Trong lĩnh vực tư vấn tâm lí, khái niệm tư vấn còn được hiểu ở nghĩa rộng hơn không đơn thuần là việc “cho lời khuyên” (như công việc của một chuyên gia, hay cố vấn) mà còn là quá trình nhà tư vấn vận dụng những tri thức, phương pháp và kĩ năng nghề nghiệp nhằm trợ giúp đối tượng được tư vấn nhận ra chính mình, từ đó tự thay đổi hành vi, thái độ, tái lập lại thế cân bằng tâm lí cho bản thân ở mức độ cao hơn.
Các chủ thể tham gia tư vấn, hỗ trợ học sinh trong dạy học và giáo dục bao gồm:

✦ Cán bộ, giáo viên kiêm nhiệm công tác tư vấn tâm lí cho học sinh

✦ Giáo viên chủ nhiệm; giáo viên bộ môn

✦ Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

✦ Hiệu trưởng, hiệu phó

✦ Các lực lượng giáo dục khác trong nhà trường

Nội dung tư vấn, hỗ trợ học sinh trung học cơ sở trong hoạt động giáo dục và dạy học
1.1.4.1. Tư vấn, hỗ trợ trong hoạt động học tập và hướng nghiệp

Trong quá trình học tập, học sinh trung học cơ sở có thể gặp những khó khăn như: hạn chế về vốn kiến thức, lúng túng về phương pháp, kĩ năng giải quyết các nhiệm vụ học tập… Nội dung tư vấn về học tập cho học sinh có thể bao gồm: Cách tự nhận thức, tự đánh giá quá trình học tập của bản thân; Kĩ năng và phương pháp học tập hiệu quả, phát triển hứng thú trong học tập; Xây dựng kế hoạch học tập cá nhân và định hướng chiến lược học tập lâu dài; Hoàn thành các nhiệm vụ học tập có độ khó cao như các buổi thuyết trình chuyên đề, bài tập nhóm, dự án học tập…

Ở cấp trung học cơ sở, việc học tập của học sinh đã bắt đầu mang màu sắc định hướng nghề nghiệp, nhất là học sinh cuối cấp học này. Học sinh không chỉ học tập các môn học dựa vào hứng thú, sở thích của bản thân, mà còn tập trung vào những môn học liên quan đến trường, nghề hay ngành mà mình yêu thích. Đây cũng là nội dung giáo viên cần chú ý đến khi tư vấn, hỗ trợ học sinh về học tập: cung cấp thông tin về thế giới nghề nghiệp, giúp học sinh khám phá sở thích, đặc điểm tính cách, năng lực học tập… phù hợp với yêu cầu nghề mà học sinh kì vọng; xây dựng kế hoạch học tập gắn với lĩnh vực nghề nghiệp, thị trường lao động đang cần đến trong thời điểm hiện tại và tương lai.

Trong các mối quan hệ xã hội, học sinh trung học cơ sở cần được giáo viên tư vấn, hỗ trợ để giúp các em phát triển được kĩ năng thiết lập và giữ gìn các mối quan hệ, khả năng kiểm soát cảm xúc, cách thể hiện hành vi giao tiếp – ứng xử có văn hóa; có khả năng tư duy tích cực và biết lựa chọn các cách ứng xử đúng đắn, phù hợp trong các mối quan hệ xã hội. Những nội dung tư vấn, hỗ trợ cho học sinh có thể bao gồm:

✦ Tư vấn, hỗ trợ học sinh về giao tiếp – ứng xử với cha mẹ, người thân

✦ Tư vấn, hỗ trợ học sinh về giao tiếp – ứng xử với giáo viên

✦ Tư vấn, hỗ trợ học sinh về giao tiếp – ứng xử với bạn cùng tuổi

✦ Tư vấn, hỗ trợ học sinh về giao tiếp – ứng xử với bạn khác giới

Trong đó, cần chú ý đến những đặc điểm của tuổi dậy thì để tư vấn, hỗ trợ học sinh cách ứng xử phù hợp trong mối quan hệ với bạn khác giới, có kĩ năng tự bảo vệ bản thân và hiểu biết về vấn đề tình bạn, tình yêu, tình dục, giới tính và sức khỏe sinh sản.

Lứa tuổi học sinh trung học cơ sở có vị trí và tầm quan trọng đặc biệt trong cuộc đời của mỗi cá nhân, đồng thời cũng là giai đoạn khó khăn nhất đối với chính bản thân các em cũng như đối với gia đình, nhà trường, xã hội. Trong những khó khăn đó, sự phát triển bản thân là một nội dung quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển nhân cách, đạo đức của chính các em nên rất cần đến sự tư vấn, hỗ trợ mang tính chất thường xuyên của người giáo viên. Những nội dung học sinh trung học cơ sở cần được tư vấn, hỗ trợ trong sự phát triển bản thân như:

✦ Tư vấn, hỗ trợ học sinh xây dựng hình ảnh bản thân

✦ Tư vấn, hỗ trợ học sinh hình thành mẫu người lí tưởng

✦ Tư vấn, hỗ trợ học sinh phát triển khả năng tự khẳng định bản thân

✦ Tư vấn, hỗ trợ học sinh tự nhận thức, tự đánh giá bản thân

✦ Tư vấn, hỗ trợ học sinh trong việc định hướng giá trị, phát triển các phẩm chất và năng lực cá nhân… 

1.1.5. Hình thức và phương pháp tư vấn, hỗ trợ học sinh

Tùy thuộc vào những tiêu chí cụ thể mà có thể chia thành các hình thức tư vấn, hỗ trợ khác nhau như:

✦ Căn cứ vào tính chất của hoạt động tư vấn,hỗ trợ: Có thể chia thành hai dạng cơ bản gồm:

➣ Tư vấn, hỗ trợ trực tiếp: Là hình thức tư vấn trong đó giáo viên và học sinh/nhóm học sinh trò chuyện, tương tác “mặt đối mặt với nhau” với nhau không qua môi trường trung gian. Ví dụ: học sinh và giáo viên gặp nhau trao đổi trên lớp, trong phòng tâm lí học đường tại trường (nếu có) hoặc tại nhà của học sinh…

➣ Tư vấn, hỗ trợ gián tiếp: Đây là hình thức giáo viên và học sinh/nhóm học sinh không đối thoại trực tiếp mà thông qua phương tiện trung gian như điện thoại, mạng internet, “hộp thư tâm tình”…

✦ Căn cứ vào nội dung tư vấn, hỗ trợ: Có thể chia thành các hình thức cơ bản gồm: tư vấn, hỗ trợ học tập và hướng nghiệp; tư vấn, hỗ trợ các vấn đề liên quan đến mối quan hệ, giao tiếp; tư vấn, hỗ trợ các vấn đề liên quan đến sự phát triển bản thân của học sinh.

Một số yêu cầu về đạo đức trong tư vấn và hỗ trợ học sinh trung học cơ sở
.1.3.1. Bảo mật

Đối với học sinh, việc giữ bí mật những vấn đề riêng tư về sự phát triển bản thân, tình cảm, quan hệ của các em có ý nghĩa quan trọng trong hoạt động tư vấn, hỗ trợ đôi khi quyết định trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động trợ giúp.

Để giữ được bí mật vấn đề của học sinh, giáo viên cần lưu ý:

✦ Cuộc tư vấn, trò chuyện được bố trí ở nơi kín đáo, người khác không nghe thấy và không quấy rầy.

✦ Lưu giữ hồ sơ học sinh an toàn, tránh để mất dữ liệu hoặc lộ dữ liệu trên máy tính. Những thông tin về học sinh không liên quan đến mục đích tư vấn thì không lưu.

✦ Giải thích cho học sinh ngay từ đầu về mục đích và quy trình tư vấn, vấn đề giữ bí mật và những ngoại lệ liên quan đến tính bảo mật. Giáo viên chỉ được tiết lộ bí mật khi học sinh đồng ý nói ra vấn đề của mình, khi vấn đề của học sinh đe dọa đến tính mạng của bản thân và những người khác, hay khi vấn đề của học sinh có liên quan đến khía cạnh pháp lí hoặc tòa án.

✦ Không tiết lộ nội dung của cuộc tư vấn, hỗ trợ học sinh cho bên thứ ba, trừ khi học sinh đồng ý.

Bảo vệ những thông tin có liên quan đến thân nhân của học sinh trong các giấy tờ, hồ sơ, số liệu có liên quan đến học sinh.

Tôn trọng học sinh cần phải được thể hiện trong tất cả giai đoạn của quá trình tư vấn, hỗ trợ cũng như trong cả lời nói và hành động của giáo viên. Tôn trọng học sinh vừa được xem như một yêu cầu về đạo đức vừa được xem như một thái độ cần có của giáo viên trong quá trình tư vấn và hỗ trợ học sinh. Những biểu hiện của sự tôn trọng học sinh như:

✦ Giáo viên đặt học sinh ở vị trí là một nhân cách độc lập với những đặc điểm riêng về tình cảm, quan điểm, suy nghĩ và cá tính…

✦ Giáo viên coi trọng quyền tự chủ và tự quyết của học sinh cũng như cha mẹ, người đại diện cho các em.

✦ Công bằng trong đối xử và tôn trọng sự khác biệt cá nhân học sinh (về kinh nghiệm, tính cách, quan điểm, hoàn cảnh gia đình, văn hóa, giá trị, niềm tin ….).

✦ Tin tưởng vào khả năng và khẳng định giá trị của học sinh. Cùng với học sinh xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp với năng lực và hoàn cảnh của các em

✦ Không phán xét những hành vi, suy nghĩ, thái độ của học sinh. Giáo viên cần ý thức được rằng tư vấn, hỗ trợ học sinh để giúp các em giải quyết khó khăn, vướng mắc đang gặp phải. Vì thế giáo viên tập trung phân tích vấn đề và tìm ra giải pháp chứ không phải đưa ra những nhận định, đánh giá về con người của học sinh.

Để tạo được sự tin tưởng ở học sinh, giáo viên cần thể hiện thái độ trung thực và trách nhiệm. Thái độ trung thực và trách nhiệm được biểu hiện:

✦ Trợ giúp học sinh phù hợp với năng lực của bản thân, những trường hợp giáo viên thấy vượt quá khả năng của mình thì cần chủ động giới thiệu học sinh đến các giáo viên kiêm nhiệm công tác tư vấn tâm lí hoặc các chuyên gia có chuyên môn.

✦ Sử dụng những kiến thức, hiểu biết khoa học, được kiểm chứng để trợ giúp cho học sinh đúng hướng.

✦ Giáo viên cũng cần thể hiện trách nhiệm với học sinh, với công việc mình đang làm thông qua việc hướng dẫn, tư vấn, hỗ trợ các em thực hiện những hành vi đúng đắn, hợp chuẩn.

✦ Chủ động tự tìm hiểu về pháp luật, qui định, chính sách có liên quan đến học sinh và đấu tranh bảo vệ quyền lợi cho các em.

Có thể nói mọi việc giáo viên làm cho học sinh đều hướng đến mục đích duy nhất là đem lại những điều tốt đẹp cho các em, trợ giúp học sinh nỗ lực vượt qua khó khăn, vướng mắc của bản thân và cải thiện cuộc sống, học tập. Vì thế để giúp cho quá trình tư vấn, hỗ trợ học sinh đạt hiệu quả, đồng thời để bảo vệ quyền lợi của học sinh, giáo viên cần phải tuân thủ những yêu cầu cơ bản về đạo đức nêu trên và vận dụng linh hoạt vào từng tình huống cụ thể trong thực tiễn giáo dục và dạy học.

a.Khái niệm tư vấn hỗ trợ: Tư vấn, hỗ trợ học sinh trong dạy học và giáo dục là hoạt động trợ giúp của giáo viên và các lực lượng khác hướng đến tất cả học sinh trong nhà trường nhằm đảm bảo sức khỏe thể chất và tâm lí ổn định, tạo điều kiện tốt nhất cho các em tham gia học tập, rèn luyện và phát triển bản thân.

 Các chủ thể tham gia tư vấn, hỗ trợ học sinh trong giáo dục và dạy học bao gồm: Các chủ thể tham gia tư vấn, hỗ trợ học sinh trong dạy học và giáo dục bao gồm: 

1.            Cán bộ, giáo viên kiêm nhiệm công tác tư vấn tâm lí cho học sinh

2.            Giáo viên chủ nhiệm; giáo viên bộ môn

3.            Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

4.            Hiệu trưởng, hiệu phó

5.            Các lực lượng giáo dục khác trong nhà trường

Vai trò: Giáo viên chủ nhiệm vẫn được coi là lực lượng chủ chốt trong việc tư vấn, hỗ trợ cho học sinh về mọi mặt từ học tập, quan hệ-giao tiếp, hướng nghiệp và phát triển bản thân

2. Nội dung tư vấn, hỗ trợ học sinh trung học cơ sở trong hoạt động giáo dục và dạy học

Với đặc điểm tâm lí và những khó khăn đặc trưng trong cuộc sống học đường, học sinh trung học cơ sở rất cần giáo viên tập trung tư vấn, hỗ trợ những nội dung sau . 

 

Tùy thuộc vào những tiêu chí cụ thể mà có thể chia thành các hình thức tư vấn, hỗ trợ khác nhau như:

- Căn cứ vào tính chất của hoạt động tư vấn,hỗ trợ: Có thể chia thành hai dạng cơ bản gồm:

+ Tư vấn, hỗ trợ trực tiếp: Là hình thức tư vấn trong đó giáo viên và học sinh/nhóm học sinh trò chuyện, tương tác “mặt đối mặt với nhau” với nhau không qua môi trường trung gian. Ví dụ: học sinh và giáo viên gặp nhau trao đổi trên lớp, trong phòng tâm lí học đường tại trường (nếu có) hoặc tại nhà của học sinh...

+ Tư vấn, hỗ trợ gián tiếp: Đây là hình thức giáo viên và học sinh/nhóm học sinh không đối thoại trực tiếp mà thông qua phương tiện trung gian như điện thoại, mạng internet, “hộp thư tâm tình”...

- Căn cứ vào nội dung tư vấn, hỗ trợ: Có thể chia thành các hình thức cơ bản gồm:  tư vấn, hỗ trợ học tập và hướng nghiệp; tư vấn, hỗ trợ các vấn đề liên quan đến mối quan hệ, giao tiếp; tư vấn, hỗ trợ các vấn đề liên quan đến sự phát triển bản thân của học sinh.

 

 

a.Khái niệm tư vấn hỗ trợ: Tư vấn, hỗ trợ học sinh trong dạy học và giáo dục là hoạt động trợ giúp của giáo viên và các lực lượng khác hướng đến tất cả học sinh trong nhà trường nhằm đảm bảo sức khỏe thể chất và tâm lí ổn định, tạo điều kiện tốt nhất cho các em tham gia học tập, rèn luyện và phát triển bản thân.

 Các chủ thể tham gia tư vấn, hỗ trợ học sinh trong giáo dục và dạy học bao gồm: Các chủ thể tham gia tư vấn, hỗ trợ học sinh trong dạy học và giáo dục bao gồm: 

1.            Cán bộ, giáo viên kiêm nhiệm công tác tư vấn tâm lí cho học sinh

2.            Giáo viên chủ nhiệm; giáo viên bộ môn

3.            Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

4.            Hiệu trưởng, hiệu phó

5.            Các lực lượng giáo dục khác trong nhà trường

Vai trò: Giáo viên chủ nhiệm vẫn được coi là lực lượng chủ chốt trong việc tư vấn, hỗ trợ cho học sinh về mọi mặt từ học tập, quan hệ-giao tiếp, hướng nghiệp và phát triển bản thân

2. Nội dung tư vấn, hỗ trợ học sinh trung học cơ sở trong hoạt động giáo dục và dạy học

Với đặc điểm tâm lí và những khó khăn đặc trưng trong cuộc sống học đường, học sinh trung học cơ sở rất cần giáo viên tập trung tư vấn, hỗ trợ những nội dung sau . 

 

Tùy thuộc vào những tiêu chí cụ thể mà có thể chia thành các hình thức tư vấn, hỗ trợ khác nhau như:

- Căn cứ vào tính chất của hoạt động tư vấn,hỗ trợ: Có thể chia thành hai dạng cơ bản gồm:

+ Tư vấn, hỗ trợ trực tiếp: Là hình thức tư vấn trong đó giáo viên và học sinh/nhóm học sinh trò chuyện, tương tác “mặt đối mặt với nhau” với nhau không qua môi trường trung gian. Ví dụ: học sinh và giáo viên gặp nhau trao đổi trên lớp, trong phòng tâm lí học đường tại trường (nếu có) hoặc tại nhà của học sinh...

+ Tư vấn, hỗ trợ gián tiếp: Đây là hình thức giáo viên và học sinh/nhóm học sinh không đối thoại trực tiếp mà thông qua phương tiện trung gian như điện thoại, mạng internet, “hộp thư tâm tình”...

- Căn cứ vào nội dung tư vấn, hỗ trợ: Có thể chia thành các hình thức cơ bản gồm:  tư vấn, hỗ trợ học tập và hướng nghiệp; tư vấn, hỗ trợ các vấn đề liên quan đến mối quan hệ, giao tiếp; tư vấn, hỗ trợ các vấn đề liên quan đến sự phát triển bản thân của học sinh.

 

 

a.Khái niệm tư vấn hỗ trợ: Tư vấn, hỗ trợ học sinh trong dạy học và giáo dục là hoạt động trợ giúp của giáo viên và các lực lượng khác hướng đến tất cả học sinh trong nhà trường nhằm đảm bảo sức khỏe thể chất và tâm lí ổn định, tạo điều kiện tốt nhất cho các em tham gia học tập, rèn luyện và phát triển bản thân.

 Các chủ thể tham gia tư vấn, hỗ trợ học sinh trong giáo dục và dạy học bao gồm: Các chủ thể tham gia tư vấn, hỗ trợ học sinh trong dạy học và giáo dục bao gồm: 

1.            Cán bộ, giáo viên kiêm nhiệm công tác tư vấn tâm lí cho học sinh

2.            Giáo viên chủ nhiệm; giáo viên bộ môn

3.            Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

4.            Hiệu trưởng, hiệu phó

5.            Các lực lượng giáo dục khác trong nhà trường

Vai trò: Giáo viên chủ nhiệm vẫn được coi là lực lượng chủ chốt trong việc tư vấn, hỗ trợ cho học sinh về mọi mặt từ học tập, quan hệ-giao tiếp, hướng nghiệp và phát triển bản thân

2. Nội dung tư vấn, hỗ trợ học sinh trung học cơ sở trong hoạt động giáo dục và dạy học

Với đặc điểm tâm lí và những khó khăn đặc trưng trong cuộc sống học đường, học sinh trung học cơ sở rất cần giáo viên tập trung tư vấn, hỗ trợ những nội dung sau . 

 

Tùy thuộc vào những tiêu chí cụ thể mà có thể chia thành các hình thức tư vấn, hỗ trợ khác nhau như:

- Căn cứ vào tính chất của hoạt động tư vấn,hỗ trợ: Có thể chia thành hai dạng cơ bản gồm:

+ Tư vấn, hỗ trợ trực tiếp: Là hình thức tư vấn trong đó giáo viên và học sinh/nhóm học sinh trò chuyện, tương tác “mặt đối mặt với nhau” với nhau không qua môi trường trung gian. Ví dụ: học sinh và giáo viên gặp nhau trao đổi trên lớp, trong phòng tâm lí học đường tại trường (nếu có) hoặc tại nhà của học sinh...

+ Tư vấn, hỗ trợ gián tiếp: Đây là hình thức giáo viên và học sinh/nhóm học sinh không đối thoại trực tiếp mà thông qua phương tiện trung gian như điện thoại, mạng internet, “hộp thư tâm tình”...

- Căn cứ vào nội dung tư vấn, hỗ trợ: Có thể chia thành các hình thức cơ bản gồm:  tư vấn, hỗ trợ học tập và hướng nghiệp; tư vấn, hỗ trợ các vấn đề liên quan đến mối quan hệ, giao tiếp; tư vấn, hỗ trợ các vấn đề liên quan đến sự phát triển bản thân của học sinh.

 

 

 

.Quá trình tri giác của học sinh trung học cơ sở đã phát triển hoàn thiện hơn, thể hiện ở khả năng phân tích và tổng hợp phức tạp hơn khi tri giác sự vật hiện tượng.

▪   Ghi nhớ có ý nghĩa, ghi nhớ logic đang dần chiếm ưu thế hơn ghi nhớ máy móc. Trong khi tái hiện tri thức, học sinh trung học cơ sở đã biết dựa vào logic của vấn đề nên nhớ chính xác và lâu hơn.

▪   Các phẩm chất chú ý của học sinh trung học cơ sở mang nội dung mới, sức tập trung chú ý cao hơn, khối lượng chú ý nhiều hơn, khả năng duy trì chú ý cũng lâu bền hơn học sinh tiểu học.

▪   Chuyển từ tư duy cụ thể sang tư duy trừu tượng là nét đặc thù trong sự phát triển trí tuệ của học sinh trung học cơ sở. 

▪   Khả năng suy luận, phán đoán, phê phán cũng tăng lên. Óc sáng tạo của học sinh trung học cơ sở cũng có sự tiến bộ đáng kể, tạo điều kiện cho sự phát triển các chức năng tư duy, đặc biệt là tư duy khoa học.

Trong sự phát triển về trí tuệ, giữa học sinh nam với học sinh nữ có sự khác nhau về đặc điểm tư duy, nhận thức trong học tập. Học sinh nam có xu hướng phát triển các thao tác trí tuệ không gian và logic; còn học sinh nữ phát triển các thao tác sự kiện và phân tích, các thao tác nhóm, thao tác gộp và thao tác phân loại. Vì vậy trong học tập học sinh nữ có xu hướng học các môn nhiều sự kiện, học thuộc lòng và máy móc; ngược lại, học sinh nam có xu hướng học tốt các môn trừu tượng, suy luận hơn.

Từ những đặc điểm trên, giáo viên cần chú ý phát triển tư duy trừu tượng cho học sinh trung học cơ sở để làm cơ sở cho việc lĩnh hội khái niệm khoa học trong học tập. Hướng dẫn các em những biện pháp rèn luyện kĩ năng suy nghĩ độc lập, có phê phán.

So với lứa tuổi tiểu học, tình cảm của học sinh trung học cơ sở có sự thay đổi rõ rệt cả về nội dung và hình thức thể hiện. Một mặt, tình cảm đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ phát triển mạnh, thể hiện ở sự coi trọng tình cảm gia đình, tình cảm bạn bè, tình cảm với thầy, cô giáo và những người xung quanh; Mặt khác, tình cảm của các em lại có cường độ khá mạnh, có sự đan xen giữa cảm xúc tích cực và tiêu cực (dễ vui, dễ buồn vô cớ...).

Cùng ở lứa tuổi này nhưng đời sống tình cảm của học sinh dân tộc thiểu số lại có những nét độc đáo riêng. Hồn nhiên, giản dị, thật thà, chất phác trong quan hệ với mọi người là một đặc điểm dễ nhận thấy ở học sinh dân tộc thiểu số. Các em sống trung thực, thẳng thắn, yêu quý lao động, dễ tin và đã tin là tin tuyệt đối.

Do tình cảm của các em rất chân thực, mộc mạc, yêu ghét rõ ràng nên học sinh dân tộc thiểu số luôn có niềm tin sâu sắc vào những người mình đã tin cậy, đặc biệt là người giáo viên. Khi các em đã tin yêu giáo viên của mình, các em thường quyết tâm thực hiện cho được những công việc mà thầy/cô giao, nhiều khi các em còn bắt chước tác phong, cử chỉ, ngôn ngữ... của giáo viên. Vì vậy, để công tác tư vấn, hỗ trợ cho học sinh đạt hiệu quả thì người giáo viên phải luôn gần gũi, lắng nghe, tìm hiểu học sinh; cảm hoá các em bằng sự chân thành, nhiệt tình, tận tụy của mình; đồng thời cũng cố gắng gương mẫu về mọi mặt để dành cho được sự tin yêu của các em, từ đó phát huy tác dụng giáo dục của mình.

Khi bước vào giai đoạn lứa tuổi học sinh trung học cơ sở, do sự phát triển đột biến của cơ thể ở tuổi dậy thì, đặc biệt do sự phát triển các mối quan hệ xã hội, giao tiếp trong tập thể mà ở các em xuất hiện nhu cầu quan tâm đến nội tâm của mình, đến những phẩm chất nhân cách riêng, xuất hiện nhu cầu tự đánh giá, so sánh mình với người khác. Các em đã bước đầu có sự trưởng thành trong nhận thức về bản thân, xuất hiện “cảm giác mình đã là người lớn”. Xu hướng vươn lên làm người lớn cùng với nhu cầu tự khẳng định bản thân đặc biệt phát triển mạnh mẽ, chi phối đến toàn bộ nhận thức, thái độ và hành động của học sinh ở lứa tuổi này.

Học sinh trung học cơ sở thường có xu hướng tự đánh giá mình cao hơn hiện thực, trong khi đó những người xung quanh lại đánh giá thấp hơn mức độ kì vọng của các em nên đôi khi có những xung đột trong tâm lí của học sinh. Các em rất nhạy cảm với những đánh giá, nhận xét của người khác về mình, điều này đòi hỏi cha mẹ và các nhà giáo dục phải luôn khéo léo, tế nhị trong giao tiếp - ứng xử với học sinh trung học cơ sở.

-  Sự phát triển của tuổi dậy thì đã tác động đến học sinh trung học cơ sở, khiến cho các em có sự quan tâm nhiều đến bạn khác giới, đồng thời xuất hiện những rung động, xúc cảm mới lạ với bạn khác giới.

-   Khó khăn trong sự chuyển đổi và hình thành động cơ học tập đúng đắn.

-   Khó khăn trong việc định hình phương pháp học tập khoa học

- Khó khăn trong định hướng nghề nghiệp

 

-  Sự phát triển của tuổi dậy thì đã tác động đến học sinh trung học cơ sở, khiến cho các em có sự quan tâm nhiều đến bạn khác giới, đồng thời xuất hiện những rung động, xúc cảm mới lạ với bạn khác giới.

* Lưu ý khi tìm hiểu các đặc điểm tâm lí của học sinh trung học cơ sở: Ngoài những đặc điểm tâm lí chung ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở, giáo viên cần chú ý đến những đặc điểm riêng của học sinh nữ, học sinh dân tộc thiểu số và học sinh khuyết tật.

-   Khó khăn trong sự chuyển đổi và hình thành động cơ học tập đúng đắn.

-   Khó khăn trong việc định hình phương pháp học tập khoa học

- Khó khăn trong định hướng nghề nghiệp

- Khó khăn do mâu thuẫn nảy sinh giữa cha/mẹ với con trong các lĩnh vực hoạt động của con. 

-   Khó khăn trong hình thành mẫu người lí tưởng

-   Khó khăn trong phát triển khả năng tự khẳng định bản thân

+ Hạn chế về khả năng tự khẳng định bản thân

❖   Tác động của Internet và mạng xã hội đến tâm lí học sinh trung học cơ sở

❖  Tác động của môi trường kinh tế - văn hóa hội nhập quốc tế

❖  Những tác động tích cực:

❖  Những tác động tiêu cực:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

            - Thể chất: Sự mất cân đối trong phát triển thể chất của học sinh: Sự phát triển nhanh, mạnh mẽ nhưng không cân đối giữa các cơ quan, hệ cơ quan trong cơ thể.

            - Tâm lí: Nam, nữ có sự phát triển có sự khác nhau về tâm sinh lí, tư duy, nhận thức trong học tập.

            - 

            - Học tập, hướng nghiệp: Hình thành động cơ học tập đúng đắn, Phương pháp học tập khoa học; Khó khăn chuyển đổi mức độ tư duy; Áp lực về học tập, ngộ nhận về năng lực học tập; Định hướng nghề nghiệp.

            - Giao tiếp: Gia đình, giáo viên, bạn bè.

            - Phát triển bản thân: Xây dựng hình ảnh bản thân, khẳng định mình, đánh giá bản thân, kiểm soát hành vi,…

-  Sự phát triển của tuổi dậy thì đã tác động đến học sinh trung học cơ sở, khiến cho các em có sự quan tâm nhiều đến bạn khác giới, đồng thời xuất hiện những rung động, xúc cảm mới lạ với bạn khác giới.

* Lưu ý khi tìm hiểu các đặc điểm tâm lí của học sinh trung học cơ sở: Ngoài những đặc điểm tâm lí chung ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở, giáo viên cần chú ý đến những đặc điểm riêng của học sinh nữ, học sinh dân tộc thiểu số và học sinh khuyết tật.

-   Khó khăn trong sự chuyển đổi và hình thành động cơ học tập đúng đắn.

-   Khó khăn trong việc định hình phương pháp học tập khoa học

- Khó khăn trong định hướng nghề nghiệp

- Khó khăn do mâu thuẫn nảy sinh giữa cha/mẹ với con trong các lĩnh vực hoạt động của con. 

-   Khó khăn trong hình thành mẫu người lí tưởng

-   Khó khăn trong phát triển khả năng tự khẳng định bản thân

+ Hạn chế về khả năng tự khẳng định bản thân

❖   Tác động của Internet và mạng xã hội đến tâm lí học sinh trung học cơ sở

❖  Tác động của môi trường kinh tế - văn hóa hội nhập quốc tế

❖  Những tác động tích cực:

❖  Những tác động tiêu cực:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

            - Thể chất: Hiện tượng dậy thì: Đây là yếu tố đặc trưng trong sự phát triển của lứa tuổi học sinh THCS. Sự mất cân đối trong phát triển thể chất của học sinh: Sự phát triển nhanh, mạnh mẽ nhưng không cân đối giữa các cơ quan, hệ cơ quan trong cơ thể.

            - Tâm lí: Nam, nữ có sự phát triển có sự khác nhau về tâm sinh lí, tư duy, nhận thức trong học tập.

            Tư duy, trí tuệ có nhiều thay đổi; Phát triển nhiều hơn về các phẩm chất, năng lực; Cần chú ý hơn tới học sinh nữ, học sinh dân tộc thiểu số, học sinh khuyết tật.

            - Học tập, hướng nghiệp: Hình thành động cơ học tập đúng đắn, Phương pháp học tập khoa học; Khó khăn chuyển đổi mức độ tư duy; Áp lực về học tập, ngộ nhận về năng lực học tập; Định hướng nghề nghiệp.

            - Giao tiếp: Gia đình, giáo viên, bạn bè.

            - Phát triển bản thân: Xây dựng hình ảnh bản thân, khẳng định mình, đánh giá bản thân, kiểm soát hành vi,…

  

 

Thông tin của học sinh Nguyễn Văn An

Lý do tư vấn, hỗ trợ : An là con trai đầu trong gia đình có hai anh em.Bố mẹ đi làm ăn xa ở với ông bà. Em được đánh giá là HS có học lực tốt có ý thức tốt hòa đồng với bạn bè trong học tập, nhưng có cá tính riêng. Năm lớp 8 em học rất tốt nhưng đến năm đầu lớp 9 em lực học sa sút, có những biểu hiện bất thường trên lớp như ít nói, hay cáu gắt với bạn bè

- Suy nghĩ/cảm xúc/hành vi: ngoan, lễ phép, dễ xúc động, nổi nóng với bạn bè.(quan sát, phỏng vấn)

- Khả năng học tập: Lớp 8 thì hoàn thành được các nhiệm vụ học tập , nhưng hiện tại chưa tích cực tham gia vào các hoạt động học tập của lớp, của nhóm;.(hồ sơ, quan sát)

- Sức khỏe thể chất: thường xuyên mệt mỏi, ngủ gật trong lớp.(quan sát)

- Quan hệ giao tiếp (với bạn, thầy cô: Trước đây hòa đồng, vui vẻ, hiện tại ít nói(quan sát)

- Có cảm mến một bạn nữ nên ở nhà hay nhắn tin với bạn đến khuyan(tìm hiểu qua bạn bè)

- Quan hệ giữa các thành viên trong gia đình: Thiếu tình thương của mẹ, cha và ông bà  ít quan tâm, chăm sóc. (phỏng vấn)

- Điểm mạnh, hạn chế: biết tự nấu ăn và sinh hoạt đúng giờ (phỏng vấn)

- Sở thích: không có sở thích rõ rệt (phỏng vấn)

- Đặc điểm tính cách: trung thực.(quan sát)

- Mong đợi : Được ở với ba mẹ và em.

-  Mất tập trung.

- Phải tự phục vụ bản thân từ học tập đến ăn uống.

- Đi học đúng giờ nhưng hay ngủ gật

- Ít tương tác với thầy cô, bạn bè.

- Khó khăn trong học tập: Không chú ý nghe giảng, không hoàn thành nhiệm vụ học tập, mất tập trung do thiếu sự quan tâm của gia đình, sa đà vào tình yêu sớm 

- Đi học trễ, hay ngủ gật do thức khuya nhắn tin trò chuyện cùng bạn gái ngủ không đủ giấc, không có người nhắc nhở.

- Ít tương tác với thầy cô, bạn bè vì mệt mỏi, buồn chán, mỗi khi giận giỗi với bạn gái không nắm vững nội dung học tập.

- Em An đi học đúng giờ, không còn ngủ gật trong lớp;

- Tiếp thu được bài học, hoàn thành nhiệm vụ, tập trung trong giờ học.

- Học tập tích cực, hợp tác với thầy cô, bạn bè.

- Gọi điện nói chuyện với ba, mẹ và  của An để trò chuyện giúp họ hiểu được những khó khăn mà An đang gặp phải; cung cấp một lịch biểu ghi chú những nội dung cần hỗ trợ cho An;

- Từng bước giúp An nhận ra được việc yêu sớm ảnh hưởng không tốt như thế nào trong quá trình học tập

- Giúp em thấy được nhiệm vụ và trách nhiệm của mình khi tham gia học tập cũng như thực hiện đúng nội quy trường lớp để em dần thực hiện một cách tự giác.

- GVCN, gia đình học sinh, GV bộ môn, HS trong lớp.

* Sử dụng kênh thông tin phối hợp với gia đình trong tư vấn, hỗ trợ học sinh :

- Gọi điện gặp gỡ, trao đổi chi tiết những khó khăn mà em An đang gặp phải cũng như thống nhất cách giúp đỡ em khắc phục khó khăn đó.

- Sau đó mỗi ngày giáo viên sẽ kết hợp nhắn tin hoặc gọi điện qua zalo nhắc nhở nội dung học tập hằng ngày cũng như thông báo tình hình của em ở lớp (nếu có bất thường) .

- Trò chuyện, tâm sự với An, chia sẻ những khó khăn mà em đang gặp phải.

- Trò chuyện, động viên để An hiểu và chấp nhận những khó khăn trong cuộc sống mà em cần đối diện và nỗ lực.

- Kể cho An nghe một số tấm gương các anh chị yêu sớm nhưng biết  để tạo động lực cho em.

- Hướng dẫn , hỗ trợ để An có thể tự hoàn thành các bài tập trên lớp.

- Gọi điện cho ba của An để trao đổi, đề nghị quan tâm, chăm sóc An nhiều hơn trong sinh hoạt, học tập hằng ngày.

- Gặp gọi điện trao đổi với mẹ An về tình hình của An để mẹ hỏi thăm, động viên An thường xuyên hơn.

- Quan sát quá trình học tập của em An trên lớp,

- Quan tâm, giúp đỡ em trong từng tiết học để em hoàn thành nhiệm vụ.

- Quan tâm về giờ giấc sinh hoạt hằng ngày cũng như giờ đến lớp;

- Kèm cặp thêm về nội dung học tập

- Thường xuyên trò chuyện với em

- Chơi với bạn;

- Hỗ trợ bạn trong quá trình học tập qua hình thức Đôi bạn cùng tiến;

- Các bạn ở gần nhà rủ bạn cùng đi học.

*Qua thời gian GV hỗ trợ 1 tháng em An đã có sự chuyển biến theo chiều hướng tích cực: 

- Đã đi học đúng giờ, không còn ngủ gật trong lớp;

- Đã có sự tập trung trong giờ học, tiếp thu được những nội dung cơ bản của bài học;

- Tích cực hợp tác hơn với thầy cô, bạn bè.