LSO-Trong 1000 năm lịch sử của mình, Thăng Long – Hà Nội trải qua các giai đoạn: Thăng Long – Hà Nội đời Lý (1010 – 1225). Năm Canh Tuất 1010, vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về thành Đại La và đổi tên Đại La thành Thăng Long với mục đích: “Đóng đô nơi trung tâm, mưu toan nghiệp lớn, định kế lâu dài cho con cháu đời sau”.

Năm 1054, nhà Lý đổi tên nước là Đại Việt. Nhà Lý có những chính sách để “Cố kết nhân tâm” trong cả nước, tranh thủ tù trưởng miền núi, thắt chặt khối đoàn kết dân tộc, tạo cơ sở chính trị thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nhà Lý đặc biệt quan tâm đến vùng rừng núi phía Bắc và Đông Bắc, đó là vùng biên cương có vị trí chiến lược trọng yếu của công cuộc củng cố nền quốc phòng, chuẩn bị kháng chiến chống quân Tống xâm lược. Kinh đô Thăng Long của Đại Việt trở thành một đô thị lớn, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa lớn nhất của đất nước, mở ra thời kỳ phát triển rực rỡ văn minh Đại Việt.

Thành phố Hà Nội trên đà phát triển – Ảnh: S.T

Thăng Long – Hà Nội đời Trần (1226-1400): Giai đoạn này, Thăng Long hiển hách chiến công, để lại dấu ấn lịch sử 3 lần chiến thắng giặc Nguyên Mông. Tháng 1-1258, quân Nguyên Mông chiếm Thăng Long. Để bảo toàn lực lượng, triều đình nhà Trần quyết định tạm thời rút khỏi kinh đô Thăng Long. Ngày 29-1-1258, Trần Thái Tông dẫn quân tiến về Thăng Long. Quân ta mở cuộc tấn công quyết liệt vào Đông Bộ Hầu. Quân địch bị đánh bật ra khỏi kinh thành. Ngày 29-1-1258, Thăng Long được giải phóng. Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Nguyên Mông của nhà Trần chiến thắng oanh liệt. Năm 1258, giặc Nguyên Mông lại xâm lược nước ta, một lần nữa chúng lại đánh chiếm Thăng Long. Lần thứ hai, với các chiến thắng Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương, Vạn Kiếp, quân dân nhà Trần giải phóng Thăng Long ngày 9-6-1285. Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên Mông của nhà Trần đã đại thắng. Năm 1287, giặc Nguyên Mông lại xâm lược nước ta, lại đánh chiếm Thăng Long. Lần thứ ba, với chiến thắng Bạch Đằng, quân dân nhà Trần giải phóng Thăng Long ngày 9-4-1288, cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông của nhà Trần thắng lợi rực rỡ. Nhà Trần đổi tên Thăng Long thành Đông Đô. Thăng Long – Hà Nội đời nhà Hồ và Lê Lợi (1400 – 1527): Năm 1400, Hồ Quý Ly lật đổ nhà Trần, lên ngôi vua. Năm 1406, quân Minh xâm lược nước ta. Ngày 22-1-1407, quân Minh chiếm Đông Đô. Cuộc kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ thất bại. Cướp được nước ta, nhà Minh thi hành chính sách thống trị cực kỳ tàn bạo, hòng biến nước ta thành một quận huyện của chúng. Chúng đổi Đông Đô ra Đông Quan với nghĩa chúng là nước lớn, nước ta là nước nhỏ, là cửa quan phía Đông của Trung Hoa rộng lớn. Năm 1418 Lê Lợi phất cao cờ khởi nghĩa Lam Sơn. Năm 1427, với chiến thắng Chi Lăng, Lê Lợi đại thắng quân Minh. Ngày 3-1-1428, Đông Quan được giải phóng. Ngày 29-4-1428, Lê Lợi lên ngôi vua. Nhà Lê đổi Đông Quan thành Đông Kinh.

Thăng Long – Hà Nội thời Mạc, Lê trung hưng, Lê mạt (1527-1789): Nhà Lê sụp đổ, nhà Mạc lên thay (1527). Đông Kinh trở lại tên Thăng Long. Năm 1588, nhà Mạc cho đắp 3 lần lũy đất bảo vệ thành Thăng Long, đến năm 1592 thì bị nhà Trịnh phá hủy nhưng vào năm 1790 thì nhà Trịnh cho đắp lại thành Thăng Long.

Thăng Long – Hà Nội thời Tây Sơn (1789-1802); tháng 11-1788, quân Thanh xâm lược nước ta. Tháng 12-1788, quân Thanh chiếm Thăng Long. Tháng 1-1789, với chiến thắng Ngọc Hồi, quân Tây Sơn của Nguyễn Huệ đã giải phóng Thăng Long. Vua Quang Trung (Nguyễn Huệ) đóng đô ở Huế. Thăng Long là thủ phủ của Bắc Thành (Bắc Bộ).

Thăng Long – Hà Nội thời Nguyễn sơ (1802-1831): Năm 1802, Gia Long lên ngôi, cho xây dựng kinh đô ở Phú Xuân, Huế. Thăng Long vẫn là thủ phủ của Bắc thành. Năm 1831, vua Minh Mạng cho sáp nhập mấy phủ, huyện Từ Liêm, Ứng Hòa, Lý Nhân, Thường Tín vào kinh thành Thăng Long, lập thành tỉnh Hà Nội. Tên Hà Nội xuất hiện từ năm đó.

Hà nội Thủ đô ngàn năm văn hiến – Ảnh: ST

Hà Nội thời chống thực dân Pháp xâm lược: Năm 1873, thực dân Pháp chiếm Hà Nội. Sau hơn 60 năm bị thực dân Pháp chiếm đóng, ngày 19-8-1945, Hà Nội khởi nghĩa thắng lợi. Từ các cửa ô Cầu Giấy, chợ Dừa, Cầu Dền, Yên Phụ, các vùng ngoại thành Bưởi, Nghĩa Đô, Hà Đông, Thanh Trì, Thường Tín, Đan Phượng, Hoài Đức, từ bên kia sông Hồng, đồng bào nườm nượp về Nhà hát lớn dự mít tinh rồi biểu tình vũ trang đánh chiếm Phủ Khâm sai, Tòa thị chính, Sở cảnh sát trung ương, sở Mật thám… giành chính quyền về tay nhân dân. Ngày 2-9-1945, tại quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta lần thứ hai, Hà Nội cùng cả nước tiến hành cuộc kháng chiến trường kỳ. Ngày 10-10-1954, Hà Nội giải phóng. Sáng 10-10-1954, Ủy ban quân chính thành phố và bộ đội Đại đoàn 308 vào tiếp quản Hà Nội. 20 vạn nhân dân Hà Nội hân hoan đón mừng đoàn quân giải phóng qua 5 cửa ô, tiến về tập kết tại sân vận động Cột Cờ. Chiều 10-10, lễ mít tinh được tổ chức trọng thể tại sân vận động Cột Cờ, đánh dấu giờ phút lịch sử vẻ vang của Hà Nội.

Hà Nội thời chống Mỹ, cứu nước: Là đầu não của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Hà Nội góp phần to lớn, xứng đáng vào sự nghiệp giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Hai mươi năm, Hà Nội vừa xây dựng, vừa làm hết sức mình chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam. Từ năm 1954 đến 1975, Hà Nội có 8,9 vạn lượt người chi viện cho chiến trường miền Nam. Tháng Chạp năm 1972, Hà Nội đã làm nên kỳ tích “Điện Biên Phủ trên không”, bắn rơi 30 máy bay của đế quốc Mỹ, đập tan cuộc tập kích chiến lược cuối cùng của chúng bằng không quân vào thủ đô nước ta, buộc đế quốc Mỹ phải ký kết Hiệp định Pari, chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam, rút hết quân đội xâm lược về nước. Hà Nội được Ủy ban Thường vụ Quốc hội tuyên dương công trạng đã lập công to, xứng đáng là Thủ đô anh hùng.

Hà Nội thời đổi mới: Luôn luôn đi đầu cả nước trong thực hiện các nhiệm vụ chiến lược tiến hành và đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, Hà Nội là niềm tin của cả nước trong định hướng phát triển về mọi mặt. Uy tín và vị thế của Hà Nội ngày càng nâng cao trong nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế. Đạt được những thành tựu to lớn, quan trọng trong 25 năm đổi mới, làm thay đổi sâu sắc đời sống xã hội, bộ mặt Thủ đô, Hà Nội có thế và lực mới để tiến nhanh và tiến mạnh trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng Thủ đô giầu đẹp, văn minh, hiện đại, đậm đà bản sắc nghìn năm văn hiến Thăng Long – Đông Đô – Hà Nội.

Có bề dầy lịch sử, văn hóa, truyền thống 1000 năm, Thăng Long – Hà Nội xứng đáng là “Thành phố vì hoà bình”, là “Thủ đô anh hùng”. Luôn luôn là trung tâm đầu não chính trị, hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục của cả nước, đồng thời là trung tâm kinh tế và giao dịch quốc tế, Hà Nội trên chặng đường mới sẽ phát triển nhanh và bền vững, là niềm tin và niềm tự hào của nhân dân cả nước.

(Sưu tầm và biên soạn)

Trung Thành

Tháp Rùa sở hữu lịch sử lâu đời, kiến trúc vô cùng độc đáo kết hợp giữa phương Tây và Việt Nam, lại nằm ngay vị trí đắc địa là hồ Gươm nên thu hút rất nhiều du khách trong và ngoài nước ghé thăm.

Lịch sử ra đời của tháp Rùa:

Ngôi tháp Rùa được xây dựng trên một gò đất rộng 350m2, theo sử sách tên gọi tháp Rùa ra đời là do tháp được xây dựng trên gò rùa - nơi mà khi xưa thường được rùa tại hồ Gươm bò lên phơi nắng hoặc đẻ trứng. Theo sử sách gò rùa có từ thời vua Lê Thánh Tông và là nơi vua dựng Điếu Đài để câu cá. Đến thời Lê Trung Hưng (thế kỷ 17-18), chúa Trịnh cho xây đình Tả Vọng trên gò rùa nhưng qua thời nhà Nguyễn thì không còn nữa.

Khi Pháp xâm chiếm Hà Nội vào năm 1883, ông Nguyễn Ngọc Kim khi ấy được cử làm trung gian giữa người Pháp và Việt Nam, sau đó được chính quyền mới tín nhiệm, trở nên giàu có và được gọi là Bá hộ Kim. Đến năm 1886, do thấy gò rùa có vị trí hợp phong thuỷ nên ông Kim đã xin phép xây dựng một ngọn tháp trên gò rùa để chôn cất hài cốt thân phụ.

Chính vì thế mà ban đầu tháp Rùa còn có tên là Tháp Bá hộ Kim, sau khi thực dân Pháp bị đánh bại, tháp được đổi tên thành Tháp Rùa theo truyền thuyết mượn gươm của vua Lê Lợi. Vậy là mặc dù tháp Rùa chỉ mới được xây dựng cách đây từ khoảng hơn 130 năm, thế nhưng việc xây tháp trên gò rùa đã diễn ra từ thời vua Lê Thái Tông ở những năm 1435, tức là khoảng 500 đến 600 năm trước.

Thời gian lý tưởng để ghé thăm Tháp Rùa thường sẽ là vào mùa thu, từ tháng 8 đến tháng 11 hàng năm. Mùa thu Hà Nội cực kỳ đẹp với bầu trời trong xanh, không khí mát mẻ kết hợp cùng mùi hương thoang thoảng của hoa sữa và khung cảnh thơ mộng lá vàng rơi tuyệt đẹp. Đến Hà Nội vào mùa thu chắc chắn sẽ là thời gian tuyệt vời.

Tự hào về lịch sử và truyền thống

• Hào hùng trong kháng chiến:

  Hà Nội đã trải qua nhiều cuộc chiến tranh chống ngoại xâm, thể hiện tinh thần "tất cả cho tiền tuyến", "tất cả vì miền Nam thân yêu", đặc biệt là ngày Giải phóng Thủ đô 10/10/1954. 

• Nơi hội tụ tinh hoa:

  Trải qua hàng ngàn năm, Hà Nội đã trở thành nơi kết nối lịch sử và tinh hoa dân tộc, là nơi hội tụ, kết tinh và tỏa sáng của tinh thần yêu nước, yêu hòa bình, đoàn kết và khát vọng vươn lên. 

Tự hào về văn hóa và con người

• Thanh lịch và nghĩa tình:

  Hà Nội nổi tiếng với nét đẹp hào hoa, thanh lịch và tình người, thể hiện qua những nét văn hóa đặc trưng như 36 phố phường, các lễ hội truyền thống. 

• Trung tâm văn hóa quốc gia:

  Là trung tâm văn hóa của cả nước, Hà Nội là nơi quy tụ các cơ quan văn hóa lớn, các bảo tàng, thư viện, nhà hát hàng đầu cả nước và luôn đi đầu trong việc xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa. 

Tự hào về tương lai và sự phát triển

• Phát triển hài hòa:

  Tự hào về quá khứ là động lực để Hà Nội vững bước tương lai, với khát vọng xây dựng một Thủ đô hiện đại nhưng vẫn giữ gìn được nét đẹp truyền thống.

• Động lực phát triển:

  Sự phát triển của Hà Nội không chỉ về kinh tế mà còn về tinh thần và văn hóa, thể hiện sự hài hòa giữa quá khứ và tương lai, văn hóa và sự phát triển, góp phần vào sự phát triển chung của cả nước

Đền Voi Phục.

Đền Bạch Mã được xây dựng ở tổng Đông Thọ, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức (nay là số 76 phố Hàng Buồm, phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội). Đền thờ thần Long Đỗ-vị thần bảo hộ kinh thành Thăng Long xưa.

Tương truyền, khi Vua Lý Thái Tổ dời đô ra về Thăng Long vào năm Canh Tuất 1010, vua cho xây thành nhưng lần nào thành cũng bị lở. Vua liền sai người tới Đền cầu đảo, liền thấy một con ngựa trắng từ trong Đền đi ra, đi đến đâu để vết chân đến đấy, xong xuôi ngựa quay về Đền... Thấy vậy, vua liền cho xây thành đắp đê theo đúng dấu chân ấy và thành công, tên đền Bạch Mã (đền ngựa trắng) cũng có từ đó.

Đền được xây dựng từ thế kỉ thứ 9, mang vẻ đẹp cổ kính, trang nghiêm với nền tường vàng, cánh cửa là gỗ đỏ được chạm khắc rồng vàng. Điều đáng nói, toàn bộ kiến trúc bên trong Đền đều là khung nhà gỗ với hệ thống cột gỗ lim lớn. Hiện nơi đây đang lưu giữ nhiều hiện vật quý có giá trị lịch sử gồm: 15 tấm bia văn ghi lại những điển tích, thần thoại xây dựng đền và nghi lễ cúng thần, các lần tôn tạo trong hơn 1000 năm qua; sắc phong, hương án, độc bình…

Đền Voi phục được xây dựng năm Chương Thánh Gia Khánh thứ 7 (1065) đời Lý Thánh Tông nằm ở góc phía Tây Nam thành Thăng Long cũ, thuộc tổng nội, huyện Quảng Đức, phủ Phụng Thiên. Đền nằm trên gò long thủ (đầu rồng) quay hướng Nam, ngả chút ít sang Đông, đó là các hướng được xem là  nguồn sinh lực vũ trụ vô biên, của thánh thần và đế vương. Hiện Đền thuộc phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội, thờ Linh Lang Đại vương (thần Linh Lang). Do vậy, ngoài cái tên đền Voi Phục, đền còn có tên gọi khác là đền Linh Lang.

Nét độc đáo của Đền chính kết cấu chữ “công”, có tiền bái 5 gian tường hồi bít đốc, sát hai bên có am nhỏ là nơi đặt ngựa đỏ, trắng, vừa biểu hiện quyền uy nhà thánh, mang ý nghĩa "mã đáo thành công". Nóc điện đắp đôi rồng chầu, hoành phi đề “Linh Lang từ”. Qua toà tiền bái, nền điện được đắp cao dần, đó là dấu vết còn sót lại của một kiến trúc khá cổ. Toà hậu cung kết cấu một gian, hai trái với bốn góc mái cong duyên dáng, mỗi góc đều có đầu đao kiểu hồi long và một con lân khá chuẩn mực, về tạo hình trong thế chầu vào trung tâm.

Đền Kim Liên thường được người dân gọi là Đình Kim Liên, trước đây thuộc địa phận phường Kim Hoa, sau thuộc phường Đông Tác, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức nay là phường Phương Liên, quận Đống Đa, Hà Nội. Đền thờ thần Cao Sơn, là dấu mốc giới phía Nam thành Thăng Long; cầu thần phù trợ cho việc canh tác, giảm bớt thiên tai cho người dân.

Đền Kim Liên được xây dựng từ khi vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long để bảo vệ phía Nam kinh thành mới. Hiện tại Đền vẫn còn tấm bia đá do sử thần Lê Tung soạn năm Canh Ngọ-Hồng Thuận thứ ba (tức năm 1510) có nội dung: "Cao Sơn lừng danh/ Vòi vòi oai linh/ Hễ cầu tất ứng/ Ban khắp ơn lành/ Ban thời vận rủi/ Trời sinh Thánh Minh".

Đền Quán Thánh được xây vào thời Lý Thái Tổ (1010-1028), một trong bốn đền thờ trấn giữ cửa ngõ thành Thăng Long thời đó. Đền thờ Huyền Thiên Trấn Vũ, là vị thần nhiều lần giúp dân nước Việt chống ngoại xâm, giúp An Dương Vương trừ ma khi xây thành Cổ Loa… Không chỉ là một công trình có giá trị về mặt lịch sử và kiến trúc, Đền Quán Thánh còn là nơi sinh hoạt tín ngưỡng văn hóa nổi tiếng của người dân Hà Nội xưa và nay.

 Tứ trấn Thăng Long-bốn ngôi Đền thờ bốn vị thần trấn giữ bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc-nét văn hóa lịch sử độc đáo, sáng tạo, phản ánh đậm nét đời sống, văn hóa, tín ngưỡng người dân đất Thăng Long- Hà Nội.

NGÂN MỸ

Hà Nội là nơi lưu giữ hồn thiêng sông núi và những trang sử hào hùng của dân tộc. Trải qua nhiều thăng trầm, mảnh đất kinh kỳ “ngàn năm văn hiến” đã luôn giữ vững tinh thần kiên cường, bất khuất, xứng danh là “Thủ đô anh hùng.”

Ngày nay, không chỉ kế thừa những di sản quý báu, Hà Nội đang vươn mình mạnh mẽ, trở thành trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế quan trọng của đất nước, đóng góp vào sự phát triển thịnh vượng của dân tộc.

Thủ đô - Ngày về chiến thắng

Với vị trí đặc biệt quan trọng, lịch sử của Thăng Long-Hà Nội luôn gắn liền với lịch sử dân tộc. Kể từ “Chiếu dời đô” của Vua Lý Thái Tổ năm 1010 đến nay, Thăng Long-Hà Nội đã trải qua và chứng kiến biết bao sự biến thiên của lịch sử. Quân và dân Hà Nội, thế hệ sau tiếp bước thế hệ trước, đã bền bỉ lao động, kiên cường đấu tranh, sáng tạo nên một nền văn hiến rạng rỡ, lập nên nhiều chiến công hiển hách lưu danh muôn đời.

Trong gần một thế kỷ, dưới ách áp bức bóc lột của chế độ thực dân phong kiến, Hà Nội vừa là cái nôi, vừa là chứng nhân của biết bao phong trào yêu nước và cách mạng.

Năm 1010, Vua Lý Thái Tổ quyết định rời đô về Thăng Long. Với khát vọng và khí phách "Rồng bay lên," suốt tám thế kỷ sau đó (từ thế kỷ X đến thế kỷ XIX), Thăng Long là niềm kiêu hãnh của dân tộc, nơi sản sinh và hội tụ biết bao anh hùng dân tộc và danh nhân văn hóa; nơi minh chứng cho các cuộc chiến đấu và chiến thắng giặc ngoại xâm với những địa danh bất hủ: Cổ Loa, Hàm Tử, Chương Dương, Ngọc Hồi, Đống Đa... và những danh nhân bất tử: Lý Thường Kiệt, Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Văn Siêu, Cao Bá Quát, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương...

Đến đầu thế kỷ XIX, nhà Nguyễn đóng đô ở Huế, đã đổi tên Thăng Long thành Hà Nội. Từ giữa thế kỷ XIX, Hà Nội đã cùng cả nước đứng lên chống thực dân Pháp xâm lược.

Trong gần một thế kỷ, dưới ách áp bức bóc lột của chế độ thực dân phong kiến, Hà Nội vừa là cái nôi, vừa là chứng nhân của biết bao phong trào yêu nước và cách mạng.

Tổ chức đầu tiên của Hội Thanh niên cách mạng, chi bộ cộng sản đầu tiên được thành lập cũng là ở Hà Nội. Nhiều cao trào cách mạng và khởi nghĩa cũng đều bắt đầu từ Thủ đô.

Ngày 19/8/1945, Cách mạng Tháng Tám giành thắng lợi trọn vẹn ở Hà Nội và nhanh chóng lan tỏa đi khắp nơi, cổ vũ và thúc đẩy mạnh mẽ Nhân dân cả nước nổi dậy khởi nghĩa giành chính quyền.

Sáng 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, khẳng định trước quốc dân đồng bào và toàn thế giới: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thực đã thành một nước tự do và độc lập. Toàn thể dân Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mệnh và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy.” (Ảnh: TTXVN)

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, mở ra một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta.

Thế nhưng chưa đầy một tháng sau khi nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, thực dân Pháp với dã tâm cướp nước ta một lần nữa đã gây hấn và phát động chiến tranh ra cả nước.

Đáp lời kêu gọi thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh "Thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ," Hà Nội đã nhất tề đứng lên chống giặc, giành thế chủ động cho cuộc kháng chiến. Phát súng đầu tiên từ pháo đài Láng bắn vào trại giặc (ngày 19/12/1946) đã trở thành hiệu lệnh mở đầu cho cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc.

Với tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh," quân và dân Hà Nội đã chiến đấu kiên cường và quả cảm, biến mỗi góc phố, mỗi căn nhà thành một pháo đài, mỗi người dân thành một chiến sỹ, bám trụ, quần nhau với giặc trong suốt 60 ngày đêm khói lửa. Nhiều đội cảm tử quân được thành lập, “Trung đoàn Thủ đô" ra đời. Hàng nghìn người con của Liên khu I đã anh dũng chiến đấu, nhiều người đã ngã xuống để bảo vệ Thủ đô, để kìm chân, tiêu hao sinh lực địch, tạo điều kiện cho các lực lượng kháng chiến rút về căn cứ địa an toàn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ Trung ương giao.

Các chiến sỹ Vệ Quốc đoàn chiến đấu kiên cường, bảo vệ từng ngôi nhà, tấc đất của Thủ đô trong những ngày đầu Toàn quốc kháng chiến, tháng 12/1946. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Sau gần 9 năm, không chịu đựng được sức chiến đấu ngoan cường của quân và dân ta, nhất là sau trận đòn quyết định của ta tại Điện Biên Phủ, thực dân Pháp buộc phải ngồi vào bàn thương lượng và ký Hiệp định Giơnevơ (ngày 21/7/1954) công nhận độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia và phải rút quân khỏi miền Bắc Việt Nam.

Theo Hiệp định Giơnevơ, Hà Nội nằm trong khu vực tập kết 80 ngày của địch. Lợi dụng thời gian này, quân Pháp ráo riết tổ chức các hoạt động phá hoại Thủ đô về mọi mặt.

Trước tình hình mới, Đảng bộ và chính quyền Hà Nội đã dựa vào dân, chủ trương lãnh đạo Nhân dân Thủ đô đoàn kết đấu tranh đòi thi hành Hiệp định, bảo vệ thành phố, bảo vệ xí nghiệp, công sở, tính mạng, tài sản của Nhân dân, bảo vệ quyền lợi của công nhân, viên chức, chống địch phá hoại; đồng thời, đẩy mạnh phát triển lực lượng cách mạng trong thành phố, phối hợp với các lực lượng từ chiến khu trở về tiếp quản Thủ đô.

Ðúng 16 giờ ngày 9/10/1954, những tên lính thực dân Pháp cuối cùng rút qua cầu Long Biên, quân và dân ta hoàn toàn làm chủ thành phố. Ngày 10/10/1954, hàng vạn người dân Hà Nội vỡ òa trong niềm vui đón đoàn quân chiến thắng trở về tiếp quản Thủ đô. Hàng trăm nghìn người dân Hà Nội dự lễ chào cờ do Ủy ban Quân chính tổ chức tại Sân vận động Cột Cờ cùng với sự tham gia của các đơn vị quân đội.

Sáng 10/10/1954, bộ đội ta từ các cửa ô tiến về giải phóng Thủ đô, kết thúc 9 năm trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Sau lễ chào cờ, Chủ tịch Ủy ban Quân chính Vương Thừa Vũ trân trọng đọc Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi đồng bào Thủ đô nhân ngày giải phóng.

Trong Lời kêu gọi, Bác viết: “Tám năm qua, Chính phủ phải xa rời Thủ đô để kháng chiến cứu nước. Tuy xa nhau, nhưng lòng Chính phủ luôn luôn gần cạnh đồng bào. Ngày nay do Nhân dân ta đoàn kết nhất trí, quân đội ta chiến đấu anh dũng, hòa bình đã thắng lợi, Chính phủ lại trở về Thủ đô với đồng bào. Muôn dặm một nhà, lòng vui mừng khôn xiết kể!”

Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nhấn mạnh: “Sau cuộc biến đổi lớn, việc khôi phục lại đời sống bình thường sẽ phức tạp khó khăn. Nhưng Chính phủ có quyết tâm, toàn thể đồng bào Hà Nội đồng tâm nhất trí góp sức với Chính phủ, thì chúng ta nhất định vượt được mọi khó khăn và đạt được mục đích chung: làm cho Hà Nội thành một Thủ đô yên ổn, tươi vui và phồn thịnh.”

Sưu tầm

Vào ngày 10/10/1954, sau chín năm kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, quân và dân ta đã giành được thắng lợi lớn. Bộ đội Cụ Hồ tiến vào Hà Nội trong sự chào đón nồng nhiệt của hàng vạn người dân Thủ đô. Lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên Cột cờ Hà Nội, đánh dấu một chương mới trong lịch sử Thủ đô và đất nước.

Ngày này không chỉ là dấu mốc “trả lại ánh sáng” cho Hà Nội, mà còn là biểu tượng của tinh thần yêu nước bất khuất, bước ngoặt quan trọng trong hành trình kiến thiết đất nước hòa bình, đồng thời hun đúc niềm tự hào về lịch sử oai hùng và bản sắc văn hóa của Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Kể từ "Chiếu dời đô" của Vua Lý Thái Tổ năm 1010 đến nay, Thăng Long-Hà Nội đã trải qua và chứng kiến biết bao sự biến thiên của lịch sử. Quân và dân Hà Nội, thế hệ sau tiếp bước thế hệ trước, bền bỉ lao động, kiên cường đấu tranh, sáng tạo nên một nền văn hiến rạng rỡ.

Trong lịch sử hào hùng, Thăng Long-Hà Nội đã trải qua hơn 10 cuộc chiến tranh chống ngoại xâm và kết thúc trong khúc khải hoàn. Trong đó, Ngày Giải phóng Thủ đô 10/10/1954 là một trong những mốc son rực rỡ.

Hà Nội không chỉ là long mạch của kinh thành Thăng Long xưa, mảnh đất hội tụ linh khí của đất trời, mà hơn cả là chốn linh thiêng, nơi "định đô bậc nhất của kinh sư muôn đời", nơi "lắng hồn núi sông ngàn năm".
Dù phải vượt qua biết bao thử thách, truyền thống hào hùng của Thăng Long - Hà Nội luôn được tiếp nối bằng những chiến công vô cùng hiển hách: Bạch Ðằng, Ðông Bộ Ðầu, Chương Dương Ðộ, Hàm Tử Quan, Chi Lăng, Ngọc Hồi, Ðống Ða, Ðiện Biên Phủ trên không... Tinh thần yêu nước nồng nàn, lòng quả cảm quyết thắng ngoại xâm luôn hòa quyện với sức mạnh vô biên của lòng nhân ái, tinh thần hòa hiếu và khát vọng hòa bình.
Khát vọng vươn lên của Thăng Long - Hà Nội còn được thể hiện trong ý chí nuôi dưỡng hiền tài để dựng xây đất nước, coi "Hiền tài là nguyên khí quốc gia". Cũng bởi thế, Văn hiến - Anh hùng - Hòa bình - Hữu nghị mãi mãi là truyền thống tốt đẹp, là những giá trị vô cùng cao quý của Thăng Long - Hà Nội, của dân tộc Việt Nam!
Thăng Long - Hà Nội cũng là nơi hội tụ, đua tài, góp sức của biết bao khối óc, con tim, của những con người tài hoa, thanh lịch, sáng tạo, những bàn tay vàng của những người lao động ở khắp mọi miền đất nước đã về đây chung tay góp sức xây dựng Thủ đô.
Thăng Long - Hà Nội là nơi hội tụ, chung đúc và lắng đọng các giá trị văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam kết hợp với tiếp thu chọn lọc các giá trị văn hóa, văn minh nhân loại.
Phát huy truyền thống nghìn năm văn hiến, với tinh thần "Hà Nội vì cả nước, cả nước vì Hà Nội", sau 30 năm tiến hành công cuộc đổi mới do Ðảng ta khởi xướng và lãnh đạo, Thành phố đã đạt được những thành tựu hết sức to lớn về mọi mặt. Bên dòng sông Hồng lịch sử và nên thơ, những khu đô thị mới, những cây cầu mới ngày đêm soi bóng. Quanh Hồ Gươm huyền thoại, cùng với vẻ đẹp lung linh của 36 phố phường vẫn được nâng niu, lưu giữ, là những công trình, những dự án mới đã và đang được hối hả dựng xây. Với khát vọng vươn lên trở thành một "đô thị thông minh, thành phố sáng tạo" trong thời đại mới, Thủ đô Hà Nội đang thay da đổi thịt từng ngày.
Tự hào về Thủ đô Anh hùng - Danh hiệu cao quý mà Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã tặng cho Thăng Long - Hà Nội, hiểu sâu sắc cội nguồn lịch sử 1010 năm với các giá trị cốt lõi: Văn hiến, Anh hùng, Hòa bình, Hữu nghị, Sáng tạo chính là động lực lớn nhất để nhân lên niềm tin, để mỗi người dân Hà Nội tiếp tục chung tay cho mục tiêu cao hơn, đưa Hà Nội trở thành Thủ đô sáng tạo của Đông Nam Á, góp phần cùng cả nước hoàn thành khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, hoàn thành di nguyện của Bác Hồ kính yêu: “Cả nước nhìn về Thủ đô ta. Thế giới trông vào Thủ đô ta. Tất cả chúng ta phải ra sức giữ gìn trật tự, an ninh, làm cho Thủ đô ta thành một Thủ đô bình yên, tươi đẹp, mạnh khỏe cả về vật chất và tinh thần”.
1010 năm Thăng Long - Hà Nội - đỉnh mốc mới đang mở ra cho Thủ đô ta tương lai tươi sáng, một tầm vóc mới, cao hơn, bề thế hơn, vững chãi hơn dưới ánh sáng của thời đại Hồ Chí Minh, đang thôi thúc Thủ đô tiếp tục tỏa rạng những niềm tự hào mới.
Trong ngày vui thiêng liêng và trọng đại này, chúng ta như đang nghe tiếng của hồn thiêng sông núi. Với tư thế của Rồng vàng bay lên năm xưa, các thế hệ con Lạc cháu Hồng thời đại Hồ Chí Minh, chủ nhân của một giang sơn hùng vĩ, một đất nước được sống trong độc lập, tự do, đang vươn lên mạnh mẽ với khát vọng hùng cường, vững tin bước tới tương lai, xây dựng Thủ đô và đất nước ta ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn như Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong ước.
Từ ánh sáng của vận nước bừng lên với hình ảnh huyền thoại “rồng bay lên” - Thăng Long đến thời đại Hồ Chí Minh quang vinh, trải qua 1010 năm với bao thăng trầm, Hà Nội vẫn vững vàng, khí phách hiên ngang, xứng đáng là trái tim của cả nước, mãi mãi là Thủ đô Anh hùng của dân tộc Việt Nam Anh hùng.

(Chinhphu.vn) - Ngày 10/10/1954 - Ngày Giải phóng Thủ đô là sự kiện đánh dấu bước ngoặt quan trọng, khẳng định thắng lợi hoàn toàn của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược; đồng thời mở ra một giai đoạn mới trong lịch sử nghìn năm văn hiến của Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội.

Ngày 10/10/1954, Thủ đô Hà Nội hân hoan đón chào đoàn quân chiến thắng trở về.

Mốc son rực rỡ

Kể từ "Chiếu dời đô" của Vua Lý Thái Tổ năm 1010 đến nay, Thăng Long-Hà Nội đã trải qua và chứng kiến biết bao sự biến thiên của lịch sử. Quân và dân Hà Nội, thế hệ sau tiếp bước thế hệ trước, bền bỉ lao động, kiên cường đấu tranh, sáng tạo nên một nền văn hiến rạng rỡ.

Trong lịch sử hào hùng, Thăng Long-Hà Nội đã trải qua hơn 10 cuộc chiến tranh chống ngoại xâm và kết thúc trong khúc khải hoàn. Trong đó, Ngày Giải phóng Thủ đô 10/10/1954 là một trong những mốc son rực rỡ.

Sau thắng lợi vĩ đại của cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ra đời. Từ thân phận nô lệ nhân dân Việt Nam đã thực sự trở thành người làm chủ đất nước. Nhưng thực dân Pháp với dã tâm cướp nước ta một lần nữa, ngày 23/9/1945 đã gây hấn tại Nam Bộ, rồi phát động chiến tranh ra cả nước.

Ngày 19/12/1946, hưởng ứng lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh "Thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ", cùng với nhân dân cả nước, quân và dân Hà Nội với tinh thần "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" nhất tề đứng lên đánh giặc cứu nước.

Bằng cuộc chiến đấu 60 ngày đêm vô cùng oanh liệt cuối năm 1946, quân và dân Thủ đô Hà Nội đã mở đầu cuộc kháng chiến toàn quốc một cách oanh liệt và quả cảm nhất, kìm chân hiệu quả và làm tiêu hao sinh lực địch để các cơ quan đầu não và các lực lượng kháng chiến của ta an toàn rút ra khỏi Hà Nội, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, giao phó.

Trong 9 năm kháng chiến, mặc dù trong lòng địch nhưng quân và dân Thủ đô Hà Nội vừa trực tiếp đánh địch bằng nhiều hình thức, vừa tích cực chi viện, chia lửa cho các chiến trường, đặc biệt là chiến trường Điện Biên Phủ, góp phần cùng cả nước làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", buộc thực dân Pháp phải ngồi vào bàn thương lượng và ký Hiệp định Genève (ngày 21/7/1954) về đình chỉ, chiến sự ở Việt Nam, công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia; chấp nhận rút quân khỏi miền Bắc nước ta.

Đúng 16h ngày 9/10/1954, những tên lính thực dân cuối cùng rút sang phía bắc cầu Long Biên; 16h30', quân đội ta hoàn toàn kiểm soát Hà Nội; tiếp quản Thành phố an toàn và trật tự.

Sáng 10/10/1954, Ủy ban Quân chính Thành phố và các đơn vị quân đội chia làm nhiều cánh quân lớn mở cuộc hành quân lịch sử tiến vào Hà Nội. Hơn 40 vạn nhân dân Thủ đô náo nức trong rừng cờ hoa, với niềm hân hoan tột độ đón mừng đoàn quân chiến thắng trở về.

Đến 15h cùng ngày, hàng trăm nghìn người dân Hà Nội cùng với các lực lượng vũ trang đã chỉnh tề, tham dự lễ chào cờ do Ủy ban Quân chính tổ chức tại Sân vận động Cột Cờ. Sau lễ chào cờ, Chủ tịch Ủy ban Quân chính Vương Thừa Vũ đọc Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi đồng bào Thủ đô nhân ngày giải phóng. Công cuộc tiếp quản Thủ đô thành công tốt đẹp. Ta đã tiếp quản an toàn và nhanh gọn toàn bộ Thành phố. Sinh hoạt của người dân Hà Nội vẫn giữ được bình thường và ổn định.

Ngày 10/10/1954, ngày giải phóng Thủ đô là sự kiện đánh dấu bước ngoặt quan trọng, khẳng định thắng lợi hoàn toàn của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, đồng thời mở ra một giai đoạn mới trong lịch sử ngàn năm văn hiến của Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội.

Thành ủy Hà Nội đã đề ra chủ trương phát triển kinh tế-xã hội phù hợp với thực tiễn của địa phương

Làm nên kỳ tích "Điện Biên Phủ trên không"

Ngay sau khi tiếp quản Thủ đô, Đảng bộ và chính quyền Thành phố Hà Nội đã lãnh đạo các cấp, các ngành cùng nhân dân cả nước đoàn kết, nỗ lực chung tay khẩn trương khôi phục những cơ sở bị chiến tranh tàn phá, ổn định tình hình, từng bước vượt qua khó khăn; khắc phục những hậu quả của chế độ thực dân để lại; tổ chức lại sản xuất, bảo đảm đời sống nhân dân, xây dựng cơ sở vật chất ban đầu của chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, cùng nhân dân miền Bắc dốc sức chi viện cho chiến trường miền Nam.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, đất nước tạm thời bị chia cắt, Hà Nội và miền Bắc thường xuyên bị đế quốc Mỹ tập trung đánh phá ác liệt. Song, nhân dân Thủ đô đã phát huy truyền thống anh hùng, bất khuất, ở những thời khắc cam go nhất vẫn một lòng, một dạ, sắt son một lòng tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại; nỗ lực vượt qua bao khó khăn, vượt lên mọi đau thương mất mát, thi đua lao động sản xuất, tạo dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội, chung sức với nhân dân miền Bắc xây dựng hậu phương lớn, làm chỗ dựa vững chắc cho tiền tuyến lớn miền Nam đánh thắng quân xâm lược.

Với âm mưu lật ngược thế cờ tại bàn đàm phán ở Pari về lập lại hòa bình ở Việt Nam, cuối tháng 12 năm 1972 đế quốc Mỹ đã mở chiến dịch dùng "pháo đài bay B.52" để hủy diệt Hà Nội và miền Bắc.

Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Trung ương Đảng, sự chỉ đạo tài tình của Quân ủy Trung ương-Bộ Quốc phòng, với bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam, của Quân đội nhân dân Việt Nam mà nòng cốt là lực lượng phòng không-không quân cùng với quân dân Thủ đô Hà Nội và một số địa phương miền Bắc đã bình tĩnh, tự tin, đánh thắng hoàn toàn cuộc tập kích chiến lược bằng không quân của đế quốc Mỹ bằng cuộc chiến đấu ác liệt 12 ngày đêm vào cuối tháng 12 năm 1972, làm nên kỳ tích "Điện Biên Phủ trên không" được đồng bào cả nước và bạn bè quốc tế ngợi ca.

Chiến công đặc biệt xuất sắc này đã góp phần tạo ra bước ngoặt lịch sử, làm thay đổi căn bản cục diện của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, buộc chính phủ Mỹ phải ký Hiệp định Pari chấm dứt chiến tranh, rút quân về nước; tạo bước chuyển chiến lược quyết định để quân và dân ta xốc tới, tổ chức Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn Miền Nam, thống nhất đất nước.

Thủ đô Hà Nội không ngừng lớn mạnh, xứng đáng với niềm tin yêu của cả nước -

Bích Phương

Hà Nội mùa thu – dịu dàng đến nao lòng

Hà Nội vào thu, dịu dàng như một bản nhạc trầm ấm ngân lên giữa phố xá vội vàng. Không còn cái nắng gay gắt của mùa hè, cũng chưa đến cái lạnh buốt giá của đông, thu về mang theo chút se lạnh nơi đầu ngón tay, đủ để người ta chậm lại một nhịp, sống chậm hơn một chút, và nhớ nhiều hơn một ai đó.

Những buổi sáng sớm, thành phố như phủ lên mình một tấm khăn mỏng sương, khiến mọi thứ trở nên mơ hồ và an yên đến lạ. Mặt hồ Gươm phẳng lặng như gương, hàng cây bên phố Phan Đình Phùng lặng lẽ rụng lá, để lại trên vỉa hè một tấm thảm vàng tự nhiên, nhẹ nhàng mà nên thơ. Những chiếc xe đạp chở đầy hoa cúc, hoa thạch thảo hay cúc họa mi rong ruổi qua các con phố, trở thành những gam màu sống động giữa bức tranh thu đầy hoài niệm.

Và rồi, giữa lòng Hà Nội, bất chợt mùi hoa sữa thoảng qua. Mùi hương ấy có người yêu, có người ghét, nhưng chẳng ai có thể phủ nhận – đó là hương vị của mùa thu, là dấu hiệu để biết rằng Hà Nội đã sang mùa.

Thu về, người ta cũng sống tình hơn. Một ly cà phê nóng bên cửa sổ, một bài hát cũ vang lên từ đâu đó, cũng có thể làm lòng người trào dâng những cảm xúc khó gọi thành tên. Có lẽ vì thế mà ai đi xa Hà Nội cũng nhớ, mà người đang ở Hà Nội lại muốn lưu giữ từng khoảnh khắc thật lâu.

Hà Nội mùa thu – không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ đẹp theo cách riêng của mình. Một vẻ đẹp sâu lắng, dịu dàng – như người con gái Hà Nội trong tà áo dài, nhẹ nhàng đi qua năm tháng…

(St)

Lăng Bác ngày 2/9 – Nơi hội tụ trái tim người Việt

Sáng sớm ngày 2/9, trời Hà Nội trong vắt và dịu nhẹ như một lời chào của đất trời dành riêng cho ngày lễ lớn. Từ khắp các nẻo đường, dòng người nối dài về phía Quảng trường Ba Đình – nơi Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh tọa lạc – trong niềm thành kính và tự hào sâu sắc.

Lăng Bác, nơi yên nghỉ của Người, hôm nay rợp cờ đỏ sao vàng. Những bó hoa tươi được dâng lên, những bàn chân chậm rãi bước đi trong im lặng, tất cả như hòa chung vào một không gian trầm mặc, linh thiêng. Không cần lời nói, ai cũng hiểu – đây là giây phút để tưởng nhớ, để biết ơn một con người đã sống trọn đời cho đất nước, cho dân tộc.

Không khí nơi đây như lắng lại. Tiếng quốc ca vang lên giữa Quảng trường Ba Đình rộng lớn, khiến lòng người rung động. Một cảm giác khó gọi thành tên – vừa thiêng liêng, vừa gần gũi, vừa tự hào mà cũng đầy xúc động.

Có những cụ già chống gậy đến thăm Bác. Có những em nhỏ được bố mẹ dẫn đi, tay còn cầm lá cờ bé xíu, ánh mắt ngây thơ chưa hiểu hết nhưng vẫn cúi đầu thật ngoan trước Lăng. Có những người lính mặc quân phục chỉnh tề, đứng nghiêm trang như tượng đá. Tất cả đều là hình ảnh đẹp – giản dị mà sâu sắc – khắc họa tình yêu của hàng triệu trái tim người Việt hướng về vị Cha già kính yêu.

Lăng Bác không chỉ là nơi an nghỉ cuối cùng của Người, mà còn là biểu tượng sống mãi của tinh thần dân tộc, là nơi để mỗi người dân, mỗi thế hệ Việt Nam tìm về, để thấy rõ hơn trách nhiệm với đất nước, và để nhắc nhở mình sống xứng đáng hơn với những hy sinh của cha ông.

Ngày 2/9 – ngày Tuyên ngôn Độc lập – cũng là dịp để mỗi người con đất Việt lặng lòng nhớ về Bác, nhớ về những ngày tháng gian lao nhưng đầy niềm tin. Và Lăng Bác, trong ánh nắng đầu thu dịu dàng, vẫn lặng lẽ chứng kiến bao thế hệ đi qua, bao tấm lòng thành kính, vẫn âm thầm nhắc nhở rằng: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do.”

(St)

“Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới

Tôi nhớ những ngày thu đã xa

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Những phố dài xao xác hơi may

Người ra đi đầu không ngoảnh lại

Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.”

"Đất nước" - Nguyễn Đình Thi

Ngày 10/10 hàng năm, Hà Nội lại rôm rả cờ hoa, tưng bừng kỷ niệm Ngày Giải phóng Thủ đô – một dấu lịch sử mang ý nghĩa quan trọng với nhân dân Thủ đô và cả nước. Ngày này năm 1954, Thủ Đô Hà Nội chính thức được giải phóng sau những năm kháng chiến trường kỳ, kết thúc thời kỳ thực dân Pháp xâm lược, mở ra kỷ nguyên mới của độc lập, tự do và hòa bình.

Ngày 10/10/1954, không khí tràn đầy niềm vui, niềm tự hào và hy vọng về một tương lai tươi sáng cho Thủ đô ngàn năm văn hiến. Những người Hà Nội đã nỗ lực hết mình, bảo vệ từng con phố, từng ngõ nhỏ để đến ngày giải phóng toàn thắng. Đây không chỉ là ngày lễ của Thủ đô mà còn là dấu sáng đáng nhớ của cả dân tộc Việt Nam.

• Sự kiện đánh dấu sự chấm dứt ách thống: Ngày Giải phóng Thủ đô mở ra thời kỳ mới cho miền Bắc Việt Nam, chấm dứt chuỗi Chiến Tranh Đông Dương của ách đô hộ thực dân Pháp. Là một bước ngoặt quyết định trong cuộc đấu tranh giành độc lập và tự do của Việt Nam.

• Mốc son quan trọng: Ngày Giải phóng Thủ đô được chọn làm ngày lễ quốc gia để tôn vinh tinh thần đoàn kết và quả cảm của nhân dân ta. Một ngày kỷ niệm đáng nhớ và lưu truyền mãi cho thế hệ sau để khắc ghi công ơn của ông cha oanh liệt như thế nào. 

• Tân thời phát triển: Một kỷ nguyên mới được hình thành tại đất Việt - nơi nhân dân có thể tự quyết định vận mệnh của mình và tham gia vào việc xây dựng một xã hội mới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nước ta bắt đầu vào công cuộc kiến thiết đất nước sau cuộc chiến này. Chính sách đổi mới phát triển kinh tế, xã hội của Việt Nam từ đó đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể.

10/10 – Hà Nội ngày trở về rực rỡ cờ hoa

Tháng Mười, Hà Nội vào thu. Gió heo may nhẹ lướt qua từng con phố, những hàng cây bắt đầu thay lá. Trong không khí dịu dàng ấy, có một ngày khiến lòng người chộn rộn – 10/10, ngày Giải phóng Thủ đô.

71 năm đã trôi qua (1954–2025), nhưng mỗi khi tháng Mười về, ký ức hào hùng của mùa thu năm ấy vẫn như sống lại – nguyên vẹn, thiêng liêng trong lòng bao thế hệ.

Ngày 10/10/1954, sau 9 năm kháng chiến chống Pháp trường kỳ, Thủ đô Hà Nội chính thức được giải phóng. Những đoàn quân Giải phóng tiến về thành phố trong niềm hân hoan tột độ của hàng vạn người dân. Cờ đỏ sao vàng rợp bóng phố phường. Tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng hô vang “Hồ Chí Minh muôn năm!” vang vọng khắp mọi nẻo đường.

Không ai có thể quên hình ảnh những người lính Cụ Hồ trong bộ quân phục chỉnh tề, bước những bước đều tăm tắp trên đường Tràng Tiền, Hàng Gai, Hàng Bông… Họ mang theo cả một mùa thu độc lập, mang theo niềm tin về một ngày mai tươi sáng.

Hà Nội của ngày hôm nay – bình yên và hiện đại – được dựng xây từ chính những ngày tháng gian lao, khói lửa ấy. Mỗi góc phố, mỗi viên gạch, mỗi mái nhà rêu phong đều in đậm dấu ấn lịch sử. Người Hà Nội hôm nay đi giữa lòng Thủ đô, đôi khi vội vã, nhưng mỗi dịp 10/10 lại như được dừng lại để nhớ, để hiểu, để tự hào.

Ngày Giải phóng Thủ đô không chỉ là một sự kiện lịch sử, mà còn là biểu tượng cho khát vọng hòa bình, cho tinh thần kiên cường, cho lòng yêu nước bất diệt của dân tộc Việt Nam.

Hà Nội 10/10 – rực rỡ cờ hoa, chan chứa tự hào và sâu lắng niềm biết ơn.

(St)

Nhìn bề ngoài có vẻ như thành phố này hơi bụi bặm, ồn ào và chật chội, ai ai dường như cũng tất bật với cuộc sống thường ngày nhưng tôi vẫn yêu nó. Ẩn sâu trong thành phố này có một cái duyên ngầm nào đó khiến những ai đã từng sống ở đây đều ảm thấy lưu luyên không muốn rời xa. Nó giống như những bài hát về Hà Nội, những bài hát với đủ cung bậc cảm xúc và giai điệu từ hào hùng, em dịu đến nhẹ nhàng da diết, đặc biệt là những bài hát về mùa thu đã đi sâu vào tiềm thức của mỗi người. Nhưng người đã từng đến du lịch Hà Nội, những người đã từng gắn bó với nơi này trong một thời gian dù dài dù ngắn, những người đã dành cả cuộc đời để lắng nghe những âm thanh thường nhật của Hà Nội hay thậm chí là những người chưa từng một lần đặt chân đến đây đều bị chạm vào rung cảm sâu xa.

Tôi yêu Hà Nội trong chút tĩnh lặng của nắng chiều, những con đường mùa thu vàng lá, hoa sữa thơm ngọt ngào đầu phố mỗi đêm về, những gánh hàng hoa còn đọng sương sớm hay những cơn mưa rào mùa hè bất chợt. Nếu ví Sài Gòn như một quý bà sang chảnh, và sắc xảo, với cuộc sống sôi động và đầy tham vọng thì Hà Nội lại giống như một cô thôn nữ đang dần quen với cuộc sống hiện đại. Mỗi thành phố đều mang trong mình một dáng vẻ và sức hút riêng không thể nào trộn lẫn.

Rất nhiều người hiện nay đang mang một suy nghĩ rằng, Hà Nội bây giờ khác xưa nhiều lắm: bụi bẩn, ồn ào và nhếch nhác. Khói bụi của cuộc sống thị thành, sự chuyển đổi nhanh chóng của quá trình hội nhập dẫn đến những đổi thay nhanh chóng trong lối sống, cách nghĩ của con người nơi đây. Người ta dễ dàng cáu kỉnh và ít mở lòng với nhau hơn trước. Hà Nội đã mất đi vẻ đẹp quyến rũ vốn có của nó, tất cả chỉ còn là hoài niệm trong quá khứ xa xăm, chỉ còn trong những câu hát đẹp, sâu lắng về mùa thu Hà Nội của Trịnh Công Sơn. Và rằng tình yêu dành cho Hà Nội chỉ còn là sự luyến tiếc. Và tôi nhớ vô cùng một Hà Nội thanh lịch thưở trước, tôi chăng bao giờ muốn vẻ đẹp của nó phai mờ đi dù chỉ là trong ý nghĩ. Tôi nhớ da diết từng quán nhỏ ven đường, hương vị phở nóng hổi mùa đông, nhớ hàng cây, góc phố, nhớ cả những chuyến xe bus mỗi lúc tan tầm.

Nhắc đến Hà Nội, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã viết "Hà Nội mùa thu! Cây cơm nguội vàng, cây bàng lá đỏ nằm kề bên nhau phố xưa nhà cổ mái ngói thâm nâu.". Nhạc sỹ Hoàng Hiệp cũng có những câu hát vô cùng da diết " Dù có đi bốn phương trời lòng vẫn nhớ về Hà Nội" làm thổn thức trái tim biết bao người. Tôi không biết trước được có lúc nào đó lòng tôi sẽ đổi thay và tình yêu của tôi dành cho Hà Nội liệu có còn nguyên vẹn nữa? Nhưng tôi chắc chắn rằng ở thành phố này vẫn còn nhiều điều đẹp đẽ làm người ta say đắm. Đôi khi phải tách vẻ đẹp đó ra khỏi sự hối hả của cuộc sống hàng ngày, tìm về với vẻ thanh bình, sâu lắng bên trong của nó. Phải thay đổi từ trong nhận thức, suy nghĩ và hành động của mỗi người. Hà Nội sẽ đẹp nếu chúng ta biết sống đẹp...

“Hà Nội 36 phố phường” người ta vẫn thường dùng cái tên gọi thân thuộc ấy như một cách gọi khác khi nói về phố cổ Hà Nội. Bao nhiêu thế kỉ đã trôi qua, kinh thành Thăng Long xưa nay đã đổi thay trở thành một thủ đô Hà Nội với nhịp sống hiện đại, phát triển nhưng những dấu ấn một thời của trung tâm văn hóa nơi chốn đô thành xưa thì vẫn còn hiện hữu trên từng nếp nhà phố cổ.

Người ta thường nghe rất nhiều về 36 phố phường Hà Nội xưa nhưng chắc hẳn, ít ai biết được rằng mỗi con đường, mỗi góc phố đều mang một ý nghĩa rất riêng, rất đời thường mà lại vô cùng sâu sắc. Không phải ngẫu nhiên mà người ta đặt tên những con phố là Hàng Muối, Hàng Cót hay Hàng Nón… mà hết thảy những con phố này đều được đặt tên theo nghề làm ăn của bà con hàng phố đó cho dễ nhớ, dễ thuộc và mỗi khi nhắc đến tên những con phố ấy, ta như cảm nhận được nhịp sống thân thương trên từng con phố nhỏ.

Trải qua những thăng trầm của lịch sử cùng với sự phát triển đi lên của đất nước, phố cổ ngày nay đã trở thành một trong những địa điểm nổi tiếng, thu hút một lượng lớn khách du lịch ghé thăm khi đến Hà Nội.

Do sự phát triển của du lịch mà một số ngôi nhà trong phố cổ được cải tạo thành những khách sạn mini, các quán ăn đặc sản, các cửa hàng bán đồ lưu niệm… được trang trí một cách hấp dẫn nhưng không làm mất đi nét đặc trưng riêng của những ngôi nhà cổ.

Nếu như “Hà Nội 36 phố phường” xưa được mệnh danh là đất “ngàn năm vạn vật”, “thứ nhất kinh kì thứ nhì phố hiến” thì ngày nay, phố cổ Hà Nội lại mang trong mình vẻ đẹp dịu dàng pha nét cổ kính của những mái ngói rêu phong. Tuy nhiên, có một điều không thể phủ nhận rằng ở đâu đó trong cái vẻ yên bình, lặng lẽ ấy đôi lúc ta sẽ bắt gặp chút dấu ấn của một kinh thành sầm uất xưa kia.

Ngay sau chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm Châu, chấn động địa cầu”, Pháp buộc phải ký Hiệp định Giơnevơ, đồng thời rút hết quân về nước. Đúng 8 giờ ngày 10/10/1954, các đơn vị quân đội nhân dân Việt Nam tiến vào 5 cửa ô, tiếp quản Thủ đô sau 9 năm bị tạm chiến, Hà Nội từ đây sạch bóng quân thù, rực rỡ cờ hoa, đón chào các đoàn quân chiến thắng trở về.…

https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/3097/17090/nhung-cau-chuyen-ve-ngay-tiep-quan-ha-noi.html

60 năm qua, ngày 10-10 hàng năm vẫn được gọi là ngày kỷ niệm giải phóng thủ đô hay theo số đông người dân sống tại Hà Nội vẫn quen gọi “ngày tiếp quản”.

Hoàn toàn không có những trận đánh ác liệt từ các cửa ô của những cánh quân thần tốc và đoàn voi tiến vào thành Thăng Long như Quang Trung – Nguyễn Huệ mùa xuân Kỷ Dậu, năm 1789 hay những đoàn chiến sa ầm ầm lao vào sào huyệt của chế độ cũ như diễn ra tại Sài Gòn năm 1975.

Với Hà Nội 1954, ngày ấy quân ta trở về tiếp nhận lại Thủ đô thân yêu từ trong tay đối phương một cách hòa bình. Không có tiếng súng, mọi việc diễn ra trước sự chứng kiến của một Ủy ban quốc tế kiểm soát đình chiến ở Đông Dương. Tất cả diễn ra giữa thanh thiên bạch nhật, trước sự chứng kiến của hàng vạn người dân Hà Nội đã qua hơn 8 năm sống trong vùng địch tạm chiếm.

Lớp lớp đoàn quân tiến về

Chúng ta đi nghe vui lúc quân thù đầu hàng, cờ ngày nào tung bay trên phố…

Năm cửa ô đón mừng đoàn quân tiến về

Như đài hoa đón mừng nở năm cánh đào… 

Những lời hát của ca khúc 'Tiến về Hà Nội' hết sức quen thuộc với người dân Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung. Hẳn nhiều người cho rằng, 'Tiến về Hà Nội' được viết trong hoặc sau ngày Giải phóng Thủ đô, bởi lời ca miêu tả một cách sinh động, chân thực hình ảnh của ngày Giải phóng. Song ít ai biết rằng, 'Tiến về Hà Nội' của cố nhạc sĩ Văn Cao  giống như một lời dự đoán trước của lịch sử, khi ca khúc ra đời 5 năm trước ngày Giải phóng Thủ đô 10/10/1954.

Sau đại thắng của trí tuệ và lòng dân Việt Nam 1954 - Trận Điện Biên Phủ, Hiệp định Giơnevơ được ký kết và việc chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương bắt đầu có hiệu lực. Nhờ vào tinh thần bất khuất và quá trình đấu tranh anh dũng của nhân dân, hai ngày 30/09/1954 và 02/10/1954 Hội đồng Chính phủ, và Ủy ban quân chính thành phố Hà Nội chính thức tiếp quản việc quản lý Thành phố Hà Nội theo nghị quyết ngày 17/09/1954.

Mặc dù chiến tranh được cho là đã chấm dứt và việc tiếp quản Thành phố Hà Nội đã được thực thi, nhưng các đơn vị quân đội ta vẫn luôn phải duy trì trạng thái cảnh giác đối với các mưu đồ bất chính của bọn phá hoại (bọn thực dân). Sáng ngày 08/10/1954, các đơn vị quân đội Việt Nam đã chia lực lượng quân lính thành nhiều tuyến đường để tiến vào nội thành thủ đô và tỏa nhánh đi khắp nơi trong thành phố vào ngày hôm sa

Từng bước tiến vào nội thành, các đơn vị quân đội Việt Nam dần tiếp quản các căn cứ quan trọng trong thành phố như Nhà Ga, Phủ Toàn quyền, khu Đồn Thủy, khu Bờ Hồ, và Phủ Thống sứ. Sau khi quân đội Liên hiệp Pháp rời khỏi, quân đội Việt Nam đã hoàn toàn kiểm soát và giành được độc lập trên đất Hà Nội. Không khí hân hoan chào mừng sự giải phóng bao trùm cả thủ đô “cờ đỏ sao vàng”, quốc kỳ bay phấp phới và được treo khắp nơi, niềm vui giải phóng tràn đầy trong lòng quân, dân Việt Nam sau 9 năm rồng đấu tranh tái chiếm lại thủ đô.

Sáng ngày 10-10-1954, Thiếu tướng Vương Thừa Vũ cùng bác sĩ Trần Duy Hưng dẫn đầu đoàn xe diễu hành đầu tiên cùng với những lời tung hô khắp Thủ đô Hà Nội chào đón Ngày Giải Phóng Thủ Đô. Với không khí tự hào và hân hoan, người dân hò reo cùng cờ, hoa, ảnh Bác Hồ và dân xếp thành đội ngũ trật tự dọc theo đoàn xe. Đây được xem là những hình ảnh khắc ghi vào tim trong lịch sử Việt Nam về Ngày Giải phóng Thủ Đô oanh liệt.

Hàng trăm nghìn người dân phấn khích tham dự Lễ chào cờ do Ủy ban Quận chính tổ chức tại sân vận động Cột Cờ. Hòa vào không khí hò reo đầy niềm vui của nhân dân ta, Chủ tịch Ủy ban Quân chính Vương Thừa Vũ đã trọng thể đọc lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắn nhủ lời chúc đến đồng bào nhân Ngày Giải Phóng Thủ Đô vào lúc 15 giờ ngày 10/10/1954. 

Ý nghĩa lịch sử của Ngày Giải Phóng Thủ Đô

Ngày Giải phóng Thủ đô 10/10/1954 đã được thành lập khi Việt Minh dưới sự chỉ đạo tài tình của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giành được độc lập và tự do ở Hà Nội dưới tay của ách thống trị tàn ác thực dân Pháp sau gần 1 thập kỷ gian truân và đẫm máu. Ngày Giải Phóng Thủ Đô có ý nghĩa như sau:

·       Sự kiện đánh dấu sự chấm dứt ách thống: Ngày Giải phóng Thủ đô mở ra thời kỳ mới cho miền Bắc Việt Nam, chấm dứt chuỗi Chiến Tranh Đông Dương của ách đô hộ thực dân Pháp. Là một bước ngoặt quyết định trong cuộc đấu tranh giành độc lập và tự do của Việt Nam.

·       Mốc son quan trọng: Ngày Giải phóng Thủ đô được chọn làm ngày lễ quốc gia để tôn vinh tinh thần đoàn kết và quả cảm của nhân dân ta. Một ngày kỷ niệm đáng nhớ và lưu truyền mãi cho thế hệ sau để khắc ghi công ơn của ông cha oanh liệt như thế nào. 

·       Tân thời phát triển: Một kỷ nguyên mới được hình thành tại đất Việt - nơi nhân dân có thể tự quyết định vận mệnh của mình và tham gia vào việc xây dựng một xã hội mới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nước ta bắt đầu vào công cuộc kiến thiết đất nước sau cuộc chiến này. Chính sách đổi mới phát triển kinh tế, xã hội của Việt Nam từ đó đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể.

Hà Nội ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954)

Ngày 10/10/1954, sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, quân dân ta đã tiếp quản Thủ đô Hà Nội trong niềm hân hoan, phấn khởi. Những đoàn quân tiến về trong tiếng hò reo, cờ hoa rực rỡ khắp các tuyến phố. Từ đó, ngày 10/10 trở thành Ngày Giải phóng Thủ đô, một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc.

💖 Học sinh chúng em tự hào về truyền thống hào hùng ấy và luôn cố gắng học tập, rèn luyện để xứng đáng với thế hệ cha ông.

Hà Nội – Trái tim của cả nước

Hà Nội là Thủ đô nghìn năm văn hiến, nơi hội tụ tinh hoa văn hóa Việt Nam. Nơi đây có Hồ Gươm, Tháp Rùa, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hồ Tây… cùng nhiều di tích lịch sử gắn liền với các thời kỳ dựng nước và giữ nước.

Không chỉ đẹp bởi cảnh quan, Hà Nội còn thân thương bởi những gánh hàng rong, phố phường rợp bóng cây xanh, và con người hào hoa thanh lịch.

💖 Trong trái tim em, Hà Nội luôn là “trái tim của cả nước”, là nơi để em yêu mến và tự hào.

Sau khi Hoàng thành Thăng Long được UNESCO vinh danh Di sản văn hóa thế giới năm 2010 đến nay, thực hiện sự chỉ đạo của Chính phủ, Thành ủy, UBND Thành phố Hà Nội, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đã thực hiện tốt các công tác về di sản thế giới.

Trong đó có công tác quy hoạch, thực hiện cam kết của Thủ tướng Chính phủ gồm 8 điểm với Ủy ban Di sản Thế giới, công tác bảo tồn, tôn tạo, các hoạt động tuyên truyền quảng bá giá trị khu di sản được tập trung và đẩy mạnh… Những kết quả thực hiện đó làm tiền đề cho công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị khu Di sản Thế giới Hoàng thành Thăng Long trong những năm tiếp theo.

Các giá trị lịch sử - văn hóa của Thăng Long đạt 3 tiêu chí nổi bật toàn cầu

Đó là khẳng định của PGS, TS Tống Trung Tín (Hội Khảo cổ học Việt Nam và Đoàn khai quật Viện Khảo cổ học, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội). 

Ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội cho biết: Kế hoạch quản lý giai đoạn 2021-2025, định hướng 2030, tầm nhìn 2045 được xây dựng trên cơ sở đánh giá kết quả thực hiện Kế hoạch quản lý Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long năm 2013, hiệu quả việc quản lý các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, đồng thời phân tích hiện trạng khu di sản trong giai đoạn hiện tại. Từ đó đưa ra các biện pháp nhằm đảm bảo tính nguyên gốc và toàn vẹn của Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội như một kho lưu trữ chân xác các kiến thức về khảo cổ, văn hóa và di vật gắn với quá trình lịch sử của Nhà nước Việt Nam.

PGS, TS Tống Trung Tín kiến nghị: Từ giá trị to lớn của khu Di sản, giới khảo cổ học Việt Nam kiến nghị các cấp lãnh đạo có thẩm quyền tiếp tục cho phép Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đẩy mạnh việc thực hiện các khuyến nghị của UNESCO và cam kết của Chính phủ Việt Nam và UBND Thành phố Hà Nội. Kiến nghị UNESCO, ICOMOS cho phép Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đẩy mạnh việc nghiên cứu, bảo vệ, bảo tồn, chỉnh trang toàn bộ khu Di sản, nhất là tại khu vực Trung tâm (không gian Chính điện Kính Thiên) để làm tăng thêm 3 giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản thế giới Trung tâm Hoàng thành Thăng Long.

Ông Christian Manhart cho rằng: Nghiên cứu và bảo tồn di sản là một quá trình rất lâu dài đòi hỏi phải có kế hoạch và thực hiện một cách chiến lược. Đồng thời, các ưu tiên và lĩnh vực trọng tâm trong nghiên cứu cần được xác định rõ ràng. Việc ghi tên Khu Trung tâm của Hoàng thành vào Danh sách Di sản Thế giới của UNESCO là một vinh dự tạo ra những cam kết và trách nhiệm mới cho tất cả mọi người.

Theo ông Christian Manhart: Việc hoàn thành Kế hoạch quản lý toàn diện vào năm 2013 đã đánh dấu một cột mốc quan trọng. Đây là một công cụ đắc lực cho các cơ quan quản lý Nhà nước nhằm tăng cường cơ chế hợp tác giữa các bên liên quan; lồng ghép quản lý và bảo tồn; cải thiện việc diễn giải về khu di sản và các chương trình giáo dục; tiếp tục đầu tư vào nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên.

Bảo tồn và phát huy các giá trị của Khu di sản Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội được xác định là công cuộc lâu dài, phải được triển khai với sự thận trọng, đề cao tính khoa học và cần có cách thức thực hiện bài bản.

Phạm Minh Đăng - 2H - Sưu tầm

Mùa thu Hà Nội có gì đặc biệt? Tại sao mùa thu Hà Nội được nhiều người nhắc đến? Và du lịch Hà Nội mùa nào đẹp nhất? Hãy cùng Hồng Lam tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

Mùa thu Hà Nội tháng mấy?

Thông thường, mùa thu Hà Nội kéo dài từ cuối tháng 8 đến hết tháng 11. Trong khoảng thời gian này, thời tiết thủ đô mát mẻ và dễ chịu, với nhiệt độ thường dao động từ 20°C đến 30°C.

Tuy nhiên, do biến đổi khí hậu, thời gian lập thu cũng thay đổi, đến muộn hơn so với trước kia. Chính vì vậy, nếu bạn có ý định du lịch Hà Nội vào mùa thu, hãy tham khảo thông tin thật kĩ trước khi ghé thăm.

Mùa thu Hà Nội có gì đặc biệt?

Những làn gió heo may

Những làn gió heo may là một dấu hiệu đặc trưng của mùa thu ở miền Bắc, đặc biệt là tại Hà Nội. Gió heo may thường xuất hiện vào cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10, mang theo cái se lạnh dịu nhẹ, khô ráo, dễ chịu, khác hẳn với cái nóng oi ả của mùa hè hay cái lạnh buốt của mùa đông.

Đây là thời điểm mà người ta dễ cảm thấy tâm hồn nhẹ nhàng, thư thái hơn, dễ dành thời gian để xuống phố, ngồi lê la hàng quán, nhâm nhi tách trà nóng.

Hương hoa sữa - Dấu ấn của mùa thu Hà Nội

Một trong những dấu hiệu đặc trưng của mùa thu Hà Nội chính là hương hoa sữa. Mùi hương ngào ngạt trong không khí như một lời chào của mùa thu. Hoa sữa không rực rỡ, chỉ một màu trắng tinh, nhưng lại mang trong mình một sức hút đặc biệt. Chỉ cần ngửi thấy hương hoa sữa trên đường là đã cảm nhận được hơi thở của mùa thu đang đến gần.

Đi dạo qua các con phố như Nguyễn Du, Quang Trung hay Phan Đình Phùng, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp mùi hương này. Hương hoa sữa gắn liền với ký ức của nhiều người, về những khoảnh khắc lãng mạn mà chỉ mùa thu mới có thể mang lại.

Những gánh xe hoa rong chở cả “tinh tuý trời thu”

Hà Nội 12 mùa hoa nhưng các loài hoa nở rộ vào mua thu vẫn mang một cảm xúc rất khác biệt. Khi những cơn gió heo may bắt đầu, cũng là lúc những chiếc xe đạp chất đầy hoa xuất hiện, rong ruổi khắp các con phố mang theo cả hương cả sắc từ những bông cúc họa mi trắng muốt, hoa thược dược, hay tím của cúc thạch thảo.

Mùa của cốm xanh và sấu chín

Mùa thu - mùa của những đặc sản chỉ có thể tìm thấy trong thời gian ngắn ngủi này. Cốm xanh là một trong những món quà tinh túy nhất của mùa thu Hà Nội. Cốm thường được gói trong lá sen, giữ cho hương thơm đặc trưng không phai nhạt, tạo nên một nét đẹp giản dị mà tao nhã. Người Hà Nội thường thưởng thức cốm cùng với chuối chín, hoặc dùng để làm nguyên liệu trong những món ăn như xôi cốm, chè cốm, chả cốm. 

Còn quả sấu sau mùa hè xanh giòn, đến thu lại chín vàng, căng mọng, có vị chua ngọt đặc trưng. Sấu chín thường được dùng để ngâm đường, làm ô mai sấu hay chế biến cùng các món ăn.

Phố cổ - Nơi thời gian như dừng lại

Phố cổ Hà Nội vào mùa thu càng trở nên lãng mạn hơn với những con đường ngập lá vàng, những quán cà phê nhỏ xinh, và dòng người thong thả qua lại. 

Dạo bước trên những con phố Hàng Mã, Hàng Đào, bạn sẽ cảm nhận được sự cổ kính, thơ mộng của mùa thu Hà Nội. Những quán cà phê nhỏ ven đường là nơi lý tưởng để bạn thưởng thức không khí thu Hà Nội và ngắm nhìn cuộc sống trôi qua.

Những con đường tràn ngập sắc thu

Khi mùa thu đến, Hà Nội như khoác lên mình một tấm áo vàng rực rỡ. Những con đường lãng mạn nhất thủ đô như Phan Đình Phùng, Hoàn Diệu, Trần Phú, Điện Biên Phủ… được phủ kín lá vàng cùng mùi hương đặc trưng từ hoa sữa và sấu chín. Đi dạo tại đây, ta như lạc vào một thế giới khác, nơi chỉ còn lại sự bình yên và lãng mạn của đất trời Hà Nội.

Phạm Minh Đăng - 2H - Sưu tầm

Ngày 16/7/1999, Hà Nội là thành phố châu Á đầu tiên được UNESCO trao tặng danh hiệu “Thành phố Vì hòa bình”. Từ đó đến nay, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hà Nội đã nỗ lực để không chỉ xứng đáng với danh hiệu cao quý mà còn phát huy danh hiệu này, đóng góp tích cực trong công cuộc phát triển Thủ đô thời kỳ hội nhập.

Từ nghìn năm qua, Thăng Long - Hà Nội đã bao lần phải trải qua những cuộc chiến tranh chống giặc ngoại xâm. Bao xương máu của thế hệ cha anh đổ xuống để xây dựng, bảo vệ nền hòa bình. Trung tâm của thành phố là hồ Hoàn Kiếm, nơi có truyền thuyết vua Lê Thái Tổ sau khi dẹp giặc Minh đã trả lại gươm báu cho thần Kim Quy, thể hiện khát vọng hòa bình của Hà Nội nói riêng, của cả dân tộc Việt Nam nói chung.

Năm 1999, Hà Nội được tổ chức UNESCO chọn là một trong năm thành phố tiêu biểu trên thế giới, đại diện cho khu vực châu Á nhận danh hiệu “Thành phố Vì hòa bình”. Điều đặc biệt, Hà Nội đạt cả bốn tiêu chí của giải thưởng gồm: Sự bình đẳng trong cộng đồng; xây dựng đô thị; giữ gìn môi trường sống; thúc đẩy phát triển văn hóa-giáo dục, chăm lo giáo dục công dân và thế hệ trẻ.

Trong những năm qua, Hà Nội đã thông qua nhiều chương trình, kế hoạch, nhất là Chương trình 06-CTr/TU của Thành ủy nhiệm kỳ 2020-2025 về Phát triển văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh; Chương trình số 08-CTr/TU về Phát triển hệ thống an sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội, chất lượng cuộc sống của nhân dân Thủ đô…, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố đã nỗ lực để tiếp tục nâng cao chất lượng cuộc sống người dân ở tất cả các mặt: Môi trường, giáo dục, văn hóa.

Với Chương trình 08, thành phố dành nguồn lực chăm lo các đối tượng yếu thế trong xã hội. Các hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ xây dựng nhà cửa thông qua hoạt động của các đoàn thể xã hội, được vay vốn ưu đãi để phát triển sản xuất, được đào tạo nghề. Nhờ thế, đến cuối năm 2023, thành phố chỉ còn 690 hộ nghèo, chiếm 0,03%, 15.835 hộ cận nghèo, chiếm 0,7% tổng số hộ.

Hiện có 16 quận, huyện của thành phố không còn hộ nghèo. Thành phố tiếp tục triển khai các biện pháp phòng chống tái nghèo, tái cận nghèo. Yếu tố “vì hòa bình” được thể hiện rõ nét trong giai đoạn phòng chống dịch Covid-19. Hà Nội huy động tổng lực để hỗ trợ nhu yếu phẩm cho hơn 700 người nước ngoài sinh sống, học tập, làm việc trên địa bàn thành phố.

Các hoạt động thúc đẩy phát triển văn hóa-giáo dục, chăm lo giáo dục công dân và thế hệ trẻ được triển khai gắn với thực hiện Chương trình 06. Hàng trăm di tích trên địa bàn thành phố được đầu tư tu bổ, tôn tạo. Thực hiện Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố, Hà Nội quyết định dành 14.029 tỷ đồng đầu tư tu bổ, tôn tạo 579 di tích trong giai đoạn 2021-2025. Sự quan tâm này không chỉ giúp những di tích nổi bật của Thủ đô như: Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu-Quốc Tử Giám, chùa Trấn Quốc, chùa Thầy, làng cổ Đường Lâm… được quan tâm, tu bổ, mà cả những di tích ở vùng sâu, vùng xa cũng được trả lại vẻ đẹp xưa.

Sự quan tâm này giúp Hà Nội xứng danh là Thủ đô di sản. Tròn 20 năm sau khi đạt danh hiệu “Thành phố Vì hòa bình”, tháng 10/2019, Hà Nội tiếp tục được vinh danh là thành viên “Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO” với mục tiêu lấy nguồn lực văn hóa và sáng tạo văn hóa làm nền tảng cho quá trình phát triển đô thị một cách bền vững. Điều này là sự khẳng định cho những thành tựu mà Hà Nội đạt được trong việc giữ gìn, phát triển các tiêu chí của Thành phố Vì hòa bình.

Từ những nền tảng này, Hà Nội trở thành điểm đến thân thiện với bạn bè quốc tế. Hình ảnh nguyên thủ, lãnh đạo của các nước như: Hàn Quốc, Hà Lan, Singapore… đi bộ, đạp xe trên phố hay thưởng thức các món ăn đường phố Hà Nội là những hình ảnh tiêu biểu cho sự thân thiện, mến khách của người dân Thủ đô. Môi trường hòa bình, ổn định chính trị, người dân thân thiện đã giúp Hà Nội được chọn là nơi tổ chức các sự kiện mang tầm quốc tế như: Hội nghị cấp cao APEC, Hội nghị thượng đỉnh Hoa Kỳ-Triều Tiên, Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới...

Năm 2019, trước thời điểm xảy ra đại dịch Covid-19, lượng khách du lịch đến Hà Nội đạt 29 triệu lượt, trong đó có 7,05 triệu khách quốc tế. Sáu tháng đầu năm 2024, du lịch Hà Nội đã có sự phục hồi mạnh mẽ với việc đón 14,05 triệu lượt khách, trong đó khách du lịch quốc tế đạt 3,14 triệu lượt, gần bằng với thời kỳ cao điểm trước đại dịch.

Cùng với các yếu tố nêu trên, hạ tầng đô thị của Hà Nội được cải thiện; công tác xử lý nước thải, rác thải, phát triển hệ thống cây xanh của Hà Nội được quan tâm giúp thành phố phát triển cả bốn tiêu chí của Thành phố Vì hòa bình lên một tầm cao mới.

Chia sẻ về kết quả 25 năm Hà Nội được trao tặng danh hiệu Thành phố Vì hòa bình, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội Vũ Ngọc Kỳ cho biết: “Thủ đô Hà Nội - Thành phố Vì hòa bình là thương hiệu, là giá trị của một đô thị đang phát triển từng ngày. Sau 20 năm đạt danh hiệu “Thành phố Vì hòa bình”, Hà Nội tiếp tục được vinh danh là thành viên Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO.

Danh hiệu này là sự tiếp nối với truyền thống, được xây dựng dựa trên di sản và các nguồn lực của một Thủ đô văn hóa, Thành phố Vì hòa bình và phát huy nguồn năng lượng sáng tạo của giới trẻ Thủ đô hôm nay. Tất cả tạo nên nền tảng vững chắc để xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, phát triển toàn diện là sức mạnh nội sinh, động lực tinh thần to lớn để phát triển Thủ đô bền vững trong tương lai”.

Phạm Minh Đăng - 2H - Sưu Tầm

Bên tháp Hoà Phong nhớ tích xưa

Kháng Minh Lê Lợi phất cao cờ

Rùa Vàng phù hộ dâng gươm báu

Chiến thắng !

Hoàn gươm

Nhớ

Tạc

Ghi .

HN 16 - 1 - 2022

Đinh Văn Đợi

Hình ảnh : st

2. Tuyến rẽ phố Hàng Đào, bến cuối cùng là chợ Bưởi.

***

Hà Nội năm 1956

Ảnh : NSNA Lê Vượng

Tên gọi “Thê Húc” có nghĩa là “nơi đón ánh sáng mặt trời buổi sáng”, thể hiện ý nghĩa cầu luôn hướng về sự tươi mới, may mắn và tinh thần hiếu học. Cầu được xây dựng vào thế kỷ XIX dưới thời vua Tự Đức, do danh sĩ Nguyễn Văn Siêu trùng tu và đặt tên.

Ngày nay, cầu Thê Húc không chỉ là lối dẫn vào đền Ngọc Sơn – nơi thờ Trần Hưng Đạo, Văn Xương Đế Quân và Đức Thánh Trần – mà còn là điểm tham quan, chụp ảnh quen thuộc của du khách khi đến Hà Nội. Với màu đỏ rực rỡ, dáng cong mềm mại và khung cảnh hồ Gươm thơ mộng, cây cầu được xem là nét chấm phá đặc sắc trong không gian văn hóa – lịch sử của Thủ đô.

• Thời gian xây dựng: Khuê Văn Các được dựng năm 1805 dưới triều vua Gia Long (nhà Nguyễn).

• Ý nghĩa tên gọi: “Khuê” là ngôi sao sáng trong chòm sao Khuê, tượng trưng cho văn chương, học vấn. “Các” nghĩa là gác, lầu. Vì vậy, Khuê Văn Các mang ý nghĩa là “gác sao Khuê” – nơi tôn vinh văn chương, trí tuệ, nhân tài của dân tộc.

• Kiến trúc: Công trình có kiến trúc bằng gỗ, hình vuông, mỗi cạnh khoảng 4,5m, gồm 8 mái lợp ngói. Bốn mặt đều có cửa tròn giống hình mặt trời tỏa sáng, tạo nên vẻ đẹp cân đối, hài hòa. Phần chân là gạch xây vững chắc, phía trên là gác gỗ chạm trổ tinh xảo.

• Giá trị biểu tượng: Khuê Văn Các được xem là biểu tượng tiêu biểu của truyền thống hiếu học, văn hiến lâu đời của dân tộc Việt Nam. Hiện nay, hình ảnh Khuê Văn Các đã được chọn làm biểu tượng chính thức của Thủ đô Hà Nội.

👉 Có thể nói, Khuê Văn Các vừa là di tích lịch sử, vừa là biểu tượng văn hóa – trí tuệ, gắn liền với niềm tự hào của người dân Hà Nội và cả nước.

• Vị trí: Thành Cổ Loa nằm ở huyện Đông Anh, ngoại thành Hà Nội ngày nay.

• Kiến trúc: Thành được xây theo hình xoáy ốc (nên gọi là “Loa”), gồm nhiều vòng thành kiên cố. Tương truyền thành có 9 vòng, nay còn 3 vòng chính: thành Nội, thành Trung và thành Ngoại, với chu vi lên tới hàng chục km.

• Ý nghĩa lịch sử: Cổ Loa không chỉ là trung tâm chính trị – quân sự của Âu Lạc mà còn gắn liền với truyền thuyết nỏ thần Kim Quy, câu chuyện bi tráng về công chúa Mỵ Châu – Trọng Thủy.

• Giá trị: Ngày nay, Cổ Loa là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia đặc biệt, là minh chứng cho tài năng quân sự, trí tuệ sáng tạo và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam từ buổi đầu dựng nước.

👉 Có thể coi Thành Cổ Loa là biểu tượng của Thăng Long – Hà Nội thời kỳ tiền Thăng Long, trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Đại La và đặt tên là Thăng Long.

• Ngày Giải phóng Thủ đô:

  Ngày 10/10/1954, quân đội Việt Minh đã giải phóng Hà Nội khỏi ách thống trị của thực dân Pháp, một bước ngoặt lịch sử quan trọng của dân tộc Việt Nam. 

• Ngày truyền thống Luật sư Việt Nam:

  Ngày 10/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 46/SL thành lập tổ chức luật sư đầu tiên ở Việt Nam độc lập. 

• Ngày Chuyển đổi số quốc gia:

  Ngày 10/10 được chọn để thúc đẩy tiến độ chuyển đổi số, nâng cao nhận thức và sự tham gia của xã hội vào công cuộc chuyển đổi số. 

Ý nghĩa ngày 10/10 Âm lịch: 

• Tết Song thập (Tết Cơm Mới):

  Ngày này gắn liền với hoạt động thu hoạch lúa và nông nghiệp.

• Lễ mừng mùa vụ:

  Người dân tổ chức nghi lễ cúng cơm từ lúa mới thu hoạch, làm bánh dâng lên tổ tiên và thần linh để tỏ lòng biết ơn vì mùa màng bội thu.

• Gắn kết cộng đồng:

  Các lễ vật sau nghi thức được chia sẻ với người thân, hàng xóm, thể hiện tình cảm gắn bó.

Các sự kiện và ý nghĩa khác:

• Sự kiện kỷ niệm:

  Nhiều sự kiện lớn như kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024). 

• Sự kiện thương mại:

  Các sàn thương mại điện tử lớn thường tổ chức chương trình "siêu sale 10/10" với nhiều ưu đãi hấp dẫn. 

• Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới:

  10/10 còn là dịp để cộng đồng quốc tế quan tâm đến sức khỏe tâm thần. 

* Vị trí: Tọa lạc trên một hòn đảo phía Đông Hồ Tây (đường Thanh Niên), tạo nên cảnh quan đẹp như tranh vẽ.

* Lịch sử: Có tuổi đời hơn 1.500 năm, được xây dựng từ năm 541 thời Tiền Lý, ban đầu có tên là chùa Khai Quốc.

* Kiến trúc nổi bật: Nổi tiếng với Bảo tháp Lục Độ Đài Sen cao 15m, gồm 11 tầng, mỗi tầng đặt một pho tượng Phật A Di Đà bằng đá quý.

* Giá trị: Từng là trung tâm Phật giáo dưới thời Lý - Trần và được công nhận là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp quốc gia. Chùa còn được bình chọn là một trong những ngôi chùa đẹp nhất thế giới.

Lê Thư thực hiện• 09/10/2023 06:43

Phông văn hóa và trải nghiệm thực tiễn đã nuôi dưỡng tâm hồn thơ vừa đằm vừa sắc, cho thấy một BẰNG VIỆT chân chất, từ tốn, điềm tĩnh và rất nặng tình với mảnh đất gắn bó hơn nửa đời người. Hà Nội là nơi nhà thơ ký thác những suy tư, trăn trở thầm kín nhất của mình, như ông từng bộc bạch:...Bao từng trải về sau càng gắn liền ta lại/ Thành phố của tình yêu tươi mới mãi/ Nơi cuối cùng lắng lại, hóa hồn tôi!

Sức hút kỳ lạ, quyến rũ

- Nhìn vào mối duyên nợ giữa văn nghệ sĩ với Hà Nội - Thủ đô văn hiến gợi cho ông những suy nghĩ gì?

- Hà Nội bao giờ cũng là nguồn cảm hứng lớn cho các văn nghệ sĩ ở tất cả lứa tuổi. Tôi cũng có nhiều sáng tác về Hà Nội, từ những năm kháng chiến chống Mỹ cho đến giờ, có những bài được nhiều người còn nhớ như Trở lại trái tim mình, Một chút thầm thì trong tình yêu Hà Nội, Tình yêu và báo động, Sen Hồ Tây… Tôi ấp ủ ý định sau đây sẽ làm một tập tuyển sáng tác về Hà Nội, chủ yếu là thơ, điểm thêm mảng tùy bút và tạp văn, nói lên suy nghĩ của mình xung quanh cuộc sống và con người Hà Nội, như một cảm nhận nhìn lại có hệ thống tất cả những gì thuộc về Hà Nội trong hơn nửa thế kỷ gắn bó với thành phố này.

Hà Nội luôn là đề tài nóng bỏng, đầy cảm xúc đối với văn nghệ sĩ. Ảnh: HN

Còn đối với bạn bè tôi cũng như anh em trong giới văn học nghệ thuật, dường như ai cũng cảm thấy tình yêu Hà Nội dào dạt trong mình, dù sống ở bất cứ đâu. Riêng đối với người từng sinh sống, làm việc ở Hà Nội, tình yêu đó như một sự thôi thúc, một “món nợ” mà nếu không “trả” được thì cảm thấy rất ân hận. Do thế, nhìn vào đời sống văn học nghệ thuật, không riêng văn chương mà cả điện ảnh, nhiếp ảnh, sân khấu, mỹ thuật… lĩnh vực nào cũng có một lượng tác phẩm khá đồ sộ về Hà Nội, xuyên suốt từ thời chiến đến khi hòa bình.

- Theo ông, vì sao Hà Nội có sức hút kỳ lạ như thế, quy tụ rất nhiều văn nghệ sĩ và khiến họ phải đau đáu sáng tạo về nơi đây?

 - Là Thủ đô nghìn năm, đi qua bao lịch sử thăng trầm, Hà Nội đương nhiên là mảnh đất hấp dẫn cả “trăm họ đổ về”, luôn tập hợp đủ hương vị, sắc màu từ những vùng đất khác nhau. Theo cách nói của GS. Trần Quốc Vượng, Hà Nội nhờ vậy có nền văn hóa ưu việt để “hội tụ, kết tinh, lan tỏa” tinh hoa văn hóa của cả nước. Một yếu tố nữa, Hà Nội không cố ý tạo nên “tính bản vị” mạnh như một số địa phương khác, vì vị thế là kinh đô, nơi tụ hội hợp pháp, tự nguyện của dân tứ xứ. Vì là nền văn hóa kết tinh tinh hoa của nhiều vùng đất, nên thành phố luôn kết hợp được rất nhiều mặt, đan xen giữa cổ và kim, miền xuôi và miền ngược, dân tộc đa số và dân tộc thiểu số… Tất cả quần tụ rồi phát sáng mạnh mẽ khiến Hà Nội trở nên đặc biệt, là một trung tâm có sức lan tỏa. Đó thực sự là một vẻ đẹp có sức hút kỳ lạ, quyến rũ. Từ tình cảm sâu nặng ấy với thành phố, mỗi người lại có cách đáp trả theo cách riêng. Đấy cũng là mối quan hệ hữu cơ, là sự đáp đền công bằng trên vùng đất luôn có đủ các yếu tố địa linh, nhân kiệt.

   Xứng tầm Thủ đô vinh quang

- Chúng ta đã có vô số tác phẩm thi ca, nhạc, họa… đặc sắc về đề tài Hà Nội. Nhưng thưa ông, ở một khía cạnh nào đó, có lẽ nhiều người vẫn chưa thực sự thỏa mãn với những sáng tác về Hà Nội thời gian qua?

 - Bước vào đổi mới và hội nhập, chúng ta ngày càng có mong muốn lớn là đưa Hà Nội trở thành một thành phố hiện đại, tiêu biểu ở khu vực và tầm cỡ châu lục, xứng đáng với vị thế dân tộc. Nhưng phải có cơ chế và biện pháp thật hiệu quả để Hà Nội thực sự trở thành một đô thị văn minh, hiện đại, thanh lịch và đáng sống. Chúng ta luôn phải tự hỏi, vì sao phẩm chất con người Hà Nội hôm nay thua cả thời chiến tranh khốc liệt, thậm chí thua cả những năm còn nghèo, bao cấp? Có nhiều khía cạnh biểu hiện xuống cấp về lối sống và cách ứng xử kém văn hóa, không đủ tính đại diện cho một Thủ đô. Lối sống thực dụng, chạy theo thỏa mãn các dục vọng tầm thường ngày một nhiều. Xã hội cũng chứng kiến thái độ vô cảm, bàng quan của một số người trước mọi sự việc… Điều đau đớn này xảy ra ngày một phổ biến.

Đối với các tác giả viết về Thủ đô, trong các buổi gặp mặt, anh chị em văn nghệ vẫn nói, phải làm thế nào để thúc đẩy tình yêu Hà Nội thật bền chặt, sâu sắc, làm sao có được những tác phẩm xuất sắc, mới mẻ và chân thật hơn nữa về Hà Nội. Anh chị em cầm bút càng lâu càng nghiệm ra là không nên chỉ thích yên ổn, muốn tròn vo, khuôn ngòi bút của mình về hướng an toàn, chỉ biết ngợi ca cái đẹp, cái hay của Hà Nội, mà bỏ qua trách nhiệm phát hiện nhiều điều còn khiến chúng ta dằn vặt, buồn phiền, thậm chí xót xa, cay đắng. Phải dũng cảm chỉ thẳng ra điều đó, để khắc phục, làm cho cuộc sống ngày càng tốt lên…

     Để tâm hồn hòa điệu

- Quê cha ở Sơn Tây, quê mẹ ở Bắc Giang, sinh ra ở Huế, nhưng ông luôn tự nhận: thẳm sâu trong tâm hồn mình là tình yêu Hà Nội nồng nàn, say đắm và chung thủy… Nhìn lại quá nửa cuộc đời gắn bó với Thủ đô, ông thấy mảnh đất này đã cho mình những gì?

  - Tôi nghĩ, Hà Nội đã tạo thành một phần con người mình, xuất phát từ những cảm quan, suy tư về Hà Nội, những ảnh hưởng, tác động được tiếp nhận từ Hà Nội. Nhiều độc giả nói rằng họ tìm thấy trong thơ tôi có chút gì đó “chất Hà Nội”, dù bài thơ có trực tiếp đề dẫn Hà Nội hay không. “Chất Hà Nội” nghe có vẻ trừu tượng, khó hình dung, nhưng nó đúng là kết tinh của những gì hào hoa, thanh lịch và sống động của một Hà Nội từ xưa, của Thăng Long - Kẻ Chợ nghìn đời. Những ưu thế của tinh hoa, lọc ra từ nền văn minh sông Hồng truyền thống, hòa quyện lại, có vẻ khó diễn giải cụ thể, nhưng thực ra, vẫn cảm nhận được một cách trực quan.

- Không chỉ làm thơ, ông đã gắn bó với Hà Nội trong nhiều cương vị, trong đó từng làm Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố; Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội; tham gia nhiều công trình khoa học về văn học nghệ thuật… Trong những công việc đó, ông hài lòng nhất với vai trò nào?

 - Thực ra cũng khó nói rằng trong cả một đời, hài lòng nhất là việc gì, có khi còn có việc không hài lòng ấy chứ! Nhưng nói chung, mọi việc có ích, đóng góp cho Hà Nội thì tôi đều không từ nan, được tín nhiệm giao việc gì, tôi đều làm hết sức. Có điều, đã là người sáng tác, tôi luôn mong muốn mình có được bài viết hay, dòng thơ hay về Hà Nội, may ra, có thể giúp cho mọi người, kể cả thế hệ mai sau, hiểu sâu hơn và yêu quý Hà Nội hơn. Ngẫm lại, có lẽ đấy là việc tôi tâm đắc và mong muốn được làm nhất.

- Hà Nội tương lai mà nhà thơ Bằng Việt mong muốn sẽ như thế nào?

- Ôi! Có ai lại không muốn Hà Nội ngày càng tươi đẹp hơn, đáng sống hơn! Nhưng Hà Nội dù giàu đẹp, hiện đại đến mấy, thì vẫn phải giữ được bản chất cội rễ của mình. Nếu phát triển nhanh mà bị lai tạp, mất bản sắc riêng, thì không thể có gì bù lại được! Tôi sang Thâm Quyến (Trung Quốc), thấy thành phố ấy phát triển nhanh đến chóng mặt, nhưng người ta vẫn giữ biểu tượng của thành phố chỉ là một mái tranh làng chài heo hút xưa kia, để không ai nỡ quên quá khứ. Hiện nay, ở Hà Nội, đáng mừng là người dân đang dần có ý thức bảo tồn truyền thống Thủ đô mạnh mẽ, “đậm đà bản sắc dân tộc”, cùng chính quyền và Mặt trận, các đoàn thể xã hội... giữ gìn các giá trị bền vững của Thăng Long - Hà Nội nghìn năm văn hiến, kết hợp hữu cơ với các giá trị của văn hóa Hà Tây, tức vùng văn hóa cổ Xứ Đoài (hợp nhất với Hà Nội 15 năm nay).

Đã giữ vững truyền thống, thì nên nhắc lại mấy ý nói ở trên, là hãy giữ trọn các giá trị đạo đức, tính văn minh, thanh lịch của vùng đất kinh kỳ, mọi giá trị tinh thần làm nên vẻ đẹp có tính nhân văn cao của bao lớp người đã trải qua 4000 năm văn hiến… Dù kinh tế phát triển đến đâu, văn hóa vẫn phải là yếu tố đi song song và đồng bộ. Được như thế, thì tôi nghĩ, Hà Nội sẽ xứng đáng được vinh danh là một trong các Thủ đô có vị thế rất cao của cả châu Á và thế giới trong tương lai.

Phố cổ Hà Nội tọa lạc ở phía Tây Bắc quận Hoàn Kiếm, sở hữu vị trí trung tâm, đắc địa của Thủ đô. Nhắc tới phố cổ Hà Nội, không ai không biết tới địa danh 36 phố phường. Mỗi con phố lưu giữ những nét đặc trưng của đất kinh kỳ, những ký ức về lịch sử, con người và đất nước. Trải qua bao thăng trầm, những con phố ấy vẫn còn tồn tại vẹn nguyên đến tận bây giờ.

Từ xa xưa, phố cổ là tên gọi của một khu đô thị, được hình thành từ đời Lý – Trần, nằm ở phía Đông Hoàng thành Thăng Long ra đến sát sông Hồng. Trước đây, các làng nghề bao quanh Thăng Long, tập trung buôn bán, mỗi con phố là một làng nghề khác nhau mang dấu ấn riêng biệt của cư dân thành thị và cùng trao đổi lẫn nhau trong cuộc sống đời thường. Chính vì vậy, ngày nay chúng ta thấy những con đường trong khu phố cổ đều có từ “Hàng” đặt ở đầu. Đến đây, bạn đã lý giải được thắc mắc tại sao phố cổ Hà Nội lại có 36 phố phường mang tên “Hàng” rồi nhỉ?

Những con phố mang tên “Hàng” giờ ra sao?

Khu phố cổ khá rộng, do vậy phải tận dụng hết thời gian mới khám phá trọn vẹn trong chuyến du lịch Hà Nội. Đi qua con phố Hàng Mã, bạn sẽ thấy những cửa hàng chuyên bán các mặt hàng thờ cúng, vàng mã, hay Hàng Thiếc bày bán những đồ gia dụng được làm từ vật liệu thiếc.

Trước đây, hầu như tất cả những con phố đều chuyên bán một loại mặt hàng mang thương hiệu riêng nhưng hiện tại cũng có một số tuyến phố xuất hiện những mặt hàng mới không theo nguyên tắc xưa. Minh chứng như tuyến phố Hàng Quạt, nếu như trước đây buôn bán quạt và đàn, nay được kinh doanh thêm mặt hàng như tranh thêu, câu đối…

Nét cổ kính hoài niệm ở phố cổ Hà Nội

Đi qua phố cổ, du khách bắt gặp hình ảnh những ngôi nhà rêu phong theo thời gian, giờ đây vẫn hiên ngang trước bao đổi thay của không gian và thời gian. Những ngôi nhà được xây dựng vào đầu thế kỷ XX, với những lối đi nhỏ bên trong căn nhà và gạch xây dựng đã trở nên cũ kỹ là khung cảnh quen thuộc chẳng lẫn vào đâu giữa lòng Thủ đô.

Đến thăm nơi đây, du khách không nên bỏ qua những ngôi đền, chùa cổ kính như đền Mã Mây, đền Bà Chúa, chùa Cầu Đông, chùa Kim Cổ… Lữ khách còn có cơ hội tham quan cửa ô Quan Chưởng – dấu mốc của một thời kỳ vàng son của Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Nếu hỏi có hình ảnh nào gắn liền với phố cổ để người ta cảm nhận rõ rệt nhất một Hà Nội đơn sơ, bình dị và đẹp đẽ thì chỉ đơn giản là gánh hàng rong, xe tào phớ với tiếng leng keng khắp các nẻo phố hay vị thơm ngon của tô bún thang hoặc bát phở bốc khói nghi ngút vào mỗi sáng sớm cũng làm say đắm bao con tim du khách để phải dừng chân lại ngắm nhìn và thưởng thức.

Phố cổ Hà Nội không chỉ lưu giữ mà thực ra cũng chính là linh hồn của Thủ đô. Đối lập với vẻ hào nhoáng xa hoa, rực rỡ cùng những công trình kiến trúc hiện đại là phố cổ giản dị và bình yên đến lạ. Một chút lặng lẽ, một chút thanh tao đã thôi thúc bao lữ khách dừng chân lưu luyến mỗi độ về với Thủ đô yêu thương.

Cầu Long Biên có nét kiến trúc vô cùng độc đáo với chiều dài 2.290m qua sông, 896m cầu dẫn với 19 nhịp dầm thép và 20 trụ cao vững chắc. Khi khánh thành, cây cầu được ví von như “Tháp Eiffel nằm ngang” với thiết kế hài hòa, tỉ mỉ. 

Từ xa, cây cầu giống như một con rồng khổng lồ uốn lượn, mềm mại, nằm bắc ngang qua dòng sông chảy xiết. Thời gian qua đi, sự tàn phá của chiến tranh để lại vô cùng nặng nề, nhưng cây cầu vẫn ở đó, vẫn hiên ngang. 

Trước hết, Thăng Long là tên gọi gắn liền với truyền thuyết về việc dời đô của vua Lý Thái Tổ (Lý Công Uẩn) năm 1010. Sách Đại Việt sử ký toàn thư viết: “Mùa thu, tháng 7, vua dời kinh đô từ thành Hoa Lư sang kinh đô lớn là Đại La của Kinh phủ. Thuyền tạm đỗ ở dưới thành, có rồng vàng hiện ra ở bến ngự, vì thế đổi gọi là thành Thăng Long. Đổi chân Cổ Pháp làm phủ Thiên Đức, thành Hoa Lư làm phủ Trường Yên, sông Bắc Giang làm sông Thiên Đức. Xuống chiếu phát tiền kho hai vạn quan thuê thợ làm chùa ở phủ Thiên Đức 8 sở, đều dựng bia ghi công”.

Có thể thấy, Thăng Long có nghĩa “rồng bay lên” là một cái tên đẹp, hàm chứa đầy niềm tin tưởng và lòng tự hào về vùng đất vua chọn để đóng đô. Sách Tổng tập nghìn năm văn hiến Thăng Long cũng luận giải và khẳng định: “Tên gọi Thăng Long chứa đựng một ý nghĩa lớn. Trước hết, tên gọi rồng bay (Thăng Long) gợi tả được khí thế mạnh mẽ vươn lên của kinh thành. Nhưng tên gọi rồng bay còn thể hiện một khát vọng hòa bình, đời sống hạnh phúc, tự do của dân tộc Việt Nam thời bấy giờ… Hơn thế nữa, biểu tượng rồng bay còn chứa đựng ý niệm thiêng liêng trở về cội nguồn Rồng-Tiên và mơ ước về nguồn nước, mưa thuận gió hòa của cư dân văn minh nông nghiệp trồng lúa nước” (tập 1, tr.1222).

Rất lưu ý, Thăng Long ngoài nghĩa “rồng bay lên” như giải thích ở trên, trong lịch sử tên gọi đó còn được đổi sang một nghĩa khác, đó là “thịnh vượng lên”. Sách Lịch sử Thủ đô Hà Nội cho biết: “Năm 1802, Gia Long (Nguyễn Ánh) quyết định đóng đô tại nơi cũ là Phú Xuân (tức Huế), không ra Thăng Long, cử Nguyễn Văn Thành làm Tổng trấn miền Bắc và đổi kinh thành Thăng Long làm trấn thành miền Bắc. Kinh thành đã chuyển làm trấn thành thì tên Thăng Long cũng cần phải đổi. Nhưng vì tên Thăng Long đã có từ lâu đời, quen dùng trong nhân dân toàn quốc nên Gia Long thấy không tiện bỏ đi ngay mà vẫn giữ tên Thăng Long, nhưng đổi chữ “long” là rồng thành chữ “long” là thịnh vượng, lấy cớ rằng rồng là tượng trưng cho nhà vua, nay vua không ở đây thì không được dùng chữ “long” là “rồng” (tr.81).

Còn tên gọi Hà Nội thì sao? Theo cách hiểu khá phổ biến thì Hà Nội nghĩa là “thành phố bên trong sông”. Tên gọi này được chính thức định danh từ năm 1831, thời vua Minh Mạng. Năm đó, Minh Mạng cải tổ lại bộ máy hành chính, bỏ các trấn, chia cả nước làm 29 tỉnh, trong đó có tỉnh Hà Nội gồm kinh thành Thăng Long cũ và huyện Từ Liêm, phủ Ứng Hòa, phủ Lý Nhân và phủ Thường Tín, lấy khu vực kinh thành xưa kia làm tỉnh lỵ và lấy thành mới xây làm tỉnh thành của Hà Nội. Trấn thành Thăng Long bị hạ xuống làm tỉnh thành Hà Nội và cái tên Hà Nội cũng bắt đầu từ đó.

Năm 1835, Minh Mạng ra lệnh hạ thấp thành Hà Nội vì nó quá cao so với hoàng thành ở Huế. Do đó, tường thành bị xén bớt 1 thước 8 tấc (0,72m), nghĩa là chỉ còn cao hơn 3m. Năm 1848, Tự Đức cho phá dỡ những cung điện còn lại trong thành Hà Nội, những đồ chạm trổ mỹ thuật bằng gỗ, bằng đá để đưa vào Huế.

Sau cuộc Tổng khởi nghĩa giành độc lập tháng 8-1945, bộ mặt và vị thế của Hà Nội đã thay đổi. Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Hà Nội được chọn là Thủ đô của nước Việt Nam mới.

Tái hiện cảnh các tầng lớp nhân dân chào đón đoàn quân chiến thắng trở về.

1. Hà Nội đang vào tiết trời mùa thu. Sau Lập thu, Hà Nội ngập tràn nắng ấm, dường như bầu trời cao hơn, trong xanh hơn, lồng lộng gió nồm nam thổi. Những đám mây ngũ sắc, mây trắng, cầu vồng bồng bềnh bay về đỉnh Ba Vì, theo trục tâm linh tản bộ lên đất Tổ, thành kính dâng nén tâm hương tri ân công đức các Vua Hùng.

Không chỉ người xa Hà Nội luôn nhớ, nhớ đến da diết đất kinh kỳ Thăng Long lộng tràn nắng vàng, gió mát, đẹp đến nao lòng bởi sắc trời mùa thu, mà người dân sống trên mảnh đất ngàn năm cổ kính này vẫn luôn thường trực trong mình một chỗ đứng đẹp nhất của tâm hồn dành cho trời thu Hà Nội.

Hơn ai hết, các thế hệ công dân Thủ đô Hà Nội có quyền tự hào, đã và đang sống, chiến đấu, lao động giữ đất, giữ nước, gìn giữ phố phường, xây dựng thành phố và mãi mãi ghi nhớ, sắt son lời thề: Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh. Các chàng trai Vệ quốc quân Trung đoàn Thủ đô Anh hùng, các cô thôn nữ đất Hà thành căng lồng ngực sức trẻ, giơ cao cánh tay tuyên thệ, trung thành với sự nghiệp Cách mạng, quyết tâm giữ đất, giữ nước.

Toàn quốc kháng chiến, “chín năm làm một Điên Biên”, Hà Nội cùng với quân, dân cả nước, một lần nữa lập nên kỳ tích hào hùng, buộc thực dân Pháp ký kết Hiệp định Geneva (7-1954) và rút quân khỏi Đông Dương, trao trả quyền độc lập cho Việt Nam, Lào, Campuchia. Ngày 10-10-1954, Hà Nội rộng mở “năm cửa ô đón chào đoàn quân trở về, trong tiếng quân ca”, hân hoan, nồng cháy. Nổi bật giữa dòng thác người, trong rừng cờ hoa ngập tràn phường phố, là hình ảnh cao đẹp, là tượng đài trong lòng dân: “Trên đường ta về lại Thủ đô. Cờ đỏ bay quanh tóc bạc Bác Hồ” (thơ Tố Hữu).

Màn diễu hành áo dài của hơn 1.000 đại biểu từ Trung tâm Hoàng thành Thăng Long hướng về Quảng trường Ba Đình, qua các tuyến phố Hoàng Diệu, Hoàng Văn Thụ, Độc Lập…

2. Dạo bước trên hè phố Hà Nội những ngày thu tháng 10, khi các địa phương, đơn vị khắp Thủ đô đang ngập tràn không khí thi đua lao động sản xuất thiết thực chào mừng ngày đại lễ kỷ niệm 70 năm Giải phóng Thủ đô (1954-2024), chúng ta không khỏi chạnh lòng, xót xa trước những mất mát không gì bù đắp nổi về con người, thiệt hại tài sản do cơn bão số 3 (Yagi) tàn phá nặng nề các địa phương miền Bắc. Với tinh thần Hà Nội vì cả nước, cả nước vì Hà Nội, chúng ta nhanh chóng vượt qua các trở ngại, khó khăn, tiếp tục vững bước đi tới.

Đường phố Thủ đô đã lên đèn. Đêm Hà Nội lung linh, huyền ảo. Đâu đó, tiếng loa truyền thanh văng vẳng giọng hát ngọt ngào, ấm áp, như tâm sự của người dân Thủ đô: “Hà Nội đó, niềm tin yêu hy vọng. Của núi sông, hôm nay và mai sau”.

Miền Bắc vừa trải qua cơn siêu bão, mạnh nhất trong 30 năm qua. Từ các ngả đường thôn xóm đến hè phố, các tuyến đường trung tâm quận lỵ, cây cối còn ngổn ngang cành lá, trơ gốc rễ, hàng ngàn ngôi nhà tốc mái; lãnh đạo thành phố Hà Nội tập trung sức lực cứu dân, giảm thiểu thiệt hại, khôi phục sản xuất.

Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội cho ý kiến chỉ đạo, điều chỉnh các hoạt động kỷ niệm 70 năm Giải phóng Thủ đô ở mức độ phù hợp, thiết thực, không khoa trương hình thức, không bắn pháo hoa, cắt giảm nhiều hạng mục, dành thời gian, tiền bạc đầu tư cho sản xuất, nâng cao đời sống người dân. Hà Nội tự lực, không nhận hỗ trợ tiền, gạo của Trung ương, nhường lại cho các tỉnh bạn; vận động các tổ chức, người dân ủng hộ hàng trăm tỷ đồng giúp đỡ các tỉnh khác.

3. Thủ đô Hà Nội đang sống, ngập tràn không khí ngày lễ hội non sông với tinh thần thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm, vì chất lượng cuộc sống của nhân dân, chăm lo người có công với nước và đối tượng chính sách.

Ôn cố tri tân, Hà Nội luôn sát cánh cùng quân, dân cả nước, làm nên chiến thắng và quyết thắng mọi kẻ thù xâm lược, giữ vẹn toàn bầu trời, từng tấc đất, núi sông bờ cõi của cha ông đời đời truyền lại. Phát huy tinh thần, khí thế Chiến thắng Điện Biên Phủ, quân và dân Hà Nội lập chiến công vang dội, làm nên Chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” (năm 1972), đánh sập "thần tượng" pháo đài bay B-52 của Mỹ, buộc Mỹ phải ký Hiệp định Paris - 1973, lập lại hòa bình ở Việt Nam. “Cả bốn biển hoan hô Hà Nội. Pháo đài bay rụng đỏ mặt hồ” (thơ Tố Hữu).

Tháng 5 vừa qua, Thủ đô Hà Nội sát cánh cùng tỉnh Điện Biên tổ chức nhiều hoạt động phong phú, ý nghĩa chào mừng 70 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024) “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Tuổi trẻ Thủ đô tổ chức Chương trình giao lưu nghệ thuật “Giai điệu kết đoàn” tại thành phố Điện Biên Phủ. Thành phố Hà Nội và tỉnh Điện Biên phối hợp tổ chức Chương trình “Xúc tiến, quảng bá sản phẩm nông nghiệp, làng nghề truyền thống, sản phẩm OCOP tiêu biểu của Thủ đô”; Triển lãm “70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ”, “70 năm Giải phóng Thủ đô”; Chương trình “Những ngày Hà Nội tại tỉnh Điện Biên”; hợp tác kinh tế, đầu tư Hà Nội - Điện Biên - Lai Châu...

4. Trong những ngày thu lịch sử này, toàn Đảng, toàn dân và quân ta đang sôi nổi không khí hào hùng, báo công dâng Bác, tưởng niệm 55 năm Ngày Bác đi xa (2-9-1969); 55 năm thực hiện Di chúc của Người (1969-2024). Chúng ta có quyền tự hào, kính thưa với Bác, nhân dân ta đã thực hiện trọn vẹn lời di nguyện thiêng liêng của Người: “Còn non, còn nước, còn người. Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay”. Quân, dân ta đã “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, non sông thu về một mối.

Trong thế kỷ XX, những học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, phải kể đến các nhà lãnh đạo Đảng, Nhà nước tài ba: Lê Duẩn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Chí Thanh... Thế kỷ XXI, không thể không nhắc đến một học trò xuất sắc nữa của Bác Hồ, đó là cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Với chính sách “Ngoại giao cây tre Việt Nam” và kiên trì, kiên định xây dựng, chỉnh đốn Đảng, đồng chí Nguyễn Phú Trọng đã lãnh đạo toàn Đảng “giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ trung thành của nhân dân” để “Đất nước ta, chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay”.

5. Tháng 10 - mừng Ngày Giải phóng Thủ đô, chúng ta vẫn nghe âm vang lời căn dặn của Bác Hồ: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác, cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Hằng ngày, từng đoàn người vẫn thành kính, vào Lăng viếng Bác; dâng hương tưởng nhớ các Anh hùng, liệt sĩ tại Đài tưởng niệm Bắc Sơn, biết ơn các bậc tiền nhân đã góp máu xương dựng nước và giữ nước.

Ngày ngày, chúng ta vẫn đi qua các con phố, nơi có di tích Nhà tù Hỏa Lò, Tượng đài Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh, Đài tưởng niệm Khâm Thiên, Bảo tàng Chiến thắng B-52… Bất giác, tôi nhớ lời giới thiệu bất hủ, gây ấn tượng mạnh tại Đài tưởng niệm các Anh hùng, liệt sĩ trên Đồi A1 Điện Biên: “Điện Biên Phủ: Bùn, máu và hoa”; và bài thơ nổi tiếng của nhà thơ Tố Hữu: “Việt Nam, máu và hoa”.

Ngày 10/10/1954 - Ngày Giải phóng Thủ đô là sự kiện đánh dấu bước ngoặt quan trọng, khẳng định thắng lợi hoàn toàn của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược; đồng thời mở ra một giai đoạn mới trong lịch sử nghìn năm văn hiến của Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội.

Mốc son rực rỡ

Kể từ "Chiếu dời đô" của Vua Lý Thái Tổ năm 1010 đến nay, Thăng Long-Hà Nội đã trải qua và chứng kiến biết bao sự biến thiên của lịch sử. Quân và dân Hà Nội, thế hệ sau tiếp bước thế hệ trước, bền bỉ lao động, kiên cường đấu tranh, sáng tạo nên một nền văn hiến rạng rỡ.

Sau thắng lợi vĩ đại của cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ra đời. Từ thân phận nô lệ nhân dân Việt Nam đã thực sự trở thành người làm chủ đất nước. Nhưng thực dân Pháp với dã tâm cướp nước ta một lần nữa, ngày 23/9/1945 đã gây hấn tại Nam Bộ, rồi phát động chiến tranh ra cả nước.

Ngày 19/12/1946, hưởng ứng lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh "Thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ", cùng với nhân dân cả nước, quân và dân Hà Nội với tinh thần "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" nhất tề đứng lên đánh giặc cứu nước.

Bằng cuộc chiến đấu 60 ngày đêm vô cùng oanh liệt cuối năm 1946, quân và dân Thủ đô Hà Nội đã mở đầu cuộc kháng chiến toàn quốc một cách oanh liệt và quả cảm nhất, kìm chân hiệu quả và làm tiêu hao sinh lực địch để các cơ quan đầu não và các lực lượng kháng chiến của ta an toàn rút ra khỏi Hà Nội, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, giao phó.

Trong 9 năm kháng chiến, mặc dù trong lòng địch nhưng quân và dân Thủ đô Hà Nội vừa trực tiếp đánh địch bằng nhiều hình thức, vừa tích cực chi viện, chia lửa cho các chiến trường, đặc biệt là chiến trường Điện Biên Phủ, góp phần cùng cả nước làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", buộc thực dân Pháp phải ngồi vào bàn thương lượng và ký Hiệp định Genève (ngày 21/7/1954) về đình chỉ, chiến sự ở Việt Nam, công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia; chấp nhận rút quân khỏi miền Bắc nước ta.

Đúng 16h ngày 9/10/1954, những tên lính thực dân cuối cùng rút sang phía bắc cầu Long Biên; 16h30', quân đội ta hoàn toàn kiểm soát Hà Nội; tiếp quản Thành phố an toàn và trật tự.

Sáng 10/10/1954, Ủy ban Quân chính Thành phố và các đơn vị quân đội chia làm nhiều cánh quân lớn mở cuộc hành quân lịch sử tiến vào Hà Nội. Hơn 40 vạn nhân dân Thủ đô náo nức trong rừng cờ hoa, với niềm hân hoan tột độ đón mừng đoàn quân chiến thắng trở về.

Đến 15h cùng ngày, hàng trăm nghìn người dân Hà Nội cùng với các lực lượng vũ trang đã chỉnh tề, tham dự lễ chào cờ do Ủy ban Quân chính tổ chức tại Sân vận động Cột Cờ. Sau lễ chào cờ, Chủ tịch Ủy ban Quân chính Vương Thừa Vũ đọc Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi đồng bào Thủ đô nhân ngày giải phóng. Công cuộc tiếp quản Thủ đô thành công tốt đẹp. Ta đã tiếp quản an toàn và nhanh gọn toàn bộ Thành phố. Sinh hoạt của người dân Hà Nội vẫn giữ được bình thường và ổn định.

Ngày 10/10/1954, ngày giải phóng Thủ đô là sự kiện đánh dấu bước ngoặt quan trọng, khẳng định thắng lợi hoàn toàn của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, đồng thời mở ra một giai đoạn mới trong lịch sử ngàn năm văn hiến của Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội.

Câu nói "Hà Nội – Thành phố vì hòa bình, niềm tự hào của nhân dân Thủ đô" không chỉ là một khẩu hiệu mà còn là sự khẳng định vị thế, bản sắc và giá trị tinh thần sâu sắc của Thủ đô Hà Nội trong lòng mỗi người dân Việt Nam.

Hà Nội – trái tim của Tổ quốc, không chỉ là trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế mà còn là nơi lưu giữ biết bao giá trị lịch sử hào hùng và bản sắc văn hóa dân tộc. Năm 1999, UNESCO đã trao tặng danh hiệu "Thành phố vì hòa bình" cho Hà Nội – một trong năm thành phố đầu tiên trên thế giới nhận được vinh dự này. Danh hiệu đó không chỉ ghi nhận những nỗ lực của Thủ đô trong việc xây dựng một môi trường sống hòa bình, ổn định mà còn phản ánh tinh thần nhân văn, đoàn kết, yêu chuộng hòa bình của người dân nơi đây.

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, Hà Nội vẫn luôn giữ vững cốt cách thanh lịch, kiên cường và bao dung. Người Hà Nội sống nghĩa tình, trọng lễ nghĩa, luôn sẵn sàng vươn lên trong hòa bình và giữ gìn nền văn hóa ngàn năm văn hiến. Chính vì vậy, khi nhắc đến "Thành phố vì hòa bình", mỗi người dân Thủ đô đều cảm thấy tự hào và có trách nhiệm giữ gìn, phát huy những giá trị cao đẹp ấy.

Ngày nay, Hà Nội đang không ngừng đổi mới và phát triển hiện đại, hội nhập với thế giới nhưng vẫn gìn giữ được hồn cốt văn hóa truyền thống. Những công trình kiến trúc cổ kính xen lẫn với những khu đô thị hiện đại là minh chứng cho sự giao thoa hài hòa giữa quá khứ và hiện tại.

Có thể nói, danh hiệu "Thành phố vì hòa bình" là niềm tự hào không chỉ của người dân Hà Nội mà còn của cả dân tộc Việt Nam. Đó là động lực để thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục xây dựng một Thủ đô văn minh, giàu đẹp, hội nhập và vẫn đậm đà bản sắc dân tộc.

1. Phở – Biểu tượng ẩm thực Việt

Không thể không nhắc đến phở Hà Nội – món ăn đã vươn tầm thế giới. Với nước dùng trong, ngọt thanh từ xương ninh kỹ, bánh phở mềm và thịt bò hoặc gà thơm ngon, phở không chỉ là bữa sáng quen thuộc mà còn là đại diện cho sự tinh tế trong cách chế biến món ăn của người Hà Nội.

2. Bún chả – Món ăn gây thương nhớ

Từng được Tổng thống Mỹ Barack Obama thưởng thức, bún chả Hà Nội gồm thịt lợn nướng thơm lừng ăn kèm với bún tươi, nước mắm chua ngọt và rau sống. Hương vị đậm đà, hài hòa khiến bất kỳ ai cũng nhớ mãi.

3. Chả cá Lã Vọng – Món đặc sản trứ danh

Chả cá Lã Vọng là món ăn cầu kỳ, được chế biến từ cá lăng tươi, ướp gia vị đậm đà, nướng trên than rồi rán lại với thì là, hành lá. Ăn kèm bún, mắm tôm, đậu phộng rang – tạo nên sự hòa quyện tuyệt vời.

4. Bánh cuốn Thanh Trì

Lớp bánh mỏng tang, mềm mại, gói nhân thịt băm và mộc nhĩ, chấm nước mắm pha chua ngọt – bánh cuốn Hà Nội là món ăn sáng dân dã mà tinh tế, thể hiện sự khéo léo trong ẩm thực miền Bắc.

5. Trà đá vỉa hè & món ăn đường phố

Văn hóa ẩm thực Hà Nội không chỉ ở những món chính, mà còn nằm ở những quán nhỏ vỉa hè – nơi bạn có thể ngồi nhâm nhi ly trà đá, thưởng thức nem rán, bánh gối, chè, hay đơn giản là một bát ốc luộc chấm nước mắm gừng. Đó là nét đặc trưng không thể tìm thấy ở bất cứ đâu.

Ẩm thực Hà Nội là sự kết hợp hài hòa giữa nguyên liệu tươi ngon, cách chế biến tinh tế và tâm hồn người Việt. Đó là một trong những lý do khiến Hà Nội luôn là điểm đến hấp dẫn với du khách quốc tế. Nếu có cơ hội, mời bạn hãy một lần thưởng thức món ăn nơi đây – để hiểu thêm về văn hóa và con người Việt Nam chúng tôi.

Nhà em ở gần Hồ Gươm, nơi có Tháp Rùa và Cầu Thê Húc đỏ tươi. Em tưởng tượng ngày xưa, các chú bộ đội đi qua đây trong tiếng reo hò của người dân, cờ đỏ sao vàng bay rợp trời. Em thấy Hà Nội thật đẹp và tự hào vì được sống ở nơi ghi dấu chiến thắng lịch sử ấy.

Em biết ơn các chú bộ đội đã chiến đấu để hôm nay em được học hành, vui chơi trong hòa bình. Mỗi khi nghe bài hát “Tiến về Hà Nội”, em lại càng yêu hơn Thủ đô Hà Nội thân yêu – trái tim của đất nước Việt Nam.

Ông Vũ Thiện – nguyên Vụ trưởng Vụ Phát hành Ngân hàng Nhà nước – kể lại: “Cả thành phố như nhuộm trong sắc đỏ rực rỡ. Cán bộ, chiến sĩ tiến vào tiếp quản Thủ đô giữa niềm hân hoan của nhân dân. Cùng lúc, các cán bộ ngân hàng tỏa đi các điểm đổi tiền, mở đầu thời kỳ mới cho Hà Nội”.

Với những người sống xa quê như ông Nguyễn Quang Hạnh, ký ức ấy vẫn nguyên vẹn: “Hà Nội khi đó tuy còn khó khăn, thiếu thốn, nhưng rực rỡ cờ hoa, tràn đầy tự hào. Mỗi dịp 10/10, tôi lại thấy xúc động như được sống lại thời khắc lịch sử”.

Không chỉ những người từng chứng kiến, mà lớp trẻ hôm nay vẫn cảm nhận sâu sắc ý nghĩa của ngày lịch sử ấy. Các hoạt động tuyên truyền, phát thanh, treo băng rôn khắp phố phường như một cách tri ân thế hệ đi trước, khơi dậy niềm tự hào Thăng Long – Hà Nội ngàn năm văn hiến.

Đúng 15 giờ ngày 10/10/1954, tiếng còi dài vang lên từ Nhà hát Lớn. Hàng chục vạn người dân dự lễ chào cờ tại sân vận động Cột Cờ. Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh vang vọng: “Từ nay, Thủ đô ta được hoàn toàn giải phóng. Chúng ta phải ra sức xây dựng Hà Nội thành một Thủ đô yên vui, tươi đẹp, mạnh khỏe và phồn thịnh.”

Hơn 70 năm trôi qua, nhưng ký ức ngày Giải phóng Thủ đô vẫn sống mãi trong lòng người dân Hà Nội – như biểu tượng của hòa bình, niềm tin và khát vọng vươn lên.

Từ năm 1010, vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La và đặt tên mới là Thăng Long, nghĩa là “Rồng bay lên”. Từ đó, Thăng Long trở thành kinh đô của nước Đại Việt, là nơi hội tụ tinh hoa văn hóa dân tộc. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đến đời vua Minh Mạng, Thăng Long được đổi tên thành Hà Nội – có nghĩa là “thành phố trong sông”.

Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, Hà Nội từng bị chiếm đóng. Nhưng nhân dân ta không bao giờ khuất phục, vẫn tin tưởng vào ngày chiến thắng trở về. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu vào ngày 7 tháng 5 năm 1954, thực dân Pháp buộc phải ký Hiệp định Giơ-ne-vơ, công nhận độc lập cho Việt Nam.

Và rồi, ngày mà cả dân tộc mong chờ cũng đến. Sáng ngày 10 tháng 10 năm 1954, Đoàn quân Giải phóng tiến vào Thủ đô Hà Nội. Cờ đỏ sao vàng tung bay khắp phố phường. Người dân đứng dọc hai bên đường reo hò, vẫy chào bộ đội. Nhiều người xúc động rơi nước mắt. Trẻ em hân hoan cầm cờ nhỏ, tung hoa đỏ rực. Hà Nội ngập tràn niềm vui và tự hào.

Chiều hôm đó, tại Sân vận động Cột Cờ, lễ chào cờ lịch sử được tổ chức trang trọng. Lá cờ đỏ sao vàng được kéo lên giữa tiếng nhạc Quốc ca vang vọng. Từ giây phút ấy, Thủ đô Hà Nội hoàn toàn được giải phóng, mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên hòa bình và xây dựng.

Từ ngày ấy đến nay, Hà Nội ngày càng đổi mới, hiện đại và tươi đẹp hơn. Nhưng trong lòng mỗi người dân Việt Nam, ngày 10 tháng 10 năm 1954 vẫn mãi là một mốc son chói lọi, là niềm tự hào lớn lao của dân tộc.

Em yêu Hà Nội – nơi có Hồ Gươm xanh biếc, có Tháp Rùa cổ kính, có Cầu Thê Húc đỏ tươi và những con người hiền hòa, thanh lịch. Em hứa sẽ chăm ngoan, học giỏi để sau này góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội ngày càng giàu đẹp, văn minh và đáng tự hào.

Hoàng thành Thăng Long là một di tích lịch sử – văn hóa đặc biệt quan trọng của Việt Nam, nằm ở quận Ba Đình, Hà Nội. Đây từng là trung tâm chính trị, hành chính của quốc gia suốt hơn 13 thế kỷ, từ thời Đại La (thế kỷ VII–IX) đến thời Nguyễn (thế kỷ XIX).

Hoàng thành Thăng Long được xây dựng từ thế kỷ XI, dưới triều vua Lý Thái Tổ, sau khi dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long năm 1010. Trải qua nhiều triều đại như Lý, Trần, Lê, Nguyễn, công trình này vẫn luôn giữ vai trò là trái tim của đất nước.

Khu di tích gồm nhiều công trình tiêu biểu như: Đoan Môn, Điện Kính Thiên, Hậu Lâu, Bắc Môn và Khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu. Các di tích, di vật khai quật tại đây cho thấy sự phát triển liên tục, lâu dài và phong phú của nền văn minh Thăng Long – Hà Nội.

Năm 2010, Hoàng thành Thăng Long được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới, ghi nhận giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa to lớn của công trình.

Ngày nay, Hoàng thành Thăng Long không chỉ là địa điểm tham quan nổi tiếng của du khách trong và ngoài nước, mà còn là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam, tượng trưng cho lịch sử ngàn năm văn hiến của Thủ đô Hà Nội.

“Hà Nội vào thu

Tím như mắt đợi

Xanh xao nỗi nhớ

Hồng xinh môi chờ

Hàng cây trăn trở

Bay vàng lá khô.

Hà Nội vào thu

Mọng thơm trái chín

Hồ Gươm - trăng rằm

Sông Hồng - ánh lửa

Soi bừng tháng năm.

Hà Nội vào thu

Đạp xe dạo phố

Lang thang hai dứa

Giữa dòng sông trăng...”

Bài thơ phác họa vẻ đẹp lãng mạn, nên thơ và đầy sức sống của Hà Nội khi vào thu, qua những hình ảnh quen thuộc như màu sắc lá cây, trái chín, và không gian lãng mạn của Hồ Gươm, sông Hồng

Không thể nói trời không xanh hơn

Và mắt em xanh khác ngày thường

Khi đoàn quân kéo về mùa thu ấy

Nhịp trống rung ba mươi sáu phố phường.

Mẹ đứng hàng đầu rưng rưng nước mắt

Xốn xang mẹ thầm gọi các con

Anh chiến sĩ mến thương nhìn mẹ

Nghe niềm vui rạo rực tâm hồn.

Đêm, cái đêm rút qua gầm cầu

Anh đã hẹn ngày mai trở lại

Sóng sông Hồng vỗ bờ hát mãi

Đỏ niềm tin là khúc khải hoàn ca.

Một sớm thu trong đất thắm sao vàng

Năm cửa ô xòa năm cánh rộng

Đoàn quân về nhấp nhô như sóng

Những ngôi nhà dường muốn cao thêm.

Tháng Mười - ấy là khúc ca say

Khúc ca chở những chiến công đầy

Ôi, Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội

Nghìn năm vẫn một trái tim này.

TẠ HỮU YÊN

Tháng 10 có một ngày trọng đại đã đi vào ký ức của dân tộc ta với bao niềm hân hoan hứng khởi đóng một dấu mốc son vào bảng vàng truyền thống với niềm tự hào biết bao: Đó là ngày giải phóng Thủ đô Hà Nội. Đã 70 năm trôi qua nhưng âm vang của ngày ấy vẫn vọng về sống mãi càng tô thắm thêm, rạng rỡ thêm trang sử vàng Thủ đô, trang sử vàng dân tộc.

Nhà thơ quân đội - Đại tá Tạ Hữu Yên là người có nhiều bài thơ hay được phổ nhạc như “Đôi dép Bác Hồ” (nhạc Văn An) hay “Đất nước” (nhạc Phạm Minh Tuấn)… Trong đó, “Cảm xúc tháng 10” viết về không khí náo nức hào hùng của ngày giải phóng Thủ đô đã được nhạc sĩ Nguyễn Thành chắp cánh bay lên, bay xa với giai điệu da diết ngân vọng, thiết tha ân tình. Bài thơ như vẽ bức tranh thật sống động, thật đồng vọng trong những phút giây đáng ghi nhớ ấy.

“Cảm xúc tháng 10” là khúc hoan ca bay bổng, đằm thắm hồi tưởng thật xúc động. Sự hòa điệu của thơ - nhạc đã cộng hưởng cho ta sống lại không khí những ngày thu lịch sử không bao giờ quên với bao tình cảm ấm nồng.

Mở đầu bài thơ là ngân vọng thiết tha của tâm hồn thi sĩ từ không gian mênh mang trời thu Hà Nội với niềm kiêu hãnh: “Không thể nói trời không xanh hơn/Và mắt em xanh khác ngày thường”. “Mắt em xanh” là một lung linh, một thắm thiết, một lan tỏa nhuộm thắm cả sắc trời trong, trời thu: “Khi đoàn quân kéo về mùa thu ấy/Nhịp trống rung ba mươi sáu phố phường”. Tứ thơ được triển khai tuyến tính như một cuốn phim quay chậm mở ra bao tưng bừng, bao hồ hởi hân hoan để rồi đằm lại bao thổn thức khi ống kính tâm hồn thi sĩ bắt được cận cảnh một hình ảnh rất xúc động: “Mẹ đứng hàng đầu rưng rưng nước mắt/Xốn xang mẹ thầm gọi các con”.

Ngày giải phóng Thủ đô Hà Nội là ngày trở về khi Trung đoàn Thủ đô cách đây 9 năm đã hoàn thành nhiệm vụ giữ Thủ đô, ghìm chân giặc Pháp và rút lên chiến khu bảo toàn lực lượng tiếp tục kháng chiến. Những tháng ngày xa cách đó trong lòng người mẹ luôn hướng về những đứa con và mong một ngày trở lại. Hình ảnh hai mẹ con nhìn nhau trong niềm vui gặp gỡ thật thân thương trìu mến biết bao. Những ký ức chợt hiện về, những tháng ngày đã qua, những hy sinh đã trải...

Trong âm hưởng khúc hành quân ca của đoàn quân chiến thắng với bao xốn xang thì nhịp thơ bỗng nhiên dồn nén lại: “Đêm, cái đêm rút qua gầm cầu/Anh đã hẹn ngày mai trở lại”. Ta chú ý nhịp điệu câu thơ như dừng lại đột ngột, như hình ảnh người chiến sĩ dừng lại để nhận thêm bó hoa, như cái bắt tay ôm hôn xiết chặt của người lính về giải phóng thủ đô với những người dân thủ đô đổ ra đường chào mừng ngày chiến thắng. Câu thơ tả thực để rồi ngân vang một hào hứng trữ tình lãng mạn bay bổng: “Sóng sông Hồng vỗ bờ hát mãi/Đỏ niềm tin là khúc khải hoàn ca”. Đoàn quân trở về trong sắc đỏ cờ hoa hồng lên sắc mặt. Đoàn quân mang trong mình tình yêu Hà Nội, tình yêu đất nước mà con sông Hồng đỏ nặng phù sa là một biểu tượng hùng vĩ và thân thiết để “đỏ niềm tin” để “vỗ bờ hát mãi”. Có một con sông Hồng chảy vào lòng Hà Nội trong “Cảm xúc tháng mười” thật hùng tráng và hoan ca.

Trong số những bài thơ viết về ngày giải phóng Thủ đô thì “Cảm xúc tháng mười” là một bài thơ hay. Đó là “Một sớm thu trong đất thắm sao vàng” của đất trời vũ trụ. Đó là “Năm cửa ô xòa năm cánh rộng” của kiến trúc lâu đời huy hoàng và đặc biệt: “Đoàn quân về nhấp nhô như sóng/Những ngôi nhà dường muốn cao thêm”. Đây là một trong những câu thơ giàu hình tượng nhất và thăng hoa nhất. Một phát hiện tinh tế của sự lớn dậy trào dâng bao ước vọng trong ngày vui chiến thắng lên một chiều kích mới: Hướng vọng của tâm hồn cao cả với niềm vinh quang lớn lao. Hà Nội mùa thu những sóng nhà ngói đỏ nhấp nhô. Hà Nội và đoàn quân nhấp nhô mũ nan bọc vải, áo quân phục bạc màu trong sóng đỏ cờ hoa thật đẹp thật hùng tráng.

Khổ thơ cuối như một khúc vĩ thanh khi nhớ về truyền thống lịch sử với thiết tha bao cái tên: “Ôi, Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội”. Đó cũng chính là tiếng reo vang trong lòng người với bao điệp khúc: “Nghìn năm vẫn một trái tim này” của Thủ đô Hà Nội, thành phố vì hòa bình, trái tim yêu thương của cả nước.