìm cách chống phá đất nước
-> Sẽ bị bài trừ khỏi xã hội
* Liên hệ:
- Nhận thức: tinh thần yêu nước là tình cảm cao quý , đáng có của mỗi người
- Hành động:
+ Học tập tốt, rèn luyện đạo đức
+ Tuân theo 5 điều Bác Hồ dạy...

A. Dùng để ban bố mệnh lệnh của nhà vua.

B. Dùng để công bố kết quả một sự nghiệp.

C. Dùng để trình bày với nhà vua sự việc, ý kiến hoặc đề nghị.

D. Dùng để cổ động, thuyết phục hoặc kêu gọi đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài.

A. Hai phần   C. Bốn phần

B. Ba phần     D. Năm phần

A. Trước khi quân Mông – Nguyên xâm lược nước ta lần thứ nhất (1257).

B. Trước khi quân Mông – Nguyên xâm lược nước ta lần thứ hai (1285).

C. Trước khi quân Mông – Xâm lược nước ta lần thứ ba (1287).

D. Sau chiến thắng quân Mông – Nguyên lần thứ hai.

A. Văn xuôi            C. Văn biền ngẫu

B. Văn vần               D. Cả A, B, C đều sai.

A. Để khích lệ ý chí lập công, tinh thần xả thân vì nghĩa lớn của các tì tướng.

B. Để cho dẫn chứng nêu ra được đầy đủ.

C. Để buộc các tì tướng phải xem xét lại mình.

D. Để chứng tỏ mình là người thông hiểu văn chương, sử sách.

A. Cú diều     C. Trâu ngựa

B. Dê chó        D. Hổ đói

 

a. Tìm các từ Hán Việt có trong đoạn trích trên.

b. Phép điệp ngữ trong đoạn trích trên có tác dụng gì?

c. Tìm câu cảm thán trong đoạn trích trên.

d. Chí ra ý nghĩa của câu hỏi cuối đoạn trích.

  - Tác dụng: Nhấn mạnh suy nghĩ, hành động việc làm sai trái của các tì tướng dẫn đến những hậu quả xấu. -> Một bức tranh thảm họa, nỗi đau đớn của việc nước mất nhà tan, thân làm nô lệ.

c) Câu cảm thán trong đoạn trích trên:
Lúc bấy giờ, ta cùng các ngươi sẽ bị bắt, đau xót biết chừng nào!

d) Ý nghĩa: 
Mang ý mỉa mai, châm biếm, phê phán những người tướng sĩ vì những thú vui nhất thời mà bỏ bê việc nước, ăn chơi nhàn rỗi, chỉ lo vun vén lợi ích cá nhân và có lối sống cầu an hưởng lạc.
-> Sửa:
- Bộc lộ thái độ mỉa mai quân sĩ ăn chơi hưởng lạc.
- Từ đó, khích lệ và đánh thức ở quân sĩ tinh thần trách nhiệm, lòng tự trọng, tự tôn dân tộc.

Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đem vỗ gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ,  nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng.

(Trích “Hich tướng sĩ” – Trần Quốc Tuấn)

Câu 1: Chỉ ra câu cảm thán trong đoạn trích trên.

Câu 2: Giải thích nghĩa của các từ sau: loạn lạc, nghênh ngang.

Câu 3: Hình ảnh cú diều, dê chó, hổ đói được nêu trong đoạn trích có ý nghĩa gì?

Câu 4: Tấm lòng của Trần Quốc Tuấn thể hiện qua các câu văn nào? Em hãy viết một đoạn văn khoảng 15 câu cảm nhận tấm lòng ấy.

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

      Ngọc không mài không thành đồ vật, người không học không biết rõ đạo. Đạo là lẽ đối xử hàng ngày giữa mọi người. Kẻ đi học là học điều ấy. Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chính học đã bị thất truyền. Người ta đua nhau lối học hình thức hòng cầu danh lợi, không còn biết đến tam cương ngũ thường. Chúa tầm thường, thần nịnh hót. Nước mất, nhà tan đều do những điều tệ hại ấy.

      Cúi xin từ nay ban chiếu thư cho thầy trò trường học của phủ, huyện, các trường tư, con cháu các nhà văn võ, thuộc lại ở các trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà đi học.

      Phép dạy, nhất định theo Chu tử. Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử. Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm. Họa may kẻ nhân tài mới lập được công, nhà nước nhờ thế mà vững yên. Đó mới thực là cái đạo ngày nay có quan hệ tớ lòng người. Xin chớ bỏ qua

(La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp, Bàn luận về phép học)

Xác định thể loại và phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên.
- Thể loại: Tấu
- Phương thức biểu đạt: Nghị luận

Căn cứ vào mục đích nói, câu: “Học rộng rồi tóm lược lại cho gọn, theo điều học mà làm” thuộc kiểu câu gì? Chỉ ra kiểu hành động nói của câu văn.
- câu trần thuật. (trình bày/nêu)
- hành động nói: đề nghị

Câu “Ngọc không mài không thành đồ vật, người không học không biết rõ đạo” là câu phủ định. Đúng hay sai? Vì sao?
- sai nếu xác định câu trên là phủ định.
- Lí do:
- Phủ định của phủ định -> khẳng định
Ngọc không mài - không thành ...
Người không học - không thành...

Tư tưởng tiến bộ của tác giả về việc học được thể hiện rõ ở những nội dung nào trong đoạn trích?

Để thực hiện ước mơ, hoài bão của mình, mỗi học sinh cần lựa chọn một mục đích học tập đúng đắn. Vậy mục đích học tập của em là gì? Hãy lí giải vì sao em lựa chọn mục đích ấy? (Viết 01 đoạn văn 15 câu để trả lời câu 5)

Câu 4: Tư tưởng tiến bộ của tác giả về việc học được thể hiện rõ ở phương pháp học: "Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử. Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm." 
- học để bồi lấy gốc
- học tuần tự từ thấp đến cao
- học rộng rồi tóm lược cho gọn; theo điều học mà làm.

1)Câu trần thuật: kết thúc câu bằng dấu chấm câu, từ phủ định “chưa”

2)Câu trần thuật: kết thúc câu bằng dấu chấm câu, từ phủ định “chưa”

3)Câu trần thuật: kết thúc câu bằng dấu chấm câu, từ phủ định “không”

4)Câu trần thuật: kết thúc câu bằng dấu chấm câu, từ phủ định “không”

5)Câu nghi vấn: có dấu chấm hỏi cuối câu, từ để hỏi “ai”, “đâu”

6)Câu trần thuật: kết thúc câu bằng dấu chấm câu

7)Câu cảm thán: cuối câu có dấu chấm than, từ cảm thán “biết chừng nào”

8)Câu nghi vấn: có dấu chấm hỏi cuối câu, từ để hỏi “có được không”

Câu 2:

Câu nghi vấn:

“Sao lại không vào?”-> từ để hỏi: sao
mục đích để hỏi, bộc lộ cảm xúc

“Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à?”-> từ để hỏi: đấy à
mục đích để hỏi.

“Thế nó cho bắt à?”-> từ để hỏi: à
mục đích để hỏi.

“Việc gì còn phải chờ khi khác?”-> từ để hỏi: việc gì
mục đích để hỏi, bộc lộ cảm xúc

“Ăn mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệu?”-> từ để hỏi: lấy gì
mục đích: khẳng định

“Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nước, đời nào không có?”-> từ để hỏi: đời nào
mục đích: khẳng định

-> Các câu nghi vấn trên đều có dấu chấm hỏi ở cuối câu. 

“Sao lại không vào?”-> từ để hỏi "sao", dấu (?)
->bộc lộ cảm xúc

“Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à?”-> từ để hỏi "đấy à", dấu(?)->để hỏi

“Thế nó cho bắt à?”-> từ để hỏi "à", dấu(?)->
 để hỏi.

“Việc gì còn phải chờ khi khác?”-> từ để hỏi "việc gì", dấu(?)
-> để hỏi, bộc lộ cảm xúc

“Ăn mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệu?”-> từ để hỏi " lấy gì" , dấu (?)-> khẳng định

“Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nước, đời nào không có?”-> từ để hỏi "đời nào", dấu(?)->mục đích: khẳng định

-Câu trần thuật: kết thúc câu bằng dấu chấm câu, từ phủ định “chưa”

-Câu trần thuật: kết thúc câu bằng dấu chấm câu, từ phủ định “không”

-Câu trần thuật: kết thúc câu bằng dấu chấm câu, từ phủ định “không”

-Câu nghi vấn: có dấu chấm hỏi cuối câu, từ để hỏi “ai”, “đâu”

-Câu trần thuật: kết thúc câu bằng dấu chấm câu

-Câu cảm thán: cuối câu có dấu chấm than, từ cảm thán “biết chừng nào”

-Câu nghi vấn: có dấu chấm hỏi cuối câu, từ để hỏi “có được không”

Câu 2:

Câu nghi vấn là:

-“Sao lại không vào?”
Đặc điểm ht: từ để hỏi: sao, dấu hỏi chấm
mục đích để hỏi.

-“Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à?”
Đặc điểm ht: từ để hỏi: đấy à
mục đích để hỏi.

-“Thế nó cho bắt à?”
dđht: từ để hỏi: à, dấu hỏi chấm
mục đích để hỏi.

-Việc gì còn phải chờ khi khác?”
 từ để hỏi: việc gì, dấu chấm hỏi
mục đích để hỏi, bộc lộ cảm xúc

-“Ăn mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệu?”
 từ để hỏi: lấy gì, dấu hỏi chấm
mục đích: khẳng định

-“Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nước, đời nào không có?”
từ để hỏi: đời nào, dấu hỏi chấm
mục đích: khẳng định

Cốm không phải ... (1) của người ăn vội; ăn cốm phải (2)... từng chút ít, thong thả và ...(3). Lúc bấy giờ ta mới thấy thu lại cả trong hương vị ấy, cái mùi ... (4) của lúa mới, của hoa cỏ dại ven bờ: trong màu xanh của cốm, cái ... (5) của lá non, và trong chất ngọt của ... (6), cái dịu dàng thanh đạm của loài thảo mộc. Thêm vào cái mùi hơi ngát của ... (7) già, ướp lấy từng hạt cốm một, còn giữ lại cái ấm áp của những ngày mùa hạ trên hồ. Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để ... (8) cốm, cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
2. Viết 01 đoạn văn khoảng 12 câu cảm nhận về mùa thu, trong đó có sử dụng 01 câu cảm thán và 1 câu phủ định.

-        Giải thích:

+ Học tập: quá trình tiếp thu, lĩnh hội kiến thức bổ ích, có giá trị....

+ Trải nghiệm thực tế: hành động con người tham gia vào các hoạt động xã hội (đến tận nơi chứng kiến, quan sát quá trình hoạt động….)

=>  Học tập kiến thức kết hợp thực tiễn: tiếp thu kiến thức không chỉ xuất phát từ sách vở mà đòi hỏi thực hành kiến thức đó trong thực tế cuộc sống, đồng thời thu nhận kiến thức không có trong sách vở.

-        Biểu hiện:

+ Tham gia hoạt động ngoại khóa

+ Thay đổi phương thức học tập: thực địa, thực hành thí nghiệm….

+ Tham gia dự án cộng đồng, tổ chức xã hội

-        Ý nghĩa:

+ Củng cố, trau dồi kiến thức đã học

+ Kiểm nghiệm khả năng vận dụng kiến thức của bản thân

+ Tăng các kĩ năng khác cho con người

+ Tìm kiếm kiến thức mới

-        Phản biện:

+ Vẫn còn hạn chế trong việc triển khai học đi đôi với hành.

+ Vẫn còn lí thuyết suông, thiếu năng động, sáng tạo.

-        Bài học: Chủ động khám phá kiến thức và trải nghiệm thực tế, nâng cao kết hợp kiến thức với hoạt động thực tiễn.
Kết bài: Khẳng định lại vấn đề

Nay các ngươi nhìn chủ nhục mà không biết lo, thấy nước nhục mà không biết thẹn. Làm tướng triều đình phải hầu quân giặc mà không biết tức,; nghe nhạc thái thường để đãi yến ngụy sứ mà không biết căm. Hoặc lấy việc chọi gà làm vui đùa, hoặc lấy việc đánh bạc làm tiêu khiển; hoặc vui thú vườn ruộng; hoặc quyến luyến vợ con; hoặc lo làm giàu mà quên việc nước, hoặc ham săn bắn mà quên việc binh, hoặc thích rượu ngon, hoặc mê tiếng hát. Nếu có giặc Mông Thát tràn sang thì cựa gà trống không thể đâm áo giáp của giặc, mẹo cờ bạc không thể dùng làm mưu lược nhà binh; dầu rằng ruộng lắm vườn nhiều, tấm thân quý nghìn vàng khôn chuộc, vả lại vợ bìu con díu, việc quân cơ trăm sự ích chi; tiền của tuy nhiều khôn mua được đầu giặc, chó săn tuy khỏe khôn đuổi được quân thù; chén rượu ngon không thể làm cho giặc say chết, tiếng hát hay không thể làm cho giặc điếc tai. Lúc bấy giờ, ta cùng các ngươi sẽ bị bắt, đau xót biết chừng nào! Chẳng những thái ấp của ta không còn, mà bổng lộc các ngươi cũng mất; chẳng những gia quyến của ta bị tan, mà vợ con các ngươi cũng khốn; chẳng những xã tắc tổ tông ta bị giày xéo, mà phần mộ của cha mẹ các ngươi cũng bị quật lên; chẳng những thân ta kiếp này chịu nhục, rồi đến trăm năm sau, tiếng dơ khôn rửa, tên xấu còn lưu, mà đến gia thanh các ngươi cũng không khỏi mang tiếng là tướng bại trận. Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng có được không?

(Trích “Hịch tướng sĩ” – Trần Quốc Tuấn)

Câu 1: Giải thích nghĩa của các từ sau: thái thường, thái ấp, gia thanh.

Câu 2: Tính chất lập luận chặt chẽ của đoạn trích được thể hiện qua quan hệ từ nào? 

Câu 3: Chỉ ra biện pháp nghệ thuật chủ yếu được sử dụng trong đoạn trích trên.

Câu 4: Phân tích ý nghĩa của câu hỏi tu từ trong đoạn trích trên.

Câu 5: Qua đoạn trích, em rút ra bài học gì?

Hãy viết 01 đoạn văn khoảng 12 câu trình bày suy nghĩ của em về bài học đó.

 

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.
Như nước Đại Việt ta từ trước,
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu.
Núi sông bờ cõi đã chia,
Phong tục Bắc Nam cũng khác.
Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời gây nền độc lập,
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương.
Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau,
Song hào kiệt đời nào cũng có.
(Trích Đại cáo bình Ngô – Nguyễn Trãi, bản dịch của Bùi Kỉ, Ngữ văn 10, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2012, tr. 17)

 

1. Giải thích nghĩa của từ “nhân nghĩa”, “điếu phạt”.
2. Văn bản đã xác định nền độc lập, chủ quyền của nước Đại Việt ở những yếu tố nào?
3. Việc sử dụng những từ ngữ: từ trước, vốn xưng, đã lâu, đã chia, bao đời nhằm khẳng định điều gì?
4. Câu thơ “Núi sông bờ cõi đã chia” gợi nhắc tới bài thơ nào từng được học trong chương trình ngữ văn THCS cùng chủ đề khẳng định nền độc lập của nước ta? Hãy ghi lại bài thơ đó.
5. Từ việc đọc hiểu văn bản trên, hãy viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của anh/chị về việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của đất nước ta hiện nay.

- Cương vực lãnh thổ:

- Phong tục tập quán riêng:

- Lịch sử riêng; chế độ, chủ quyền riêng:

-> Đưa ra một khái niệm khá hoàn chỉnh về quốc gia, dân tộc.
3. Việc sử dụng những từ ngữ: từ trước, vốn xưng, đã lâu, đã chia, bao đời nhằm:
- Khẳng định tính lâu bền, trường cửu của Đại Việt. Nền độc lập của nước ta đã có từ xa xưa, được xây dựng qua quá trình bền bỉ của bao triều đại.
- Nhấn mạnh thái độ biện luận chắc chắn, đanh thép, hùng hồn của tác giả, đồng thời tăng sức thuyết phục cho luận điểm.
4. Câu thơ “Núi sông bờ cõi đã chia” gợi nhắc tới bài thơ từng được học trong chương trình ngữ văn THCS cùng chủ đề khẳng định nền độc lập của nước ta là:
              Nam quốc sơn hà

                                 - Lý Thường Kiệt* -

5. Từ việc đọc hiểu văn bản trên, viết đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của bản thân về việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của đất nước ta hiện nay:
– Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của đất nước là trách nhiệm, bổn phận của mỗi người dân Việt Nam.
– Phát huy truyền thống yêu nước của dân tộc, kiên quyết ngăn chặn mọi sự xâm phạm chủ quyền đất nước.
– Dân tộc ta có chính nghĩa, có sức mạnh của lòng yêu nước, có ý chí chiến đấu ngoan cường, có sự ủng hộ của nhân dân tiến bộ thế giới chắc chắn sẽ bảo vệ được chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

* Giải thích
- Chủ quyền dân tộc là quyền làm chủ tuyệt đối của một quốc gia trên lãnh thổ của mình. Mỗi nước có toàn quyền quyết định về kinh tế, chính trị, an ninh quốc phòng, văn hóa xã hội…
- Bảo vệ chủ quyền dân tộc là bảo vệ quyền làm chủ độc lập của dân tộc. Đây là nhiệm vụ thiêng liêng đã được giữ gìn từ bao đời nay.
* Nhận thức:
- Chủ quyền dân tộc là vấn đề thiêng liêng cao quý, mà mỗi con người phải có trách nhiệm giữ gìn.

- Nêu cao ý thức trách nhiệm lòng tự hào dân tộc của mỗi người dân.

-> Liên hệ bản thân

 

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.

Như nước Đại Việt ta từ trước,

Vốn xưng nền văn hiến đã lâu.

Núi sông bờ cõi đã chia,

Phong tục Bắc Nam cũng khác.

Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời gây nền độc lập,

Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương.

Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau,

Song hào kiệt đời nào cũng có.

 

1. Giải thích nghĩa của từ “nhân nghĩa”, “điếu phạt”.
- NHÂN NGHĨA: LÒNG THƯƠNG DÂN, VÌ DÂN MÀ LÀM VIỆC NGHĨA, ĐIỀU NGHĨA (TỪ NÀY VỐN LÀ KHÁI NIỆM ĐẠO ĐỨC CỦA NHO GIÁO, CỐT LÕI LẤY DÂN LÀM GỐC)
- ĐIẾU PHẠT: ĐIẾU: THƯƠNG XÓT; PHẠT: ĐÁNH DẸP -> THƯƠNG XÓT NHÂN DÂN MÀ ĐÁNH KẺ CÓ TỘI (TỪ NÀY ĐƯỢC RÚT TỪ CÂU " ĐIẾU DÂN PHẠT TỘI")

2. Văn bản đã xác định nền độc lập, chủ quyền của nước Đại Việt ở những yếu tố nào?

3. Việc sử dụng những từ ngữ: từ trước, vốn xưng, đã lâu, đã chia, bao đời nhằm khẳng định điều gì?
- KHẲNG ĐỊNH TÍNH LÂU BỀN, TRƯỜNG CỬU CỦA ĐẠI VIỆT. NỀN ĐỘC LẬP CỦA NƯỚC TA ĐÃ CÓ TỪ XA XƯA, ĐƯỢC XÂY DỰNG QUA QUÁ TRÌNH BỀN BỈ CỦA BAO TRIỀU ĐẠI.
-  NHẤN MẠNH THÁI ĐỘ BIỆN LUẬN CHẮC CHẮN, ĐANH THÉP, HÙNG HỒN CỦA TÁC GIẢ, ĐỒNG THỜI TĂNG SỨC THUYẾT PHỤC CHO LUẬN ĐIỂM.

4. Câu thơ “Núi sông bờ cõi đã chia” gợi nhắc tới bài thơ nào từng được học trong chương trình ngữ văn THCS cùng chủ đề khẳng định nền độc lập của nước ta? Hãy ghi lại bài thơ đó.

5. Từ việc đọc hiểu văn bản trên, hãy viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của anh/chị về việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của đất nước ta hiện nay.
MỞ ĐOẠN: GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ (ĐỀ BÀI YÊU CẦU)
THÂN BÀI:
- GIẢI THÍCH:
+ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ LÀ QUYỀN ĐƯỢC QUYẾT ĐỊNH/ QUYỀN TỰ CHỦ VỀ ĐỊA PHẬN, RANH GIỚI ĐẤT NƯỚC MÌNH.
+ BẢO VỆ CQLT: Ý THỨC NGĂN CẢN SỰ XÂM PHẠM + GÌN GIỮ ĐẤT ĐAI, LÃNH THỔ CỦA NƯỚC MÌNH.
- PHÂN TÍCH/KÈM LÍ LẼ VÀ DẪN CHỨNG
+ HIỆN TRẠNG:
*ĐƯỢC BẢO VỆ VỮNG CHẮC, QUYẾT TÂM CAO (PHÁT TRIỂN NGUỒN LỰC Ở CÁC VÙNG BIÊN GIỚI; THAM GIA CÁC TỔ CHỨC BẢO VỆ HÒA BÌNH; ĐỐI THOẠI/ĐÀM PHÁN NẾU DIỄN RA TRANH CHẤP...)

*ĐƯỢC GÌN GIỮ QUA HOẠT ĐỘNG TUYÊN TRUYỀN VỀ BỀ DÀY VĂN HÓA VÀ TÍNH TỰ CHỦ LÃNH THỔ (BÀI HÁT/CÂU THƠ VỀ QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC -> NIỀM TỰ HÀO + Ý THỨC ĐẤU TRANH/XÂY DỰNG)
+ Ý NGHĨA:
*KHẲNG ĐỊNH VỊ THẾ, TẦM VÓC CỦA ĐẤT NƯỚC
*LAN TỎA TINH THẦN YÊU NƯỚC, TỰ HÀO DÂN TỘC
* ĐẢM BẢO SỰ PHÁT TRIỂN HÒA BÌNH, TỰ DO CỦA CON NGƯỜI.
- BÌNH LUẬN (PHẢN ĐỀ): HÀNH ĐỘNG SAI TRÁI...
- BÀI HỌC: PHÁT HUY TINH THẦN YÊU NƯỚC, BẢO VỆ VÀ GÌN GIỮ LÃNH THỔ CỦA ĐẤT NƯỚC MÌNH.

3. Biện pháp nghệ thuật chủ yếu được sử dụng trong đoạn trích trên:
- Liệt kê: lấy việc chọi gà làm vui đùa, lấy việc đánh bạc làm tiêu khiển...thích rượu ngon,mê tiếng hát...
- Điệp ngữ: "hoặc", "không biết"
- Điệp cấu trúc: "chẳng những ... mà ..."
4. Câu hỏi tu từ: Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng có được không?
-> Mang ý trách móc, giận dữ thái độ bàng quan thờ ơ, ăn chơi nhàn rỗi, chỉ lo vun vén cá nhân.
-> Câu hỏi đặt ra để cảnh tỉnh các binh lính, khiến họ tự hỏi lòng mình, tự trả lời để có những hành động và suy nghĩ đúng đắn. Đây cũng là tài dùng người của Trần Quốc Tuấn.
5. Qua đoạn trích, em rút ra được bài học:
- K nên quên đi ý thức trách nhiệm với xã hội, đất nước
- Mỗi cá nhân cần có ý thức trách nhiệm với các mối quan hệ xã hội
- Cần nhìn xa trông rộng
- Không nên sa đọa vào các thú vui tầm thường

lấy việc đánh bạc làm tiêu khiển

vui thú vườn ruộng

quyến luyến vợ con

lo làm giàu mà quên việc nước

ham săn bắn mà quên việc binh

thích rượu ngon

mê tiếng hát.

- Nếu có giặc Mông Thát tràn sang thì cựa gà trống không thể đâm áo giáp của giặc,…
- Chẳng những...mà...
thái ấp của ta vững bền...bổng lộc các ngươi đời đời hưởng thụ
gia quyến êm ấm gối chăn...vợ con bách niên giai lão
tông miếu muôn đời tế lễ...tổ tông được thờ cúng
thân ta đắc chí...tiếng vẫn lưu truyền
danh tiếng không mai một...lưu thơm
Câu 3: Biện pháp nghệ thuật chủ yếu được sử dụng trong đoạn trích trên: BPNT điệp ngữ - điệp cấu trúc câu, BPNT liệt kê
Câu 4: Câu hỏi tu từ trong đoạn trích trên: "Lúc bấy giờ, dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng có được không?", câu hỏi được đặt ra để điều khiển suy nghĩ của quân sĩ, để các binh lính tự hỏi lòng mình, tự trả lời rồi tự rút ra những suy nghĩ, hành động đúng đắn để thực hiện với tình hình đất nước lúc bấy giờ. 

Còn quả chín anh phải trồng, không bán”

Một câu trả lời khiến cả người mua và người đọc phải suy nghĩ rất nhiều. Hoá ra muốn có quả chín không phải là một việc dễ dàng như người khách và chúng ta vẫn tưởng. Để có được quả chín, chúng ta phải trồng cây, phải chăm sóc để cây ra hoa, kết trái… Phải chăng quả chín đó không chỉ là quả chín của cây cối mà chính là quả chín của cuộc đời, quả chín của con người? Phải chăng đó chính là những thành công, những điều tốt đẹp trong cuộc sống mà chúng ta có được từ những cây non – những nền tảng đầu tiên. Nhưng có bao nhiêu người trong chúng ta hiểu được điều đó? Tôi chắc rằng không chỉ người đầu tiên mà sẽ là người khách thứ hai, thứ ba và rất nhiều người nữa rồi sẽ trở về trong những suy tư như vậy. Bởi vì mấy ai trong cuộc đời này hiểu được rằng: Có những thứ trong cuộc sống không thể nào đem ra để cân đong đo đếm và cũng sẽ không có một quyền lực nào, phép thuật nào, sức mạnh nào làm ra hay mua được, chỉ có thời gian, tấm lòng và công sức mới có thể làm nên. Có ai mua được tình yêu đích thực bằng tiền, bằng quyền lực? Có ai mua được hạnh phúc, tình bạn, sự bình yên? Để tạo ra những giá trị đích thực của cuộc sống thì mỗi chúng ta cần biết tự tay tìm kiếm, vun đắp và gây dựng. Nhưng nếu phù thuỷ lại dễ dàng cho người khách của mình những điều anh ta mong muốn là tình yêu, hạnh phúc, sự bình yên và tình bạn thì liệu những thứ đó có thực sự bền vững thiêng liêng? Tôi dám chắc là không! Anh ta sẽ không thể có một tình yêu đích thực nếu không tự tìm kiếm, xây dựng; anh ta không thể có sự bình yên nếu không biết đấu tranh, không xây đắp giữ gìn, trân trọng nó…Khi đọc bài thơ này, có ai trong các bạn tự hỏi: “Mình đã thật sự có tình yêu, hạnh phúc, sự bình yên và tình bạn hay chưa?”. Và với bạn, những điều đó có thực sự quan trọng hay không? Nếu ai trong các bạn đã thực sự tìm thấy tình yêu – một tình yêu đích thực, hạnh phúc – một hạnh phúc ngập tràn và tình bạn – một tình bạn chân thành thì bạn nên biết bạn là người may mắn và hãy biết quý trọng giữ gìn để những điều cao quý, tốt đẹp này mãi bền vững. Nhưng thực tế không phải ai trên đời này cũng có may mắn như thế. Nếu chưa thực sự tìm được những giá trị cao quý và tốt đẹp đó thì một lời khuyên cho bạn: Hãy thực sự hiểu những điều cao quý đó là gì trong cuộc sống của bạn để tạo dựng, vun trồng. Bạn hãy tự hỏi: Tình yêu với bạn là gì? Với tôi, đó là tình yêu với gia đình thân thương hay đơn giản chỉ là niềm vui khi được hoà mình cùng thiên nhiên muôn loài… Bạn hãy tự hỏi: Hạnh phúc với bạn là gì? Với con gái C.Mác: “Hạnh phúc là đấu tranh”; với một bác sĩ, hạnh phúc là khi bệnh nhân ra khỏi phòng cấp cứu an toàn; với một kĩ sư là khi công trình của anh được hoàn thành… Khi đã hiểu, bạn hãy tìm kiếm, vun đắp, xây dựng để những giá trị tốt đẹp đó mãi mãi bền vững. Bởi vì mọi thứ trên đời này nhất là những thú quý giá đều thường phải do chính bản thân tạo ra. Cũng như cây non kia phải có bàn tay vun trồng, chăm bón cẩn thận thì mới có quả chín, quả ngọt có sức sống bền vững lâu dài. Như Lỗ Tấn đã viết: “Trên mặt đất vốn làm gì có đường, người ta đi mãi thì thành đường thôi”. Triết lí về cuộc đời được tác giả bài thơ đưa ra không chỉ dành riêng cho người khách mà đó là bài học cho mọi người, mọi thời đại. Có một chân lí, mà bất cứ ai cũng phải nhớ: Có làm thì mới có ăn; không dưng ai dễ đem phần đến cho. Mặc dù vậy, cuộc sống này vẫn không thiếu những kẻ chỉ biết sống dựa dẫm, chờ ăn những quả chín của người khác trồng nên mà quên mất giá trị của bản thân, những kẻ đó quả là đáng khinh, đáng ghét. Từ một câu chuyện tưởng chừng vô lí trong Quán hàng phù thuỷ, nhà thơ Ẩn Độ đã cho tôi và tất cả các bạn một bài học thật sâu sắc về cuộc đời và con người: trên đời có những thứ không tiền bạc nào, sức mạnh nào, quyền lực nào có thể mua nổi; chỉ có tự tay tìm kiếm, vun đắp thì những điều có được đó mới thật sự có giá trị. Nếu ai trong các bạn đã từng quên đi điều giản dị nhưng đầy ý nghĩa ấy thì tôi mong rằng: Quán hàng phù thuỷ sẽ là một bài học để bạn có thể tìm cho mình những giá trị đích thực của cuộc sống.

Bài thơ ngắn gọn như một câu chuyện nhỏ nhưng mang đến triết lý sâu sắc cho người đọc. Qua bài thơ, ta như được đắm chìm thế giới cổ tích thuở ấu thơ, với nhân vật quen thuộc thường xuất hiện trong những câu chuyện cổ tích gây ấn tượng mạnh trong lòng chúng ta - phù thuỷ. Phù thủy - là thế lực thần thánh siêu nhiên với vẻ ngoài kì dị thường xuất hiện sẽ chẳng mang lại điều gì tốt đẹp cho ai. Nhưng ta lại tò mò thích thú những phép thuật và quyền năng kì lạ của những nhân vật này.

Vị khách đầu tiên tìm đến với mong muốn “Tôi muốn mua tình yêu – Mua hạnh phúc, sự bình yên, tình bạn ”, một vị khách thật khôn ngoan và lém lỉnh. Những thứ khiến chúng lầm tưởng chúng như vô hình, trừu tượng nhưng thực ra lại hiện hữu trong mọi khía cạnh của cuộc sống con người. Một tình bạn chân thành, một tình yêu chung thuỷ, một niềm hạnh phúc giản đơn, một cuộc sống thanh bình, yên ổn,… Những điều tốt đẹp ấy con người ai mà không từ chối? Không phải ngọc ngà, châu báu hay tiền bạc nhưng nó quý giá hơn tất cả mọi thứ trên đời - món quà tinh thần ấy. 

Chính câu trả lời của phù thủy đã khiến người đọc phải ngẫm nghĩ, phải suy tư về cái gọi là hạnh phúc thiêng liêng, tình bạn cao quý, tình yêu đích thực hay đơn giản là sự bình yên. Đó đều là những cái và con người kiếm tìm, theo đuổi suốt cuộc đời của mình: 

“Hàng chúng tôi chỉ bán cây non

Còn quả chín anh phải trồng, không bán ”

Có những thứ trong cuộc sống mà quyền lực nào, phép thuật nào, sức mạnh nào làm ra hay mua được, chỉ có thời gian, tấm lòng và công sức mới có thể làm nên. Đâu ai mua được tình yêu đích thực bằng tiền, bằng quyền lực? Đâu ai có thể lấy tiền để đổi lại được mớ bình yên, hạnh phúc, tình bạn. Còn anh muốn quả chín, quả ngọt anh phải tự trồng. Để tạo ra những giá trị đích thực của cuộc sống thì mỗi chúng ta cần biết tự tay tìm kiếm, tự tay gây dựng rồi tự tay chăm sóc chúng. Qua bài thơ Quán phù thuỷ, chúng ta hiểu rằng, những thứ chúng ta khao khát kiếm tìm bấy lâu nay, thậm chí nghĩ rằng có thể dùng tiền để mua được là tình yêu, hạnh phúc, sự bình yên, tình bạn... đều do chính chúng ta tạo nên. Đó chính là những cây non mà đôi khi ta không nhìn thấy. Nhưng nếu chúng ta đã thấy rồi hãy nuôi dưỡng, trân trọng để nó ngày càng tốt đẹp.
Hạnh phúc, tình yêu, tình bạn, sự bình yên không phải ngày một ngày hai mà có được, mà ta phải dùng cả đời này, từng ngày, từng giờ ta tìm kiếm, rèn luyện. Đó là cả một quá trình đầy chông gai, để có được quả chín ta phải khổ luyện chăm sóc và vun trồng từ mầm nhỏ.

(Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới – Vũ Khoan)

Câu 11: Ý nào nói đúng về phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích?

A. Biểu cảm

B. Tự sự

C. Miêu tả

Câu 12: Nội dung chính của đoạn trích là gì?

A. Sự cần cù, sáng tạo - một trong những cái mạnh của con người Việt Nam.

C. Sự giống và khác nhau về phẩm chất của người Việt Nam và người Nhật Bản.

D. Những khó khăn người Việt Nam gặp phải khi tham gia vào xã hội công nghiệp.

Câu 13: Một trong những lí do khiến người Việt Nam chưa có thói quen kỉ luật trong công việc là gì?

B. Cách sống thoải mái và thanh thản chốn thôn dã.

C. Thiếu tỉ mỉ, chính xác trong công việc.

D. Ảnh hưởng từ phương thức sản xuất tiểu nông.

Câu 14: Câu nào thể hiện sự lo lắng của tác giả về tương lai của người Việt Nam?

A. Tiếc rằng ngay trong mặt mạnh này của chúng ta lại ẩn chứa những khuyết tật không tương tác chút nào với một nền kinh tế công nghiệp hóa chứ chưa nói tới nền kinh tế tri thức. 

B. Người Việt Nam ta cần cù thì cần cù thật, nhưng lại thiếu đức tính tỉ mỉ.

C. Ngay bản tính “sáng tạo” một phần nào đó cũng có mặt trái ở chỗ ta hay loay hoay “cải tiến”, làm tắt, không coi trọng nghiêm ngặt quy trình công nghệ. 

Câu 15: Nhận định nào không đúng khi nói về nghệ thuật lập luận của đoạn trích?

A. Nêu luận điểm rõ ràng.

B. Sử dụng những lí lẽ sắc sảo.

C. Đưa ra những dẫn chứng chính xác.

12. D

13. A

14. D

15. D

(Andrew Matthews, Cuộc sống thay đổi khi chúng ta thay đổi, Nxb Thời đại, 2013, tr.95)

Câu 11: Đoạn trích trên đề cập đến tầm quan trọng của điều gì ?

A. Ý nghĩ

B. Cảm xúc

C. Hành động

D. Lời nói

Câu 12: Ý nghĩa của cách nói “Tôi sẽ...” thay vì “Tôi cố gắng” hay “Tôi không thể” là gì?

A. Thể hiện cách nói lịch sự, nhã nhặn.

B. Thể hiện năng lực kiểm soát và quyền đưa ra quyết định của bản thân.

C. Thể hiện sự trì hoãn thời gian để cân nhắc quyết định.

D. Thể hiện sự không điều khiển, không quyết định được của bản thân.

Câu 13: Cụm từ in đậm trong đoạn trích thay thế cho cụm từ nào hoặc ý nào đứng trước đó?

A. Ý chỉ lời nói mà ta sử dụng được sàng lọc qua tiềm thức và phản ánh tính cách, bản chất của ta.

B. Ý chỉ lời nói.

C. Ý chỉ lời nói thực hiện trong giao tiếp hàng ngày.

D. Ý chỉ lời nói có tính chất thông báo với người khác một cách nghiêm túc.

Câu 14: Đoạn trích trên sử dụng phương thức biểu đạt chính nào?

A. Nghị luận

B. Thuyết minh

C. Tự sự

D. Biểu cảm

Câu 15: Ý nào sau đây nêu đúng 01 bài học được rút ra từ đoạn trích trên?

A. Vai trò của lời nói trong cuộc sống chúng ta.

B. Hãy thay đổi bản thân ngay từ những lời nói.

C. Tác dụng của lời hay ý đẹp.

D. Hãy biết nói đúng lúc đúng chỗ.

(Trích Có một kẻ rời bỏ thành phố, Nguyễn Quang Thiều, Nxb Hội nhà văn, tr.61-62)

Câu 1: Đoạn trích đưa ra những ví dụ nào về “một phần di sản còn sót lại của đất Thăng Long”?

Câu 2: Tác giả đoạn trích hiểu thế nào là “di sản người”?
-NGƯỜI GỐC HÀ NỘI - NHỮNG NGƯỜI GIÀ CẢ TỪNG SỐNG, GẮN BÓ, THẤU HIỂU VỀ VĂN HÓA HÀ NỘI.
- NGƯỜI LƯU GIỮ VĂN HÓA, LỊCH SỬ CỦA THỜI ĐẠI, CỦA KHÔNG GIAN. HỌ MANG TRONG MÌNH THÓI ĂN Ở, SINH HOẠT, NẾP NGHĨ NẾP SỐNG CỦA VÙNG ĐẤT, MỘT ĐỊA DANH VĂN HÓA.

Câu 3: Tại sao cần phải lưu ý đến “di sản người” trong chiến lược đô thị hóa?

- VAI TRÒ LƯU GIỮ VĂN HÓA CỦA HỌ: KHÔNG PHẢI LÀ VẬT CHẤT, QUAN TRỌNG HƠN, ĐÓ LÀ ỨNG XỬ, LÀ TINH THẦN, LÀ TÂM HỒN.
- HIỆN TRẠNG: MAI MỘT -> CẦN LƯU Ý ĐỂ GÌN GIỮ
Câu 4: Từ sức gợi của đoạn trích, em sẽ làm gì để góp phần gìn giữ di sản của đất Thăng Long?
- TUYÊN TRUYỀN.....
- GẦN GŨI, TRÒ CHUYỆN TỪ NGƯỜI THẬT, VIỆC THẬT....
- THAM GIA DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG....

 

Câu 4: 
- Tìm hiểu những bản sắc văn hóa vốn có của dân tộc, giữ gìn và phát huy những giá trị đó với bạn bè năm châu.
- Tôn trọng di sản văn hoá, có ý thức bảo di sản văn hoá khi bị xâm phạm. 
- Tuyên truyền, tham gia giữ gìn, bảo vệ di sản văn hóa - như tham gia các lễ hội văn truyền thống 

- Giữ gìn, bảo vệ di sản văn hoá bằng những việc nhỏ nhất. Ví dụ khi đi tham quan những di sản văn hoá vẽ lên di tích hay làm tổn thương các di sản văn hóa. 

- Nâng cao sự hiểu biết của bản thân và đặt trách nhiệm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc lên hàng đầu. 

 (Nguyễn Nhật Ánh, Tôi là Bêto, NXB Trẻ, 2012, tr. 228-229) 

a. 

(0.5 điểm) Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là gì? 
PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT CHÍNH LÀ NGHỊ LUẬN

b. 

(1 điểm) Chỉ ra và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ trong câu văn sau: 

“Nếu không tin bạn hãy thử gọi tên bạn một lần đi, bạn sẽ thấy lòng bạn nảy mầm một cảm xúc gì đó như là sự trìu mến, nỗi hân hoan và niềm kiêu hãnh - cùng một lúc.”?
-BIỆN PHÁP TU TỪ ẨN DỤ.
+ Ý NGHĨA gợi tả: diễn tả tấm lòng, tâm hồn hình thành những cung bậc cảm xúc thú vị. Hình ảnh ẩn dụ đã hữu hình hóa cái vô hình, trừu tượng: tấm lòng như là mảnh đất ươm lên mầm cây hi vọng, nảy nở những điều sinh động và tính tế.
+ Ý NGHĨA gợi cảm: tình cảm trong sáng, hồn nhiên của người tác giả khi phát hiện ý nghĩa của tên gọi.
- BIỆN PHÁP LIỆT KÊ: 
+ Nhấn mạnh những cảm xúc tích cực của con người khi gọi tên mình:
trìu mền: gần gũi, yêu mến, nâng niu...
hân hoan: phấn chấn, vui thích, bồi hồi
kiêu hãnh: hãnh diện, tự hào
+ Thể hiện tình cảm trong sáng, thú vị của tác giả.
 

c. 

(2 điểm) Hãy viết một đoạn văn (không quá một trang giấy thi) để lí giải vì sao: 

- Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: Tác hại của việc giải trí quá độ, ở đây là chơi game quá nhiều.

* Thân đoạn:

- Giải trí quá độ: là biến các công việc giải trí trở thành công việc chính chứ không còn là việc giải trí nữa, tập trung quá nhiều thời gian và nó mà quên đi thế giới bên ngoài mà việc nghiện game của một số bạn trẻ ngày nay là một ví dụ.
- Nguyên nhân: Do dịch bệnh, học sinh có nhiều cơ hội tiếp xúc các thiết bị điện tử. Từ đây chúng tiếp cận được nhiều hình thức giải trí trên các thiết bị điện tử, ví dụ: game. Nhiều học sinh không kiểm soát được thời gian giải trí, ham thích quá mức đồng thời không bị bố mẹ giám sát cả ngày nên dần sa đọa, nghiện ngập vào các trò chơi điện tử.
- Tác hại:
+ Sao nhãng việc học tập, công việc.
-> Gây ảnh hưởng xấu đến cuộc sống, tương lai của các bạn trẻ.
+ Dẫn đến lối sống xa rời thực tế, chìm đắm trong thế giới ảo mà quên mất những giá trị đích thực của cuộc sống.
-> Con người trở nên trì trệ, ngại giao tiếp, dần sống khép mình với cuộc sống.
* Kết. Tổng kết vấn đề.

Giới thiệu vấn đề về  Tác hại của việc giải trí quá độ,  chơi game quá nhiều.

-thân:

+Giải trí quá độ: Giải trí là nhu cầu của mỗi con người nó khiến con người thư giãn hơn sau những giờ làm việc, học tập mệt mỏi. Nhưng giải trí quá độ nghĩa là biến các công việc giải trí trở thành công việc chính chứ không còn là việc giải trí nữa, tập trung quá nhiều thời gian và nó mà quên đi thế giới bên ngoài mà việc nghiện game của một số bạn trẻ ngày nay là một 
+Tác hại:Sao nhãng việc học tập, công việc, gây ảnh hưởng xấu đến cuộc sống, tương lai của giới trẻ đồng thời có lối sống xa rời thực tế, chìm đắm trong thế giới ảo mà quên đi cuộc sống thực từ đó khiến Con người trở nên trì trệ, ngại giao tiếp, dần sống khép mình với cuộc sống.
-kết:khuyên bảo và đưa ra kết luận về vấn đề giải trí quá độ hoặc liên hệ bản thân liệu mình có gặp tình trạng như vậy hay không.

b. - BPTT: Liệt kê “kẻ trác táng hoang phí”, “vắt kiệt mọi sức mạnh của cuộc sống”, “làm khô cạn cội nguồn của hạnh phúc đích thực"
- Tác dụng: + Nhấn mạnh tác hại của việc giải trí quá độ khi con người đang đắm chìm vào thú vui vô độ:  hoang phí, vắt kiệt mọi sức mạnh, làm khô cạn cội nguồn của hạnh phúc đích thực

                        + Biểu cảm, thể hiện cảm xúc của tác giả

c. 
1. Mở đoạn: Giới thiệu: Tác hại của việc chơi game dẫn đến nghiện game của các bạn học sinh trong mùa dịch Covid 19.
2. Thân đoạn:  

*Giải thích: 

*Nguyên nhân:

*Khách quan: Ta không phủ nhận những lợi ích của việc chơi: giải trí về tinh thần, giúp ta thư giãn, khéo léo, linh hoạt trong tư duy, phản xạ nhạy bén. Điều quan trọng là phải biết tự làm chủ bản thân sử dụng hình thức giải trí đúng lúc, đúng mục đích để đạt được hiệu quả tốt nhất. 

-> Dẫn chứng
3. Kết đoạn: Liên hệ bản thân, rút ra bài học.

A. Lục bát
B. Song thất lục bát 
C. Thất ngôn                                       
D. Ngũ ngôn

A. So sánh
B. Nhân hóa

C. Điệp ngữ
D. Hoán dụ
Câu 3: Chỉ ra hàm ý của câu nói Trời ơi, chỉ còn có năm phút! trong tình huống sau:

- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ. Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn. Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.

(theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ SaPa)

A. Đã đến lúc phải chia tay với mọi người
B. Lưu luyến với mọi người

C. Tiếc nuối thời gian
D. Vui mừng vì đã đến giờ chia tay

(Lê Anh Trà, Phong cách Hồ Chí Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị)

A. Cụm tính từ

B. Cụm danh từ
C. Cụm động từ
D. Cụm chủ ngữ

A. Đặc điểm suy nhược

B. Thế mạnh của một người nào đó
C. Điểm yếu của một người nào đó

D. Sở trường của một người nào đó 

B. Chạy đua vũ trang
C. Đói nghèo và bệnh tật
D. Ô nhiễm môi trường

A. Nhấn mạnh sự cảnh báo nguy cơ và thảm họa

B. Kêu gọi mọi người đoàn kết

C. Tố cáo tội ác chiến tranh

B. Mỉa mai về chiến tranh hạt nhân

C. Đầu tư cho nhân loại để lưu giữ hậu quả của chiến tranh hạt nhân

D. Đưa ra biện pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa chiến tranh hạt nhân

A. Nguyên nhân- kết quả

C. Phương tiện

D. Mục đích

A. Thuyết minh

B. Tự sự

C. Biểu cảm

 

B. Tuyên bố thế giới về sự sống còn của trẻ em

C. Tuyên bố thế giới về thực trạng quyền sống của trẻ em

D. Tuyên bố thế giới về vấn nạn chiến tranh hạt nhân

A. Nêu ra những nhiệm vụ cần phải làm để bảo vệ trẻ em

B. Đưa ra cơ hội giải quyết tình trạng phát triển của trẻ em

C. Đặt vấn đề trẻ em cần được bảo vệ

A. Chế độ bạo hành trẻ em

B. Chế độ bài trừ người di cư

D. Chế độ phân chia tầng lớp giàu – nghèo

B. Đồng hóa nước bạn

C. Tính toán lợi ích thuộc về nước mình

D. Thâu tóm quyền lực

A. Chán ghét tình trạng nghèo khổ của trẻ em

C. Kêu gọi sự giúp đỡ để bảo vệ trẻ em

D. Xót xa trước tình trạng trẻ em đói nghèo và bệnh tật.

 

a, Phương thức biểu đạt: tự sự, biểu cảm, miêu tả

b, 

+ So sánh: Những cảm xúc của nhân vật tôi trong ngày đầu tiên đi học được so sánh với những cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng

+ Nhân hoá: Cành hoa tươi mỉm cười

- Tác dụng: Thể hiện sự bất ngờ, choáng ngợp của nhân vật tôi với cuộc đời to lớn. Trong lòng tác giả, sự rụt rè, ngỡ ngàng vẫn còn nguyên vẹn, không phai nhạt

c, Dấu “:” trong câu được dùng để báo hiệu bộ phận đứng đằng sau nó là lời giải thích cho bộ phận đứng trước

Câu 2. 

1, Giới thiệu vấn đề: Câu chuyện đời mình là do mỗi người chúng ta viết nên

2, Giải thích vấn đề: Câu nói muốn nhấn mạnh mỗi người chúng ta đều phải làm chủ cuộc đời mình.

3, Phân tích và bàn luận vấn đề

* Tại sao nói rằng “Mỗi người đều tự viết nên câu chuyện đời mình”?

- Mỗi cá nhân chúng ta là nhân vật chính của cuộc đời mình vì vậy sự giúp đỡ hiệu quả nhất đến từ chính bản thân mình.

- Nếu mỗi người đều làm chủ được cuộc đời mình thì sẽ xây dựng nên một xã hội văn minh

- Mặc dù vậy, mỗi người cần biết tận dụng yếu tố khác để phát huy năng lực của chính mình

- Phê phán những người ỷ lại vào người khác

-          Mọi người thường hay nói về số phận, nhưng số phận như nào là do chúng ta lựa chọn.

-          Cuộc đời ai cũng có thăng trầm, nhưng màu sắc của mỗi người lại không giống nhau, mỗi người một câu chuyện, mỗi người một màu sắc. 

-          Cuộc đời cũng giống như một cuốn sách, chúng ta phải tự viết nên câu chuyện của đời mình.

 

2. b

3. b

4. d

5. c

1. A

2. D

3. B

4. C

5. D

 

1. A

2. D

3. C

4. A

5. B

A. Lập lòe
B. Lóng lánh
C. Đỏ đậm
D. Khúc khích
Câu 2: Ý nào nêu đúng tên 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ sau:
Cơm ngày hai bữa dọn bên hè
Mâm gỗ, muôi dừa, đũa mộc tre
Gạo đỏ, cà thâm, vừng giã mặn
Chè xanh hãm đặc nước vàng hoe
(Đoàn Văn Cừ)
A. Liệt kê
B. So sánh
C. Nhân hóa
D. Ẩn dụ
Câu 3: Các câu văn được in đậm trong ví dụ sau thuộc kiểu câu gì?
Quen rồi. Một ngày chúng tôi phá bom đến năm lần. Ngày nào ít: ba lần.
(Lê Minh Khuê)
A. Câu đặc biệt
B. Câu đơn
C. Câu ghép
D. Câu rút gọn
Câu 4: Cụm từ in đậm trong câu văn sau là thành phần gì của câu?
Hồi còn đế quốc, mỗi bận đi đâu xa, khoe làng, ông chỉ khoe cái sinh phần của viên tổng đốc làng ông.
(Kim Lân)

A. Thành phần khởi ngữ
B. Thành phần chủ ngữ
C. Thành phần phụ chú
D. Thành phần trạng ngữ
Câu 5: Từ nào sau đây không phải là từ Hán Việt?

A. Biên giới
B. Ngẩn ngơ
C. Khởi nghĩa
D. Tri kỉ
Câu 6: Câu tục ngữ nào sau đây không nói về kinh nghiệm thời tiết?
A. Cơn đằng đông vừa trông vừa chạy.
B. Mưa sáng dây dưa, mưa trưa chóng tạnh.
C. Một nong tằm là năm nong kén.
D. Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa.
Câu 7: Sắp xếp các câu văn sau theo trình tự hợp lí để có một đoạn văn lo-gíc:
(1). Không ai có thể trở nên xuất sắc mà không có một giáo viên hay một người hướng dẫn, kể cả khi họ không được gọi như vậy.
(2). Nhưng để trở nên xuất sắc và tiếp tục làm việc tốt, con người cần huấn luyện viên và những người hướng dẫn.
(3). Chắc chắn là bạn có thể tự đưa mình đi một quãng đường nhất định.
(4). Tại sao?
(5). Trong 40 năm trở lại đây, không một vận động viên điền kinh nào tham gia vào Olympic mùa hè mà không có huấn luyện viên.

(6). Vì huấn luyện viên cung cấp các kinh nghiệm và ý tưởng, họ giúp bạn được ghi nhận.
(7). Nhưng trên hết, họ cho bạn sự động viên.
(Richard Kock, Quản lí 80/20, Hoài Nam dịch, Nxb Lao động – Xã hội)
A. (1) – (3) – (2) – (5) – (4) – (6) – (7)
B. (1) – (2) – (3) – (4) – (6) – (5) – (7)

D. (1) – (4) – (3) – (2) – (5) – (6) – (7)

Câu 8: Dòng nào sau đây không nêu đúng đặc điểm của hàm ý?

A. Là phần thông báo có thể suy ra từ những từ ngữ trực tiếp trong câu.

B. Là phần thông báo được hiểu qua hình ảnh có tính ẩn dụ, tượng trưng.

C. Là phần thông báo chứa đựng nhiều tư tưởng và cảm xúc.

D. Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
Câu 9: Dòng nào nêu đúng nghĩa gốc của từ chân?

A. Bộ phận dưới cùng của một số đồ dùng, có tác dụng đỡ các vật khác.

B. Một phần, một suất liên quan đến địa vị trong một cơ quan, tổ chức nào đó.

C. Phần dưới cùng của một số vật, tiếp giáp và bám chặt vào mặt nền.

Câu 10: Đoạn thơ sau sử dụng biện pháp tu từ nào?

(Hoàng Quý)

A. Hoán dụ và điệp ngữ

B. Ẩn dụ và so sánh

D. So sánh và hoán dụ

(Theo Alpha Books, Mở khóa sáng tạo, Nxb Lao động, HN, 2016, tr.117-118)

Câu 11: Lời khuyên của tác giả khi đọc sách là gì?

B. Đọc lướt nhanh các đề mục để nắm thông tin.

C. Đọc kĩ, nghiền ngẫm từng ý mà tác giả gửi gắm.

D. Đọc chuyên chú vào sách liên quan đến ngành nghề của mình.

Câu 12: Tác dụng của việc mang theo sổ chi chép là gì?

B. Để đánh giá các quan điểm khác nhau.

C. Để nhắc nhở bản thân không quên việc.

D. Để đánh dấu các mốc ngày tháng quan trọng.

Câu 13: Câu văn sau thuộc kiểu câu gì?

A. Câu trần thuật

B. Câu nghi vấn

D. Câu cảm thán

Câu 14: Đoạn trích trên sử dụng phương thức biểu đạt chính nào?

A. Thuyết minh

C. Tự sự

D. Biểu cảm

Câu 15: Nội dung chính của đoạn trích là gì?

A. Lời khuyên về những cách học trong cuộc sống.

C. Chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về đọc và ghi.

D. Đánh giá hiệu quả của việc đọc và ghi.

2. A

3. D

4. D

5. B

6. C

7. A

8. B

11. A

12. A

13. A

14. B

15. B

(Trích Những người đi tới biển, Thanh Thảo)

Ý thơ Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc gợi cho em những suy nghĩ gì? (Trả lời không quá 100 từ).