B03AA07 - Ferrosi sulfas

B03AA - Járn tvígilt, lyf til inntöku

B03 - Blóðleysislyf

B - Blóð og blóðmyndandi líffæri

Duroferon Duretter er notað við járnskorti og blóðleysi auk þess að vera notað sem fyrirbyggjandi gegn járnskorti hjá þunguðum konum og blóðgjöfum. Lyfið er í forðatöflum sem ætlaðar eru til inntöku.

Skammtastærðir eru 100-200 mg á dag fyrir fullorðna og börn eldri en 12 ára. Forðatöflurnar gleypast heilar með vatnsglasi og þá má hvorki brjóta þær né tyggja og ekki taka þær inn útafliggjandi. Misjafnt er eftir sjúklingum hversu langur tími líður þar til verkun kemur fram en almennt eru það 12-24 klst. Ef skammtur gleymist skal taka lyfið um leið og munað er eftir því. Ef stutt er í næsta skammt skal sleppa þeim sem gleymdist og halda áfram að taka lyfið eins og venjulega. Ekki taka tvo skammta í einu. Lyfið er notað í nokkrar vikur, eða þar til járnbirgðir líkamans hafa verið endurnýjaðar og síðan í allt að 3 mánuði eftir það. Hætta má töku lyfsins þegar ekki er lengur þörf fyrir það.

Ef tekinn er of stór skammtur af lyfjum sem innihalda járn getur það valdið eitrunum í fólki. Einkenni þess geta verið magaverkir, uppköst, niðurgangur og meðvitundartruflanir. Járnlyf eru mjög hættuleg börnum. Ef grunur leikur á eitrun skal hafa samband við lækni tafarlaust.

Ekki þörf á að breyta mataræði meðan lyfið er tekið og lyfið skal geymast í lokuðum umbúðum við stofuhita þar sem börn hvorki ná til né sjá. Lyfið er ekki ætlað börnum yngri en 12 ára.

Almennt eru  aukaverkanir sjaldgæfar hjá lausasölulyfjum þegar farið er eftir reglum um notkun og venjulegar skammtastærðir eru notaðar. Ef vart er við aukaverkanir skal leita strax til læknis og hætta töku lyfsins. Mögulegar aukaverkanir gætu verið         bólgur og verkir í vélinda, ógleði, magaverkir, niðurgangur, hægðatregða, svartar hægðir og útbrot á húð.

Læknir sem ávísar lyfinu þarf að vita hvort grunur leiki á um þungun en þungaðar konur mega nota lyfið og konur sem eru með börn á brjósti. Læknirinn þar einnig að vita hvort þú sért með blóðsjúkdóm eða með ofnæmi fyrir virka efninu eða einhverju hjálparefnanna, hvort þú takir einhver önnur lyf, hvort það séu þrengsli í vélinda eða fyrirstaða í meltingarvegi eða hvort þú sért með meltingarfærasjúkdóm, hvort þú fáir endurteknar blóðgjafir.

Lyfið hefur ekki áhrif á aksturshæfni og leyfilegt er að neyta áfengis í litlum skömmtum án þess að það hafi áhrif á verkun lyfsins. Lyfið er einnig leyft við æfingar og í keppni.

ACT flokkur: 

B03A – Járn, stungulyf

B03A - Járnlyf

B03 - Blóðleysislyf

B - Blóð og blóðmyndandi líffæri

Venofer er notað við járnskorti og blóðleysi. Járnskortur stafar venjulega af ónógu járni í fæðu, lélegu frásogi járns frá þörmum, aukningu á járnþörf, blóðmissi eða ákveðnum sjúkdómum. Járn er gefið sem stungulyf í bláæð þegar frásog járns er óeðlilega lítið eða viðkomandi þolir illa járn til inntöku.

Venjulegar skammtastærðir eru ákvarðaðir fyrir hvern og einn sjúkling út frá líkamsþyngd og heildar járnskorti. Lyfið er gefið mest 3svar í viku með inndælingu í bláæð. Verkun kemur yfirleitt strax fram því járnmagn í líkama eykst strax við fyrstu notkun en getur verið einstaklingbundin. Ekki má nota lyfið samtímis öðrum járnlyfjum til inntöku og eftir að meðferð er hætt eiga að líða a.m.k. 5 dagar áður en inntaka járns hefst.

Ef skammtur gleymist skal nota lyfið um leið og munað er eftir því. Ef stutt er til næsta skammts skal sleppa þeim skammt sem gleymdist og halda áfram að nota lyfið eins og venjulega. Ekki nota tvo skammta í einu. Ef tekinn er of stór skammtur getur það valdið útfellingu járns í vefjum og er ofskömmtun meðhöndluð með lyfi sem klóbindur járn.

Lyfið skal einungis nota í þann tíma sem tekur að ná járnbirgðum líkamans upp í eðlileg gildi. Almennt er ekki um langtímanotkun að ræða. Metið er út frá blóðprufum hver járnforði líkamans er og töku lyfsins er hætt þegar búið er að ná upp eðlilegu járnmagni í líkamanum. Járn á stungulyfsformi skal eingöngu notað af sjúklingum sem ekki geta tekið járn inn um munn, hjá þeim sem hafa þörf fyrir hraða uppbyggingu járnforðans og handa þeim sem eru með bólgusjúkdóm í ristli og þola ekki járn til inntöku. Járnlyf gefin í æð geta valdið bráðaofnæmi sem getur verið banvænt og því verður að vera aðstaða til endurlífgunar þar sem lyfið er gefið.

Engin þörf á að breyta mataræði meðan lyfið er tekið og skal það geymast í lokuðum umbúðum við stofuhita þar sem börn hvorki ná til né sjá. Lyfið er ekki ætlað börnum.

Helstu aukaverkanir geta verið lágþrýstingur, hiti og hrollur, tímabundin breyting á bragðskyni, verkanir á stungustað og ógleði. Einnig geta þær verið útbrot, kláði, bjúgur og öndunarerfiðleikar, vöðvakrampar og vöðvaverkir. Sjúklingar þola lyfið yfirleitt mjög vel en einungis 0,5-1,5% sjúklinga finna fyrir aukaverkunum. Ef fundið er fyrir aukaverkunum skal leita strax til læknis vegna einkenna og hætta töku lyfsins. 

Læknir sem ávísar lyfinu þarf að vita hvort grunur leiki á um þungun eða að þú sért með barn á brjósti en takmörkuð reynsla er af notkun lyfsins hjá þunguðum konum en ólíklegt er að lyfið berist í brjóstamjólk og því ætti að vera lagi að nota lyfið samhliða henni. Læknir þarf einnig að vita hvort þú sért með ofnæmi fyrir virka efninu eða einhverju hjálparefnanna, takir einhver önnur lyf, hvort þú sért með astma, exem, eða annað ofnæmi, hvort þú sért með blóðleysi sem ekki stafar af járnskorti eða hvort þú sért með of mikið járn í líkamanum eða hvort nýting járns sé ekki eðlileg. Einnig þarf að vita hvort að þú sért með skorpulifur, lifrarbólgu, óeðlileg lifrargildi eða mögulega sýkingu.

Lyfið hefur ekki áhrif á aksturshæfni og leyfilegt er að neyta áfengis í litlum skömmtum án þess að það hafi áhrif á verkun lyfsins. Lyfið er einnig leyft við æfingar og í keppni.

A. Járnskortur

B. B12-vítamínskortur

C. Skortur á fólínsýru

D. C-vítamínskortur

A. Þreyta

B. Vöðvaslappleiki

C. Mæði

D. Allt ofangreint

Blóðflöguhemjandi lyf / Antiplatelet agents
Sem að minnka samloðun blóðflaga
- Aspirin eða hjartamagnyl, Clopidogrel
https://www.lyfja.is/lyfjabokin/lyf/ClopidogrelKrka

Segavarnar lyf /Anticoagulants
Sem að brjóta upp eða hefta blóðstorku keðjuverkunina
- Heparin, Warfarin
https://www.lyfja.is/lyfjabokin/lyf/HeparinLeo

Segastundrunar lyf /Thrombolytic agents 
Sem að brjóta niður blóðkekki sem að hafa myndast
-Altepase, Fragmin, Enoxaparin
https://www.lyfja.is/lyfjabokin/lyf/Fragmin