Padlet, Helena, Rebekka, Pétur, Aron by

Marshall áætlunin.

pegw01 — 2025-09-02 13:52:45 UTC

Marshall áætlunin var fjárhagsleg aðstoð frá Bandaríkjunum til Evrópu eftir seinni heimsstyrjöldina. Hún hófst 1948 og fól í sér styrki og lán til að endurreisa efnahagslíf og stuðla að stöðugleika. Áætlunin hjálpaði til við að byggja upp frelsi og velferð með því að draga úr fátækt og efla hagvöxt.

Kommúnistar taka völd yfir ýmsum löndum á tímum kalda stríðsins. Hvaða lönd? Hvernig?

pegw01 — 2025-09-03 10:55:55 UTC

Á tímum kalda stríðsins tóku kommúnistar völd í mörgum löndum. Með hjálp Sovétríkjanna náðu þeir völdum í löndum eins og Kína, Víetnam, Norður-Kóreu, Kúbu og í mörgum löndum í Austur-Evrópu.

Kommúnistarnir réðu með því að segja að allir ættu að deila öllu og vinna saman. Þeir tóku oft völdin eftir byltingar eða styrjaldir.

Afvopnun.

helenafonn2010 — 2025-09-03 11:02:27 UTC

Afvopnun er ferli þar sem vopn eru fjarlægð, minnkuð eða takmörkuð í þeim tilgangi að stuðla að friði og auka öryggi. Þetta getur átt sér stað bæði á einstaklings-, ríkja- eða alþjóðavísu. Afvopnun er oft hluti af samningum eða samkomulagi milli ríkja og getur náð til hefðbundinna vopna, efnavopna, kjarnorkuvopna og annarra tegunda vopna.

Vopnakapphlaupið.

helenafonn2010 — 2025-09-03 11:11:54 UTC

Vopnakapphlaupið er samkeppni milli ríkja um að þróa, framleiða og safna sem flestum og öflugustum vopnum. Þetta hugtak er oft notað í tengslum við kalda stríðið, þegar Bandaríkin og Sovétríkin kepptust um að byggja upp kjarnorkuvopnabúnað sinn. Hvorug þjóðin vildi verða eftirbátur hinnar og því jókst vopnaframleiðslan stöðugt.

Svona kapphlaup getur aukið spennu milli ríkja og dregið úr öryggi í heiminum.

Víetnamstríðið

pegw01 — 2025-09-04 09:14:55 UTC

Víetnamstríðið átti sér stað frá 1955 til 1975 og var hluti af kalda stríðinu. Það snerist aðallega um átök milli kommúnista í Norður Víetnam, sem nutu stuðnings Sovétríkjanna og Kína, og ríkisstjórnar Suður Víetnams, sem naut aðstoðar Bandaríkjanna. Bandaríkin óttuðust að kommúnisminn myndi breiðast út og sendu því yfir hálfa milljón hermanna til Víetnams.

Geimkapphlaupið

helenafonn2010 — 2025-09-04 09:17:54 UTC

Geimkapphlaupið var samkeppni milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna á tímum Kalda stríðsins, þar sem ríkin kepptu um yfirburði í geimferðum. Þetta tímabil hófst um miðja 20 öld og var frá lokum 1950 og fram á 1970.

Fyrsta stóra skrefið í geimkapphlaupinu kom árið 1957 þegar Sovétríkin skutu upp fyrsta gervitunglinu, Spútnik 1, sem vakti mikla athygli og ugg í Bandaríkjunum. Árið 1961 urðu Sovétmenn aftur fyrstir þegar Júrí Gagarín varð fyrsti maðurinn í geimnum.

Járntjaldið og skptingu á Evropu .

pegw01 — 2025-09-04 09:37:23 UTC

Eftir seinni heimsstyrjöldina var Evrópa skipt í tvennt. Austur-Evrópa var undir stjórn Sovétríkjanna og kommúnistaflokka, en Vestur-Evrópa var frjálsari og studd Vesturveldunum. Winston Churchill kallaði þessa skiptingu „járntjaldið“. Þetta markaði upphaf kalda stríðsins og leiddi til mikillar spennu milli austurs og vesturs í áratugi.

Atlantshafsbandalagið vs. Varsjárbandalagið

pegw01 — 2025-09-04 09:43:39 UTC

Eftir seinni heimsstyrjöldina mynduðu Bandaríkin og bandalagsríki þeirra í Vestur-Evrópu Atlantshafsbandalagið árið 1949 til að tryggja varnir gegn mögulegri árás kommúnistaríkja. NATO var varnarsamstarf þar sem árás á eitt ríki var talin árás á öll.

Sovétríkin og bandamenn þeirra í Austur Evrópu svöruðu með stofnun Varsjárbandalagsins árið 1955. Þetta var hernaðarbandalag kommúnistaríkja og var andsvar við NATO. Bæði bandalögin voru tákn kalda stríðsins og vörðu hvert annað með hernaðarlegum og pólitískum aðgerðum.

The Berlin wall

2025-09-04 09:53:29 UTC

The Berlin wall was a 155 kilometer long wall which cut through the city of Berlin for many years from August 13 1961 to November 9 1989. The wall was built to prevent people from escaping to the west from east Berlin. In 1961 the Socialist United Party of Germany began additional obstacles to the wall expending the wall into a multi layered system of barriers. In the west the border strip was called the death strip because so many people died trying to escape and in 1989 the wall fell down and with the fall of the wall the dictatorship came to an end.

Germany united

helenafonn2010 — 2025-09-08 10:35:50 UTC

Germany became united on October 3, 1990, after being divided into East and West Germany for over 40 years. This event marked the end of the Cold War and the beginning of a new era for the German people. The reunification brought hope, economic growth, and a stronger sense of national identity. Today, Germans celebrate this day every year as a symbol of peace, freedom, and unity.

Germany Divided

pegw01 — 2025-09-08 10:42:53 UTC

After World War 2, Germany was split into four zones, each controlled by one of the Allied powers: the United States, the United Kingdom, France, and the Soviet Union. Even Berlin right in the Soviet zone was also divided into four sectors. In 1949, tensions led to the creation of two German countries West Germany and

East Germany.

In 1961, East Germany built the Berlin Wall, sealing East Berlin off from West Berlin and stopping people from crossing. On November 9, 1989, a mistaken announcement caused crowds to flood border crossings—East German guards let people through, and the Wall spontaneously fell. Germany officially reunited on October 3, 1990.

The Cuban Missile Crisis

pegw01 — 2025-09-09 09:23:27 UTC

In 1962, the Soviet Union put nuclear missiles in Cuba, a small island near the United States. These missiles could hit American cities very quickly.

The US found out and got very worried. President John F Kennedy told the Soviets to stop and put a blockade around Cuba to keep more missiles out.

For 13 days, the world was very scared. It almost started a nuclear war.

In the end, the Soviets agreed to take the missiles out of Cuba, and the US promised not to attack Cuba.

This was one of the closest times the world came to a nuclear war during the Cold War.

The Korean war

2025-09-09 09:26:53 UTC

After World War 2 ended, Korea was divided into two parts communist North Korea, supported by the Soviet Union, and South Korea, backed by the USA. In 1949, both countries removed their troops, but tension between the North and South grew. On June 25, 1950, North Korea attacked South Korea. The United Nations asked countries to help, and U.S. troops were quickly sent. Soldiers from other countries, like Britain, also joined.

Hippie hreyfingin

pegw01 — 2025-09-09 13:10:35 UTC

Hippíar vildu frið og elska alla. Þeir voru á móti stríði.

Þeir klæddust litríkum fötum og höfðu langt hár. Þeir hlustuðu á tónlist og fóru á tónleika.

Hippíar lifðu einföldu lífi og deildu hlutum með öðrum.

Þeir vildu vera góðir við náttúruna og hvert annað.

Desert Storm

pegw01 — 2025-09-09 13:15:15 UTC

Desert Storm var stríð árið 1991. Írak réðst inn í Kúveit, land sem átti að vera frjálst.

Margir lönd hjálpuðu Kúveit, þar á meðal Bandaríkin. Þau börðust við Íraka og vildu reka þá út.

Stríðið byrjaði með flugárásum og svo komu hermenn á jörðina. Desert Storm endaði fljótt og Kúveit var frjálst aftur.

Í þessu stríði var notuð ný tækni, eins og flugvélar og tölvur.

Fall of USSR

2025-09-09 13:18:07 UTC

The Soviet Union collapsed in 1991. It suffered from economic problems and shortages. Leader Mikhail Gorbachev tried reforms, but that led to more criticism of the government and demands for independence from the republics.

A failed coup attempt the same year weakened the state even more. At Christmas 1991, the Soviet Union ceased to exist, and 15 new countries were formed. This ended the Cold War.

The Difference Between a Cold War and a Hot War

pegw01 — 2025-09-09 13:18:22 UTC

A hot war is when countries fight with weapons and soldiers. There are real battles. An example is World War 2. A cold war is when countries disagree and compete but do not fight directly. They spy on and threaten each other. An example is the Cold War between the USA and the Soviet Union. The main difference is that in a hot war, fighting happens with weapons, but in a cold war, they just disagree and threaten each other.

A detailed explanation of capitalism vs. communism

2025-09-09 13:23:51 UTC

capatilism is based on private ownership. People and businesses own property, compete in markets, and try to make a profit. This system encourages innovation and choice, but it also creates inequality because some people become rich while others stay poor.

Communism means the government owns resources and shares them equally. It aims for fairness but can limit freedom and cause shortages.

Stalin og Mao

2025-09-09 13:29:50 UTC

Joseph Stalin was the leader of the Soviet Union from the mid 1920s until 1953. He made the country communist, controlled the government tightly, and used force to eliminate opponents. His rule caused rapid industrial growth but also famine, fear, and millions of deaths.

Mao Zedong was the leader of China from 1949 to 1976. He created a communist state and tried programs like the Great Leap Forward and the Cultural Revolution to change society. These programs caused economic problems and millions of deaths, but he is still seen as a symbol of Chinese communism.

Stríðið í Afganistan

2025-09-09 13:39:20 UTC

Stríðið í Afganistan hófst árið 2001 eftir árásirnar á Bandaríkin 11. september. Bandaríkin og bandamenn þeirra vildu steypa Talíbanastjórnina og berjast gegn hryðjuverkasamtökunum al-Qaída. Stríðið stóð í mörg ár, en á meðan varð mikil eyðilegging og margir óbreyttir borgarar létust. Árið 2021 drógu Bandaríkin og aðrar þjóðir herlið sitt til baka, og Talíbanar tóku aftur við völdum.

Afleiðingar síðari heimsstyrjaldarinnar.

helenafonn2010 — 2025-09-09 21:09:51 UTC

Afleiðingar síðari heimsstyrjaldarinnar voru djúpstæðar og höfðu áhrif á allan heiminn, bæði í stjórnmálum, efnahag, samfélagi og menningu. Stríðið leiddi til dauða um 60 til 70 milljóna manna, þar af voru milljónir saklausra borgara, og gríðarleg eyðilegging varð á borgum, innviðum og náttúru. Evrópa og stór hluti Asíu lá í rúst, og enduruppbygging tók mörg ár og kræfði mikinn stuðning, meðal annars frá Bandaríkjunum í gegnum Marshall-aðstoðina.

Sameinuðu þjóðirnar

helenafonn2010 — 2025-09-09 21:11:52 UTC

Sameinuðu þjóðirnar eru hópur margra landa sem vinna saman til að halda friði í heiminum og hjálpa fólki. Þær voru stofnaðar árið 1945 eftir síðari heimsstyrjöldina svo stríð eins og það myndi ekki gerast aftur. Nú eru næstum öll lönd heimsins með í Sameinuðu þjóðunum. Þau reyna að koma í veg fyrir stríð, hjálpa börnum og fjölskyldum sem eiga erfitt og vernda mannréttindi. Sameinuðu þjóðirnar eiga marga hópa, eins og Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna (UNICEF), sem hjálpar börnum með mat, vatn, menntun og læknisaðstoð.

Tenging kalda stríðsins við aðskilnaðarstefnuna ( Apartheid) í suður afriku.

helenafonn2010 — 2025-09-09 21:15:21 UTC

Á tímum kalda stríðsins studdu Bandaríkin og önnur vestræn ríki stundum ríkisstjórn Suður-Afríku, þrátt fyrir að hún héldi uppi aðskilnaðarstefnu (Apartheid), þar sem svart fólk var mismunað og haft undir stjórn hvítra. Ástæðan var sú að stjórnin í Suður-Afríku var andsnúin kommúnisma, sem vestrænu löndin vildu berjast gegn. Þeir óttuðust að ef stjórnin yrði felld gætu kommúnistar náð völdum.

Samband Bandaríkjanna og Sovétnríkjanna á 20. öldinni.

helenafonn2010 — 2025-09-09 21:52:27 UTC

Á 20. öldinni voru Bandaríkin og Sovétríkin oft ósammála og í mikilli samkeppni. Þau unnu saman í síðari heimsstyrjöldinni en urðu fljótt andstæðingar eftir hana. Þetta tímabil kallast kalda stríðið, þar sem þau börðust ekki beint með vopnum, heldur kepptu um völd, áhrif og hugmyndir – Bandaríkin vildu lýðræði og frjálsan markað en Sovétríkin vildu kommúnisma. Þau kepptu um að verða fyrst í geiminn, um hernaðarmátt og um áhrif í öðrum löndum.

Listi yfir kvikmyndir og þætti byggpa á eða gerast á tímum kalda stríðsins.

helenafonn2010 — 2025-09-09 21:54:03 UTC

Myndir

Bridge of Spies – Mynd um mann sem hjálpar til við að skipta um fanga milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna.
The Hunt for Red October – Spennandi mynd um kafbát og njósnir.

Þættir
The Americans – Þáttur um hjón sem eru njósnarar í felum í Bandaríkjunum.
Chernobyl – Þó þetta sé meira um sprengingu í verksmiðju, þá gerist þetta í Sovétríkjunum og sýnir hvernig það var þar.

Tónlist sem sýnir tengingu við kalda stríðið.

helenafonn2010 — 2025-09-09 21:56:08 UTC

Á tímum kalda stríðsins var tónlist oft notuð til að tjá skoðanir um frið, stríð og frelsi. Í Bandaríkjunum sömdu tónlistarmenn lög sem gagnrýndu kjarnorkuvopn og ótta við stríð, eins og lagið “Russians” eftir Sting. Í Sovétríkjunum var vestræn tónlist stundum bönnuð, því hún var talin hættuleg. Ungt fólk hlustaði samt á hana í laumi, til að sýna andstöðu við stjórnina. Tónlist varð þannig leið fyrir fólk að tjá tilfinningar, vonir og mótmæli í heimi sem var klofinn í tvennt.

Truman Doctrine.

helenafonn2010 — 2025-09-09 22:20:15 UTC

The Truman Doctrine was a policy of the United States announced in 1947 by President Harry S. Truman. It meant that the U.S. would help countries that were at risk of falling under communist influence, especially in Europe and the Middle East. The goal was to stop the spread of the Soviet Union and communism. This was the beginning of what is called the “containment policy”, where the U.S. tried to protect countries from communism through financial and military aid.