Πολλές φορές έβαζαν στο στόμα του νεκρού ένα νόμισμα. Ήταν τα βαρκάτικα, ο οβολός που έπρεπε να πληρώσει στον Χάροντα που τον περνούσε με τη βάρκα στον ποταμό Αδη. Αλλες φορές πάλι, έβαζαν κοντά στο νεκρό ένα γλυκό από μέλι, διότι πίστευαν πως με αυτό θα μπορέσει να κολακέψει τον Κέρβερο, τον σκύλο – φύλακα του Αδη. Η κηδεία γινόταν μέσα στο σκοτάδι της νύχτας, πριν βγει η πρώτη αχτίδα του ήλιου και μολυνθεί από τον νεκρό, που θεωρείτο μιασμένος. Εκαναν τελετές εξαγνισμού, ενώ οι συγγενείς πλένονταν με νερό φερμένο από άλλο σπίτι κι έπειτα έτρωγαν όλοι μαζί (νεκρόδειπνα). Την επόμενη, γίνονταν εξαγνισμός του σπιτιού με θαλασσινό νερό. Την τρίτη μέρα, την ένατη, την τριακοστή και στο χρόνιασμα, έκαναν προσφορές, θυσίες και συμπόσια στη μνήμη του νεκρού.

A. Ενταφιασμός
Ο ενταφιασμός περιλάμβανε τα παρακάτω στάδια:

1. την πρόθεση
2. την εκφορά
3. το περίδειπνο
4. τις ετήσιες προσφορές στη μνήμη των νεκρών

Η πρόθεσις γινόταν μια ημέρα μετά το θάνατο, πραγματοποιούνταν μοιρολόγια και η τελευταία επίσκεψη των συγγενών και των φίλων. Το σώμα του νεκρού, καλυμμένο με ένα λινό ύφασμα τοποθετούνταν σε μια ταφική κλίνη. Γυναίκα του άμεσου περιβάλλοντος του νεκρού  φρόντιζε το σώμα, το έπλενε, το άλειφε με λάδι, το έντυνε και το κοσμούσε με άνθη, στεφάνια και κοσμήματα.

Κατά την τρίτη ημέρα, πριν από τη δύση του ηλίου, γίνονταν η εκφορά του νεκρού. Μια πομπή δηλαδή, η οποία σύμφωνα με το νόμο, έπρεπε να περάσει σιωπηλά από τους δρόμους της πόλης. Όταν αυτή έφτανε στο σημείο ταφής, το νεκρό σώμα αφήνονταν στο μνήμα. Μαζί με το νεκρό απόθεταν κτερίσματα όπως αγγεία από πηλό, από μάρμαρο πυξίδες  Τα παιδιά συνόδευαν συνήθως οινοχόες και θήλαστρα. 

Επιλέγονταν αγαπημένα αντικείμενα του νεκρού (π.χ. παιχνίδια) και πήλινα ειδώλια, κοσμήματα  κυρίως δακτυλίδια και ενώτια από χρυσό και χαλκό.

 Φύτευαν άνθη και έκαναν χοές επάνω από τον τάφο. Μετά την τελετή οι πενθούντες επιστρέφουν στο σπίτι του εκλιπόντος.

Το περίδειπνο ακολουθούσε την ταφή. Πρόκειται για τη συγκέντρωση των συγγενών για φαγητό αφού όμως πρώτα γινόταν ο καθαρμός της οικίας με θυμίαμα και αγιασμό και των ιδίων με πλύσιμο χεριών και κεφαλιού. Ήταν μια ευκαιρία για τους συγγενείς να συγκεντρωθούν και να συζητήσουν γύρω από το πρόσωπο του εκλιπόντος. Οι εκδηλώσεις αγάπης και ο κατακερματισμός των αγγείων ήταν μια προσπάθεια προσφοράς ειδών άμεσης ανάγκης στο νεκρό. Οκτώ ημέρες μετά την ταφή οι συγγενείς και οι φίλοι του νεκρού συγκεντρώνονταν στο σημείο ταφής και τελούνταν τα «ένατα» (= εννέα ημέρες από την ταφή.

Σήμερα ακολουθούμε σχεδόν το ίδιο τυπικό. Γυναίκες από το περιβάλλον του νεκρού φροντίζουν το σώμα, το πλένουν το αρωματίζουν και του φοράνε όμορφα ρούχα. Κρατάνε το σώμα του νεκρού μέσα σε ένα φέρετρο ανοιχτό για ένα βράδυ ώστε να τον μοιρολογήσουν και να τον αποχαιρετήσουν όλοι οι συγγενείς και φίλοι με συνοδεία καφέ ή κονιάκ. Την επόμενη μέρα στην εκκλησία γίνεται τελετή του νεκρού, τον αποχαιρετούν όλοι και κατόπιν γίνεται η ταφή του. Ακολουθεί συγκέντρωση συγγενών και φίλων για να εκφράσουν τα συλλυπητήριά τους στους συγγενείς του θανόντα. Ακόμα και σήμερα κάνουμε επι μνημόσυνη δέηση όπως 3μερα, 9μερα, 40μερα, χρόνο και 3χρονα.

Τα στάδια της ταφής κατά την αρχαιότητα είναι η πρόθεσις, η εκφορά, ο ενταφιασμός, το παράδειπνο και το μνημόσυνο.
Καταγράφοντας την ταφική πρακτική των αρχαίων Ελλήνων παρατηρούμε ότι όλα τα έθιμα που χρησιμοποιούμε  οι χριστιανοί Έλληνες σήμερα με τις όποιες παραλλαγές στο πέρασμα των αιώνων είναι απευθείας συνέχεια από την αρχαιότητα. Ακόμα και στο λεξιλόγιο  της θρησκείας εντοπίζεται αυτή η συνέχεια π.χ. Έξοδος: η εξόδιος ακολουθία, η λέξη κηδεία από το κήδομαι που σημαίνει φροντίζω= κήδομαι-κῆδος-κηδεία, μνήμα από το μνημίσκομαι (θυμάμαι), μακάριος= μη+κηρ(όλεθρος) αυτός που δεν μπορεί να υποστεί πια τον όλεθρο. Επίσης και στον τρόπο που θρηνούμε υπάρχει ομοιότητα αρκεί  να παρατηρήσουμε τις σκηνές πρόθεσης :Κατά την διαδικασία αυτή το σώμα του τεθνεώτα παρέμενε την νύχτα στο σπίτι, πλενόταν, λουζόταν, ντυνόταν και του περνούσαν πέπλο (σάβανο). Συγγενείς και φίλοι συγκεντρωνόταν στο σπίτι του νεκρού και τον μοιρολογούσαν.  Ανάλογες ομοιότητες παρατηρούμε  και στη διαδικασία εκφοράς του νεκρού δηλαδή  στη νεκρική πομπή, στην οποία οι παρευρισκόμενοι σιωπηλοί πηγαίνανε τον νεκρό στην τελευταία του κατοικία.
Κατά την διαδικασία του ενταφιασμού ο νεκρός τοποθετούνταν στον τάφο, γινόταν οι προσφορά των "χοών" λάδι, κρασί, νερό, αρώματα με σκοπό τον εξαγνισμό του νεκρού. Ύστερα στον τάφο τοποθετούνταν τα κτερίσματα, αγγεία δηλαδή που θάβονταν μαζί με τον νεκρό. Στην κατηγορία των κτερισμάτων εντάσσονταν και τα αγαπημένα αντικείμενα των νεκρών τα οποία είναι ποικίλων ειδών π.χ. κοσμήματα, πανοπλίες, παιχνίδια σε μικρά παιδία κλπ. Στο τέλος ο λάκκος σφραγιζόταν με μαρμάρινη πλάκα και φυτεύονταν λουλούδια για να εξαγνιστεί η γή  και να αναπαυθεί ο νεκρός. Και εδώ βλέπουμε ομοιότητες αντίστοιχες με τις σημερινές , οπου τοποθετούμε στο νεκρό αγαπημενα του προσωπικά αντικείμενα, καθώς και στολίζουμε τον τάφο με λουλουδια.

Παράδειπνο: Ήταν το γεύμα που παρέθετε η οικογένεια του νεκρού. Κάτι που γίνεται και στις μέρες μας

Μνημόσυνα: Το μνημόσυνο ήταν τελετουργικό κατά το οποίο οι συγγενείς μαζευόταν κάνοντας δεήσεις και θυσίες με σκοπό να δώσουν οι θεοί συγχώρεση στους νεκρούς για τα αμαρτήματα τους και μετά όλοι μαζί δειπνούσαν δίπλα από το μνήμα. Το μνημόσυνο γινόταν στις τρείς, στις εννιά (ένατα) και στις τριάντα (τριακάς) μέρες μετά την ταφή. Αντίστοιχες τελετές υπάρχουν και σήμερα μόνο το τελευταίο γίνεται στις 40 ημέρες αντί για τις 30.

πηγή των πληροφοριών
https://cognoscoteam.gr/%CE%BF%CE%BC%CE%BF%CE%B9%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B5%CF%82-%CF%84%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD-%CF%80%CF%81%CE%B1%CE%BA%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD-%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1/

Την εποχή του Ομήρου υπήρχε  η αντίληψη ότι ο νεκρός κατευθύνονταν προς τον Άδη , το ταξίδι του νεκρού για τον κάτω κόσμο ξεκινούσε με τον Ερμή να τον πηγαίνει στον Αχέροντα ποταμό, από εκεί ο Χάρος περνούσε την ψυχή στην απέναντι όχθη , μία αντίληψη που κυριάρχησε και κατά την κλασσική περίοδο. Πολλές φορές έβαζαν στο στόμα του νεκρού ένα νόμισμα επειδή πίστευαν πως έπρεπε να πληρώσει με τον οβολό του στον Χάρο που τον περνούσε με τη βάρκα στον ποταμό Αχέροντα. Άλλες φορές, έβαζαν κοντά στο νεκρό ένα γλυκό από μέλι, καθώς πίστευαν πως με αυτό θα μπορέσει να γλυκάνει τον Κέρβερο, τον φύλακα του Άδη. Αργότερα κρινόταν από τους κριτές του Άδη και ανάλογα με  τις πράξεις του πήγαινε ή στα Ηλύσια Πεδία τον αντίστοιχο παράδεισο ή στον Τάρταρο την αντίστοιχη κόλαση.  Από τον 5ο αιώνα η διαδικασία αυτή γινόταν σταδιακά. Η ψυχή του νεκρού καθοδηγούταν από τον Ερμή τον Ψυχοπομπό προκειμένου να περάσει στον κάτω κόσμο . Κατά την κλασσική περίοδο στην Αθήνα η καύση των νεκρών δεν ήταν τόσο διαδεδομένη. Παρόλα αυτά όταν γινόταν λάμβανε χώρα ή στο σημείο ταφής είτε γινόταν με την μέθοδο της ανακομιδής. Στη δεύτερη περίπτωση τα αποθέματα της καύσης (στάχτη) τοποθετούνταν σε τεφροδόχο αγγείο από πηλό ή από μέταλλο. Ο ενταφιασμός περιλάμβανε τα παρακάτω στάδια :

 i. Την πρόθεση 

 ii. Την εκφορά 

 iii. Το περίδειπνο 

 iv. Τις ετήσιες προσφορές στη μνήμη των νεκρών 
Μία μέρα πριν από την πρόθεση η οικογένεια προσκαλεί τους συγγενείς και τους φίλους όπου επιθυμεί. Η οικογένεια ετοιμάζει τον νεκρό λούζοντας τον , κόβοντας τα μαλλιά του και καθαρίζοντας τις πληγές του εάν ήταν τραυματισμένος. Συγγενείς και φίλοι έκοβαν τα μαλλιά τους  και φορούσαν κυρίως μαύρα ή γκρι ρούχα. Σε αρκετές περιπτώσεις έκοβαν ακόμα και την χαίτη από τα άλογα , σε άλλες περιπτώσεις οι συγγενείς έβαζαν στάχτη στο κεφάλι τους ως ένδειξη πένθους. Απαγορευόταν αυστηρά η μουσική μέχρι το φεγγάρι να γεμίσει 12 φορές, δηλαδή περίπου για ένα χρόνο. Στη μέση του κυρίως δωματίου του σπιτιού τοποθετούσαν το νεκρικό κρεβάτι με στρώμα και προσκέφαλο και πάνω έβαζαν το σώμα του νεκρού καλυμμένο με λινό ύφασμα. Στη συνέχεια το κοσμούσαν με άνθη, στεφάνια αλλά και κοσμήματα. Γύρω από την ταφική κλίνη τοποθετούσαν νεκρικές υδρίες. Όλοι όσοι ήταν συγκεντρωμένοι στο σπίτι έφερναν δώρα ώστε να τιμήσουν τον νεκρό. Ο θρήνος περιλάμβανε κραυγές , μοιρολόγια και σε πολλές περιπτώσεις υπερβολικές σκηνές θρήνου κυρίως από τις γυναίκες οι οποίες έσκιζαν τα ρούχα τους ή και το δέρμα τους. Την ημέρα της εκφοράς η οποία γινόταν τα χαράματα (πριν βγει ο ήλιος και μολυνθεί από τον νεκρό, που θεωρείται μιασμένος ) , προϋπόθεση είναι η εκτέλεση μιας πομπής , η οποία έπρεπε να περάσει σιωπηλά από τους δρόμους της πόλης. Όταν αυτή έφτανε στο σημείο ταφής ακολουθούσαν μόνο άνδρες  και οι γυναίκες , οι οποίες ήταν άνω των 60 ετών. Οι νεκροί τοποθετούνταν στο μνήμα.  Οι τάφοι συνήθως ήταν λακκοειδής και τις περισσότερες φορές κεραμοσκεπείς. Το σώμα ήταν τοποθετημένο είτε απευθείας στο έδαφος είτε πιο σπάνια σε στρώμα από κεραμίδες. Στο σύνολο τους οι τάφοι ήταν κατασκευασμένοι από πλίνθους. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των τάφων ήταν τα κτερίσματα. Αυτά τοποθετούνταν κυρίως γύρω από το σώμα και ήταν αγγεία από πηλό ( πινάκια , υδρίες , λευκή λήκυθοι , χύτρες ). Επιπλέον επιλέγονταν αγαπημένα αντικείμενα του νεκρού και πήλινα ειδώλια. Έχουν εντοπισθεί και κοσμήματα , κυρίως δαχτυλίδια και ενώτια από χρυσό και χαλκό. Μετά την τελετή οι πενθούντες επέστρεφαν στο σπίτι του εκλιπόντος όπου ακολουθούσε το περίδειπνο. Πρόκειται για μία συγκέντρωση των συγγενών για φαγητό προς τιμή του νεκρού , αφού όμως πρώτα γινόταν ο καθαρμός της οικείας. Συγκεκριμένα ράντιζαν το σπίτι με θαλασσινό νερό για να φύγει το μίασμα. Στη συνέχεια το άλειφαν με χώμα και τέλος το έπλεναν με καθαρό νερό. Αντίστοιχα συγγενείς και φίλοι έπλεναν τα χέρια και το κεφάλι τους. Οκτώ μέρες μετά την ταφή οι συγγενείς και οι φίλοι του νεκρού συγκεντρώνονταν στο σημείο ταφής και τελούσαν θυσίες στους εφέστιους θεούς. Το μνημόσυνο γινόταν στις τρείς , στις εννιά (ένατα) και στις τριάντα μέρες μετά την ταφή. Ανάλογες τελετές υπάρχουν και σήμερα μόνο που το τελευταίο γίνεται στις 40ημέρες αντί για τις 30ημέρες. Γενικά η ημερομηνίες των μνημόσυνών είναι :

•η τρίτη (συμβολίζει την 3ήμερη παραμονή του Κυρίου στον τάφο)
 •η ενάτη (κατά την ενάτη ημέρα δημιουργείται η σάρκα ή διαλύονται τα μέλη της)             •η τεσσαρακοστή (η Ανάσταση του κυρίου έγινε μετά από 40 ημέρες, ή τότε αποσυντίθεται   η καρδιά)  • τα τρίμηνα (Αγία Τριάδα)
 • τα εξάμηνα (Αγία Τριάδα)
 • τα εννιάμηνα (Αγία Τριάδα)
 • ο χρόνος (Ανάσταση) και
 • κάθε χρόνο η επέτειος της μνήμης.

Στη σημερινή εποχή τα έθιμα που γίνονταν κατά την Κλασσική περίοδο συνεχίζουν ακόμη. Συγκεκριμένα την προετοιμασία του νεκρού δεν την αναλαμβάνει η οικογένεια αλλά ειδικά γραφεία τελετών τα οποία περιποιούνται την σωρό και την στολίζουν με λουλούδια. Κυρίως στα χωριά η σωρός του νεκρού τοποθετείται στο σπίτι του , από την προηγούμενη μέρα αν το επιτρέπουν οι συνθήκες , όπου συγγενείς και φίλοι έρχονται να ξενυχτίσουν μαζί του. Οι γυναίκες κυρίως φορούν μαύρα ρούχα και κάθονται δίπλα του μοιρολογώντας. Την επόμενη μέρα γίνεται η εξόδιος ακολουθία και η ταφή αφού πρώτα γίνει η πομπή του νεκρού έως την εκκλησία. Μετά την εξόδιο ακολουθία η οικογένεια ακολουθεί την σωρό έως το μνήμα όπου ο ιερέας ραντίζει το  σώμα του νεκρού με λάδι και κρασί. Μετά την ταφή συγγενείς και φίλοι συγκεντρώνονται στο ενοριακό κέντρο όπου πίνουν καφέ στη μνήμη του νεκρού. Συνήθως προηγείται το πλύσιμο των χεριών των πενθούντων. Άλλες φορές παρατίθεται γεύμα την ίδια μέρα ενώ άλλες αυτό γίνεται στα καθιερωμένα μνημόσυνα των 40ημερών ή του χρόνου. Πέρα από αυτά τα μνημόσυνα γίνονται τελετές τρείς μέρες και αντίστοιχα εννιά μέρες από τον θάνατο του νεκρού , όπου οι γυναίκες φτιάχνουν το λεγόμενο σιτάρι και το μοιράζουν σε όσους βρίσκονται στην εκκλησία για να συγχωρεθούν οι αμαρτίες του. Σε γενικές γραμμές λοιπόν θα λέγαμε πως τα ταφικά έθιμα των αρχαίων χρόνων εξακολουθούν να αποτελούν παράδοση και στη σύγχρονη εποχή. Μάλιστα πολλές είναι και οι προλήψεις που έχει ο λαός μας σε περίπτωση θανάτου οικογενειακού προσώπου όπως το να μην καθαρίζεται το σπίτι την ημέρα του θανάτου ή οι γυναίκες που πήγαν σε κηδεία δεν επιτρέπεται να πλησιάσουν κάποιο βρέφος μετά από αυτή. Συμπερασματικά τα έθιμα του θανάτου ανέκαθεν εξυπηρετούσαν 3 σκοπούς :
i. Να βοηθήσουν στον ήρεμο θάνατο

ii. Να συντελέσουν στον εξαγνισμό του νεκρού και να εξασφαλίσουν την συγχώρεση του από τον θεό 

iii. Να βοηθήσουν την οικογένεια να τιμήσει τον νεκρό όπως του αρμόζει ώστε να επιστρέψουν στην συνέχεια στην κανονική τους ζωή

Πηγή των πληροφοριών μου είναι:
Το βίντεο
 +
https://www.hufes.gr/ταφικα-εθιμα/ 

·         Κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου (5^ος Αιώνας π.Χ.) πίστευαν ότι όσοι πεθαίνουν οδηγούνται στον Άδη και με τη  βοήθεια του Χάρου και του Ερμή Ψυχοπομπού, ο νεκρός περνάει στον Κάτω Κόσμο.

 

·         Τρία ήταν τα στάδια του ενταφιασμού:

1.       Πρόθεση

Αυτή ήταν μια μέρα μετά τον θάνατο και κατά τη διάρκεια αυτής της μέρας οι συγγενείς του νεκρού τον επισκέπτονταν για τελευταία φορά και τον αποχαιρετούσαν με μοιρολόγια. 

2.       Εκφορά

Αυτή ήταν η μεταφορά του νεκρού από το σπίτι προς τον τάφο. Ακολουθούσε πίσω του μια πομπή μέχρι το σημείο ταφής στο μνήμα.

3.       Περίδειπνο

Γινόταν μετά την ταφή και ήταν η συγκέντρωση των συγγενών με προσφορά φαγητού αφού ακολουθούσαν μια διαδικασία: πλύσιμο χεριών, κεφαλιού, αγιασμός της οικίας κλπ. 

 

·         Για τους νεκρούς στρατιώτες, που είχαν πέσει σε κάποιον πόλεμο εκφωνούνταν και επιτάφιος λόγος από ένα πρόσωπο υψηλού κύρους (πολιτικός, ρήτορας κλπ.) που εξυμνούσε τις αρετές των νεκρών και παρηγορούσε τους συγγενείς.

 

·         Κατά την Τρίτη και την ένατη μέρα μετά τον θάνατο, γινόταν τελετή στον τάφο τα τρίτα και τα ένατα. Επίσης, με τελετή οριζόταν και το τέλος του πένθους αφού η οικογένεια είχε εκπληρώσει την υποχρέωσή της προς τον νεκρό επέστρεφε στον φυσιολογικό ρυθμό της ζωής. 

 

·         Σχετικά με την καύση των νεκρών, αυτό ήταν κάτι πολύ συνηθισμένο στην Αθήνα τον 4^ο αιώνα. Η στάχτη που προερχόταν από αυτή την καύση φυλασσόταν σε αγγείο από πηλό ή μέταλλο (τεφροδόχος)

 

·         Ο τύπος του τάφου ήταν κεραμοσκεπής και λακκοειδής δηλαδή λάκκος σκαμμένος στο έδαφος και σφραγισμένος με πλάκα και συνήθως ήταν ανεξάρτητα κτίσματα, ένα για κάθε άτομο. Ήταν κτισμένοι με πλίνθους και μέσα ή γύρω από αυτούς τοποθετούνταν κτερίσματα για να συντροφεύουν τον νεκρό στον Κάτω Κόσμο.  

 

 

 

Πηγή: https://slideplayer.gr/slide/11414219/

A. Ενταφιασμός
Ο ενταφιασμός περιλάμβανε τα παρακάτω στάδια:
1. την πρόθεση
2. την εκφορά
3. το περίδειπνο
4. τις ετήσιες προσφορές στη μνήμη των νεκρών

Η πρόθεσις γινόταν μια ημέρα μετά το θάνατο. Διαρκούσε μια ημέρα κατά την οποία πραγματοποιούνταν τα, σύμφωνα με την παράδοση, μοιρολόγια και η τελευταία επίσκεψη των συγγενών και των φίλων. Το σώμα του νεκρού, καλυμμένο με ένα λινό ύφασμα τοποθετούνταν σε μια επιμελημένη κατασκευή. Γυναίκα του άμεσου περιβάλλοντος του νεκρού φρόντιζε για την προετοιμασία του νεκρού σώματος. Το έπλυνε, το άλειφε με λάδι, το έντυνε και το κοσμούσε με άνθη, στεφάνια και κοσμήματα. Κατά την τρίτη ημέρα, πριν από τη δύση του ηλίου, γίνονταν η εκφορά του νεκρού. Αυτή προϋπέθετε πομπή, η οποία σύμφωνα με το νόμο, έπρεπε να περάσει σιωπηλά από τους δρόμους της πόλης. Όταν αυτή έφτανε στο σημείο ταφής, το νεκρό σώμα αφήνονταν στο μνήμα. Σύμφωνα με τον Κικέρωνα υπήρχε η συνήθεια να φυτεύουν άνθη σε μια προσπάθεια εξασφάλισης της ανάπαυσης του νεκρού και του εξαγνισμού του εδάφους. Μετά την τελετή οι πενθούντες επιστρέφουν στο σπίτι του εκλιπόντος.
 Το περίδειπνο ακολουθούσε την ταφή. Πρόκειται για τη συγκέντρωση των συγγενών για φαγητό αφού όμως πρώτα γινόταν ο καθαρμός της οικίας με θυμίαμα και αγιασμό και των ιδίων με πλύσιμο χεριών και κεφαλιού. Ήταν μια ευκαιρία για τους συγγενείς να συγκεντρωθούν και να συζητήσουν γύρω από το πρόσωπο του εκλιπόντος. Οι εκδηλώσεις αγάπης και ο κατακερματισμός των αγγείων θα μπορούσαν να ερμηνευθούν σαν μια προσπάθεια προσφοράς ειδών άμεσης ανάγκης στο νεκρό. Οκτώ ημέρες μετά την ταφή οι συγγενείς και οι φίλοι του νεκρού συγκεντρώνονταν στο σημείο ταφής και τελούνταν τα «ένατα» (= εννέα ημέρες από την ταφή).Δεν είναι γνωστό πότε το πένθος ελάμβανε τέλος. Κάποιου είδους τελετή, η οποία διασφαλίζει ότι έχουν γίνει τα δέοντα απέναντι στο θανόντα επέτρεπε στην οικογένεια να επιστρέψει στους πρότερους ρυθμούς της ζωής.
 B. Καύση
Η καύση των νεκρών, στην Κλασική Αθήνα, τουλάχιστον έως τον 4ο αι. π.Χ. ήταν μια μη διαδομένη πρακτική. Είτε γίνονταν στο σημείο ταφής είτε με τη μέθοδο της ανακομιδής. Στη δεύτερη περίπτωση τα υπολείμματα της καύσης (στάχτη) τοποθετούνταν σε τεφροδόχο αγγείο από πηλό ή από μέταλλο. Η καύση εμφανίζεται κατά την Αρχαϊκή Περίοδο. Η πιο συνηθισμένη μέθοδος αφορούσε τον ενταφιασμό μετά από ανακομιδή. Είναι εντυπωσιακή η ποικιλία των τεφροδόχων αγγείων που έχουν εντοπιστεί. Θα πρέπει να σημειωθεί σε αυτό το σημείο ότι τα εν λόγω αγγεία χρησιμοποιούνταν ως τεφροδόχα σε μια δεύτερη χρήση. Ορισμένα ήταν ακόσμητα και άλλα είχαν διακόσμηση ερυθρόμορφου ρυθμού.
Νεκροταφεία
Στην Κλασική Περίοδο τα νεκροταφεία βρίσκονται εκτός των ορίων οικισμού. Ο τύπος ταφής εξαρτάται από τη βούληση του ατόμου ή της οικογένειας. Όπως και στις προηγούμενες περιόδους, ο ενταφιασμός και η καύση ήταν οι συνήθης πρακτικές αν και τα ποσοστά της δεύτερης αυξάνονται σημαντικά κατά τον 4ο αιώνα π.Χ.

ΤΑΦΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ
Α. Ταφικές Πρακτικές σε ορθόδοξα κοιμητήρια
Στην Ελλάδα υιοθετείται η πρακτική του απλού ενταφιασμού. Η τελετή της κηδείας αποτελεί τρόπο έκφρασης της αγάπης των ζωντανών προς τον εκλιπόντα. Οι χριστιανοί πιστεύοντας ότι το σώμα είναι προορισμένο να αναστηθεί θάβουν τον νεκρό με «όλες» τις τιμές. Για αυτό το λόγο πριν από την ταφή τον λούουν, τον στολίζουν, τον ντύνουν με λευκή στολή και τον τοποθετούν ακάλυπτο σε «κλίνη» (φέρετρο).Σύμφωνα με το νόμο ο νεκρός θα πρέπει να παραμείνει άταφος σε σπίτι συγγενικού προσώπου ή σε περιπτώσεις που έχει προηγηθεί σοβαρή ασθένεια σε ειδικό θάλαμο τουλάχιστον 24 ώρες από τη διάγνωση του θανάτου.
 Ο θρήνος διαρκεί μια ημέρα. Πριν από την εκφορά αναγιγνώσκεται στην οικία του νεκρού ευχή «προς εκκόμισιν» από το ευχολόγιο του Σεραπίωνος. Κατά την εκφορά του και μέχρι την είσοδό του στον ναό ψάλλεται καθ΄ οδόν, ως εξόδιος, τρισάγιος ύμνος ίσως προς ομολογία της πίστεως του θανόντος ή προς ένδειξη ότι αυτός βρίσκεται ήδη κοντά στους αγγέλους. Παράλληλα ψάλλεται ο τρισάγιος ύμνος εις την ζωοποιό Τριάδα. Το λείψανο μεταφέρεται από συγγενείς ή φίλους στα χέρια σε μια προσπάθεια έκφρασης της εκτίμησης προς τον νεκρό ή σε νεκροπομπή.
 Στο ναό ο νεκρός τοποθετείται με το πρόσωπο προς τα ανατολικά μια και από εκεί έρχεται ο Σωτήρ και εκεί είναι ο Παράδεισος της Εδέμ. Στη συνέχεια ψάλλεται πληρέστερα νεκρώσιμος ακολουθία και δίδεται ο τελευταίος ασπασμός.
 Μετά την απόλυση ο νεκρός οδηγείται στον τάφο. Πριν από τον ενταφιασμό ψάλλεται και πάλι σύντομη νεκρώσιμη ακολουθία του τρισάγιου και ενταφιάζεται ο νεκρός με το πρόσωπο προς τα ανατολικά με την προσδοκία ότι από εκεί θα φανεί ο Χριστός για να κρίνει τους νεκρούς και τους ζωντανούς. Το σώμα περιχύνεται με έλαιο και με χώμα σταυροειδώς από τον ιερέα. Η τελετή διαιρείται σε τρία μέρη:
 •στην σύντομη ακολουθία εντός της οικίας και της εκφοράς
 •στη νεκρώσιμη ακολουθία στο ναό
 •στην ακολουθία στο σημείο ταφής και
 •στην ταφή
 Σήμερα επαγγελματίες αναλαμβάνουν τη φροντίδα του νεκρού σώματος. Το κόστος της ταφής εξαρτάται από τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν (π.χ. φέρετρο, άνθη, δείπνο κλπ).
Οι καθορισμένες ημέρες για την τέλεσή των μνημοσύνων από την ημέρα που πεθαίνει κάποιος είναι:
 •η τρίτη (συμβολίζει την 3ήμερη παραμονή του Κυρίου στον τάφο)
 •η ενάτη (κατά την ενάτη ημέρα δημιουργείται η σάρκα ή διαλύονται τα μέλη της)
 •η τεσσαρακοστή (η Ανάσταση του κυρίου έγινε μετά από 40 ημέρες, ή τότε αποσυντίθεται η καρδιά)
 •τα τρίμηνα (Αγία Τριάδα)
 •τα εξάμηνα (Αγία Τριάδα)
 •τα εννιάμηνα (Αγία Τριάδα)
 •ο χρόνος (Ανάσταση) και
 •κάθε χρόνο η επέτειος της μνήμης.   http://strangehellas.blogspot.com/2012/02/blog-post_4488.html

ΕκφοράΗ εκφορά η νεκρική πομπή, στην οποία οι παρευρισκόμενοι σιωπηλοί πηγαίνανε τον νεκρό στην τελευταία του κατοικία.

Ενταφιασμός: Κατά την διαδικασία του ενταφιασμού ο νεκρός τοποθετούνταν στον τάφο, γινόταν οι προσφορά των χοών λάδι, κρασί, νερό, αρώματα με σκοπό τον εξαγνισμό του νεκρού. Ύστερα στον τάφο τοποθετούνταν τα κτερίσματα, αγγεία δηλαδή που θάβονταν μαζί με τον νεκρό, όπως γαμικοί λέβητες, αμφορείς, λήκυθοι, αλάβαστρα, πινάκια κλπ. Στην κατηγορία των κτερισμάτων εντάσσονταν και τα αγαπημένα αντικείμενα των νεκρών τα οποία είναι ποικίλων ειδών π.χ. κοσμήματα, πανοπλίες, παιχνίδια σε μικρά παιδία κλπ. Στο τέλος ο λάκκος σφραγιζόταν με μαρμάρινη πλάκα και φυτεύονταν λουλούδια για να εξαγνιστεί η γή  και να αναπαυθεί ο νεκρός
Μνημόσυνα: Το μνημόσυνο ήταν τελετουργικό κατά το οποίο οι συγγενείς μαζευόταν κάνοντας δεήσεις και θυσίες με σκοπό να δώσουν οι θεοί συγχώρεση στους νεκρούς για τα αμαρτήματα τους και μετά όλοι μαζί δειπνούσαν δίπλα από το μνήμα. Το μνημόσυνο γινόταν στις τρείς, στις εννιά (ένατα) και στις τριάντα (τριακάς) μέρες μετά την ταφή.