Trong cuốn sách này, Đoàn Giỏi kể ở ngôi thứ nhất, hiện thân thực sự của cả tính cách và cảm xúc của Ẩn. Cậu bé Nguyễn An sống cùng cha mẹ tại thành phố những ngày sau Tết Độc lập 2/9/1945. Thực dân Pháp quay lại xâm lược Việt Nam và đưa quân vào Nam. Quân Pháp mở các trận đánh buộc thị dân phải tản cư. An và cha mẹ cô cũng phải bỏ nhà đi lánh nạn chiến tranh. Ở những chi tiết này tác giả đã miêu tả một cách chân thực cảnh ngộ và cuộc sống khổ cực của nhân dân ta khi chạy trốn quân xâm lược Pháp, làm cho một đứa trẻ lớn lên trong hòa bình và độc lập như em không khỏi xót xa trước những thiếu thốn, thiệt thòi của nhân dân ta. trong chiến tranh. Tác giả gợi nhớ hình ảnh những con người kiên cường phải rời bỏ quê hương để thoát khỏi bàn tay giặc Pháp.

Theo chân cha mẹ chạy hết vùng này đến vùng khác của miền Tây Nam Bộ. An kết bạn với những đứa trẻ cùng trang lứa và có một tuổi thơ êm đềm ở miền quê. Nhưng vừa ổn định được mấy ngày thì địch kéo đến, lại phải chạy. Trong một lần mải chơi game, giặc kéo đến, An mất cả gia đình. Anh trở thành một đứa trẻ lang thang. Trong những tháng ngày lưu lạc nơi xứ lạ, tác giả đã dùng tài miêu tả chân thực cảnh vật và những sản vật phong phú của rừng U Minh và xứ sở Cà Mau. Từng việc làm, dáng vẻ, cách nói năng, chào hỏi; những chi tiết thể hiện hệ động thực vật phong phú nơi đây của người dân nơi đây được tác giả vẽ chân thực, giàu cảm xúc; vì vậy thậm chí chỉ cần đọc cuốn sách này cũng có thể tưởng tượng ra cảnh quan xinh đẹp và phong phú này. Sau khi được bà Tư Béo chủ một quán nhậu ở đây nhận làm con nuôi, An vô tình biết vợ chồng Tư Mã là người Việt gian, chúng quen biết và đốt quán của bà Tư Béo, An may mắn trốn thoát và được một người bán rắn cho ăn. gia đình đã đủ tử tế để nhận nuôi.

Trong khoảng thời gian sống cùng gia đình người bán rắn, An đã học được rất nhiều kinh nghiệm và kiến ​​thức mà chỉ người dân nơi đây truyền lại chứ không thấy trong sách vở của thị trấn nơi An học. . Trong cuộc săn rắn giữa An và gia đình, tác giả đã cho tôi thấy lòng dũng cảm và sự kiên nhẫn của những con người này. Từng cách bắt mồi, cách móc mồi, cách đuổi muỗi, sự chờ đợi, kiên nhẫn và cảnh rừng U Minh về đêm đã được tác giả thể hiện rất rõ nét dưới từng câu chữ. Còn khi tôi đi lấy mật, cuốn sách đã cho tôi những hình ảnh chân thực nhất về việc tùy theo hướng gió, vị trí và thời tiết mà đoán nơi ong làm tổ để canh trại lấy mật. Khi An gặp cọp, tôi mới hình dung được phần nào nét hoang sơ, man dại của thiên nhiên rừng U Minh.

Sự kết thúc của lịch sử là thời khắc toàn dân vùng dậy, sẵn sàng tư tưởng chiến đấu, lý trí và lòng dũng cảm bất khuất, vùng lên giương cao lá cờ đỏ sao vàng của quê cha đất tổ, gây chiến với quân thù, quân Pháp xâm lược. Tôi chỉ biết một điều rằng, với cái kết dở dang này, cuộc kháng chiến của nhân dân ta nhất định sẽ thắng lợi. Vì dân tộc Việt Nam không bao giờ sợ giặc, luôn đấu tranh để giành lại độc lập, tự do bởi trong họ luôn có một tinh thần kiên cường, bất khuất.