Om welke aandoening gaat het?

Nederlandse naam, medische/psychiatrische naam, eventuele andere benamingen (in de

volksmond).

Kortademigheid

2. Verspreiding (epidemiologie)

Hoe vaak komt de aandoening voor?

Er zijn geen exacte cijfers bekend hierover. Veel mensen die kortademigheid ervaren, schakelen geen medische hulp in.

Bij welke groepen mensen komt de aandoening voor?

Kortademigheid maakt geen onderscheid in geslacht, leeftijd of afkomst. Iedereen kan dus last krijgen van kortademigheid.

In welke gebieden komt de aandoening voor?

Overal op de wereld zijn er mensen die kortademigheid ervaren.

3. Anatomie / fysiologie

Welke anatomie en welke fysiologie is bij deze aandoening betrokken?

De anatomie is het ademhalingsstelsel.

4. Oorzaken (etiologie)

Welke oorzaken (inwendige en/of uitwendige) zijn er?

Mogelijke oorzaken kunnen zijn:

- Hartproblemen

- Vaatproblemen

- Longziekten

- Slechte conditie

- Stofwisselingsziekten

- Andere aandoening waarbij kortademigheid een complicatie is

5. Symptomen

Welke verschijnselen komen voor bij deze aandoening?

- Het gevoel lucht tekort te komen

- Benauwd gevoel

- Niet kunnen praten

- Niet door kunnen ademen

- Snel of diep ademen

- Zwaar ademen

- Moeite hebben met ademen

- Een strak of benauwd gevoel op de borst

- Angst om te stikken

6. Diagnose

Welke onderzoeken zijn nodig om tot een diagnose te komen?

Een arts voert een anamnese uit en doet een lichamelijk onderzoek. Bij het lichamelijk onderzoek kijkt (hoe, snelheid, gebruik extra ademhalingsspieren, diepte) en luistert de arts naar de ademhaling en longen.

7. Therapie

Welke behandelingen kunnen worden toegepast?

Het ligt helemaal aan de oorzaak van de kortademigheid. Er kan gebruikt gemaakt worden van medicatie. Dit gebeurt als kortademigheid te maken heeft met hart-, vaat- en longziekten. Maar als slechte conditie de oorzaak is, dan zijn er ademhalingstherapie dat gevolgd kan worden. Hierbij wordt inspanning vermeden, maar beweging juist niet.

8. Prognose

Hoe zal de aandoening vermoedelijk verlopen?

Wanneer de kortademigheid een milde oorzaak heeft, zal door ademhalingstherapie de prognose goed zijn. De patiënt zal handvatten krijgen om zo min mogelijk hinder te ondervinden aan de kortademigheid of het zelfs helemaal te voorkomen.

Wanneer de oorzaak van de kortademigheid ernstiger is, zoals hart-, vaat- en longziekten, dan ligt de prognose aan de ontwikkeling van die ziekten. Hierover is dus niets met zekerheid te zeggen.

9. Complicaties

Welke complicaties kunnen zich voordoen?

Wanneer kortademigheid niet goed wordt opgepakt, kan het lichaam niet genoeg zuurstof opnemen bij de ademhaling.

10. Gevolgen voor gezondheid en welbevinden/Invloed op functioneren, veerkracht en regie

Wat zijn de gevolgen van de aandoening, de therapie, de prognose en de complicaties voor

gezondheid en welbevinden van de cliënt?

Door de kortademigheid wordt de patiënt beperkt in zijn vrijheid en sociale leven. De patiënt zal verschillende situaties vermijden, omdat daar de kortademigheid erger wordt.

Ook kan het dat de patiënt bepaalde handelingen niet meer zelfstandig kan uitvoeren, waardoor een stuk eigen regie kwijtraakt.

Wat betekent dit voor het functioneren, de veerkracht en de eigen regie van de cliënt?

De patiënt kan geïsoleerd raken en de patiënt kan afhankelijk worden van anderen. Hierdoor is eigen regie een stuk minder.

Wat betekent dit voor jouw zorg en begeleiding als zorgprofessional? Werk dit evt. verder uit via de witte loper.

Aandacht voor de persoon hebben en niet alleen de patiënt zien. De patiënt zoveel mogelijk gerust stellen en zoveel mogelijk zelf laten doen.

Slot: Terugblik (reflectie)

Wat heb je van deze rode loper geleerd over het functioneren van je cliënt met deze

aandoening (leerresultaat)?

Dat het grote impact kan hebben op de psyche van de patiënt, maar ook dat een patiënt het niet snel zal laten merken er last van te hebben. Hierdoor moet je als zorgverlener goed letten op de kleine signalen.

Hoe kijk je terug op de manier waarop je deze rode loper hebt uitgewerkt (leerproces)?

Het is een veel voorkomend ziektebeeld, maar toch was het lastig om de juiste informatie te vinden. Ik denk dat dat komt omdat het geen ziekte is en omdat het ook voor kan komen zonder duidelijke oorzaak.

Longontsteking wordt ook wel Pneumonie genoemd, het is een ontsteking van het longweefsel. Dit kan in een deel van de long zijn (de longkwab), in een gehele long of soms in beide longen.

Epidemiologie

Elk jaar krijgen ongeveer 270.000 mensen in Nederland een longontsteking. Wereldwijd zijn dit er 450 miljoen. Het merendeel van de patiënten zijn mensen ouder dan 75 jaar.

Anatomie/fysiologie.

Bij een pneumonie is er sprake van een ontsteking in de longblaasjes.

Oorzaken

Er zijn 2 soorten longontstekingen:

Een longontsteking kan ontstaan door virussen of bacteriën. Meestal wordt een longontsteking veroorzaakt door een pneumokokkenbacterie. Ook een griepvirus (Influenzavirus) of het nieuwe coronavirus kunnen een longontsteking veroorzaken. Het is niet altijd duidelijk waardoor de longontsteking is veroorzaakt.

Een aspiratie-pneumonie: deze vorm van een longontsteking ontstaat wanneer iemand onvoldoende kracht heeft om te hoesten en er speeksel of voedsel achterblijft in de longen, dit kan een longontsteking veroorzaken.

Symptomen

· Hoesten

· Benauwdheid

· Koorts (38 graden of hoger)

· Sneller of moeilijker ademen

· Sneller kloppen van uw hart

· Een slap en lusteloos gevoel

· Erg moe zijn

· Soms: pijn bij diep inademen

Diagnose

De diagnose wordt gesteld door een arts op basis van de omschreven symptomen. Er kan aanvullend bloedonderzoek worden gedaan (CRP) om de ontstekingswaardes te bepalen. Longfoto's zijn in het begin nog niet duidelijk maar later verschijnt de ontsteking wel op de foto.

Therapie

· Voldoende drinken.

· Voldoende rust

· Antibiotica (dit helpt alleen bij een bacterie)

Mocht de longontsteking niet overgaan ondanks de antibiotica kan er een sputumkweek worden afgenomen om te kijken of er een bacterie is en of deze gevoelig is voor de gebruikte antibiotica.

Prognose

Wanneer je er op tijd bij bent, kan een longontsteking bijna altijd goed behandeld worden. Bij mensen die erg verzwakt zijn, zoals bv ouderen, dan kan de ziekte een dodelijke afloop hebben.

Complicaties

De meest voorkomende complicaties zijn bloedvergiftiging (sepsis) en longvliesontsteking (Pleuritis). Bij een sepsis komen de bacteriën in de bloedbaan terecht en kunnen zich op die manier verspreiden.

De longvliesontsteking komt doordat het longvlies geïrriteerd raakt door de longontsteking en daardoor zelf ook gaat ontsteken.

Aandachtspunten voor de verzorging en begeleiding

Door de longontsteking hebben patiënten minder energie. Neem dus de tijd en laat ze op adem komen.

Extra prikkels voor de longen moeten worden voorkomen dus niet roken in de omgeving.

Hoestdrankjes en slijmoplossende middelen genezen niet maar kunnen wel helpen om te kunnen slapen.

· Het is belangrijk dat u de tabletten inneemt zoals uw arts of de trombosedienst dat voorschrijft. Gebruikt u acenocoumarol of fenprocoumon en bent u vergeten de tabletten in te nemen? Neem dan contact met uw (huis)arts of de trombosedienst.

· Door het gebruik van bloedverdunners krijgt u sneller blauwe plekken, blijven wondjes langer bloeden en kunt u last van bloedneuzen krijgen.

· Neem contact op met uw (huis)arts als uw urine felrood of uw ontlasting gitzwart is.

· Als u ziek wordt, meld dit dan bij de trombosedienst of huisarts. Uw ziekte kan namelijk de werking van de bloedverdunners beïnvloeden.

· Andere medicijnen kunnen de werking van de bloedverdunners beïnvloeden. Daarom is het belangrijk dat u de trombosedienst/apotheek of uw arts op de hoogte houdt van de medicijnen die u gebruikt en wijzigingen doorgeeft.

· Als u een tand of kies moet laten trekken, is het belangrijk dat u aan uw tandarts doorgeeft dat u onder behandeling bent van de trombosedienst. Dit geldt ook als u een operatie moet ondergaan.

· De anticonceptiepil geeft een verhoogde kans dat u opnieuw een trombose krijgt. Tijdens gebruik van bloedverdunners kunt u doorgaan met de pil. Na het stoppen met de bloedverdunners wordt het gebruik van de pil afgeraden. Overleg dit met uw arts. U kunt met uw arts ook de keuze voor een ander anticonceptiemiddel bespreken.

· Bloedverdunners tijdens de zwangerschap kunnen schadelijk zijn voor de baby. Geef het door aan de trombosedienst of uw arts als u zwanger bent, zodat de medicatie aangepast kan worden.

· Sport u graag? Om de kans op bloedingen te beperken, kunt u het beste blessuregevoelige sporten en contactsporten vermijden.

· Vermijd langdurig stilzitten of stilstaan. Beweeg minimaal 30 minuten per dag.

· Als u rookt, adviseren wij u dringend daarmee te stoppen. Roken zorgt er namelijk voor dat uw bloed sneller stolt.

· Leef zo gezond mogelijk: zorg voor een gezond gewicht, gezonde voeding en voldoende beweging.

Bij een longembolie zit een bloedvat naar je longen verstopt. Hierdoor komt er minder zuurstof in je bloed en krijg je het benauwd.

De longslagader loopt van je hart naar je longen. De slagader vervoert bloed waar weinig zuurstof in zit naar je longen. Daar neemt het bloed zuurstof op. Het zuurstofrijke bloed gaat vervolgens via de longader naar het hart en wordt van daaruit rondgepompt door het lichaam. Bij een embolie raakt de ader of slagader verstopt. Er stroomt dan minder bloed naar delen van de long die achter de embolie liggen. Daardoor kan het achterste deel van je long geen zuurstof opnemen uit de ingeademde lucht.

Hoe hoger in de vertakking de longembolie zit, hoe groter dat deel is. Als de verstopping in de longslagader groot is, ontstaat er een tekort aan zuurstof. Daardoor krijg je het benauwd. Je hart moet bij een longembolie veel moeite doen om genoeg bloed door de longen te pompen.

Andere benamingen (in de volksmond) is Trombose.

2. Verspreiding (epidemiologie)

Bij ongeveer 2,6 op de 1.000 Nederlanders denken artsen aan een longembolie. Gemiddeld blijkt uit onderzoek dat 1 op de 4 van deze mensen ook echt een longembolie heeft. Dit komt neer op 10.000 tot 12.500 gevallen per jaar.

Ouderen, rokers, mensen met overgewicht, mensen met bepaalde vormen van kanker. Dat geldt ook voor ziekenhuispatiënten, vrouwen die de anticonceptiepil gebruiken, zwangere vrouwen en vrouwen in het kraambed. Het gaat hierbij kortom om iedereen die lang stil zit of ligt óf die geneesmiddelen gebruikt die invloed kunnen hebben op de samenstelling van je bloed. Verder speelt erfelijkheid een grote rol.

Het gebied waar het voorkomt is in de longen.

3. Anatomie/fysiologie

Symptomen longembolie

· Plotseling opkomende en onverklaarbare kortademigheid

· Pijn bij zuchten en hoesten

· Pijn op de borst, pijn bij ademhalen, pijn tussen de schouderbladen

· Snelle ademhaling

· Niet liggend kunnen slapen vanwege pijn of kortademigheid, of beiden

Mogelijke andere symptomen van een longembolie zijn:

· Hartkloppingen

· Flauwvallen

· Zwelling en pijn in het been

· Bloed opgeven

· Benauwdheid

· Bleke gelaatskleur

· Transpireren

· Pijn op de borst

· Lichte stijging van de lichaamstemperatuur of koorts

· Plotseling ontstane prikkelhoest

4. Oorzaken (etiologie)

De oorzaak van een longembolie is een bloedprop die een (slag)ader van je longen blokkeert. Een bloedprop is bloed dat gestold is. De prop zit meestal eerst ergens anders in het lichaam. Hier zitten vaker bloedstolsels in de grotere aderen. Dit heet trombose. Als er een stukje losschiet van dit bloedstolsel, wordt dit meegevoerd door het bloed. Via het bloed komt dit in je longen terecht.

Een andere oorzaak van een longembolie kan vet of lucht zijn, dat via het bloed in de longslagader terechtkomt. Het vet komt meestal uit je botten. Lucht kan in het bloed komen als er met een injectienaald iets in het bloed wordt gespoten,

bijvoorbeeld medicijnen. In heel uitzonderlijke gevallen zijn stukjes tumor de oorzaak van de longembolie.

· Hogere leeftijd

· Weinig bewegen

· Overgewicht

· Verlamming

· Een operatie, met name in de buik

· Een breuk in been, bekken of heup

· Een hoge bloeddruk

· Erfelijke aanleg

· Roken of een hoog cholesterol

· Zwangerschap

· De pil: het risico bij jonge, gezonde vrouwen is echter erg klein

· Bepaalde longziekten en andere ziekten zoals kanker, diabetes, hartziekten of een beroerte

5. Symptomen

Veelvoorkomende symptomen die horen bij een longembolie zijn een benauwd gevoel, pijn op de borst tijdens het ademhalen, een verhoogde hartslag en bloed ophoesten.

· Een benauwd gevoel

· Pijn op de borst tijdens het ademhalen (of in de bovenrug)

· Hoesten (soms zit daar bloed bij)

· Een versnelde ademhaling

· Een verhoogde hartslag

· Zweten

· Een licht gevoel in het hoofd

· Een zwakkere hartslag

Heb je last van deze klachten? Dit is vaak erg schrikken en misschien raak je ervan in paniek. Probeer toch kalm te blijven en ga zo snel mogelijk naar een arts.

6. Diagnose

Veel symptomen lijken op de symptomen van een hartinfarct, een ontsteking van de longvliezen, een klaplong of een longontsteking. Daarom wordt longembolie in eerste instantie nogal eens gemist. Soms wordt een longembolie per toeval ontdekt als een foto van het hart wordt gemaakt. Als u eerder een trombosebeen heeft gehad (bijvoorbeeld na een enkelbreuk of operatie) dan is de kans groot dat er ook stolsels in een long of beide longen terecht zijn gekomen. Herkent u bovenstaande symptomen en heeft u recent een enkelbreuk of operatie gehad, dan kan het zijn dat u een longembolie heeft.

Als de diagnose, en dus de behandeling, lang op zich laat wachten, of bij een grote longembolie, is het longweefsel vaak beschadigd door gebrek aan zuurstof. Dit heet een longinfarct. U kunt dan blijvende klachten houden. Toch is het ook dan van belang om in beweging te blijven en te proberen uw conditie te verbeteren. Neemt u dan contact op met uw huisarts of longarts voor een geschikt revalidatieprogramma.

7. Therapie

Je lichaam ruimt het stolsel meestal zelf op. Maar het risico bestaat dat het bloedstolsel zich uitbreidt of dat er nieuwe stolsels ontstaan. Daarom word je behandeld met bloedverdunners. Het bestaande stolsel wordt niet opgelost door de bloedverdunners. Je eigen lichaam zorgt ervoor dat het bloedstolsel uiteindelijk oplost.

8. Prognose

Is de longembolie weg en de longslagader niet meer verstopt? Dan probeert de arts herhaling te voorkomen. Daarom blijf je bloedverdunners slikken. Hoe lang hangt af van de ernst en de oorzaak van de longembolie. Vaak duurt het tussen drie en twaalf maanden. In sommige gevallen moet je de bloedverdunners altijd blijven gebruiken, bijvoorbeeld als je meerdere longembolieën hebt gehad.

9. Complicaties

In één op de tien gevallen volgt na een longembolie ook een longinfarct. Een longinfarct ontstaat wanneer een deel van het longweefsel geen bloed meer krijgt en daarmee dus ook geen zuurstof. Als dit te lang duurt, gaat dit weefsel dood. Dit noemen we een longinfarct. Een ernstige longembolie kan levensbedreigend zijn.

10. Aandachtspunten voor de verzorging en begeleiding door de verpleegkundige

Het lichaam ruimt de bloedstolsels na verloop van tijd meestal zelf op. Het doel van de behandeling van een longembolie is het voorkomen dat de stolsels gaan uitbreiden en voorkomen dat er nieuwe stolsels ontstaan. Dit gebeurt met bloed verdunnende medicijnen. Een ander woord voor bloedverdunners is antistollingsmiddelen. In deze folder spreken we over bloedverdunners.

Tegenwoordig zijn er verschillende soorten bloedverdunners in tabletvorm. Afhankelijk van het soort bloedverdunner kan het zijn dat u in het begin van de behandeling ook nog bloedverdunners via een injectie nodig heeft.

Controle door trombosedienst

Als u wordt behandeld met de bloedverdunners acenocoumarol of fenprocoumon, dan neemt de trombosedienst de behandeling met de bloedverdunners over na uw ontslag uit het ziekenhuis. De trombosedienst controleert regelmatig uw bloed en bepaalt zo hoeveel tabletten u per dag moet innemen. Als u thuis ook nog injecties krijgt, dan bepaalt de trombosedienst wanneer u daarmee mag stoppen.

Hoelang duurt de behandeling?

Als het de eerste keer is dat u een longembolie heeft, dan duurt de behandeling met tabletten minimaal drie maanden. Als er geen oorzaak wordt gevonden, dan moet u de tabletten voor de rest van uw leven blijven gebruiken. Als u vaker een longembolie of trombosebeen krijgt, moet u de tabletten ook levenslang blijven innemen.

In alle gevallen mag u niet stoppen met de bloedverdunners zonder overleg met uw arts.

Gebruikt u al bloedverdunners?

Het kan zo zijn dat u al andere bloedverdunners gebruikt op het moment dat uw arts begint met de behandeling van de longembolieën met de hierboven genoemde bloedverdunners. Het is dan belangrijk dit aan uw arts te vertellen. Zo voorkomt u dat u dubbel behandeld wordt.

Zuurstof en pijnstilling

In de beginfase van een longembolie kan het zuurstofgehalte in uw bloed te laag zijn. Om dit te verhelpen, kan het nodig zijn tijdelijk zuurstof toe te dienen via een slangetje in uw neus. Een longembolie kan erg pijnlijk zijn door prikkeling van de longvliezen. U kunt hiervoor pijnstilling krijgen.

Leefregels en adviezen

De meeste patiënten kunnen uiteindelijk weer alles doen zoals in de periode voor de longembolie.

Cystic Fribrosis – taaislijmziekte – CF

Mariette Verspreiding: Erfelijke, ongeeneselijke ernstige chronische ziekte. Er zijn naar schatting 1500 mensen in Nederland die CF hebben. Per jaar worden ongeveer 40 kinderen met CF geboren.

Het komt even vaak voor bij vrouwen als bij mannen

Anatomie/fysiologie:

CF is een stofwisselingsziekte, dit door het ontbreken van bepaalde enzymen. Slijm is belangrijk, want het helpt o.a. bij het afvoeren van bacteriën en bijvoorbeeld stofdeeltjes.

Bij cystic fibrosis is het slijm erg taai en dik en zijn er ophopingen van slijm.

Vooral in de longen veroorzaakt dit problemen.

Het opgehoopte slijm zorgt daar voor ontstekingen en leidt tot benauwdheid.

De longen, alvleesklier en de lever kunnen niet meer functioneren zoals het hoort. Ook de darmen kunnen verstopt raken, omdat de enzymen die nodig zijn voor de vertering van vetten er niet meer voldoende terecht komen.

Oorzaken:

De oorzaak van CF is bekend. Taaislijmziekte is een erfelijke aandoening en komt door een niet goed werkend CFTR-eiwit. Dit eiwit zorgt voor de zouthuishouding in de slijmvormende cellen en de zweetklieren van het lichaam. Een kind dat van beide ouders het afwijkende gen erft, maakt een bepaald eiwit niet aan. Dat eiwit is nodig voor het transport van chloor en water door slijmvliescellen van organen zoals longen, alvleesklier, lever en darmen.

Symptomen:

- Vaak hoesten.

- Snel of moeilijk ademen.

- Vaak ontstekingen in keel, neus of longen.

- Weinig zin in eten, vooral als u een ontsteking van keel, neus of longen heeft.

- Uw poep kan vettig zijn en stinken. Eten wordt namelijk slecht verteerd.

- Buikpijn.

Diagnose:

De diagnose kan definitief gesteld worden met: Een zweettest; in het zweet van CF- patiënten is de hoeveelheid zout sterk verhoogd. DNA-onderzoek; het bloed wordt onderzocht op de aanwezigheid van de erfelijke eigenschappen voor CF.

Specialisten van allerlei disciplines bekijken samen de onderzoeksresultaten. Samen stellen ze de diagnose en maken ze, als dat nodig is, een behandelplan. Allemaal geven ze daarbij een bijdrage vanuit het eigen specialisme. Zo weet je zeker dat de diagnose goed onderbouwd is. En dat er altijd meerdere mensen naar de situatie kijken.

Therapie:

Cystic Fibrosis is niet genezen. Wel kan je het onder drukken door bepaalde medicatie zoals: antibiotica, ontsteking remmers, slijmverdunners en Brochiodialatoren. Maar je kan ook therapie gebruiken om bepaalde soorten ademhaling oefeningen te doen, Fysiotherapie op de borst om het slijm los te krijgen, enzym vervangende therapie om opname van voedingstoffen te verbeteren of een zuurstoftherapie waarbij je zuivere zuurstof krijgt om hoge bloeddruk in je longen te voorkomen.

Prognose:

Vroeger haalden patiënten met taaislijmziekte de volwassen leeftijd meestal niet. Tegenwoordig is de behandeling echter dusdanig verbeterd dat dat een positieve invloed heeft op de levensverwachting van mensen met taaislijmziekte. Desondanks is de levensverwachting van mensen met deze ziekte korter dan die van gezonde mensen. Mensen met deze ziekte overlijden vaak aan de gevolgen van een luchtweginfectie. Deze ziekte is niet te genezen. Amber.

Complicaties:

Klachten bij taaislijmziekte (Cystic fibrosis):

- Vaak hoesten.

- Snel of moeilijk ademen.

- Vaak ontstekingen in de keel, neus en longen.

- Weinig zin in eten, vooral als je een ontsteking van de keel, neus of longen hebt.

- Ontlasting kan vettig zijn en stinken. Voedsel wordt namelijk moeilijk/ slecht verteerd.

Bij sommige patiënten ontstaat een verbindweefseling van de lever (levercirrose). Levercirrose houdt in dat het leverweefsel zo erg is beschadigd en het niet meer herstelt. De afgestorven levercellen worden vervangen door littekenweefsel. De lever is zo steeds minder in staat zijn functies uit te voeren.

Het volgende komt zelden tot belangrijke complicatie voor namelijk: maagbloeding of vocht in de buik.

Aandachtspunten voor de verzorging en begeleiding door verzorgende IG (deze zijn van belang voor het zorgplan = witte loper)

- Het is belangrijk om te voorkomen dat je ontstekingen krijgt in je keel, neus en longen. Als de neus en de neusbijholte te lang verstopt zijn, gaat dit soms niet meer over. Fysiotherapie kan dan belangrijk zijn voor begeleiding om op een goede manier te leren ademen en slijm op te hoesten.

- Medicijnen wat slijm oplost. Dit helpt om de longen zoveel mogelijk schoon te houden. Het inademen van opgelost zout wordt ook gebruikt om slijm dunner te houden.

- Bij ontstekingen wordt ook antibiotica voorgeschreven.

Als verzorgende IG houd je dan ook je patiënten nauwlettend in de gaten en kun je zoals hierboven beschreven je patiënt hierbij begeleiden. Bij toename van benauwdheid voer je de controles uit van bijvoorbeeld het meten van de saturatie (zuurstofgehalte in het bloed). Je stelt dan samen met je

patiënt een plan op. Voor deelname activiteiten bekijk je wat je patiënt aankan. Je kijkt dus naar een passend aanbod hierin.

Pleuritis is een ontsteking van het borstvlies, het dunne membraan dat de longen bedekt en de binnenkant van de borstwand bekleedt:

1. Begripsbepaling:

- Nederlandse naam: Pleuritis (ook wel pleuris genoemd in de volksmond)(‘krijg toch allemaal de pleuris’).

- Medische naam: Pleuritis, ook bekend als pleurale ontsteking.

- Andere benamingen: Soms wordt pleuritis simpelweg aangeduid als een borstvliesontsteking.

2. Verspreiding (epidemiologie):

De prevalentie en incidentie van pleuritis variëren afhankelijk van de oorzaak. Het kan optreden als gevolg van verschillende onderliggende aandoeningen:

-zoals infecties

-verwondingen

-andere medische aandoeningen.

De incidentie is over het algemeen hoger bij mensen die vatbaar zijn voor risicofactoren die pleuritis kunnen veroorzaken.

3. Anatomie / fysiologie:

- Anatomie: Pleuritis heeft betrekking op het borstvlies, een dubbele laag van dun weefsel dat de longen omhult en zich uitstrekt naar de binnenkant van de borstkas. Er zijn twee lagen: het viscerale pleura dat de longen bedekt en het pariëtale pleura dat de binnenkant van de borstwand bekleedt. Tussen deze lagen bevindt zich een kleine hoeveelheid pleuravocht, wat helpt om wrijving tussen de lagen te verminderen.

- Fysiologie: Normaal gesproken glijden het viscerale en pariëtale pleura soepel langs elkaar tijdens de ademhaling, dankzij het pleuravocht ertussen. Pleuritis verstoort deze normale fysiologische toestand doordat het de pleurale lagen ontstoken en geïrriteerd maakt. Dit kan leiden tot pijn op de borst, verergerd door ademhaling, hoesten of beweging, omdat de pleurale lagen niet meer soepel langs elkaar kunnen glijden.

Pleuritis kan verschillende oorzaken hebben, zoals infecties, longontstekingen, trauma, auto-immuunziekten en andere aandoeningen. De behandeling richt zich op het behandelen van de onderliggende oorzaak en het verlichten van de symptomen. Het is belangrijk om medische hulp te zoeken als pleuritis wordt vermoed.

Oorzaak van pleuritis

♦ Pleuritis ontstaat bijna nooit zomaar en wordt vaak veroorzaakt door een infectie met een virus of bacterie, zoals griep. Omdat virussen of bacteriën normaal gesproken niet in de buurt komen van het longvlies, weet de arts dat er een onderliggende oorzaak is.

Pleuritis heeft ook verschillende oorzaken:

♦ Een infectie aan je luchtwegen.

♦ Het lekken van lucht tussen de vliezen door een klaplong.

♦ Een gebroken rib.

♦ Tuberculose.

♦ Een tumor in de longvliezen.

♦ Reumatoïde artritis.

♦ Lupus.

♦ Longembolie.

♦ Alvleesklierontsteking.

♦ Complicatie bij hartoperatie.

Symptomen van pleuritis

· zijn borstpijn en ademhalingsproblemen

Kenmerkend aan de pijn is dat deze:

♦ Constant aanwezig is.

♦ Erger wordt als je diep inademt.

♦ Verergert als je hoest, niest, of een plotselinge beweging maakt.

♦ Meestal aanwezig is aan één kant van de borstkas.

♦ Wordt gevoeld in de borstwand boven de plek waar de ontsteking zit.

♦ Kan uitstralen naar je schouder of buik.

Ademhalingsproblemen kunnen optreden als er zoveel vocht tussen de vliezen ophoopt, dat de vliezen niet meer tegen elkaar blijven plakken. Als de pleuritis veroorzaakt is door een virale infectie spreek je van een virale pleurits, dan kun je verder last hebben van de volgende symptomen:

♦ Hoofdpijn.

♦ Koorts.

♦ Spierpijn

Diagnose van pleuritis

· Een arts kan pleuritis, of longvliesontsteking, diagnosticeren door naar je longen te luisteren. Hierbij zal een schurend, wrijvend geluid te horen zijn tijdens je ademhaling. Nadat de diagnose is gesteld, zal de arts onderzoeken wat de oorzaak van de longvliesontsteking is. Dit kan op verschillende manieren:

· Lichamelijk onderzoek. · Röntgenfoto.

· Bloedonderzoek.

· Onderzoek naar het vocht dat zich tussen de vliezen bevindt.

Oorzaak van pleuritis

♦ Pleuritis ontstaat bijna nooit zomaar en wordt vaak veroorzaakt door een infectie met een virus of bacterie, zoals griep. Omdat virussen of bacteriën normaal gesproken niet in de buurt komen van het longvlies, weet de arts dat er een onderliggende oorzaak is.

Pleuritis heeft ook verschillende oorzaken:

♦ Een infectie aan je luchtwegen.

♦ Het lekken van lucht tussen de vliezen door een klaplong.

♦ Een gebroken rib.

♦ Tuberculose.

♦ Een tumor in de longvliezen.

♦ Reumatoïde artritis.

♦ Lupus.

♦ Longembolie.

♦ Alvleesklierontsteking.

♦ Complicatie bij hartoperatie.

Prognose

Het herstel van pleuritis hangt in feite af van de onderliggende oorzaak. De prognose is ook afhankelijk van de ernst van de stoornis. Vaak heb je zeker enkele maanden nodig om te herstellen. Wanneer virale infecties de oorzaak zijn, verdwijnt de aandoening over het algemeen na een week. De aandoening kan echter voor onbepaalde tijd voortduren als deze het gevolg is van kankersyndromen. Zelfs met de juiste behandeling kan de ziekte enkele maanden aanhouden en kan het moeilijk zijn om deze succesvol te behandelen. Het kan veel pijn doen.

Behandeling

Behandeling onderliggende oorzaak

De behandeling van pleuritis is afhankelijk van de oorzaak. Bacteriële pleuritis wordt bestreden met antibiotica en virale pleuritis door een afwachtend beleid of met ontstekingsremmers, een niet-steroïd anti-inflammatoir geneesmiddel (NSAID). Als een auto-immuunziekte de oorzaak is, bijvoorbeeld systemische lupus erythematodes, dan zal de arts corticosteroïden voorschrijven.

Plaatsen van een drain

Wanneer pleuritis gepaard gaat met een te grote vochtophoping, dan kan er druk op de longen komen te staan. In dat geval zal de arts een dun buisje (drain) plaatsen die het vocht afvoert. Onder lokale verdoving brengt de arts brengt via de borst het buisje in de longholte, zodat het vocht kan worden afgevoerd. Daarna zal de pijn snel verminderen en de benauwdheid afnemen.

Pijnstillers

Heb je veel pijn? Vraag je arts dan gerust om pijnstillers. Als je geen pijn hebt, kun je goed en diep doorademen. Daarmee hou je je longen schoon en heb je minder kans op infecties.

Hoe lang duurt het herstel? Hoe snel je herstelt van pleuritis verschilt. Het hangt af van wat bij jou de onderliggende ziekte is.

Preventie

Vroege opsporing en behandeling van de onderliggende aandoening maken het mogelijk om pleuritis te voorkomen. Een vroege diagnose en de tijdige behandeling van een infectie kan bijvoorbeeld voorkomen dat vocht zich ophoopt in de pleuraholte of kan het ontstekingsniveau beperken. Wanneer je wordt behandeld voor een aandoening, zorg dan voor voldoende rust en een gezond voedingspatroon om complicaties zoals pleuritis te voorkomen.

Complicaties pleuritis

Indien onbehandeld voor prologed periode, de complicaties kunnen inlcude:

- Ernstige kortademigheid, dit komt door scherpe pijn op de borst.

- Verandering in eetlust, door vermoeide ademhaling kost dit veel moeite en energie

- Gewichtsverlies, door de verminderde eetlust.

Dit staat met elkaar in verhouding zoals je kunt zien. Wanneer je kortademig word door pijn op de borst omdat de pleura ontstoken is word je kortademig, hierdoor ga je minder eten omdat het vermoeiend is om te eten door de pijn op de borst en de ademhaling, hierdoor verlies je gewicht omdat je vaak te weinig op een dag eet.

Gevolgen voor gezondheid en welbevinden:

Pleuritis kan leiden tot verschillende gevolgen voor de gezondheid en het welbevinden van de patiënt. De ontsteking en pijn op de borst kunnen leiden tot ongemak, kortademigheid en vermoeidheid. Dit kan de algehele kwaliteit van leven verminderen.

2. Invloed op functioneren:

Patiënten met pleuritis kunnen beperkt worden in hun dagelijkse functioneren. De pijn en kortademigheid kunnen activiteiten belemmeren, zoals bewegen, werken en zelfs ademhalen zonder ongemak.

3. Veerkracht:

De veerkracht van de patiënt kan worden aangetast door de aanhoudende pijn en de impact op hun dagelijks leven. Het kan mentaal en emotioneel belastend zijn, en het vermogen om met stress en tegenslagen om te gaan, kan verminderd zijn.

4. Regie over eigen leven:

Pleuritis kan de eigen regie van de cliënt beïnvloeden, aangezien de symptomen en beperkingen hun vermogen om keuzes te maken en controle over hun leven uit te oefenen kunnen verminderen. Dit kan leiden tot gevoelens van hulpeloosheid en afhankelijkheid.