η έκφραση της ανάγκης περιορισμού της απόλυτης εξουσιας του μονάρχη

Η ύπαρξη του κοινωνικού συμβολαίου από τον john locke

18ος αιωνας:

Καταχώριση ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων

Ανάπτυξη ιδεών οικονομικής, θρησκευτικής και πολιτικης ελευθερίας

Ψηφίζεται η Αμερικανική Διακήρυξη της ανεξαρτησίας όλοι οι άνθρωποι δημιουργούνται ίσοι, και προικίζονται από τον Δημιουργό τους με συγκεκριμένα απαραβίαστα Δικαιώματα, μεταξύ των οποίων είναι το δικαίωμα στη Ζωή, το δικαίωμα στην Ελευθερία, και το δικαίωμα στην επιδίωξη της Ευτυχίας.

Γαλλική Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου

19ος αιωνας:

Σχέδιο Συντάγματος και Διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Η γέννηση της σοσιαλιστικήςθεωρίας και η οικονομική ισότητα του ατόμου

Ψηφίστηκε το Σύνταγμα με θεμελιώδη δικαιώματα του ατόμου

20ος αιωνας

Ίδρυση Ο.Η.Ε+ οικουμενική διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Εισαγωγή κοινωνικών δικαιωμάτων

Από τον 17ο αιώνα (σύγχρονη εποχή) άρχισε η εξέλιξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αρχικά ο Τζον λοκ υποστηρίζει την ανάγκη της ύπαρξης ενός κοινωνικού συμβουλαιου το οποίο παραχωρεί ελευθερία στους πολίτες.Στη συνέχεια τον 18ο αιώνα οι ιδέες του Διαφωτισμού στην Ευρώπη επέβαλαν ανάγκη κατωχύρωσης ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων, επιπλέον στη γαλλική επανάσταση ψηφίζεται η γαλλική διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου (1789-1791) , η οποία κατοχυρώνει τα θεμελιώδη δικαιώματα. Επιπροσθέτως όλα τα συντάγματα της Ελληνικής επανάστασης πέρλαμβανουν κατάλογο ατομικών δικαιωμάτων.Στην Ευρώπη η βιομηχανίκη επανάσταση γεννά τις σοσιαλιστικές θεωριες,οι οποιες προβάλλουν την οικονομική ισότητα του ατομου.Επειτα πολλά κράτη ψηφίζουν συντάγματα με θεμελιώδη δικαιώματα του ατόμου (Λατινική Αμερική 1824 Βέλγιο 1831 Γερμανία 1849 και Ελβετία 1874). Τέλος μετά τους δύο παγκόσμιοιους πολέμους και την νίκη των δημοκρατικών αρχών κατά του φασισμού,τα δικαιώματα του ατόμου προστατεύονται διεθνώς με την ίδρυση του Ο.Η.Ε. και την οικουμενική διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

•Ο Τζον Λοκ συνδέεται με τη θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου. Σύμφωνα με αυτή πολλοί άνθρωποι παραχώρησαν ορισμένες από τις ελευθερίες τους ώστε να συμβιώσουν. Το κράτος συμφώνησε να τηρήσει τους όρους του συμβολαίου, εάν όμως δεν το έκανε ο λαός μπορούσε να αντισταθεί.

•Ο Ρουσό υποστήριξε ότι η πολιτική εξουσία πρέπει να βρίσκεται στον λαό και όχι σε κάποιον ηγεμόνα. Συνδέεται με τον όρο της γενικής βούλησης που εκφράζει την συμμετοχή του λαού στην λήψη αποφάσεων.

•Ο Μοντεσκιέ συνδέθηκε με την θρησκεία. Πίστευε ότι μόνο η καθιέρωση της ανεξιθρησκίας θα απάλλασσε τους ανθρώπους από την μισαλλοδοξία.

• Ο Ρουσό με το έργο του Αιμίλιος υποστήριξε ότι η εκπαίδευση των ανθρώπων πρέπει να βασίζεται στην αναζήτηση του μαθητευόμενου.Ο δάσκαλος πρέπει να θέτει ερωτήματα στο μαθητή του και να τον οδηγεί στην ανακάλυψη απαντήσεων.

•Πρωτεργάτες της εγκυκλοπαίδεια ήταν οι Γάλλοι Ντιντερό και Ντ' Αλαμπέρ.Η εγκυκλοπαίδεια ήταν ένα συλλογικό έργο 33 τόμων. Μιλούσε για τις νέες ιδέες και τις αντιλήψεις διαφόρων θεμάτων.

Τζον Λοκ=>Φυσικά απαραβίαστα δικαιώματα και Κοινωνικό συμβόλαιο

Μοντεσκιέ=>Διάκριση των εξουσιών

Ρούσο=>Γενική βούληση του λαού

Βολτέρος=>Ανεξιθρησκία

Άνταμ Σμιθ=>Οικονομικός Φιλελευθερισμός

Ντ´Αλαμπέρ & Ντιντερό=>Εγκυκλοπαίδεια

*Ορισμένοι μονάρχες εφάρμοσαν κάποιες ιδέες του Διαφωτισμού για να γίνει το κράτος τους αποτελεσματικότερο και να ισχυροποιήσουν την εξουσία τους.Αυτό ονομάστηκε Φωτισμένη Δεσποτεία.

Αυτοί οι μονάρχες είναι:

• Φριεδερίκος Β´της Πρωσίας

• Μαρία Θηρεσία της Αυστρίας και ο γιος της Ιωσήφ

• Αικατερίνη Β´της Ρωσίας

Ανθρώπινα δικαιώματα : δικαίωμα στη ζωή, ιδιοκτησία , ισότητα απέναντι στον νομό ,ελευθερία σκέψης και έκφρασης, τα οποία δεν μπορεί να καταργήσει καμία εξουσία.

Τζον Λοκ: Όλη η θεωρία του αναφέρει το γεγονός ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν απαραβίαστα φυσικά δικαιώματα

Μοντεσκιέ: Σε κάθε κράτος υπάρχουν τρια είδη εξουσίας, η νομοθετική, η εκτελεστική και η δικαστική. Η εκτελεστική εξαρτάται από το δίκαιο των εθνών, η δικαστική εξαρτάται από το αστικό δίκαιο. Δεν υπάρχει ελευθερία όταν συμπίπτουν στο ίδιο πρόσωπο. Οι ιδέες του Μοντεσκιέ επηρέασαν άμεσα την διαμόρφωση του αμερικανικού συντάγματος, η αρχή της διάκρισης των εξουσιών αποτέλεσε βασικό στοιχείο της πολιτικής οργάνωσης των ΗΠΑ ώστε να αποφευχθεί η συγκέντρωση δύναμης σε ένα άτομο ή φορέα. Έτσι καθορίστηκε η νομοθετική εξουσία στο κογκρέσο η εκτελεστική στον πρόεδρο και η δικαστική ως ανεξάρτητη και αιρετή. Ιδιαίτερη σημασία της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης θεωρήθηκε σπουδαία γιατί εξασφαλίζει δύναμη προστασία για όλους τους πολίτες ακόμη και για το πιο αδύναμους.

Βολτέρος: Βολταίρος, στο πνεύμα του Διαφωτισμού, υποστήριξε την ανεξιθρησκία, την ανοχή μεταξύ των ανθρώπων και την αναγκαιότητα της αμοιβαίας κατανόησης για μια ειρηνική κοινωνία, θεωρώντας την θρησκευτική ελευθερία απαραίτητη για την πρόοδο. Τόνισε την κριτική σκέψη και την επιστήμη ως βασικά στοιχεία για την πολιτική και κοινωνική μεταβολή, ενώ η πίστη στην πρόοδο του ανθρώπου αποτελούσε κεντρική ιδέα του κινήματος. 

Βασικά Στοιχεία από τον Βολταίρο:

• Ανεκτικότητα:

• Θρησκευτική Ελευθερία:

• Κριτική Σκέψη και Επιστήμη:

• Πίστη στην Πρόοδο:

• Ανάπτυξη Ιδεών:

  
  

Ο Διαφωτισμός ήταν ένα φιλοσοφικό και πνευματικό κίνημα του 17ου και 18ου αιώνα που επηρέασε καθοριστικά τη συγκρότηση των σύγχρονων δημοκρατικών κρατών και συνταγμάτων, συμπεριλαμβανομένου του Ελληνικού Συντάγματος. Οι βασικές ιδέες του Διαφωτισμού – όπως η ελευθερία, η ισότητα, η λαϊκή κυριαρχία, η διάκριση των εξουσιών και τα ανθρώπινα δικαιώματα – βρίσκονται έκδηλα στο Σύνταγμα της Ελλάδας.

Παρακάτω γίνεται αντιστοίχιση βασικών ιδεών του Διαφωτισμού με συγκεκριμένα άρθρα του ισχύοντος Συντάγματος της Ελλάδας (όπως αναθεωρήθηκε το 2019):

1. Η έννοια της λαϊκής κυριαρχίας

Ιδέα Διαφωτισμού:
Ο Ζαν-Ζακ Ρουσσώ υποστήριξε πως η εξουσία πηγάζει από το λαό, μέσα από το «κοινωνικό συμβόλαιο».

Σύνταγμα (Άρθρο 1, παρ. 2 & 3):

«Θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία.»
«Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα.»

2. Η προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών

Ιδέα Διαφωτισμού:
Ο Τζον Λοκ και άλλοι διαφωτιστές τόνισαν τη σημασία των φυσικών δικαιωμάτων: ζωή, ελευθερία, περιουσία.

Σύνταγμα (Άρθρο 5, παρ. 1):

«Καθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων.»

Σύνταγμα (Άρθρο 9Α):

«Καθένας έχει δικαίωμα στην προστασία από τη συλλογή, επεξεργασία και χρήση των προσωπικών δεδομένων.»

3. Η ισότητα όλων ενώπιον του νόμου

Ιδέα Διαφωτισμού:
Οι διαφωτιστές επεδίωξαν την κατάργηση των προνομίων και την ισότητα των πολιτών.

Σύνταγμα (Άρθρο 4, παρ. 1 & 2):

«Οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου.»
«Οι Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις.»

4. Η διάκριση των εξουσιών

Ιδέα Διαφωτισμού:
Ο Μοντεσκιέ διατύπωσε την αρχή της διάκρισης των εξουσιών (νομοθετική, εκτελεστική, δικαστική) για την αποτροπή της αυθαιρεσίας.

Σύνταγμα (Άρθρο 26):

«Η νομοθετική λειτουργία ασκείται από τη Βουλή και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.»
«Η εκτελεστική λειτουργία ασκείται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση.»
«Η δικαστική λειτουργία ασκείται από τα δικαστήρια· οι αποφάσεις τους εκτελούνται στο όνομα του Ελληνικού Λαού.»

5. Η ελευθερία της έκφρασης και του τύπου

Ιδέα Διαφωτισμού:
Ο Βολταίρος και άλλοι υπερασπίστηκαν την ελευθερία του λόγου ως θεμέλιο της δημοκρατίας.

Σύνταγμα (Άρθρο 14, παρ. 1):

«Καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και διά του τύπου τους στοχασμούς του με την τήρηση των νόμων του Κράτους.»

6. Η θρησκευτική ελευθερία

Ιδέα Διαφωτισμού:
Ο Διαφωτισμός προώθησε την ανεξιθρησκία, ενάντια στην επιβολή κρατικής θρησκείας.

Σύνταγμα (Άρθρο 13, παρ. 1):

«Η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη. Η απόλαυση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του καθενός.»

7. Το δικαίωμα στην παιδεία

Ιδέα Διαφωτισμού:
Η γνώση θεωρείται φως – η παιδεία είναι εργαλείο απελευθέρωσης του ανθρώπου από την άγνοια.

Σύνταγμα (Άρθρο 16, παρ. 2):

«Η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.»

📜 Ιδέες του Διαφωτισμού και το Σύνταγμά μας

1. Λαϊκή κυριαρχία

• Ιδέα Διαφωτισμού: Η εξουσία ανήκει στον λαό (Ρουσσώ).

• Σύνταγμα (Άρθρο 1): Η εξουσία πηγάζει από τον λαό.

2. Ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες

• Ιδέα Διαφωτισμού: Ο άνθρωπος έχει φυσικά δικαιώματα (Λοκ).

• Σύνταγμα (Άρθρο 5): Ο καθένας έχει δικαίωμα να ζει ελεύθερα και να συμμετέχει στην κοινωνία.

3. Ισότητα όλων

• Ιδέα Διαφωτισμού: Όλοι είναι ίσοι.

• Σύνταγμα (Άρθρο 4): Όλοι οι Έλληνες είναι ίσοι απέναντι στον νόμο.

4. Διάκριση των εξουσιών

• Ιδέα Διαφωτισμού: Οι εξουσίες πρέπει να χωρίζονται (Μοντεσκιέ).

• Σύνταγμα (Άρθρο 26): Νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική εξουσία είναι ξεχωριστές.

5. Ελευθερία λόγου και τύπου

• Ιδέα Διαφωτισμού: Ο καθένας μπορεί να λέει τη γνώμη του (Βολταίρος).

• Σύνταγμα (Άρθρο 14): Ο καθένας μπορεί να εκφράζεται ελεύθερα.

6. Θρησκευτική ελευθερία

• Ιδέα Διαφωτισμού: Ο καθένας πιστεύει ό,τι θέλει.

• Σύνταγμα (Άρθρο 13): Κάθε άνθρωπος είναι ελεύθερος στη θρησκεία του.

7. Δικαίωμα στην παιδεία

• Ιδέα Διαφωτισμού: Η γνώση είναι δύναμη.

• Σύνταγμα (Άρθρο 16): Η παιδεία είναι δικαίωμα όλων και βοηθά να γίνουμε ελεύθεροι πολίτες.

✅ Συμπέρασμα:
Οι ιδέες του Διαφωτισμού ζουν μέσα στο Σύνταγμά

Είπες:

Το Σύνταγμα της Ελλάδας περιέχει πολλές βασικές ιδέες του Διαφωτισμού. Για παράδειγμα, σύμφωνα με τον Ρουσσώ, η εξουσία πρέπει να ανήκει στον λαό, κάτι που φαίνεται στο άρθρο 1 του Συντάγματος, όπου αναφέρεται πως όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό. Ο Μοντεσκιέ μίλησε για τη διάκριση των εξουσιών, που υπάρχει στο άρθρο 26 με τη χωριστή λειτουργία της νομοθετικής, εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας. Ο Λοκ υποστήριξε τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως η ελευθερία και η ασφάλεια, που προστατεύονται στα άρθρα 5 και 6. Τέλος, η ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης, που τόνισε ο Βολταίρος, κατοχυρώνεται στο άρθρο 14. Όλες αυτές οι ιδέες δείχνουν πώς ο Διαφωτισμός επηρέασε το ελληνικό Σύνταγμα.

Παρακάτω παραθέτω τις κύριες ιδέες του Διαφωτισμού που προβάλλονται στη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη (26 Αυγ. 1789) και στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας (4 Ιουλ. 1776), με σύντομη εξήγηση και παραπομπή στο σημείο του κειμένου που τις εκφράζει.

Φυσικά / απαραβίαστα δικαιώματα (natural rights)

Διακήρυξη 1789: Άρθρα 1–2 — «γεννιούνται και παραμένουν ελεύθεροι, με ίσα δικαιώματα» · «ελευθερία, ιδιοκτησία, ασφάλεια, αντίσταση στη βία».

Διακήρυξη 1776: «δεχόμαστε ως αυταπόδεικτες… το δικαίωμα στη Ζωή, την Ελευθερία, και την επιδίωξη της Ευτυχίας».

Σημασία: Κεντρική ιδέα του Διαφωτισμού (Locke) — ο άνθρωπος έχει έμφυτα δικαιώματα που προηγούνται της εξουσίας.

Λαϊκή κυριαρχία / συναίνεση των κυβερνωμένων (popular sovereignty & consent)

Διακήρυξη 1789: Άρθρο 3 — «Το Έθνος είναι η αποκλειστική πηγή κάθε εξουσίας».

Διακήρυξη 1776: «αντλώντας τις εύλογες εξουσίες τους από την συναίνεση των κυβερνημένων».

Σημασία: Η εξουσία προέρχεται από το λαό, όχι από θεϊκή ή κληρονομική νομιμοποίηση (Rousseau, Locke).

Δικαίωμα στην εξέγερση / αλλαγή τυραννικής κυβέρνησης (right to revolt)

Διακήρυξη 1776: «είναι Δικαίωμα του Λαού να την αλλάξει ή να την καταργήσει…» · η εισαγωγή και το κλείσιμο.

Διακήρυξη 1789: γενικό πλαίσιο προστασίας δικαιωμάτων και σύγκρισης νόμων με αυτές τις αρχές.

Σημασία: Ο λαός έχει το δικαίωμα και καθήκον να αντικαταστήσει καταπιεστικές κυβερνήσεις.

Ισότητα ενώπιον του νόμου (equality before the law)

Διακήρυξη 1789: Άρθρο 1 και 6 — «όλοι οι πολίτες ίσοι απέναντι στο νόμο»· «ο νόμος πρέπει να είναι ο ίδιος για όλους».

Διακήρυξη 1776: η αρχική ρήση «όλοι οι άνθρωποι δημιουργούνται ίσοι».

Σημασία: Κατάργηση προνομίων γενεαλογίας/τίτλων — νομική ισότητα.

Διαχωρισμός και περιορισμός της εξουσίας / περιορισμένη κυβέρνηση

Διακήρυξη 1789: Άρθρο 16 — ανάγκη διάκρισης των εξουσιών. Άρθρα 12–13 — εξουσία για το κοινό καλό και έλεγχος των δημοσίων δαπανών.

Διακήρυξη 1776: κατάλογος καταχρήσεων του βασιλιά που δείχνει ανάγκη περιορισμού εξουσίας (διαμαρτυρίες για αυθαίρετες αποφάσεις, ανεξαρτησία δικαστών κ.λπ.).

Σημασία: Ιδεές Montesquieu — διαίρεση εξουσιών για να αποτραπεί η τυραννία.

Κράτος δικαίου (rule of law) και νομιμότητα (due process)

Διακήρυξη 1789: Άρθρα 4–9 — όρια ελευθερίας οριζόμενα από το νόμο, διαδικασίες κράτησης, αρχή της αθωότητας, μη αναδρομικός νόμος (Άρθρο 8).

Διακήρυξη 1776: κατηγορίες για παραβιάσεις δικαίου από τον βασιλιά (π.χ. αποστέρηση δίκης από ενόρκους).

Σημασία: Νομικές εγγυήσεις για ατομικά δικαιώματα και δίκαιη διαδικασία.

Ατομικές ελευθερίες: έκφραση, τύπος, θρησκεία (freedom of expression, press, religion)

Διακήρυξη 1789: Άρθρο 10–11 — ανεξιθρησκία, ελευθερία λόγου/τύπου υπό περιορισμούς του νόμου.

Διακήρυξη 1776: προστασία συνειδήσεων και αιτία διαχωρισμού από τυραννία — γενικότερο πλαίσιο ελευθεριών.

Σημασία: Αξία της ελευθερίας της σκέψης και της δημόσιας συζήτησης (Voltaire).

Ιδιοκτησία ως θεμελιώδες δικαίωμα (property rights)

Διακήρυξη 1789: Άρθρο 2, 17 — «ιδιοκτησία» και προστασία της / δίκαιη αποζημίωση σε απαλλοτρίωση.

Διακήρυξη 1776: αναφορά στη «περιουσία» στην τελική δέσμευση (ζωές, περιουσίες, τιμή).

Σημασία: Οικονομική ελευθερία και προστασία της ατομικής ιδιοκτησίας (Locke).

Αξιοκρατία και κατάργηση τίτλων προνομίων

Διακήρυξη 1789: Άρθρο 6 — κατάργηση τίτλων ευγένειας, δημόσια αξιώματα με βάση τις ικανότητες.

Σημασία: Ιδεολογία ότι η θέση στην κοινωνία πρέπει να βασίζεται σε αρετή/ικανότητα, όχι γέννηση.

Λογική, πρόοδος και κριτική της παράδοσης

Κοινό στοιχείο: και τα δύο κείμενα αιτιολογούν τις απαιτήσεις τους με λογικά επιχειρήματα, απαριθμώντας παραβιάσεις και ζητώντας αλλαγή — αντί για θεολογικές δικαιολογήσεις.

Σημασία: Διαφωτιστική πίστη στη λογική, στην εμπειρική τεκμηρίωση και στην πρόοδο της κοινωνίας.

Φορολογική νομιμοποίηση και δημοτικός έλεγχος (taxation with representation / δημοσιονομική λογοδοσία)

Διακήρυξη 1789: Άρθρα 13–14 — δίκαιη κατανομή φόρων, έλεγχος της χρήσης τους από τους πολίτες.

Διακήρυξη 1776: κατηγορία «Φόρους δίχως τη συγκατάθεσή μας» ως λόγος αποχώρησης.

Σημασία: Άρνηση αυθαίρετης φορολόγησης — δημοκρατικός έλεγχος των δημοσίων οικονομικών.

Συνοπτικά: και τα δύο κείμενα αποτυπώνουν τις κεντρικές ιδέες του Διαφωτισμού — την υπεράσπιση των φυσικών δικαιωμάτων, τη λαϊκή κυριαρχία, την ισότητα, την ανάγκη περιορισμού της εξουσίας μέσω νόμων και διαχωρισμών, την προστασία της ιδιοκτησίας, και τις ατομικές ελευθερίες — οι οποίες αποτέλεσαν τη θεωρητική βάση για τις πολιτικές επαναστάσεις του τέλους του 18ου αιώνα.

Λαϊκή κυριαρχία / κυριαρχία του λαούΟι άνθρωποι ως κύριοι της πολιτικής εξουσίας — η κυβέρνηση απορρέει από τη λαϊκή βούληση (κοινωνικό συμβόλαιο)Άρθρο 1, παρ. 2 «Θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία.» Ελληνική ΒουλήΗ διατύπωση είναι άμεση επίκληση της αρχής ότι η εξουσία δεν προέρχεται από κάποιον μονάρχη ή αποκλειστικά θεϊκή θεμελίωση, αλλά από το λαό.

Διάκριση των εξουσιών / έλεγχοι & ισορροπίεςΟ Μοντεσκιέ τόνισε ότι δεν πρέπει να συγκεντρώνονται στον ίδιο φορέα οι νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική εξουσία — για να αποτραπεί η τυραννίαΤο Σύνταγμα ορίζει διαφορετικούς φορείς για τις εξουσίες, όπως η Βουλή (νομοθετική), η Κυβέρνηση / Πρόεδρος / Υπουργοί (εκτελεστική) και τα δικαστήρια (δικαστική) — π.χ. άρθρα 26–27 για τη Βουλή, άρθρα για Δικαστήρια, αρμοδιότητες του ΠροέδρουΔεν υπάρχει “ενιαία διάταξη με τίτλο ‘διάκριση εξουσιών’”, αλλά το σύστημα θεσμικά υλοποιεί αυτή την αρχή με το διάσπαρτο ρύθμισμα των εξουσιών και τις συνταγματικές διατάξεις για ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

Ατομικά / φυσικά δικαιώματαΟι άνθρωποι έχουν εγγενή δικαιώματα (ζωή, ελευθερία, ιδιοκτησία, ισότητα, σκέψη & έκφραση κ.ά.), που δεν τα δίνει η εξουσία αλλά πρέπει να τα σέβεταιΠολλά άρθρα: π.χ. άρθρο 4 (ίση μεταχείριση), άρθρο 5 (ελευθερία της προσωπικότητας, ζωή, ελευθερία), άρθρο 13 (ελευθερία θρησκείας), άρθρο 14 (έκφραση, τύπος) Ελληνική ΒουλήΟ Διαφωτισμός ανέδειξε έννοιες όπως η ελευθερία σκέψης, η ελευθερία τύπου, η ελευθερία θρησκευτικής συνείδησης — και αυτές βρίσκουν καθαρή κατοχύρωση στο σύνταγμα.

Τον 17ο αιώνα υπήρχαν συνθήκες απόλυτης μοναρχίας στην Ευρώπη. Πολιτικοί και φιλόσοφοι εκφράζουν την ανάγκη για τα ελεύθερα δικαιώματα. Ο john locke υποστήριξε το κοινωνικό συμβόλαιο που έλεγε ότι οι άνθρωποι έχουν ελεύθερα δικαιώματα.

Τον 18ο αιώνα ψηφίζονται η Αμερικανική διακήρυξη της ανεξαρτησίας το 1776 και η Γαλλική διακήρυξη των δικαιωμάτων το 1789-1791. Η ανάγκη κατοχύρωσης των δικαιωμάτων έρχεται από τις ιδέες του Διαφωτισμού οι οποίοι προβάλλουν στην Ευρώπη.

Τον 19ο αιώνα η βιομηχανική επανάσταση στην Ευρώπη περιλαμβάνει θεωρίες για την οικονομική ισότητα του ατόμου. Πολλά κράτη ψηφίζουν συντάγματα για τα δικαιώματα του ατόμου (Λατινική Αμερική 1824, Βέλγιο 1831, Γερμανία 1849, Ελβετία 1874).

Τον 20ο αιώνα έγινε η ίδρυση του ΟΗΕ αλλά και η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.Επισης εισάγονται τα κοινωνικά δικαιώματα όπως της παιδείας , περίθαλψης αλλά και η υποχρέωση του κράτους για παροχές παιδείας.