១. ការកិនកម្ទេចអាហារដោយកម្លាំងមេកានិច (Mechanical Digestion):

* ការកន្ត្រាក់នៃសាច់ដុំក្រពះ: ជញ្ជាំងក្រពះមានស្រទាប់សាច់ដុំដ៏រឹងមាំដែលអាចកន្ត្រាក់និងបន្ធូរខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់។ ការកន្ត្រាក់ទាំងនេះជួយកិនកម្ទេចអាហារឱ្យទៅជាដុំតូចៗ និងលាយបញ្ចូលគ្នាជាមួយទឹកក្រពះ។ ចលនានេះត្រូវបានគេហៅថា peristalsis។

* ការលាយច្របល់: ការកន្ត្រាក់ក៏ជួយលាយច្របល់អាហារជាមួយទឹកក្រពះបង្កើតបានជាល្បាយរាវខាប់មួយហៅថា chyme។

២. ការបំបែកអាហារដោយសារធាតុគីមី (Chemical Digestion):

* អាស៊ីតក្រពះ (Hydrochloric Acid - HCl): កោសិកានៅក្នុងជញ្ជាំងក្រពះបញ្ចេញអាស៊ីត hydrochloric ដែលមានកម្រិត pH ទាប (ប្រហែល ១.៥ ទៅ ៣.៥)។ អាស៊ីតនេះមានតួនាទីសំខាន់ដូចជា៖

* សម្លាប់បាក់តេរី និងមីក្រូសរីរាង្គដទៃទៀត ដែលចូលមកជាមួយអាហារ។

* បំបែករចនាសម្ព័ន្ធប្រូតេអ៊ីន ធ្វើឱ្យវាកាន់តែងាយស្រួលសម្រាប់អង់ស៊ីមរំលាយ។

* ធ្វើឱ្យអង់ស៊ីម pepsinogen សកម្ម ទៅជា pepsin ដែលជាអង់ស៊ីមសំខាន់សម្រាប់រំលាយប្រូតេអ៊ីន។

* អង់ស៊ីម Pepsin: អង់ស៊ីមនេះត្រូវបានបញ្ចេញដោយកោសិកាក្នុងក្រពះក្នុងទម្រង់មិនសកម្មគឺ pepsinogen ហើយត្រូវបានធ្វើឱ្យសកម្មដោយអាស៊ីត hydrochloric ។ Pepsin ចាប់ផ្តើមបំបែកប្រូតេអ៊ីនទៅជាបំណែកតូចៗហៅថា peptides។

* ទឹករំអិល (Mucus): ជញ្ជាំងក្រពះបញ្ចេញទឹករំអិលក្រាស់ដើម្បីការពារខ្លួនពីឥទ្ធិពលនៃអាស៊ីតខ្លាំង និងអង់ស៊ីមរំលាយប្រូតេអ៊ីន។

សរុបមក ក្រពះបំបែកអាហារដោយ:

* កម្លាំងមេកានិច: កិនកម្ទេច និងលាយច្របល់អាហារ។

* សារធាតុគីមី: ប្រើប្រាស់អាស៊ីត hydrochloric ដើម្បីសម្លាប់មេរោគ បំបែកប្រូតេអ៊ីន និងធ្វើឱ្យអង់ស៊ីមសកម្ម រួមទាំងប្រើប្រាស់អង់ស៊ីម pepsin ដើម្បីចាប់ផ្តើមរំលាយប្រូតេអ៊ីន។

អាហារដែលបានកិនបំបែកនៅក្នុងក្រពះ រួចក្លាយជា chyme នឹងបន្តដំណើរទៅកាន់ពោះវៀនតូចសម្រាប់ការរំលាយអាហារ និងស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមជាបន្តទៀត។

1. ការបំបែកផ្លូវមេកានិច

• ក្រោយពេលអាហារចូលក្នុងក្រពះ វាត្រូវបានកន្លាស់ដោយសាច់ដុំក្រពះ។

• សាច់ដុំក្រពះបង្វិល និងរួញខ្លួនដើម្បីលាយអាហារជាមួយទឹកក្រពះ។

2. ការបំបែកផ្លូវគីមី

• ក្រពះផលិត អាស៊ីត ហ៊ីដ្រូក្លូរីក (HCl) ដែលជួយសម្លាប់មេរោគ និងបំបែកអាហារឲ្យតូច។

• អង់ស៊ីម ពីបស៊ីន (Pepsin) នៅក្នុងទឹកក្រពះជួយបំបែកប្រូតេអ៊ីនទៅជាអាស៊ីតអាមីនូ។

• លីបាស (Lipase) ជួយបំបែកខ្លាញ់នៅបរិមាណតិច។

ក្រោយពីអាហារត្រូវបានបំបែកផ្លូវមេកានិច និងគីមី វានឹងប្រែទៅជារូបភាពរាវដែលហៅថា Chyme (ជៃម៍) ហើយត្រូវបញ្ជូនចេញទៅអាហារងារធំ (Duodenum) សម្រាប់ដំណើរការបន្ថែម។

* ការ​ឆ្លង​មេរោគ​បាក់តេរី H.pylori: បាក់តេរី​នេះ​អាច​បណ្ដាល​ឱ្យ​មាន​ដំបៅ​ក្រពះ​និង​រលាក​ក្រពះ។

* ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ថ្នាំ​បំបាត់​ការ​ឈឺ​ចាប់​ប្រភេទ​ NSAIDs (Nonsteroidal anti-inflammatory drugs) យូរ​អង្វែង: ថ្នាំ​ទាំង​នេះ​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​រលាក​ស្រទាប់​ក្រពះ​និង​បណ្ដាល​ឱ្យ​មាន​ដំបៅ។

* ការ​ទទួល​ទាន​គ្រឿង​ស្រវឹង​ច្រើន​ពេក: គ្រឿង​ស្រវឹង​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​រលាក​ស្រទាប់​ក្រពះ។

* ការ​ជក់​បារី: ការ​ជក់​បារី​អាច​បង្កើន​ហានិភ័យ​នៃ​ការ​កើត​ដំបៅ​ក្រពះ។

* ភាព​តានតឹង (Stress): ភាព​តានតឹង​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ក្រពះ​ផលិត​អាស៊ីត​ច្រើន​ពេក។

* ជំងឺ​មួយ​ចំនួន: ដូច​ជា​ជំងឺ​ Zollinger-Ellison syndrome ដែល​បណ្ដាល​ឱ្យ​ក្រពះ​ផលិត​អាស៊ីត​ច្រើន​ពេក។

* ការ​ទទួល​ទាន​អាហារ​ហឹរ​ខ្លាំង​ពេក ឬ​អាហារ​ខ្លាញ់​ច្រើន​ពេក: អាហារ​ទាំង​នេះ​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ក្រពះ​មិន​ស្រួល។

* អាលែកហ្ស៊ី​អាហារ: អាលែកហ្ស៊ី​អាហារ​អាច​បណ្ដាល​ឱ្យ​រលាក​ក្រពះ។

* ការ​ទទួល​ទាន​អាហារ​មិន​ទៀង​ពេល​វេលា: ការ​ទទួល​ទាន​អាហារ​មិន​ទៀង​ពេល​វេលា​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ការ​ផលិត​អាស៊ីត​ក្នុង​ក្រពះ។

ប្រសិន​បើ​អ្នក​មាន​រោគ​សញ្ញា​ដូច​ជា​ឈឺ​ចុក​ចាប់​ក្នុង​ពោះ ចង្អោរ ក្អួត ឬ​ក្រហាយ​ទ្រូង អ្នក​គួរ​តែ​ទៅ​ជួប​គ្រូពេទ្យ​ដើម្បី​ពិនិត្យ​និង​ព្យាបាល។

ក្រពះដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបំបែកអាហារតាមរយៈដំណើរការពីរយ៉ាង៖

ការបំបែកអាហារបែបមេកានិច៖

សាច់ដុំជញ្ជាំងក្រពះកន្ត្រាក់ ហើយកិនអាហារឲ្យបែកជាផ្នែកតូចៗ។

ចលនាកន្ត្រាក់នេះលាយអាហារជាមួយទឹកក្រពះដើម្បីបង្កើតជាល្បាយខាប់មួយហៅថា (chyme)។

ការបំបែកអាហារបែបគីមី៖

ក្រពះបញ្ចេញទឹកក្រពះដែលមានផ្ទុកអាស៊ីត hydrochloric និងអង់ស៊ីមផ្សេងៗទៀត។

អាស៊ីត hydrochloric ជួយបំបែកប្រូតេអ៊ីន និងសម្លាប់បាក់តេរីដែលចូលមកជាមួយអាហារ។

អង់ស៊ីមដូចជា pepsin ជួយបំបែកប្រូតេអ៊ីនទៅជាអាស៊ីតអាមីណូតូចៗ។

ទឹកក្រពះ និងអង់ស៊ីមផ្សេងៗទៀតធ្វើប្រតិកម្មគីមីទៅលើអាហារដើម្បីបំបែកអាហារទៅជាម៉ូលេគុលតូចៗដែលរាងកាយអាចស្រូបយកបាន។

សរុបមក ក្រពះបំបែកអាហារដោយការកិន និងលាយអាហារជាមួយទឹកក្រពះ ព្រមទាំងបំបែកម៉ូលេគុលអាហារដោយសារប្រតិកម្មគីមី។

-ញ៊ាំអាហារច្រើនលើសកំណត់

-ទំពាអាហារមិនបានម៉ត់ល្អ

-ញ៊ាំអាហារមិនទៀងទាត់

-ញ៊ាំអាហារដែលមានជាតិហិលច្រើន

-ញ៊ាំអាហារដែលផ្អាប់ទុក និងគ្មានអនាម័យ។

• ញ៉ាំអាហារមិនស្អាត់

• បរិភោគអាហារហិល

• បរិភោគអាហារមានអាសុីតច្រើន

• បរិភោគអាហារមិនទៀងទាត់ ឬ ញ៉ាំច្រើនពេក

• ការទទួលទានគ្រឿងស្រវឹង

• ញាំអាហារអោយបានទៀងទាត់

• មិនត្រូវញាំអាហារ ឬ ចំណីណាដែលហឹរខ្លាំង

• ទំពាអារហារអោយបានម៉ត់ល្អ

• បរិភោគបន្លែ ផ្លែឈើ នឹង គ្រាប់ធញ្ញជាតិ

• កាត់បន្ថយការញាំអាហារដែរសម្បូរទៅដោយខ្លាញ់ ឬ គ្រឿងផ្អាប់ នឹង អាហារចៀន ។