นับตั้งแต่ปฏิสนธิ (อยู่ในท้อง) จนถึงคลอดออกมา เรียก การเกิด ผู้คนเกิดมาจะดีหรือชั่ว สำคัญที่สุดอยู่ที่พ่อแม่ ถ้าทั้งสองคนนี้ดี ลูกที่เกิดมา ก็จะเป็นคนดี ดังนั้นคนโบราณจึงสอนให้สร้างแต่ความดีโดยวางหลักการสร้างไว้

การคลอด
 โบราณว่าไว้ว่า หมายความว่า หญิงที่มีท้องคนหัวปี (คนแรก) ครบเก้าเดือนจึงจะคลอด มีท้องคนที่สองไปมีครบสิบเดือนจึงจะคลอด เมื่อถึงเวลาคลอดไห้พาไปหาหมดทันที ห้ามให้ใครยืนขวางประตูหรือบรรได

เวลาตกฟาก
 คือ เวลาที่คลอดออกมาแล้วตกถึงฟาก เวลาตกฟากถือเป็นเวลาเกิดที่สำคัญมาก พ่อแม่เด็กต้องจำวันเกิดไห้มั่นใจเมื่อถึงเวลาบวชก็สามารถนับอายุหรือฤกษ์งามในเวลาบวช เวลาแต่งงานก็จะได้ดูฤกษ์งามยามดี 

การอาบน้ำเด็ก
 เมื่อหมอตัดสายสะดือแล้วก็จะอาบน้ำเด็กไห้สะอาดไม่ไห้มีเลือดหรือเมือกอะไรติดอยู่เสร็จแล้วก็จะนำผ้ามาซับไห้เด็กแห้งเพราะทารกแรกเกิดอ่อนแอมาก

การฮ่อนกระด้ง
ในประเพณีของชาวอีสานเด็กแรกเกิดจะต้องฮ่อนกระด้งเริ่มแรกหลังจากกลับบ้านเค้าจะเอาเด็กวางลงในกระด้งแล้วนำกระด้งเด็กไปที่ประตูเรือนทำการผอกผีพราย ผายผีป่า เอากระด้งเคาะกับประตูเบาๆ ว่า กูหุก กูหุก กุกกู กุกกู แม่นลูกสูมา เอามื้อนี้กลายมื้อนี้เมื่อหน้าลูกกู ว่าดังนี้สามหนด้วยถือว่าในระหว่าง สามวันลูกผี วันสี่เป็นลูกคน พอผอกแล้วนำกระด้งเด็กไปวางข้างแม่ของเด็กหากเป็นเด็กผู้หญิงจะเอาเข็ม ด้าย หรืออุปกรณ์เย็บปักถักร้อยวางลงในกระด้งก่อนหากเป็นเด็กชาย จะเอาสมุด ดินสอ วางลงทำเช่นเดียวกัน

การอยู่กรรม หรือ การอยู่ไฟ 
เมื่อจะอยู่ไฟ ต้องมีการทำพิธีดับพิษไฟเสียก่อน
ก่อนขึ้นนอนบนกระดานไฟต้องทำเข้าขื่อเสียก่อน คือ นอนตะแคงให้หมอตำแยเหยียบตะโพกซึ่งครากจากการคลอด ให้ตะโพกเข้าที่เสียก่อนแล้ว จึงขึ้นนอนบนกระดานไฟได้ ก่อนขึ้นนอนก็ต้องกราบขอขมาเตาไฟด้วย จึงจะขึ้นนอนได้การอยู่ไฟหรือการอยู่กรรมนั้นก็เพื่อย่างตัวและในขณะที่อยู่ไฟ ต้องกินน้ำร้อน หม้อน้ำร้อน เรียกว่า หม้อกรรม อาจจะผสมสมุนไพรลงไปด้วยก็ได้ หม้อน้ำร้อนจะตั้งไว้ใกล้ ๆ กับผู้ที่อยู่ไฟ เพื่อให้สะดวกเวลาตักกินการกินน้ำร้อนเพื่อทำให้ร่างกายขับเหงื่อ ขับปัสสาะออกมาก็เป็นการขับพิษออกจากร่างกายได้อีกวิธีหนึ่ง ถ้าเป็นแม่ใหม่ต้องอยู่ไฟอย่างน้อย 15 วัน แม่เก่า 7 – 8 วัน

แหล่งที่มา
http://www.esanpedia.oar.ubu.ac.th/localinformation/?p=379