Από νεαρή ηλικία, η αγάπη του για τα γράμματα είχε εκδηλωθεί, όμως οι συνθήκες διαβίωσης δεν του επέτρεψαν να αφοσιωθεί. Έζησε από κοντά τη φρίκη των Βαλκανικών πολέμων και του Α΄ Παγκοσμίου, καθώς είχε υπηρετήσει ως στρατιώτης στο μέτωπο. Οι εμπειρίες αυτές έθεσαν τα θεμέλια για το γνωστότερο έργο του «Η ζωή εν Τάφω», το οποίο επίσης αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα αντιπολεμικά μυθιστορήματα της ελληνικής λογοτεχνίας. Μέσα από το έργο αυτό αναδεικνύεται ο πόνος, η αγωνία και η ανθρώπινη πλευρά του πολέμου.

Η Λέσβος δεν ήταν απλώς η καταγωγή του. Συχνά αποτυπώνονται τα τοπία του νησιού, οι άνθρωποι και οι τοπικές αξίες. Ο Μυριβήλης πίστευε στην ειρήνη και στην ελευθερία και στην πνευματική καλλιέργεια. Επίσης, με τη στάση του, μετέφερε ότι η αληθινή δύναμη βρίσκεται στη σκέψη και στον σεβασμό προς τον συνάνθρωπο.

Πέρα από το γεγονός ότι ο συγγραφέας υπήρξε ένας πνευματικός άνθρωπος, παρέμεινε πιστός στις αξίες του χωρίς να υποκύπτει σε πειρασμούς και ευκολιές. Ο Στρατης Μυριβηλης, αποτελεί ένα παράδειγμα προς μίμιση, διότι μετέτρεψε τον πονο σε δημιουργία και την εμπειρία σε συμβουλή

Δεν έλαβε ποτέ συστηματική καλλιτεχνική εκπαίδευση. Ζωγράφιζε σε οποιαδήποτε επιφάνεια έβρισκε διαθέσιμη, όπως χαρτιά, ξύλα, κεραμίδια και τοίχους. Η ζωγραφική αποτέλεσε το μοναδικό του ενδιαφέρον και καθόρισε τη ζωή του από πολύ νωρίς.

Σε νεαρή ηλικία βρέθηκε στη Σμύρνη, όπου εργάστηκε για ένα διάστημα ως θυροφύλακας στο Ελληνικό Προξενείο. Για την παραμονή του εκεί δεν υπάρχουν πολλές βεβαιωμένες πληροφορίες, ωστόσο θεωρείται ότι εκεί διαμορφώθηκε η πρώτη περίοδος του έργου του. Το 1897 εγκαταστάθηκε στον Βόλο για μερικά χρόνια και αργότερα στο Πήλιο, όπου και έζησε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του.

Στη Θεσσαλία περιπλανήθηκε για περίπου τριάντα χρόνια στα χωριά, ζώντας σε δύσκολες συνθήκες. Ζωγράφιζε σε καφενεία, μαγαζιά και σπίτια, συνήθως με μικρή ή καθόλου αμοιβή. Συχνά αντάλλασσε τη δουλειά του με φαγητό ή στέγη. Κυκλοφορούσε φορώντας παραδοσιακές ενδυμασίες, γεγονός που τον έκανε αντικείμενο χλευασμού από τον κόσμο. Παρά τις δυσκολίες, συνέχισε να δημιουργεί με συνέπεια.

Τα θέματα των έργων του περιλάμβαναν σκηνές από την ελληνική ιστορία, την Επανάσταση του 1821, την αρχαία μυθολογία, αλλά και εικόνες της καθημερινής ζωής, της υπαίθρου και των λαϊκών εορτών. Η ζωγραφική του χαρακτηρίζεται από έντονα χρώματα, απλή σύνθεση και άμεση απόδοση των μορφών. Τα χρώματά του τα παρασκεύαζε μόνος του, χρησιμοποιώντας φυσικά υλικά.

Μετά την απελευθέρωση της Λέσβου το 1912 και οριστικά το 1927, επέστρεψε στη Μυτιλήνη, όπου δημιούργησε την τελευταία περίοδο του έργου του. Συνέχισε να ζωγραφίζει σε χωριά και συνοικίες του νησιού, συχνά για πολύ μικρή αμοιβή. Πολλά από τα έργα αυτής της περιόδου δεν σώζονται σήμερα.

Ο Θεόφιλος πέθανε στη Μυτιλήνη τον Μάρτιο του 1934, πιθανότατα από τροφική δηλητηρίαση. Κατά τη διάρκεια της ζωής του δεν γνώρισε ουσιαστική αναγνώριση. Η αξία του έργου του αναδείχθηκε μετά τον θάνατό του, κυρίως χάρη στον τεχνοκριτικό και εκδότη Στρατή Ελευθεριάδη (Tériade), ο οποίος φρόντισε για τη διεθνή προβολή των έργων του.

Το 1961 πραγματοποιήθηκε μεγάλη έκθεση έργων του στο Μουσείο του Λούβρου, γεγονός που καθιέρωσε τον Θεόφιλο ως σημαντική μορφή της νεοελληνικής τέχνης. Το Μουσείο Θεόφιλου στη Βαρειά Μυτιλήνης, που ιδρύθηκε το 1964, στεγάζει σήμερα σημαντικό αριθμό έργων του και αποτελεί σημείο αναφοράς για την πολιτιστική ιστορία της Λέσβου.

Η Λέσβος έχει συνδεθεί διαχρονικά με την πνευματική καλλιέργεια και την ανάδειξη ανθρώπων που ξεπέρασαν τα όρια του τόπου τους, χωρίς ποτέ να αποκοπούν από αυτόν. Μία από τις σημαντικότερες μορφές που γεννήθηκαν στο νησί μας είναι ο Βενιαμίν ο Λέσβιος, λόγιος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, του οποίου η ζωή συνδυάζει τη βαθιά μόρφωση, τη διδακτική προσφορά και τη συμμετοχή στον Αγώνα της ανεξαρτησίας.

Ο Βενιαμίν γεννήθηκε στο Μεγαλοχώρι Πλωμαρίου Λέσβου το 1759 ή, σύμφωνα με άλλες πηγές, το 1762. Το κοσμικό του όνομα ήταν Βασίλειος και ήταν γιος του Ιωάννη και της Αμύρισσας Γεωργαντά ή Καρρέ. Από νεαρή ηλικία φάνηκε η κλίση του προς τα γράμματα, γεγονός που τον οδήγησε νωρίς στη μοναχική ζωή. Σε ηλικία δεκαεπτά ετών μετέβη στο Άγιο Όρος, κοντά στον θείο του, αδελφό της μητέρας του, ο οποίος ήταν ηγούμενος. Εκεί χειροτονήθηκε μοναχός και έλαβε το όνομα Βενιαμίν, συνεχίζοντας παράλληλα τις σπουδές του.

Η πνευματική του πορεία υπήρξε ιδιαίτερα πλούσια. Σπούδασε στη σχολή του Ιωάννη Οικονόμου, στην Πάτμο και στη Χίο, ενώ αργότερα ταξίδεψε στο εξωτερικό για ανώτερες σπουδές. Στην Πίζα και στο Παρίσι ήρθε σε επαφή με τις ιδέες του Διαφωτισμού και γνώρισε τον Αδαμάντιο Κοραή, καθώς και άλλους Έλληνες λογίους. Κατά την παραμονή του στο Παρίσι αρθρογραφούσε στον Λόγιο Ερμή, συμβάλλοντας ενεργά στη διάδοση νέων ιδεών. Για σύντομο χρονικό διάστημα έζησε και στην Αγγλία, εμπλουτίζοντας περαιτέρω τις γνώσεις του.

Επιστρέφοντας στις Κυδωνίες, ανέλαβε τη διδασκαλία φιλοσοφίας, φυσικομαθηματικών και αστρονομίας, εισάγοντας πειραματικές μεθόδους που εντυπωσίαζαν αλλά και προβλημάτιζαν. Η φήμη της Σχολής αυξήθηκε σημαντικά, ωστόσο οι πρωτοποριακές του απόψεις τον έφεραν σε σύγκρουση με εκκλησιαστικούς κύκλους, οι οποίοι τον κατηγόρησαν ακόμη και ως άθεο. Παρά τις δυσκολίες, συνέχισε αταλάντευτα το έργο του.

Κατά τα προεπαναστατικά χρόνια μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και, με την έναρξη της Επανάστασης, μετέβη στην Ελλάδα προσπαθώντας να προσφέρει τόσο πνευματικά όσο και πρακτικά στον Αγώνα. Συμμετείχε στις Εθνοσυνελεύσεις και σε σημαντικά διοικητικά όργανα του νέου κράτους. Πέθανε το 1824 στο Ναύπλιο, αφήνοντας ως παρακαταθήκη το παράδειγμα ενός ανθρώπου που ξεκίνησε από τη Λέσβο και αφιέρωσε τη ζωή του στην παιδεία και την ελευθερία του Γένους.

Ο Αριστοτέλης (384–322 π.Χ.), ο οποίος γεννήθηκε στα Αρχαία Στάγειρα, συγκαταλέγεται ανάμεσα στις σημαντικότερες μορφές της παγκόσμιας διανόησης. Αν και δεν γεννήθηκε στη Λέσβο, η σχέση του με το νησί υπήρξε καθοριστική για την εξέλιξη της σκέψης του. Κατά την παραμονή του στη Μυτιλήνη, γύρω στο 345 π.Χ., βρήκε στο φυσικό περιβάλλον του νησιού έναν ιδανικό χώρο για μελέτη. Ο πατέρας του, Νικόμαχος, ήταν γιατρός του βασιλιά της Μακεδονίας, Αμύντα Γ', τον οποίο είχε πατέρα ο Φίλιππος. Το ενδιαφέρον του Αριστοτέλη για τη βιολογία προήλθε, σε κάποιο βαθμό, από τον πατέρα του, καθώς λέγεται ότι τον βοηθούσε μερικές φορές, όταν ήταν παιδί.

Μετά τον θάνατο του Πλάτωνα το 347 π.Χ., ο Αριστοτέλης ένιωσε αγανακτισμένος όταν ο ανιψιός του Πλάτωνα ανέλαβε την Ακαδημία. Αφήνοντας την Αθήνα, ταξίδεψε ανατολικά στο Αιγαίο, αναζητώντας εκτίμηση. Η άφιξή του στη Λέσβο έγινε κατόπιν πρόσκλησης του βοτανολόγου φίλου του, Θεόφραστου. Ήταν στις όχθες της ήρεμης λιμνοθάλασσας της Πύρρας (σήμερα Καλλονή), που ονομάζεται πλέον «Λιμνοθάλασσα του Αριστοτέλη», όπου πραγματοποιήθηκε μεγάλο μέρος της «πρωτοποριακής βιολογίας» του. Αυτή η λιμνοθάλασσα είναι ένα από τα πιο παραγωγικά υδάτινα τμήματα στο Ανατολικό Αιγαίο.

Ο Αριστοτέλης εφηύρε τη Βιολογία ανακαλύπτοντας «τάξη στο χάος της οργανικής ποικιλομορφίας». Ήταν συστηματικός και οργάνωσε το μνημειώδες έργο του «Historia animalium» κατά σύστημα (όπως η πέψη και η αναπαραγωγή), όπως δηλαδή οργανώνεται ένα σύγχρονο εγχειρίδιο ζωολογίας. Μελέτησε ταπεινά πλάσματα, τονίζοντας ότι πρέπει να τα μελετάμε, ακόμα κι αν φαίνονται αποκρουστικά, επειδή «όλα τα ζώα έχουν κάτι από το καλό, κάτι από το Θείο, κάτι από το ωραίο». Αναγνώρισε και διέκρινε 110 είδη ζώων. Οι παρατηρήσεις του ήταν εξαιρετικά ακριβείς: σημείωσε ότι οι δελφίνοι αναπνέουν αέρα και θηλάζουν, τοποθετώντας τους σε ξεχωριστή ομάδα από τα ψάρια. Ήταν ιδιαίτερα αφοσιωμένος στη σουπιά, περιγράφοντας την ανατομία της με λεπτομέρεια που δεν ξεπεράστηκε μέχρι τον 17ο αιώνα.

Αν και έμεινε στη Λέσβο μόνο για δύο χρόνια, το επιστημονικό έργο που ξεκίνησε εκεί, αποτελεί τη βάση της σύγχρονης βιολογίας. Ο Αριστοτέλης χρησιμοποίησε την παρατήρηση για να δημιουργήσει την επιστήμη, τότε που δεν υπήρχε εξελιγμένη τεχνολογία και εξειδικευμένος επιστημονικός εξοπλισμός. Μας διδάσκει ότι η αληθινή γνώση βασίζεται στην εμπειρία και την τάξη του φυσικού κόσμου.

Βιβλιογραφία: Aristotle's Lagoon - Lesvos island - Greece  https://www.youtube.com/watch?v=JN8ortM4M3o

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%84%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82

Σαραντάπηχο της Αθήνας με ιδιαίτερη μόρφωση και κάλλος. Ήταν Βυζαντινή αυτοκράτειρα

αρχικά μέσω του γάμου της με τον Λέοντα Δ´ με τον οποίο απέκτησε τον διάδοχο του

θρόνου Κωνσταντίνο ΣΤ´.Η αυτοκράτειρα έχασε πρόωρα τον σύζυγό της από φυματίωση και

αναγκάστηκε να γίνει αντιβασίλισσα κατά τη διάρκεια της ανηλικοτητας του γιου της

Κωνσταντίνου ΣΤ ´.Ο γιος της, ο οποίος παρολίγον να παντρευτεί την Ροτρούδη

επιτυγχάνοντας την συμφιλίωση της Δυτικής και Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας,

ύστερα από επανειλημμένους διαπληκτισμούς, εξορίες και όρκους από την μητέρα του

ενάντια του κατέληξε να τυφλωθεί ύστερα από διαταγή της ίδιας το 797 μ.Χ.

Το 800 μ.Χ. μετά την στέψη του Καρλομάγνου ως Αυτοκράτορας των Ρωμαίων ,ο Κάρολος

ζήτησε σε γάμο την Ειρήνη. Αυτό το γεγονός συνδέθηκε άμεσα με την πτώση της καθώς η

ίδια ως υπέρμαχος των εικόνων απειλούνταν με υποταγή στον πάπα υποβαθμίζοντας τον

ρόλο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ως διάδοχος της Ρώμης.

Ξεχώρισε για την υποστήριξή της στη λατρεία των εικόνων και για τη σύγκληση της Ζ΄

Οικουμενικής Συνόδου το 787 μ.Χ. Το 802 μ.Χ. καθαιρέθηκε από τον Νικηφόρο Ά και

εξορίστηκε αρχικά στην Πρίγκηπο και έπειτα στην Λέσβο. Ο αυτοεξόριστος στα Ιεροσόλυμα

Αγάθων θέλοντας να συναντήσει την Ειρήνη την Αθηναία κατέφτασε στην Λέσβο το 803 μ.Χ.

παίρνοντας μαζί του μια παλιά βυζαντινή εικόνα της Παναγίας που την παρίστανε

Βρεφοκρατούσα, διαστάσεων 0,56Χ0,62 εκ., έναν ασημένιο σταυρό με Τίμιο ξύλο,

ένα χειρόγραφο Ευαγγέλιο του Ε΄ αιώνα, λείψανα του Αγίου Διονυσίου και άλλα

ιερά κειμήλια.Οταν έφτασε στο νησί η εξορισμένη αυτοκράτειρα είχε αποβιώσει

ζώντας μια λιτή ζωή και βιοποριζόμενη με το γνέψιμο μαλλιού

Πηγές:https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B9%CF%81%CE%AE%CE%BD%CE%B7_%CE%B7_%CE%91%CE%B8%CE%B7%CE%BD%CE%B1%CE%AF%CE%B1

https://www.mytilene.gr/istoria/istorika-stoixeia-agiasou/

https://www.agiasos.gr/article/i-agiasos-mehri-tin-apeleytherosi-apo-toys-toyrkoys

Από μικρή ηλικία έδειξε έντονη αγάπη για τη ζωγραφική και την ελληνική ιστορία. Στη Λέσβο άρχισε να ζωγραφίζει τοίχους σπιτιών, καφενείων και αποθηκών, μετατρέποντας καθημερινούς χώρους σε ζωντανές εικόνες της παράδοσης. Συχνά φορούσε φουστανέλα, προκαλώντας την περιέργεια αλλά και τα ειρωνικά σχόλια των συγχωριανών του. Ένα ευτράπελο περιστατικό που διασώζεται είναι ότι πολλοί τον πλήρωναν με ένα πιάτο φαγητό ή λίγο λάδι, θεωρώντας τη ζωγραφική του απλή διακόσμηση και όχι τέχνη.

Παρά την αδιαφορία και την κοροϊδία, ο Θεόφιλος δεν εγκατέλειψε ποτέ το νησί της καρδιάς του. Επέστρεφε συχνά στη Λέσβο ακόμη και όταν εργάστηκε αλλού, αντλώντας έμπνευση από τα τοπία, τους ανθρώπους και την ιστορία της. Στα έργα του απεικόνισε ήρωες του 1821, μορφές της αρχαίας μυθολογίας και σκηνές από την καθημερινή ζωή των Λέσβιων, διατηρώντας ζωντανή τη συλλογική μνήμη του τόπου.

Η μεγάλη αναγνώριση ήρθε μετά τον θάνατό του το 1934, όταν ο επίσης Λέσβιος εκδότης και τεχνοκριτικός Στρατής Ελευθεριάδης (Tériade) ανέδειξε το έργο του διεθνώς. Σήμερα, στη Βαρειά λειτουργεί Μουσείο Θεόφιλου, αποδεικνύοντας ότι η Λέσβος δεν υπήρξε απλώς τόπος καταγωγής του, αλλά η ίδια η ψυχή της τέχνης του.

Η πορεία του Θεόφιλου μάς θυμίζει πως η τοπική δημιουργία μπορεί να αποκτήσει παγκόσμια αξία, όταν είναι αυθεντική και βαθιά δεμένη με τον τόπο της.

Έζησε σε μια εποχή έντονων πολιτικών και κοινωνικών αναταραχών, όμως κατάφερε να δημιουργήσει έναν μοναδικό ποιητικό κόσμο. Τα ποιήματά της, γραμμένα στη λεσβιακή διάλεκτο, δεν εξυμνούσαν ηρωικά κατορθώματα, αλλά τον έρωτα, τη φιλία, την απουσία, τη ζήλια και τη φθορά του χρόνου. Η Σαπφώ μίλησε για όσα όλοι νιώθουν αλλά λίγοι τολμούν να εκφράσουν, και γι’ αυτό το έργο της παραμένει διαχρονικό.

Στη Λέσβο ίδρυσε έναν κύκλο εκπαίδευσης νεαρών γυναικών, όπου διδάσκονταν ποίηση, μουσική και ήθος. Το γεγονός αυτό αποκαλύπτει μια γυναίκα προοδευτική, που πίστευε στη δύναμη της παιδείας και της πνευματικής καλλιέργειας. Λιγότερο γνωστό είναι ότι για πολιτικούς λόγους εξορίστηκε για ένα διάστημα στη Σικελία, χωρίς όμως να αποκοπεί ποτέ από τον τόπο της, τον οποίο υμνούσε έμμεσα μέσα από εικόνες φύσης, φωτός και θάλασσας.

Από το έργο της σώζονται σήμερα μόνο αποσπάσματα, ωστόσο η απήχησή τους υπήρξε τεράστια. Ο Πλάτωνας την αποκάλεσε «δέκατη Μούσα», αναγνωρίζοντας την ανεπανάληπτη συμβολή της στα γράμματα. Η Σαπφώ δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν της Λέσβου· αποτελεί ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής της ταυτότητας και υπενθυμίζει ότι από αυτό το νησί γεννήθηκε μια φωνή που ακόμα συγκινεί τον κόσμο.

Η ζωή της Σαπφούς εξελίχθηκε σε μια περίοδο έντονων πολιτικών αναταραχών. Κατά τις τυραννίδες που συγκλόνισαν τη Μυτιλήνη, φαίνεται πως εξορίστηκε για ένα διάστημα στη Σικελία, γεγονός που μαρτυρεί τόσο τη συμμετοχή της στα κοινά όσο και το κοινωνικό της κύρος. Παρ’ όλα αυτά, η φήμη και η υστεροφημία της δεν θεμελιώθηκαν στην πολιτική δράση, αλλά στη δύναμη του ποιητικού της λόγου. Γύρω της συγκρότησε έναν κύκλο νέων γυναικών, ένα είδος εκπαιδευτικής και λατρευτικής κοινότητας αφιερωμένης στη Μούσα, την Αφροδίτη και την καλλιέργεια της ψυχής, όπου η ποίηση και η μουσική λειτουργούσαν ως μέσα πνευματικής ανύψωσης.

Η ποίηση της Σαπφούς, γραμμένη στη λεσβιακή διάλεκτο, διακρίνεται για τη μοναδική της λυρικότητα, την εσωτερικότητα και την ένταση του συναισθήματος. Ο έρωτας, η απουσία, η ζήλια, η τρυφερότητα και η οδύνη αποδίδονται με πρωτοφανή ειλικρίνεια και λεπτότητα. Η Σαπφώ δεν υμνεί αφηρημένες έννοιες ή ηρωικά κατορθώματα, αλλά τον άνθρωπο, τη στιγμή, το βλέμμα και τον παλμό της καρδιάς. Για τον λόγο αυτό οι αρχαίοι την αποκάλεσαν «δέκατη Μούσα», τοποθετώντας την ισάξια δίπλα στους μεγάλους ποιητές της Ελλάδας.

Παρά το γεγονός ότι το έργο της σώθηκε αποσπασματικά, η επιρροή της υπήρξε τεράστια και διαχρονική. Από τον Πλάτωνα και τους Ρωμαίους ποιητές έως την Αναγέννηση και τη σύγχρονη λογοτεχνία, η φωνή της Σαπφούς εξακολουθεί να συγκινεί και να εμπνέει. Η Μυτιλήνη, η πόλη που τη γέννησε, παραμένει άρρηκτα δεμένη με το όνομά της, φέροντας τη μνήμη μιας γυναίκας που μετέτρεψε τον προσωπικό λόγο σε παγκόσμια ποίηση.

Η Σαπφώ πέθανε σε προχωρημένη ηλικία, αφήνοντας πίσω της όχι μνημεία εξουσίας, αλλά στίχους αθάνατους. Υπήρξε πρότυπο πνευματικής ελευθερίας και καλλιτεχνικής αλήθειας, αποδεικνύοντας ότι η δύναμη του λόγου μπορεί να υπερβεί τον χρόνο και να χαρίσει αιωνιότητα σε έναν τόπο και στους ανθρώπους του.

Έζησε σε μια εποχή έντονων πολιτικών συγκρούσεων στη Λέσβο, γεγονός που οδήγησε την ίδια και την οικογένειά της σε εξορία στη Σικελία. Η εμπειρία αυτή φαίνεται να επηρέασε βαθιά τη θεματολογία της ποίησής της, όπου κυριαρχούν η νοσταλγία, ο έρωτας και το συναίσθημα της απώλειας. Μετά την επιστροφή της στη Μυτιλήνη, η Σαπφώ ανέπτυξε έντονη πνευματική δραστηριότητα.

Σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές, ίδρυσε έναν κύκλο ή «σχολή» για νέες γυναίκες, όπου διδάσκονταν ποίηση, μουσική και χορό. Ο ρόλος της δεν περιοριζόταν μόνο στη συγγραφή ποιημάτων, αλλά επεκτεινόταν και στην παιδαγωγική καθοδήγηση, κάτι ιδιαίτερα πρωτοποριακό για την εποχή της.

Η ποίησή της ξεχώριζε για την απλότητα, τη μουσικότητα και τη βαθιά συναισθηματική ένταση. Αν και το μεγαλύτερο μέρος του έργου της χάθηκε, τα αποσπάσματα που σώζονται αρκούν για να αποδείξουν τη μοναδικότητά της. Στην αρχαιότητα τιμήθηκε ιδιαίτερα· ο Πλάτωνας την αποκάλεσε «δέκατη Μούσα», αναγνωρίζοντας την ανεκτίμητη προσφορά της στην ποίηση.

Σήμερα, η Σαπφώ αποτελεί σύμβολο της πολιτιστικής κληρονομιάς της Λέσβου και υπενθυμίζει πως από το νησί μας γεννήθηκε μια φωνή που συνεχίζει να συγκινεί ολόκληρο τον κόσμο.

Πηγές:

https://www.biblionet.gr/sappho-c15754

https://www.britannica.com/biography/Sappho-Greek-poet

https://www.poetryfoundation.org/poets/sappho

https://en.wikisource.org/wiki/The_Encyclopedia_Americana_(1920)/Sappho

https://en.wikipedia.org/wiki/Sappho

Η οικογένεια του πατέρα του καταγόταν από τη Λέσβο, και ο ίδιος ο Ελύτης περνούσε μεγάλα διαστήματα της παιδικής και εφηβικής του ηλικίας στο νησί. Τα καλοκαίρια του στη Μυτιλήνη και στη λεσβιακή ύπαιθρο άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στη μνήμη και στη φαντασία του. Το φως του Αιγαίου, οι ελαιώνες, η θάλασσα και η απλότητα της ζωής της Λέσβου έγιναν θεμέλια της ποιητικής του γλώσσας.

Ένα λιγότερο γνωστό, αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέρον περιστατικό, είναι ότι ο Ελύτης συνήθιζε να απομονώνεται για ώρες κοντά στη θάλασσα της Λέσβου, κρατώντας σημειώσεις και σκαριφήματα στίχων. Ο ίδιος θεωρούσε το νησί έναν «εσωτερικό τόπο», έναν χώρο σιωπής και καθαρότητας, μακριά από τη φασαρία της Αθήνας. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά στοιχεία του λεσβιακού τοπίου «κρύβονται» πίσω από εικόνες και σύμβολα στο Άξιον Εστί και σε άλλα ποιήματά του.

Διδακτικά, η ζωή του Ελύτη μας υπενθυμίζει ότι η καταγωγή δεν είναι μόνο γεωγραφικό δεδομένο αλλά και πνευματικός δεσμός. Η σχέση του με τη Λέσβο δείχνει πώς ένας τόπος μπορεί να διαμορφώσει την αισθητική, την ηθική και τη δημιουργικότητα ενός ανθρώπου. Ικανοποιεί επίσης την περιέργεια του αναγνώστη, αποκαλύπτοντας ότι πίσω από τη διεθνή αναγνώριση ενός ποιητή κρύβονται απλές, ελληνικές εικόνες: ήλιος, πέτρα, θάλασσα.

Ο Οδυσσέας Ελύτης απέδειξε ότι η Λέσβος δεν είναι μόνο γεωγραφικό σημείο στον χάρτη, αλλά ζωντανή πηγή έμπνευσης που μπορεί να ταξιδέψει την ελληνική ψυχή σε όλον τον κόσμο.

Τελειώνοντας την πρωτοβάθμια εκπαίδευση στην αστική σχολή Συκαμιάς το 1903, συνέχισε στην πρώτη τάξη του Γυμνασίου της Μυτιλήνης. Το 1905 διέκοψε τη φοίτησή του και στις αρχές του σχολικού έτους 1905-1906 γράφτηκε και φοίτησε στην τέταρτη τάξη του Γυμνασίου των Κυδωνιών. Το 1908, ξαναγύρισε για να φοιτήσει και πάλι στο Γυμνάσιο της Μυτιλήνης, από όπου τελικά αποφοίτησε το 1909 με βαθμό απολυτηρίου 8,84 στα 10.

Το 1910 εργάστηκε σαν δάσκαλος στο αλληλοδιδακτικό δημοτικό σχολείο του Μανταμάδου, χρονιά κατά την οποία έκανε και την πρώτη του εμφάνιση στα γράμματα. Δημοσίευε συχνά κείμενά του στο περιοδικό Νεότης της Σμύρνης, κυρίως μικρά λυρικά πεζά και ποιήματα. Το 1911 βραβεύτηκε σε έναν διαγωνισμό διηγήματος που οργάνωσε το περιοδικό, για το διήγημά του "Άσπρο στεφάνι". Σε αυτόν τον διαγωνισμό υπέγραψε για πρώτη φορά με το επώνυμο Μυριβήλης - η ονομασία της πλαγιάς του βουνού πάνω από το πατρικό του σπίτι - ένα επώνυμο που κράτησε για πάντα.

Το 1912 αποφάσισε να συνεχίσει για ανώτατες σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου παρακολούθησε μαθήματα στη Φιλοσοφική και τη Νομική σχολή, ενώ ταυτόχρονα εργαζόταν για τα προς το ζην ως συντάκτης στην εφημερίδα Πατρίς. Ωστόσο, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους κατετάγη εθελοντικά στο στρατό και πήρε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους, όπου και τραυματίστηκε σοβαρά στο πόδι από δύο σφαίρες στη μάχη Κιλκίς-Λαχανά.

Με την επιστροφή του από τον πόλεμο, και αφού τιμήθηκε με το Μετάλλιο Βαλκανικών πολέμων, επέστρεψε για μόνιμη εγκατάσταση στη Μυτιλήνη. Συνεργάστηκε με την τοπική εφημερίδα Σάλπιγξ, κρατώντας την καθημερινή στήλη του χρονογραφήματος. Το 1915 εκδόθηκε το πρώτο βιβλίο του, η συλλογή διηγημάτων Κόκκινες ιστορίες.

Το 1916 συμμετείχε στην έκδοση της εφημερίδας Ελεύθερος Λόγος, οργάνου του κόμματος των Φιλελευθέρων, όντας ένθερμος οπαδός του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου κατετάγη στο 4ο Σύνταγμα Αρχιπελάγους με το βαθμό του δεκανέα και πολέμησε στο μακεδονικό μέτωπο, συμμετέχοντας στην πολεμική επιχείρηση της προκάλυψης του Μοναστηρίου. Από αυτήν την εμπειρία του στα χαρακώματα προέκυψε το πασίγνωστο βιβλίο του Η ζωή εν τάφω.

Κατά τη μικρασιατική εκστρατεία υπηρέτησε ως λοχίας στο Β' νοσοκομείο διακομιδής στο Εσκισεχίρ. Στις 28 Ιουνίου του 1920 παντρεύτηκε στο Εσκισεχίρ, την Ελένη Δημητρίου, από το Δεκελί της Μικράς Ασίας, ενώ την ίδια περίοδο γεννήθηκε και η πρώτη του κόρη, η Χάρις. Αργότερα απέκτησε άλλα δύο παιδιά, τον Λάμπη και τη Δροσούλα.

Με την εκκένωση της Μικράς Ασίας από τα ελληνικά στρατεύματα βρέθηκε για λίγους μήνες πρόσφυγας στη Θράκη και από κει επέστρεψε για να εγκατασταθεί μόνιμα στη Λέσβο μέχρι και το 1932. Αποστρατεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου του 1922 με το βαθμό του ανθυπολοχαγού και παρασημοφορημένος με το ελληνοτουρκικό και ελληνοβουλγαρικό μετάλλιο της Νίκης.

Το 1923 εξέδωσε την πρώτη δική του εφημερίδα, την Καμπάνα, όπου πρωτοδημοσιεύτηκε σε συνέχειες Η ζωή εν τάφω η οποία εκδόθηκε σχεδόν αμέσως σε βιβλίο. Το 1925 σταμάτησε την έκδοση της Καμπάνας για να συνεκδώσει μαζί με τον Μυτιληνιό λόγιο Θείελπι Λευκία τη δεύτερη εφημερίδα του, τον Ταχυδρόμο -εφημερίδα που υποστήριζε τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου και το εργατικό κόμμα του. Το Δεκέμβριο του 1931, ύστερα από την επιτυχία και την ενθουσιώδη υποδοχή της δεύτερης έκδοσης της Ζωής εν τάφω, ο συγγραφέας αρχίζει να γράφει στη Μυτιλήνη το μυθιστόρημα Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια κατά παραγγελία της Καθημερινής, όπου και δημοσιεύτηκε από τις 20 Δεκεμβρίου του 1931 ως τις 6 Μαΐου του 1932. Σε βιβλίο εκδόθηκε το 1934.

Η δεύτερη περίοδος

Επεξεργασία

Το 1932 έφυγε από τη Μυτιλήνη μαζί με την οικογένειά του για μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα και αφού είχε πάρει την θέση του διευθυντή και αρχισυντάκτη στην εφημερίδα Δημοκρατία, την οποία αποφάσισε να εκδώσει το κόμμα του Αλέξανδρου Παπαναστασίου.

Από το καλοκαίρι του 1933, και αφού έφυγε από τη Δημοκρατία, άρχισε τη συνεργασία του με την εφημερίδα Πρωία, συνεργασία η οποία κράτησε ως το 1936. Στην εφημερίδα κράτησε τη στήλη του καθημερινού χρονογραφήματος καθώς και τη στήλη «Διηγήματα της Κυριακής» στην οποία δημοσίευσε πάνω από 40 διηγήματα, τα περισσότερα εκ των οποίων αποτέλεσαν τα περιεχόμενα του Πράσινου και του Γαλάζιου βιβλίου.

Από το 1936 και για τα επόμενα 3 χρόνια συνεργάστηκε με την σαφέστατα δεξιά εφημερίδα Η Εθνική. Την ίδια χρονιά, ενστερνίστηκε τις απόψεις και την πολιτική του Ιωάννη Μεταξά και έγινε φανατικός υπέρμαχος του καθεστώτος Μετά τον εμφύλιο πόλεμο θεωρήθηκε λάβρος αντικομμουνιστής.

Το 1936 είχε γίνει τακτικό μέλος της ΕΣΗΕΑ, ενώ το 1938 και για καθαρά βιοποριστικούς λόγους διορίστηκε βιβλιοφύλακας στη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, με το μισθό και το βαθμό τμηματάρχη Β' τάξεως. Από τη θέση αυτή απολύθηκε το 1955 σε ηλικία 65 χρονών με το βαθμό του διευθυντή Α’ τάξεως, έχοντας συμπληρώσει το όριο ηλικίας.

Τον Απρίλιο του 1940 τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο για τη συλλογή διηγημάτων του Το γαλάζιο βιβλίο, ενώ κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 προσυπέγραψε μαζί με άλλους Έλληνες λογίους την Έκκληση των Ελλήνων Διανοουμένων προς τους Διανοούμενους ολόκληρου του Κόσμου με την οποία αφενός μεν καυτηριαζόταν η κακόβουλη ιταλική επίθεση, αφετέρου δε, διέγειρε την παγκόσμια κοινή γνώμη σε επανάσταση συνειδήσεων για κοινό νέο πνευματικό Μαραθώνα.

Συνεργάστηκε με πολλές εφημερίδες, όπως η Καθημερινή, η Ακρόπολις, η Απογευματινή, το Ελεύθερο Βήμα, η Ελευθερία, και περιοδικά όπως ο Θεατής, η Νέα Εστία, η Ελληνική Δημιουργία, ο Ακρίτας, τα Στρατιωτικά Νέα, ενώ εξέδωσε και το βραχύβιο περιοδικό Καλλιτεχνική Ελλάδα. Επίσης, έγραψε και εκφώνησε κείμενα για τις ραδιοφωνικές του εκπομπές, όπως «Το χρονικόν της εβδομάδος», «Μιλάμε για την Τέχνη», «Το Λογοτεχνικό Τέταρτο».

Εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών το

1958 , υπήρξε ιδρυτικό μέλος, πρόεδρος και αντιπρόεδρος της «Εθνικής Εταιρείας των Λογοτεχνών της Ελλάδος», ιδρυτικό μέλος, αντιπρόεδρος και πρόεδρος της «Ελληνικής Εταιρείας Λογοτεχνών» και τιμητικό μέλος του «Διεθνούς Ινστιτούτου Γραμμάτων και Τεχνών». Είχε ακόμα προταθεί από την «Εθνική Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών» ως υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας του 1963 όπως είχε προταθεί και τα προηγούμενα έτη 1960 και 1962.

Το 1959 τού απονεμήθηκε ο Σταυρός του Ταξιάρχη του Βασιλικού Τάγματος του Γεωργίου Α΄.

Πέθανε από βρογχοπνευμονία στο νοσοκομείο Ευαγγελισμός στις 19 Ιουλίου του 1969, αν και ήδη από το 1962 ήταν καθηλωμένος στο κρεβάτι από καρκίνο που τον οδήγησε σε φυσικό και πνευματικό μαρασμό.

Αρχικά σπούδασε στη Λέσβο και στη Σμύρνη, ενώ στη συνέχεια ταξίδεψε στην Ιταλία και στη Γαλλία, κέντρα πνευματικής ακμής της Ευρώπης. Εκεί γνώρισε τις νέες επιστημονικές και φιλοσοφικές ιδέες του Διαφωτισμού και μελέτησε μαθηματικά, φυσική και φιλοσοφία. Ιδιαίτερα επηρεάστηκε από τις θεωρίες του Νεύτωνα, τις οποίες προσπάθησε να μεταδώσει στον ελληνικό χώρο, πιστεύοντας ότι η γνώση και η λογική σκέψη αποτελούν βασικά θεμέλια της προόδου.

Η διδασκαλία του, ωστόσο, προκάλεσε αντιδράσεις. Ένα λιγότερο γνωστό αλλά χαρακτηριστικό περιστατικό της ζωής του είναι ότι κατηγορήθηκε για αιρετικές απόψεις, επειδή δίδασκε επιστήμες και ενθάρρυνε την κριτική σκέψη. Για πολλούς, οι ιδέες του θεωρήθηκαν επικίνδυνες, καθώς ανέτρεπαν παραδοσιακές αντιλήψεις. Παρ’ όλα αυτά, ο Βενιαμίν δεν υποχώρησε και συνέχισε να διδάσκει και να συγγράφει, προσπαθώντας να ενώσει την πίστη με την επιστήμη.

Η σχέση του με τη Λέσβο παρέμεινε ισχυρή σε όλη του τη ζωή, καθώς θεωρούσε χρέος του να προσφέρει πνευματικά στον τόπο καταγωγής του. Πέθανε το 1824, λίγο πριν την απελευθέρωση της Ελλάδας. Το έργο του, όμως, παραμένει ζωντανό και μας διδάσκει ότι η παιδεία μπορεί να γίνει δύναμη ελευθερίας και αλλαγής.

Περί το 311 π.Χ. ο Επίκουρος εγκαταστάθηκε στη Μυτιλήνη, σε μια περίοδο έντονων πολιτικών και πνευματικών ζυμώσεων στο νησί της Λέσβου. Εκεί ξεκίνησε για πρώτη φορά συστηματική διδασκαλία, ιδρύοντας έναν μικρό φιλοσοφικό κύκλο. Στη Μυτιλήνη άρχισε να διαμορφώνει στην πράξη τις βασικές αρχές της φιλοσοφίας του: την αναζήτηση της ηδονής ως απουσίας πόνου, την αταραξία της ψυχής, την αξία της φιλίας και την απομάκρυνση από την πολιτική φιλοδοξία.

Η διδασκαλία του, ωστόσο, δεν έγινε καθολικά αποδεκτή. Οι καινοτόμες απόψεις του για τους θεούς, τον θάνατο και τη φύση προκάλεσαν αντιδράσεις από άλλους φιλοσοφικούς κύκλους της πόλης, γεγονός που τον οδήγησε τελικά να αποχωρήσει από τη Μυτιλήνη. Παρά τη σύντομη παραμονή του, οι δεσμοί που δημιούργησε εκεί αποδείχθηκαν καθοριστικοί. Ο σημαντικότερος μαθητής του από τη Μυτιλήνη ήταν ο Ερμαρχος, ο οποίος τον ακολούθησε αργότερα και έγινε διάδοχός του στον Κήπο της Αθήνας.

Στη Διαθήκη του Επίκουρου, όπως τη διασώζει ο Διογένης Λαέρτιος, αποτυπώνεται η βαθιά του μέριμνα για τους μαθητές και τη φιλοσοφική κοινότητα, κάτι που αντανακλά τις πρώιμες εμπειρίες του στη Μυτιλήνη. Έτσι, η πόλη αυτή δεν υπήρξε απλώς ένας περαστικός σταθμός, αλλά ένας τόπος όπου ο Επίκουρος έθεσε τα θεμέλια της φιλοσοφίας που επρόκειτο να επηρεάσει βαθιά τον ελληνιστικό και ρωμαϊκό κόσμο.

Ο Ανθυπολοχαγός Πεζικού Δημήτριος Γιανναρέλης ήταν ένας νέος άνθρωπος που έζησε σε μια δύσκολη εποχή για την Ελλάδα. Γεννήθηκε το 1902 στη Μυτιλήνη και από μικρή ηλικία φαίνεται πως είχε μεγαλα και επικίνδυνα ονειρα. Το 1920 κατατάχθηκε εθελοντικά στη Στρατιωτική Αεροπορία και κατάφερε, παρά τις δυσκολίες, να πάρει πτυχίο οδηγού αεροπλάνου.

Πήρε μέρος στις επιχειρήσεις της Μικράς Ασίας και υπηρέτησε σε διάφορες αεροπορικές μονάδες, σε μια περίοδο που η ελληνική αεροπορία ακόμα οργανωνόταν και αντιμετώπιζε πολλά προβλήματα.Τα αεροπλάνα παρουσίαζαν συχνές βλάβες, οι συνθήκες ηταν δύσκολες και κάθε πτήση μπορούσε να καταλήξει μοιραία. Παρ’ όλα αυτά, οι αεροπόροι συνέχιζαν τις αποστολές τους, κάνοντας αναγνωρίσεις, βομβαρδισμούς και περιπολίες, δείχνοντας αφοσίωση στο καθήκον.

Το 1924, κατά τη διάρκεια εκπαιδευτικής πτήσης στο Τατόι, το αεροπλάνο του συνετρίβη απο πιθανη βλαβη στον κινητήρα και τυλίχθηκε στις φλόγες. Ο Γιανναρέλης σκοτώθηκε σε ηλικία μόλις 21 ετών. Το τραγικό αυτό γεγονός προκαλεί έντονα συναισθήματα και μας κάνει να σκεφτούμε βαθύτερα τη σχέση του ανθρώπου με το όνειρο, τον κίνδυνο και το καθήκον.

Ο Αγαθών και η άφιξη του στη Λεσβο

   Ο Αγάθων ο Εφεσιος υπήρξε μοναχός στο Βυζάντιο. Τέλη του 8ου αιώνα κατά την εικονομαχία ο εικονοφιλος Αγαθων έρχεται σε ρήξη με τον αυτοκράτορα Λέοντα τον Α΄ στην Κωνσταντινούπολη και αυτοεξορίζεται στα Ιεροσολυμα. Το 803 μαθαίνει πως στο νησί της Λέσβου βρίσκεται εξόριστη η εικονοφιλος Ειρήνη η Αθηναία. Εκείνος καθώς ήθελε να την γνωρίσει αλλά και να είναι πιο κοντά στην Κωνσταντινούπολη αποφάσισε να φύγει για τη Λεσβο. Πήρε μαζί του μια παλιά, πολύτιμη εικόνα της Παναγίας που απεικόνιζε τη Βρεφοκρατούσα, έναν ασημένιο σταυρό από Τίμιο Ξύλο, ένα χειρόγραφο Ευαγγέλιο του πέμπτου αιώνα, τα λείψανα του Αγίου Διονύσιου και άλλα ιερά κειμήλια.

   Όταν έφτασε στο νησί μαθαίνει πως η Ειρήνη η Αθηναία είχε πεθάνει. Άρχιζε να ανηφορίζει στα δάση και τελικά εγκαταστάθηκε στους πρόποδες του Ολύμπου σε ένα μέρος που πίστευε ότι ήταν αρκετά ασφαλές. Εκεί κρύβει τα κειμήλια που έφερε από τα Ιεροσόλυμα και φτιάχνει τη σκήτη του. Με τον καιρό αφού επικοινωνούσε με κατοίκους κοντινών χωριών, όπως είναι η Καρίνη και η Πενθίλη, άρχισε να κερδίζει την εμπιστοσύνη τους. Έτσι τους αποκάλυψε για τα κειμήλια που έκρυβε, λέγοντας επίσης ότι το πολύτιμο αυτό εικόνισμα της Παναγίας το είχε ζωγραφίσει ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Πλήθος ανθρώπων άρχιζε να επισκέπτεται τη σκήτη του Αγάθωνα για να προσκυνήσει το εικόνισμα της Παναγίας. Κάποιοι μάλιστα άρχισαν να μένουν μόνιμα στο πλευρό του μοναχού.  Έτσι δημιουργήθηκε ένα μικρό μοναστήρι, εκεί που σήμερα βρίσκεται το μικρό εκκλησάκι της Ζωοδόχου πηγής. Η φήμη του εξαπλωνόταν και πιστοί από τα μικρασιατικά παράλια επισκεπτόταν τον Αγάθωνα.

   Στις 2 Φλεβάρη 830 ο μοναχός πέθανε με την επιθυμία η εικόνα της Παναγίας και τα υπόλοιπα κειμήλια να παραμείνουν στην κρύπτη της μονής. Οι μοναχοί εκπλήρωσαν την επιθυμία του, ωστόσο φοβόντουσαν όχι μόνο για τους εικονομάχους αλλά πλέον και για τους πειρατές που τότε βρίσκονταν στα νησιά και στα παράλια Μικρασιας. Αποτελούσαν τεράστιο κίνδυνο για τα πολύτιμα κειμήλια που έπρεπε να προστατεύσουν.

   Όταν το 842 πραγματοποιήθηκε η αναστήλωση των εικόνων και η σκήτη του Αγάθωνα με την εικόνα της Παναγίας έγινε γνωστή σε πολλά μέρη εκτός του νησιού και οι πιστοί ερχόντουσαν να την προσκυνήσουν. Πολλοί μάλιστα έλεγαν πως δύο προσκυνήματα στην «Αγία Σιων» αντιστοιχούσαν σε ένα στους Αγίους Τόπους.

Η εκκλησία της Παναγίας

   Το 1170 στο σημείο που βρίσκονταν τα οστά του Αγάθωνα χτίστηκε από τους καλόγερους της Καρυας  ο ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Μέσα σε τρία χρόνια, εγκαινιάστηκε και διατηρήθηκε επι 633 χρόνια. Γύρω από το ναό άρχιζαν περισσότεροι κάτοικοι να εγκαθίστανται στον μικρό οικισμό της Αγιασου μέχρι που έγινε κωμόπολη. Όταν το νησί έπεσε στα χέρια των Τούρκων οι χριστιανοί έφυγαν για να σωθούν.

    Το 1806 ο ναός κατεδαφίστηκε γιατί πλέον ήταν ετοιμόρροπος και χτίστηκε ένας μεγαλύτερος παρά τις εντολές των Τούρκων. Οι χριστιανοί έκαναν πλούσιες δωρεές και τον στόλισαν με πανέμορφα έργα. Έξι χρόνια μετά στις 6 Αυγούστου ο ναός κάηκε ολοσχερώς και μαζί του ένα μεγάλο μέρος της κωμόπολης. Από της εικόνες κάηκε μόνο η εικόνα του Χριστού ενώ οι υπόλοιπες διασώθηκαν.

    Στα θεμέλια του παλιού μέσα σε δύο χρόνια ξανά χτίστηκε ο τρίτος ναός. Με δωρεές από τους χριστιανούς και με εράνους κατάφεραν μετά την άδεια του Σουλτάνου να τον χτίσουν.

Δημιουργία της Αγιασου

   Η επιγραφή της εικόνας της Παναγίας έγραφε «ΜΗΤΗΡ ΘΕΟΥ ΑΓΙΑ ΣΙΩΝ». Έτσι στην αρχή το χωριό που δημιουργούταν οι ντόπιοι το ονόμασαν «Αγία Σιων». Με τη πάροδο του χρόνου την έλεγαν «Αγιάσων» και τέλος έτσι βγήκε το σημερινό όνομα «Αγιάσος».

   Το 1700 ή Αγιάσος ήταν ένας μικρός οικισμός με 40-50 κατοίκους. Ο τότε Μουσουλμάνος διοικητής αρρώστησε βαριά. Τον επισκεφθήκαν γέροντες από το χωριό και του πήγαν το αγίασμα της Ζωοδόχου πηγής ως φάρμακο για την αρρώστια του. Εκείνος θεραπεύτηκε και απέδωσε  τη Σωτηρία του στο θαύμα της Παναγίας. Ήθελε να κάνει μια δωρεά στην εκκλησία της Παναγίας αλλά η κίνηση αυτή θα πήγαινε κατά στο Κοράνι. Έτσι αποφάσισε να επισκεφθεί τη Πόλη όπου απέσπασε από τον Σουλτάνο φιρμάνι. Οι κάτοικοι της Αγιασου απαλλάχθηκαν από τη βαρύτατη φορολογία που τους επέβαλλαν οι Τούρκοι. Άνθρωποι από άλλα χωριά με σκοπό να απαλλαχθούν και οι ίδιοι από τη φορολογία εγκαταστάθηκαν στον οικισμό αυτό που γρήγορα έγινε ξανά κωμόπολη. Το φιρμάνι καταργήθηκε το 1783 αλλά το χωριό είχε πλέον αναπτυχθεί και ήταν παντού ξακουστό.

   Το χωριό άρχισε να πέρνει τη σημερινή του μορφή μετά από τη δεύτερη μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε το 1877 και έκαψε σχεδόν όλο το χωριό εκτός από το Ναό της Παναγίας. Πάνω στις στάχτες χτίστηκαν νέα πέτρινα σπίτια και μεγαλύτεροι δρόμοι όπως περίπου είναι και σήμερα το ακόμη παραδοσιακό χωριό.

Κεντρικό θέμα στην ποίηση της είναι ο έρωτας, η φιλία, η ομορφιά και η απώλεια. Η Σαπφώ συχνά περιγράφει τα συναισθήματα με λεπτότητα και ακρίβεια, εστιάζοντας στην εσωτερική εμπειρία του ανθρώπου. Για τον λόγο αυτό, πολλοί μελετητές τη θεωρούν πρωτοπόρο της προσωπικής και εξομολογητικής ποίησης στην δυτική λογοτεχνία. Παράλληλα, αναφέρεται συχνά σε μια ομάδα νεαρών γυναικών που φαίνεται πως εκπαιδεύονταν κοντά της στη μουσική και την ποίηση, γεγονός που έχει οδηγήσει στη θεωρία ότι διηγήθηκε έναν μορφωτικό ή καλλιτεχνικό κύκλο .

Η φήμη της Σαπφώ στην αρχαιότητα ήταν τεράστια. Ο Πλάτωνας την αποκάλεσε << δεκάτη Μούσα>>, ενώ μεταγενέστεροι ποιητές, τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Ρώμη λ, επηρεάστηκαν βαθιά από το ύφος και τη θεματολογία της. Στη σύγχρονη εποχή, η Σαπφώ εξακολουθεί να μελετάται και να εμπνέει, αποτελώντας σύμβολο της λυρικής έκφρασης και της δύναμης του λόγου να αποτυπώνει τα πιο βαθιά ανθρώπινα συναισθήματα.