https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4 Glósur um setningarfræði. en-us 2019-02-27 13:05:34 UTC 2025-09-27 13:08:54 UTC hello@padlet.com pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335857694 Er setningarliður sem stendur yfirleitt fremst í setningu. Þetta er fallorð í nefnifalli og táknar þann/þá/það sem umsögnin segir.

Dæmi:
*Bíllinn er fallegur (nafnorð)
*Fáir komu á ballið (lýsingarorð)
*Fimm sóttu um stöðuna (töluorð)
*Ég á þessa bók (fornafn)
*Að lesa er skemmtilegt (nafnháttur)

Hjálpar,,trix"
-hver er fallegur? bíllinn
-hverjir komu á ballið? fáir
-hverjir sóttu um stöðuna? fimm
-hver á þessa bók? ég
-hvað er skemmtilegt? að lesa]]> 2019-02-27 13:12:55 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335857694 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335857972 Er fallorð í aukafalli (þf., þgf., ef.) sem stendur með áhrifssögn. Andlag fer oftast nær á eftir sögninni. Með einni sögn geta staðið tvö andlög, hvort í sínu fallinu.

Dæmi:
*Jón sér hund (þf.)
*Jón gaf Sveini (þgf.) brauð (þf.)
*Hann borðaði brauð og ost. (samsett andlag)]]> 2019-02-27 13:13:42 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335857972 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858123 Er sögn í persónuhætti (fh., vh., bh.) - breytist eftir persónum. Umsögnin er ýmist ósamsett eða samsett.
Umsögn ásamt frumlagi myndar kjarna hverrar setningar.

Dæmi:
*Birna býr á Reyðarfirði (ósamsett)
*Þóra hefur búið víða (samsett)]]> 2019-02-27 13:14:13 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858123 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858206 Er fallorð í nefnifalli sem stendur með áhrifslausri sögn (s.s. sögnin stýrir ekki falli). Sagnfylling er oftast nafnorð eða lýsingarorð en getur verið töluorð, nafnháttur, fornafn eða lýsingarháttur nútíðar.

Dæmi:
*Björn er smiður (nafnorð)
*Himinninn er heiður (lýsingarorð)
*Bílarnir eru fjórir (töluorð)
*Vinkonurnar eru að skokka (nafnháttur)
*Pétur var gangandi (lýsingarháttur nútíðar)]]> 2019-02-27 13:14:27 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858206 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858305 Er fallorð, oftast lýsingarorð sem stendur með öðru fallorði, oftast nafnorði. Einkunn getur verið hliðstæð frumlagi, andlagi eða sagnfyllingu eða staðið sem hluti af forsetningarlið. Eignarfallseinkunn er fallorð í eignarfalli.

Dæmi:
*Litli drengurinn er hávær (með frumlagi)
*Drengurinn borðar hollan mat (með andlagi)
*Jón er góður drengur (með sagnfyllingu)
*Sara er í slæmu skapi (í forsetningarlið)
*Jórunn Jónsdóttir er sæt (eignarfallseinkunn)]]> 2019-02-27 13:14:42 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858305 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858385 Er forsetningin sjálf og þau orð sem hún stýrir. Allt myndar þetta forsetningalið.

Dæmi:
*Í Stykkishólmi finnast áhugaverðir staðir.
*Sólin skín á góðum degi.]]> 2019-02-27 13:14:57 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858385 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858632 Hver stök samtenging er tengliður.

Dæmi:
*Gunnar og Þór eru bræður.
*Jóhanna lætur eins og kjáni.]]> 2019-02-27 13:15:33 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858632 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858707 Hvert stakt atviksorð er atviksliður.

Dæmi:
*Jórunn er mjög dugleg.
*Hvenær hefst tíminn?

]]> 2019-02-27 13:15:45 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335858707 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335859054 Allar aukasetningar eru ósjálfstæðar, geta s.s. ekki staðið einar og sér. Aukasetningar hefjast alltaf á aukatengingu og eru háðar aðalsetningum.
Algengar aukatengingar eru t.d.: sem, þegar, hvort, að, ef, enda þótt,
þó að , eins og, nema, til þess að, vegna þess að.
Dæmi:
*Dagfinnur spurði mig hvort ég vildi heldur kaffi eða te.
*Þarna er húsið sem Herdís býr í.
*Hjalti kemur með ef hann fær frí úr vinnu.]]> 2019-02-27 13:16:38 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/335859054 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/343311839 Aðalsetning er annaðhvort fremst í málsgrein eða tengd við aðra setningu með aðaltengingu. Þær geta hafist á nánast hvaða orði sem er. Aðalsetningar segja fulla hugsun, geta staðið einar og sér. Á eftir kommu í málsgrein er alltaf aðalsetning.   

Aðaltengingarnar eru 10.
*en, heldur, enda, og, eða, ellegar, bæði...og, hvorki...né, annað hvort...eða, ýmist...eða.  

Dæmi:
*Jóhanna er væn.
*Ég pantaði lambakjöt en María pantaði svín. (aðalsetning + aðalsetning).       
*Ég pantaði lambakjöt, María fékk sér svín og Anna vildi gæs. (aðalsetning + aðalsetning + aðalsetning).
       ]]> 2019-03-20 13:29:11 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/343311839 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/2119715929 Málsgrein er skilgreining á texta sem stendur milli punkta. Í einni málsgrein geta verið ein eða fleiri setningar.

]]> 2022-03-29 16:18:24 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/2119715929 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/2119725891 Setning er orðasamband sem inniheldur nákvæmlega eina sögn í persónuhætti. Margar setningar geta verið í hverri málsgrein, og tengjast setningarnar saman með samtengingu eða kommu.]]> 2022-03-29 16:23:26 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/2119725891 pall https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/2119730611 Með orðinu efnisgrein er átt við texta milli greinaskila. Venja að hefja nýja efnisgrein á nýrri línu, oftast inndreginni.]]> 2022-03-29 16:25:42 UTC https://padlet.com/pall/qhni0jfg31b4/wish/2119730611