Cả lớp lặng im, những con mắt đổ dồn về phía tôi khi nghe tôi đọc xong bài văn tả phong cảnh quê hương được cô giáo cho điểm cao nhất lớp hôm nay. Cô giáo đi lại gần, hỏi tôi thoáng một chút nghi ngờ:

- Là một học sinh thành phố, làm thế nào mà em có thể viết được một bài văn tả quê hương sâu sắc, chân thật và gần gũi đến như vậy?!

- Thưa cô, bà em giúp em ạ!

- Sao? Em vừa nói gì? Bà em viết hộ em à?

- Thưa cô, không ạ!... vâng, đúng ạ!

Tôi nhìn ra hàng phượng vĩ trước sân trường và chợt nhớ đến mùa hè năm ấy. Tháng 5, bố đưa tôi về quê nội. Quê nội tôi, một xóm nghèo bên kia sông Hồng. Biết bao lần, tôi đã mơ ước được về thăm quê, thăm bà, thế nhưng mới bước chân lên con đường làng lầy lội, lớp nhớp bùn sau cơn mưa, nhìn những mái nhà tranh thấp tè ẩm ướt sau luỹ tre làng, tôi đã bắt đầu thất vọng. Tôi không dám cằn nhằn nhưng ấm ức nghĩ thầm: “Sao mà bẩn thế! Biết thế này, mình chẳng đòi bố cho về nữa”.

Bố tôi tươi cười chào người làng, có lúc lại còn đứng lại nói chuyện với một bác gánh phân. Bữa cơm trưa hôm ấy, bà tôi tấm tắc khen ngon và gắp vào bát tôi miếng thịt luộc. Tôi gắp ra nhăn mặt: “Mỡ thế này, cháu ăn làm sao được!”.

Bố chan cho tôi canh cua, mới ăn được một miếng tôi đã vội kêu lên: “Canh chưa cho mì chính, nhạt lắm, lại hoi hoi, con ăn chưa quen”. Cả nhà lặng người. Bố tôi tái mặt vì giận.

Tối hôm ấy trăng rằm, bà tôi kê ghế ra ngoài sân nhặt khoai lang và kể cho tôi nghe đủ mọi chuyện. Bà kể rằng, bố tôi đã từ nơi này ra đi. Và chính nơi này, bố tôi đã lớn lên bằng lời ru của bà, bằng đôi tay ẵm bồng của bao người. Bà đã từng mớm cơm cho tôi, nuôi tôi khôn lớn ở đây... Tình cảm quê mùa nhưng chân thật. Bà chỉ tay về phía góc trời sáng rực lên và bảo đó là Hà Nội. Bà bảo rằng: “Ở Hà Nội sướng hơn ở quê nên ai ai cũng ước ao được sống ở Hà Nội, còn bà thì bà thích ở quê hơn vì bà quen mất rồi. Nếu cháu cứ ở Hà Nội mãi, sẽ chẳng bao giờ biết được ánh trăng ở quê đẹp như thế nào đâu!”.

Tôi ngước nhìn lên bầu trời xanh thẳm không một gợn mây chi chít những vì sao. Trăng treo lơ lửng trên đầu ngọn tre in đậm lên nền trời. Ánh trăng trùm lấy mái nhà và khu vườn rau xanh tốt của bà. Lúc ấy, tôi bỗng nắm chặt lấy tay bà và thốt lên: “Bà ơi! Trăng ở quê đẹp thật bà ạ!...”

Sau mùa hè năm ấy, bà nội tôi đã ra đi mãi mãi. Hè nào tôi cũng xin bố cho về thăm quê. Quê nội tôi bây giờ cũng khác hẳn, chẳng còn một tý dấu vết nào của ngày xưa nữa. Những dãy nhà hai, ba tầng san sát nhau mọc lên như nấm. Không ai còn nhớ nổi bóng dáng luỹ tre xanh. Tôi cầm bút viết, dồn tất cả tình cảm nhớ thương sâu đậm với bà vào bài tập làm văn tả phong cảnh quê hương hôm ấy. Tôi viết về quê hương tôi với luỹ tre xanh mát rượi và ánh trăng rằm dịu ngọt. Phải rồi, tôi bỗng hiểu ra rằng: chính bà đã làm xanh mãi ước mơ của tôi.

(Đào Quốc Thịnh, Tuyển tập truyện ngắn hay viết cho thiếu nhi- 2018)

Câu 2: Những hình ảnh nào về khung cảnh quê nghèo khiến cho nhân vật tôi thất vọng khi lần đầu về quê nội?

Câu 3: Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong đoạn văn sau:

“Quê nội tôi bây giờ cũng khác hẳn, chẳng còn một tý dấu vết nào của ngày xưa nữa. Những dãy nhà hai, ba tầng san sát nhau mọc lên như nấm. Không ai còn nhớ nổi bóng dáng luỹ tre xanh.”

Câu 4: Nhận xét về vẻ đẹp của nhân vật người bà được thể hiện trong văn bản.

Câu 5: Từ nội dung đoạn trích, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ (5 đến 7 câu văn) về vai trò của quê hương trong sự trưởng thành của mỗi người.

=> Ngôi kể thứ nhất, người kể chuyện xưng “tôi”.

Câu 2: những hình ảnh về khung cảnh quê nghèo khiến cho cậu bé thất vọng

-con đường làng lầy lội,lớp nhớp bùn sau mưa, những mái nhà thấp tè ẩm ướt sau lũy tre làng.

- bố đứng nói chuyện với bác gánh phân, miếng thịt mỡ, canh chưa cho mì chính lại hoi hoi

Câu 3:

biện pháp tu từ so sánh. So sánh: “Những dãy nhà hai, ba tầng san sát nhau mọc lên như nấm”.

tác dụng: để chỉ những dãy nhà 2-3 tầng bắt đầu được người dân làm nhiều

=> Tác dụng

+ Tăng sức gợi hình, câu văn hay sinh động hơn

+ Thấy được sự ngỡ ngàng, nuối tiếc của nhân vật trước sự thay đổi quá nhanh của quê hương. Thể hiện sự thất vọng và nỗi buồn khi những ký ức về một làng quê yên bình dần mất đi.

+ Thể hiện tình yêu to lớn của tác giả dành cho quê hương, gửi gắm đến người đọc về sự trân trọng, biết ơn quê hương...

Câu 4:

người bà là một người nhân hậu, ấm áp, bao dung.Mặc dù cháu phàn nàn, chê món ăn mình làm không ngon bà cũng không tức giận mà ngoiif kể cho cháu nghe về những chuyện ngay xưa ở quê để cháu hiểu và yêu quê hơn

=> Nhận xét: Hình ảnh người bà giản dị nhưng gần gũi đầy yêu thương, góp phần giáo dục thế hệ trẻ lòng yêu quê hương, đất nước.

Câu 5:

=> Gợi ý:

+ Là nguồn cội, nơi lưu giữ kỷ niệm tuổi thơ.

+ Giúp hình thành nhân cách và giá trị sống của mỗi người, mang đến cảm giác gắn bó và thân thuộc.

+ Những truyền thống, phong tục tập quán ở quê hương cũng ảnh hưởng sâu sắc đến suy nghĩ và hành động của chúng ta.

+Là nguồn động lực để ta phấn đấu, vươn lên trong cuộc sống.

-Qua tác phẩm 'Quê hương' của tác giả Đào Quốc Thịnh cho em thấy ......

- Chủ đề:

- Tóm tắt

+ Trong một bài viết văn về quê hương ở lớp nhân vật 'tôi' làm bài xuất sắc và cậu bé nhớ lại kí ức về mùa hè được bố cho về quê.

+ Cảm xúc, suy nghĩ của câu khi mới về quê.

+ Cảm xúc, suy nghĩ của cậu sau khi nói chuyện với bà.

+ Những hành động, suy nghĩ khi bà cậu bé đã mất.

Thân bài

- Phân tích nhân vật 'tôi'.

- Phân tích nhân vật bà.

- Nhận xét nét đặc sắc về nghệ thuật trong bài.

- Ấn tượng với chi tiết .....

Kết bài

- Nêu nhận xét về truyện ngắn.

- Rút ra bài học gì.

1. Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nêu ý kiến chung của người viết.

- Trong cuộc đời mỗi người, những kỉ niệm đẹp của tuổi thơ với gia đình, quê hương luôn trở thành những kí ức đẹp đẽ, in sâu trong trái tim, là hành trang tinh thần quý giá theo ta suốt cuộc đời.

- Truyện ngắn Quê hương của Đào Quốc Thịnh đã đưa ta đến với những miền kí ức đẹp đẽ, trong sáng của tác giả về gia đình, quê hương, đặc biệt với người bà kính yêu - người đã khơi nguồn cho nhân vật “tôi” viết bài tập làm văn hay và đạt điểm cao.

2. Thân bài: Tập trung nêu nội dung chủ đề và phân tích tác dụng của một số nét đặc sắc về nghệ thuật của truyện.

a. Phân tích đặc sắc nội dung

* Chủ đề: tình yêu quê hương, gia đình sâu sắc và bài học về sự trân trọng cội nguồn.

* Tóm tắt:

Câu chuyện mở ra bằng một giờ trả bài tập làm văn, cô giáo đánh giá, khen ngợi bài viết của nhân vật “tôi” rất hay. Cô giáo hỏi lý do gì khiến nhân vật “tôi” viết hay như vậy. Nhân vật “tôi” bồi hồi, xúc động nhớ lại kỉ niệm tuổi thơ trong những lần về quê nội thăm gia đình và quê hương. Ban đầu, nhân vật “tôi” cảm thấy khó chịu về điều kiện cuộc sống, sinh hoạt ở quê và có những phản ứng bất thường khiến người bố buồn và giận. Nhưng những ngày ở quê được bà chăm sóc, yêu thương, được cùng bà ngắm trăng và nghe bà kể chuyện đã nuôi bố lớn lên ở đây thì nhân vật “tôi” mới nhận ra vẻ đẹp của quê hương và nhận ra nhiều điều có ý nghĩa về quê hương - nơi chôn rau cắt rốn.

* Phân tích nhân vật “tôi”

+ Là một đứa trẻ sống ở thành phố Hà Nội, quen với cuộc sống tiện nghi.

+ Bao lần mơ ước được về thăm quê nhưng khi về thì mọi thứ không như mong đợi vì quê nội là một xóm nghèo bên kia sông Hồng.

à Hoàn cảnh sống có sự đối lập giữa thành phố và nông thôn.

- Diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi”:

+ Khi mới về đến quê: cảm thấy xa lạ, thất vọng trước khung cảnh nghèo nàn, con đường lầy lội, ẩm ướt; hối hận vì đã về quê: Sao mà bẩn thế! Biết thế này, mình chẳng đòi bố cho về nữa. Chê bai món ăn quê: nhăn mặt, Mỡ thế này…Canh chưa cho mì chính….

à Suy nghĩ có phần ích kỷ, thiếu cảm thông, thể hiện tâm lý trẻ con, chưa hiểu được giá trị tinh thần, tình cảm.

+ Khi trò chuyện với bà nội trong đêm trăng rằm: dần nhận ra sự gắn bó thiêng liêng giữa con người với quê hương. Khi nhìn lên bầu trời, cảm nhận được vẻ đẹp của ánh trăng rằm, khơi dậy cảm xúc yêu thương, gắn bó với quê hương: Bà ơi! Trăng ở quê đẹp thật bà ạ!

à Tâm hồn nhạy cảm, có sự thay đổi trong suy nghĩ, tình cảm. Cảm xúc chuyển từ thờ ơ sang xúc động, yêu mến, trân trọng vẻ đẹp của quê nhà.

+ Từ khi bà mất: tiếc nuối, nhớ thương bà nội, thường xuyên về thăm quê: Hè nào tôi cũng xin bố cho về thăm quê… dồn tất cả tình cảm nhớ thương sâu đậm với bà vào bài tập làm văn tả phong cảnh quê hương. Quê hương có nhiều thay đổi nhưng kí ức vẫn còn nguyên vẹn, hiểu ra rằng: chính bà đã làm xanh mãi ước mơ của tôi.

à Hiểu những giá trị tinh thần, yêu quý và trân trọng bà, trân trọng quê hương hơn.

=> Nhân vật cháu có sự trưởng thành trong nhận thức và tình cảm, từ thiếu hiểu biết, chưa trân trọng quê hương đã dần thấu hiểu và yêu quý những giá trị bình dị của quê hương và gia đình; điều đó cho thấy tình yêu thương và ký ức tuổi thơ có sức ảnh hưởng sâu sắc đến mỗi con người.

* Phân tích nhân vật “bà”

- Là người có tâm hồn mộc giản dị, nặng tình và gắn bó tha thiết với quê hương.

- Có lòng bao dung, yêu thương con cháu vô bờ bến.

- Có cách giáo dục cháu đơn giản nhưng sâu sắc….

à Nhận xét: đó là hình ảnh chân thực, giản dị nhưng gần gũi đầy yêu thương. Hình ảnh giàu giá trị nhân văn, góp phần giáo dục thế hệ trẻ lòng yêu quê hương, đất nước

b. Phân tích tác dụng của một số nét đặc sắc trong nghệ thuật của truyện.

- Cốt truyện ngắn gọn, tình huống truyện đơn giản, nhân vật được đặt trong những tình huống rất đời thường để nhân vật bộc lộ những cá tính và những thay đổi trong tâm trạng, suy nghĩ của mình.

- Mạch truyện đi từ hiện tại trở về quá khứ và đọng kết bằng những suy ngẫm sâu sắc trong hiện tại của nhân vật “tôi”.

- Lời thoại giữa các nhân vật ngắn gọn nhưng có tác dụng góp phần thể hiện chủ đề của truyện.

- Kết hợp khéo léo các phương thức kể, tả, biểu cảm khiến câu chuyện hấp dẫn, lôi  cuốn.

=> Với nội dung và nghệ thuật đặc sắc, truyện ngắn Quê hương của Đào Quốc Thịnh đã đem đến cho người đọc cảm nhận sâu sắc hơn về quê hương, gia đình. Đặc biệt là những người thân yêu, gần gũi. Chính những điều đó đã làm ta thay đổi theo chiều hướng tích cực hơn, biết yêu gia đình và quê hương nhiều hơn. Đó cũng là giá trị chân,

thiện, mĩ của một truyện ngắn hay.

c. Kết bài:

- Khẳng định lại giá trị của truyện, cảm nhận cá nhân về truyện.

- Bài học được rút ra với bản thân hoặc lời nhắn gửi, bức thông điệp của tác giả. Gia đình và quê hương đã làm thay đổi con người theo chiều hướng tích cực. Truyện cũng nhắc nhở mỗi chúng ta cần phải nhớ về nguồn cội, trân trọng tình cảm gia đình và quê hương vì đó là cái nôi nuôi chúng ta khôn lớn, trưởng thành.